Nerede ve ne zaman olursa olsun kul hakk\u0131n\u0131n \u00e7ok m\u00fchim oldu\u011fu ve m\u00fc\u2019minlerin bu hususta son derece hassas davranmalar\u0131 gerekti\u011fi m\u00e2lumdur. Ama insanlar birazc\u0131k me\u015fakkatle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131nca bunu unutabiliyor. Bunun en fazla ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 yer de hac ve umre oluyor. H\u00e2lbuki hac ve umre i\u00e7in girilen ihr\u00e2m, m\u00fc\u2019minlere tam bir zarars\u0131zl\u0131k h\u00e2li t\u00e2lim ediyor. \u0130nsan\u0131n \u201ckendi k\u0131l\u0131na bile dokunamayaca\u011f\u0131\u201dn\u0131 \u00f6\u011fretiyor. Yani her \u015feyimiz Allah\u2019a \u00e2it. Bize em\u00e2net olarak l\u00fbtfedilmi\u015f. Bu sebeple s\u00e2hip oldu\u011fumuz her \u015feyi Cen\u00e2b-\u0131 Hakk\u2019\u0131n t\u00e2rif etti\u011fi \u015fekilde kullanmal\u0131y\u0131z. Kendi varl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 bile k\u00f6t\u00fcye kullanma ve \u00fczerimizdeki nimetlere zarar verme hakk\u0131m\u0131z yoksa Allah\u2019\u0131n di\u011fer kullar\u0131na nas\u0131l zarar verebiliriz. Allah\u2019\u0131n onlara ihs\u00e2n eyledi\u011fi haklar\u0131 nas\u0131l z\u00e2y\u00ee edebiliriz!<\/p>\n
Di\u011fer taraftan Hac ve umrede sevaplar kat kat fazla oldu\u011fu gibi g\u00fcnahlar da ayn\u0131 \u015fekilde y\u00fckl\u00fc gelir. Z\u00eer\u00e2 o kalabal\u0131kta yap\u0131lan k\u00fc\u00e7\u00fcc\u00fck bir hat\u00e2, pek \u00e7ok insana s\u0131k\u0131nt\u0131 verebilir.<\/p>\n
1. Yollar\u0131 daraltmak\u2026<\/b> Harameyn\u2019de en fazla dikkat edilmesi gereken husus, herhalde yollar\u0131 kapatmamakt\u0131r. Yol \u00fczerinde namaza durmak, oturmak veya beklemek binlerce ki\u015fiyi s\u0131k\u0131nt\u0131ya sokaca\u011f\u0131ndan \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir veb\u00e2li muciptir. Ayn\u0131 \u015fekilde ters y\u00f6ne gitmek, tavafa girip \u00e7\u0131karken insanlar\u0131 yar\u0131p ge\u00e7mek veya aksi istik\u00e2metten gelmek gibi hareketler de sevap \u00fcm\u00eed ederken g\u00fcnaha girmek, bir s\u00fcnnet-i seniyye icr\u00e2 edeyim derken har\u00e2ma d\u00fc\u015fmek demektir.<\/p>\n
F\u0131k\u0131h kitaplar\u0131m\u0131zda tav\u00e2f\u0131n\u0131 bitiren kimsenin Mescid\u2019in m\u00fcs\u00e2id bir yerinde tav\u00e2f namaz\u0131n\u0131 k\u0131labilece\u011fi if\u00e2de edilir. \u00c2limlerimiz, insanlar Mak\u00e2m-\u0131 \u0130br\u00e2him\u2019de namaz k\u0131laca\u011f\u0131z diye tav\u00e2f edenlerin yolunu kesmesinler diye bu noktay\u0131 \u00f6zellikle belirtmi\u015flerdir:<\/p>\n
\u201cSonra Mak\u00e2m-\u0131 \u0130br\u00e2him\u2019e git. Orada veya Mescid-i Haram\u2019da m\u00fcn\u00e2sib bir yerde iki rek\u00e2t Tavaf namaz\u0131 k\u0131l.\u201d<\/b>[1]<\/a><\/p>\n \u201c\u0130m\u00e2m Muhammed<\/b>\u2019in yukar\u0131daki \u201c\u2026veya Mescid-i Haram\u2019da m\u00fcn\u00e2sib bir yerde\u2026\u201d<\/b> ifadesinden maksad\u0131 \u015fudur: Mak\u00e2m-\u0131 \u0130br\u00e2him\u2019de \u00e7o\u011fu zaman kalabal\u0131k bulunmaktad\u0131r. Tavaf namaz\u0131 i\u00e7in s\u0131k\u0131nt\u0131ya katlanmak uygun de\u011fildir. Mescid-i Haram\u2019\u0131n her taraf\u0131 namaz k\u0131lma yeridir. Bu sebeple tavaf eden ki\u015fi, tavaf namaz\u0131n\u0131 kolay\u0131na gelen yerde k\u0131lar.\u201d (Serahs\u00ee, Mebs\u00fbt<\/i>, IV, 24)<\/p>\n Yine Mebs\u00fbt<\/i>\u2019da \u015f\u00f6yle denilir:<\/p>\n \u201cHac\u0131larla birlikte Arafat\u2019ta konaklars\u0131n.\u201d<\/b><\/p>\n \u201cBundan maksat, hac\u0131n\u0131n yoldan ge\u00e7enlere darl\u0131k vermemesi, kendisinin de rahats\u0131z olmamas\u0131 i\u00e7in yol \u00fczerine konaklamamas\u0131d\u0131r.\u201d (Serahs\u00ee, Mebs\u00fbt<\/i>, IV, 29)<\/p>\n \u201cM\u00fczdelife\u2019ye geldi\u011fi zaman insanlarla beraber orada konaklar.\u201d<\/b><\/p>\n \u201cY\u00e2ni yoldan ge\u00e7enlere darl\u0131k vermemesi ve kendisinin de rahats\u0131z olmamas\u0131 i\u00e7in yolda de\u011fil, yolun sa\u011f\u0131nda veya solunda konaklar.\u201d (Serahs\u00ee, Mebs\u00fbt<\/i>, IV, 37)<\/p>\n Mu\u00e2z b. Enes<\/b> (r.a) \u015f\u00f6yle buyurur:<\/p>\n \u201cBen Ras\u00fblull\u00e2h (s.a.v) ile birlikte bir gazveye \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131m. Askerler konak yerlerini daraltt\u0131lar ve yolu kestiler. Bunun \u00fczerine Neb\u00ee (s.a.v) bir m\u00fcn\u00e2d\u00ee g\u00f6ndererek askerler aras\u0131nda \u015f\u00f6yle nid\u00e2 ettirdi:<\/p>\n \u00ab\u2013Kim bir yeri daralt\u0131r veya bir yolu keser (veya bir m\u00fc\u2019mine ez\u00e2 verirse) onun cih\u00e2d\u0131 yoktur.\u00bb<\/i>\u201d (Eb\u00fb D\u00e2v\u00fbd, Cih\u00e2d, 88\/2629; Ahmed, III, 441)<\/p>\n Askerlerin konak yerlerini daraltmas\u0131ndan maksat, her askerin rastgele baz\u0131 yerleri i\u015fgal ederek, ihtiya\u00e7lar\u0131ndan fazla mek\u00e2n\u0131 tutmalar\u0131, di\u011fer insanlara eziyet vermeleridir.<\/p>\n Yollar\u0131 daraltmalar\u0131ndan maksat ise e\u015fyalar\u0131n\u0131 halk\u0131n ge\u00e7e\u00adce\u011fi yollara koyarak, trafi\u011fin ak\u0131\u015f\u0131na m\u00e2ni olmalar\u0131d\u0131r. Ras\u00fbl-i Z\u00ee\u015f\u00e2n Efendimiz (s.a.v), askerlerin l\u00fczumsuz yere yerleri ve yollar\u0131 daraltarak All\u00e2h\u2019\u0131n kullar\u0131na eziyet etmelerinin ne kadar b\u00fcy\u00fck bir hat\u00e2 oldu\u011funu \u00eel\u00e2n etmi\u015f ve askerlerin bu hareketten \u015fiddetle ka\u00e7\u0131nmalar\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in de m\u00fcbala\u00ad\u011fal\u0131 bir \u00fcsl\u00fbb ile cih\u00e2ddan hi\u00e7bir sevab alamayacaklar\u0131n\u0131 if\u00e2de buyurmu\u015ftur.<\/p>\n Efendimiz (s.a.v)\u2019in bu \u00eek\u00e2z\u0131 a\u00e7\u0131k arazide g\u00f6sterilen bir dikkatsizlik kar\u015f\u0131s\u0131nda s\u00e2d\u0131r olmu\u015ftur. Bir de bu dikkatsizlik yerle\u015fim merkezlerinde ve \u015fehirlerde, bilhassa da Mekke-i M\u00fckerreme ve Med\u00eene-i M\u00fcnevvere gibi milyonlarca m\u00fc\u2019minin birlikte ibadet etmek i\u00e7in topland\u0131\u011f\u0131 \u015fehirlerde olursa, Peygamber (s.a.v) Efendimiz\u2019in buna ne kadar \u00fcz\u00fclece\u011fini ve gazaplanaca\u011f\u0131n\u0131 hesap edelim\u2026<\/p>\n \u0130nsanlar bir tarafa, Ras\u00fblullah Efendimiz<\/b> (s.a.v) hayvanlara bile eziyet edilmemesini emrederek \u015f\u00f6yle buyurmu\u015flard\u0131r:<\/p>\n \u201c\u2026Yol \u00fczerinde namaz k\u0131lmaktan ve oralara konaklamaktan sak\u0131n\u0131n! \u00c7\u00fcnk\u00fc oralar y\u0131lanlar\u0131n ve y\u0131rt\u0131c\u0131 hayvanlar\u0131n ge\u00e7ti\u011fi yerlerdir. Yol \u00fcst\u00fcne abdest bozmaktan da sak\u0131n\u0131n! Zira bu t\u00fcr davran\u0131\u015flar ki\u015fiyi l\u00e2nete m\u00e2ruz b\u0131rakacak kabal\u0131klard\u0131r.\u201d <\/i>(Ahmed, III, 305; 381)<\/p>\n \u201cL\u00e2nete m\u00e2ruz kalaca\u011f\u0131n\u0131z \u00fc\u00e7 \u015feyi yapmaktan sak\u0131n\u0131n: P\u0131nar ba\u015flar\u0131na, yol ortas\u0131na ve insanlar\u0131n g\u00f6lgelendi\u011fi yerlere abdest bozmay\u0131n!\u201d<\/i> (Eb\u00fb D\u00e2v\u00fbd, Tah\u00e2ret, 14\/26; \u0130bn-i M\u00e2ce, Tah\u00e2ret, 21)<\/p>\n 2. Fiilen eziyet etmek.<\/b> Hicaz yollar\u0131nda, hava alanlar\u0131nda, tavaf esn\u00e2s\u0131nda, kap\u0131larda, giri\u015f \u00e7\u0131k\u0131\u015flarda ve ziy\u00e2retlerde insanlar\u0131 itip kakmak, kendimize yol a\u00e7maya \u00e7al\u0131\u015fmak gibi davran\u0131\u015flar m\u00fcsl\u00fcman nez\u00e2ketine uymayan hareketlerdir. Ras\u00fblullah Efendimiz (s.a.v) bir g\u00fcn Hz. \u00d6mer <\/b>(r.a)\u2019e, tav\u00e2f esn\u00e2s\u0131nda nez\u00e2ketle hareket etmesini tavsiye ederek \u015f\u00f6yle buyurmu\u015ftu:<\/p>\n \u201c\u2013Ey \u00d6mer! Sen g\u00fc\u00e7l\u00fc-kuvvetli bir adams\u0131n. Hacer-i Esved<\/b>\u2019e eri\u015fmek i\u00e7in insanlar\u0131 s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131p zay\u0131flara eziyet etme! Ne rahats\u0131z ol, ne de rahats\u0131z et! Tenh\u00e2 bulursan Hacer-i Esved\u2019i istil\u00e2m et ve \u00f6p, aksi takdirde uzaktan \u00abel s\u00fcr\u00fcp \u00f6pme\u00bb i\u015fareti yap, kelime-i tevh\u00eed okuyarak ve tekbir alarak ge\u00e7!\u201d<\/i> (Ahmed, I, 28; Heysem\u00ee, III, 241)<\/p>\n \u00a0F\u0131k\u0131h kitaplar\u0131m\u0131zdan Mebs\u00fbt<\/i>\u2019ta \u015fu c\u00fcmle yer al\u0131r:<\/p>\n