4. تعادل دنیا – آخرت، ماده – معنا را بنا نهاده است

September 16, 2014 in آخرین دین الهی: اسلام

اسلام به اعتدال و تعادل اهمیت زیادی می دهد. یک کفه را سنگین و از کفه دیگر غافل نمی ماند. به دلیل اینکه هر دو طرف را خداوند متعال خلق کرده و انسانها نیز چون نیازمند هر دو طرف هستند از یک کفه یا طرف غافل شدن اصلاً صحیح نیست. برای ادای حق هر چیزی، ایجاب می کند تا به اندازه کافی فعالیت داشته باشد. وقتی به مسئله از این بعد نگاه شود دنیا سرمایه ای است تا آخرت را بدست آوریم و از این بُعد بسیار گرانبها است. بایستی آن (دنیا) را در راستای رضای الهی بکار گرفت. و اما آخرت هدف اساسی و نهایی است و نبایستی فراموشش کرد. دیدگاه سکولاریستی که تنها چشم در دنیا دارد و یا دیدگاه رهبانی که تنها چشم در آخرت دارد، انسان را راضی نمی کند. نبایستی هر یکی را بر دیگری فدا کرد. بایستی در قالب تعادل و کلیتی بسیار حساس تنظیم شوند. بعنوان مثال:

رسول الله (ص) در اولین روزهایی که به مدینه آمد در بین مسلمانان “برادری” اعلام کرد، و بدین صورت هر فردی که از مکه مهاجرت کرده بود را با یکی از انصار برادر کرد. این سیستم برادری ابعاد بسیار پر فایده ای داشت. برای مسلمانان هم دنیا و هم آخرت را به ارمغان می آورد. وقتی برادران صبح از خواب برمی خواستند یکی پیش پیامبر (ص) رفته و دیگری به کار می رفت. آن صحابی که روزش را با پیامبر (ص) می گذراند همه آیات و احادیثی را که می آموخت شب به آن یکی برادر و دوستش نیز می گفت. روز بعد برادران نوبت عوض می کردند. (بخاری، مظالیم، 25؛ مسلم، طهارت، 17)

و اما روح و بدن، هر کدام بعدی از انسان را می سازند. هر چقدر هم که روح اصیل باشد بالاخره ماده نیز در رکابش است. وقتی هر دو یکی می شوند می توانند کاری انجام دهند. به همین علت روح را مهم تلقی کرده و بدن را فرسوده کردن اصلاً درست نیست. آنگونه که پیامبر بزرگوارمان خبر آورده یکی از اولین حسابهایی که بایستی انسان در آخرت  جوابگویش باشد همانا آن است که صحتش را در کجا صرف کرده است.[1]

اسلام در فرایضی همچون نماز، روزه و زکات نیز همانا رعایت حد وسط و تعادل را امر کرده است. حیاتی را که از شدت عبادت باعث سرخوردگی و اذیت شود را تصویب نکرده است.[2] مثلاً در خصوص انفاق اینچنین فرموده اند:

«آن بندگان خاص رحمان، وقتی انفاق می کنند نه خسیس اند و نه مصرف. راهی متعادل ما بین این دو را بر می گزینند.» (فرقان، 67)

مسلمانان به هیچ شکلی به افراط دچار نمی شوند، همیشه راه تعادل را بر می گزینند. بر این اساس حضرت حق خطاب به امت محمد (ص) فرموده اند:

« و اینگونه بود که شما را امتی حد وسطی (از افراط و تفریط دور، متعادل و عادل) برگزیدم…» (بقره،143)



[1] . ترمذی، قیامت، 1/2417.

[2] . رجوع به. بخاری، سوم، 55، 56، 57، تحجد، انبیا، 37، نکاه 1، 89؛ مسلم، صیام 181-193، ابو داود، سوم، 55/2428.