Akşam Namazında Kıraat (315. Hadis-i Şerif Dersi)

İbn-i Abbas (r.a) şöyle buyurmuştur:

“(Bir defasında vâlidem) Ümmü’l-Fadl, Ve’l-Mürselâti urfâ sûresini okuduğumu işitti. Bana:

«–Yavrucuğum, bu sûreyi okumakla billâhi (derdimi) aklıma getir(ip depreştir)din. Bu, Rasûlullah (s.a.v) Efendimiz’den en son işittiğim sûredir. Onu akşam namazında okumuştu» dedi.” (Buhârî, Ezân, 98)

Şerh:

Akşam namazında Mürselât sûresi gibi bir sûre okunabileceği gibi daha kısa sûreler de okunabilir.

Rasûlullah (s.a.v) son günlerinde rahatsızlanıp cemaate namaz kıldıramamış, yerine Hz. Ebû Bekir’i tayin etmişlerdi. Rivayetlerden hareketle Hz. Ebû Bekir’in o günlerde 8, 9 veya 12 gün imamlık yaptığı hesaplanmıştır.[1] Bu ihtilafın, kişilerin rivayetlere vukûfiyetindeki farklılık sebebiyle ortaya çıktığını söyleyebiliriz. Ebû Bekir (r.a) o günlerde ashâb-ı kirâma vakit namazlarını kıldırmış, Cuma namazı kıldırmış ve hutbe okumuştur. Bu husustaki sahih hadisler tevatür derecesine ulaşmıştır.

***

(Medine Vâlîsi bulunan) Mervân ibnü’l-Hakem şöyle demiştir: Zeyd ibn-i Sâbit (r.a) bana:

“Sen neden akşam namazında hep Kısâr-ı Mufassal’dan (yani Mufassal sûrelerin kısalarından) okuyor­sun? Hâlbuki ben Rasûlullah (s.a.v) Efendimiz’i işittim, Akşam namazında en uzun iki sûrenin uzununu okuyordu” dedi. (Buhârî, Ezân, 98)

Şerh:

Hakikatte gerek âyet sayısı, gerek lâfızlarının sayısı itibariyle en uzun sûre Bakara sûresidir. Ondan sonra da kelime sayısı itibariyle olmasa da, âyet sayısı bakı­mından en uzun sûre Aʻrâf sûresidir. Bu rivayette zikredilen Tûleyeyn, yani en uzun iki sûrenin hangileri olduğu hususunda ihtilâf edilmiştir:

1. Aʻrâf ile Mâide,

2. Aʻrâf ile Enʻâm,

3. Aʻrâf ile Yûnus,

4. Aʻrâf ile Nisâ diyenler olmuştur.

Burada kastedilen her hâlukârda Aʻrâf sûresidir. Öyle anlaşılıyor ki, Zeyd ibn-i Sâbit, Rasûlullah (s.a.v) Efendimiz’in dinç iken bu sûre­den, Mufassaldaki sûrelerden ziyâdece bir miktar okuduğunu söylemek ve Mervân’a biraz daha dinç bir şekilde namaz kıldırıp sadece Mufassalın kısalarıyla yetin­memesini anlatmak istemiştir. Yoksa Aʻrâf sûresini okumaya akşam vakti yeterli gelmez.

Hucurât sûresinden Kur’ân’ın sonuna kadar olan sûrelere Mufassal ismi verilmiştir. Kısa olmaları ve sık sık “Besmele” ile birbirlerinden ayrılmış olmaları sebebiyle bu isim verilmiştir. Kendi içinde üç kısma ayrılır. Bir görüşe göre:

1. Hucurât sûresinden Burûc sûresinin sonuna kadar Tıvâl-i Mufassal (uzun mufassal sûreler),

2. Târık’tan Beyyine’nin sonuna kadar Evsât-ı Mufassal (orta mufassal sûreler),

3. Zilzâl’den Kur’ân’ın sonuna kadar Kısâr-ı Mufassal (kısa mufassal sûreler).


[1] Bkz. İbn Asâkir, XXX, 298; İbn Teymiyye, Münhâcü’s-sünneti’n-nebeviyye, V, 486; Kettânî, I, 118.

%d bloggers like this: