Hz. \u00d6mer (r.a), bir taraftan devleti te\u015fkilatland\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken di\u011fer taraftan da ilm\u00ee geli\u015fmelere h\u0131z veriyordu. Onun f\u0131k\u0131h ilminde ayr\u0131 bir yeri vard\u0131r. Z\u00eer\u00e2 F\u0131k\u0131h usul\u00fcn\u00fcn te\u015fekk\u00fcl\u00fc \u00d6mer (r.a) ile ba\u015flar. Kendisinden sahih senetlerle binlerce fikh\u00ee h\u00fck\u00fcm rivayet edilir. Hz. \u00d6mer\u2019in i\u00e7tihadlar\u0131, \u0130sl\u00e2m hukuku a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir ehemmiyeti h\u00e2izdir.<\/p>\n
\u00d6mer (r.a), hadis rivayeti hususunda \u00e7ok titiz davranm\u0131\u015ft\u0131r. O, Ras\u00fblullah (s.a.v) Efendimiz\u2019den hadis rivayet eden baz\u0131 kimseleri hes\u00e2ba \u00e7ekmi\u015f, rivayet ettikleri hadisler i\u00e7in \u015f\u00e2hid getirmelerini istemi\u015ftir. Hz. \u00d6mer\u2019den 539<\/b> hadis rivayet edilmi\u015ftir.[1]<\/a><\/p>\n Ayr\u0131ca o, Kur\u2019an-\u0131 Kerim\u2019in te\u2019vil ve tefsirinde de ilim sahibiydi.<\/p>\n \u00c7ok g\u00fczel konu\u015fur, hikmetli s\u00f6zler s\u00f6ylerdi. Onun bu \u00fcst\u00fcn kabiliyeti yaz\u0131 i\u00e7in de ge\u00e7erliydi. Valilerine yazm\u0131\u015f oldu\u011fu talimatlar\u0131 ve mektuplar\u0131, Arap dili i\u00e7in bir num\u00fbne addedilmekteydi. \u00d6mer (r.a) \u015fiirle de ilgilenirdi. \u015eiir zevkine sahipti. \u00c7ok say\u0131da Arap \u015f\u00e2irinin \u015fiirlerini ezberlemi\u015f, az da olsa \u015fiir in\u015f\u00e2d etmi\u015ftir.<\/p>\n \u0130nsanlara yats\u0131 namaz\u0131n\u0131 k\u0131ld\u0131r\u0131p evine gider, sabaha kadar n\u00e2file namaz k\u0131lard\u0131. Devaml\u0131 da oru\u00e7 tutard\u0131.[2]<\/a> \u0130badet ederken b\u00fct\u00fcn benli\u011fiyle Rabbine y\u00f6nelirdi. Halife olduktan sonra g\u00fcnd\u00fcz i\u015flerinin yo\u011funlu\u011fu sebebiyle nafile namazlar\u0131n\u0131 gece k\u0131lar, ev halk\u0131n\u0131 sabah namaz\u0131na: \u201c\u00c2ilene namaz\u0131 emret\u201d<\/b>[3]<\/a> \u00e2yetini okuyarak kald\u0131r\u0131rd\u0131. O, her sene haccetmeyi asla ihmal etmez ve hac farizas\u0131n\u0131 yerine getirmek i\u00e7in Mekke\u2019ye gelen hac\u0131lara bizzat riyaset ederdi. Onun zaman\u0131nda yolcular i\u00e7in istir\u00e2hat yerleri yap\u0131ld\u0131. Bilhassa Med\u00eene ile Mekke aras\u0131ndaki yolda bol miktarda su ve g\u00f6lgelik oldu.[4]<\/a><\/p>\n Ge\u00e7imini ticaretle temin ederdi. Bunun yan\u0131nda Medine\u2019de ganimetten kendisine baz\u0131 arazilerin d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc de bilinmektedir. Hayber\u2019de hissesine d\u00fc\u015fen \u00e7ok k\u0131ymetli arazisini Allah i\u00e7in vakf<\/b>etmi\u015ftir.<\/p>\n Son derece isabetli kararlar verirdi. Hen\u00fcz hakk\u0131nda vahiy gelmeyen 15-20 m\u00fchim hususta g\u00f6r\u00fc\u015f beyan ederek tekliflerde bulundu. Onun d\u00fc\u015f\u00fcncesi istikametinde \u00e2yetler n\u00e2zil oldu. \u00d6mer (r.a), b\u00fcy\u00fck bir edeb ve incelik g\u00f6stererek, \u201cRabbime \u015fu \u015fu hususlarda muv\u00e2f\u0131k d\u00fc\u015ft\u00fcm\u201d diye hamdederdi.[5]<\/a> Bu konulara, Hz. \u00d6mer\u2019in \u00e2yete uygun g\u00f6r\u00fc\u015fleri anlam\u0131nda \u201cMuv\u00e2fak\u00e2t-\u0131 \u00d6mer\u201d<\/b> denir.[6]<\/a><\/p>\n Ras\u00fblullah (s.a.v), onun faz\u00eeleti hakk\u0131nda \u015f\u00f6yle buyurmu\u015ftur:<\/p>\n \u201cAllah Te\u00e2la, hakk\u0131 \u00d6mer\u2019in diline ve kalbine koymu\u015ftur.\u201d<\/i><\/p>\n O\u011flu Abdull\u00e2h<\/b> (r.a) der ki:<\/p>\n \u201c\u0130nsanlar\u0131n ba\u015f\u0131na ne zaman bir i\u015f gelse ve o hususta insanlar bir \u015fey s\u00f6ylese, babam \u00d6mer (r.a) da ba\u015fka bir \u015fey s\u00f6ylese, mutlaka Hz. \u00d6mer\u2019in g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc istik\u00e2metinde bir vahiy gelirdi.\u201d[7]<\/a><\/p>\n Yine Abdullah ibn-i \u00d6mer<\/b> (r.a) \u015f\u00f6yle demi\u015ftir:<\/p>\n \u201cBabam \u00d6mer (r.a), herhangi bir hususta \u00abBen \u015f\u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum\u00bb dedi\u011finde, o \u015fey hak\u00eekaten onun d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc gibi olurdu.\u201d (Buh\u00e2r\u00ee, Men\u00e2k\u0131bu\u2019l-Ens\u00e2r, 35)<\/p>\n *<\/p>\n Ras\u00fblullah (s.a.v), di\u011fer bir had\u00ees-i \u015fer\u00eeflerinde \u015f\u00f6yle buyurmu\u015flard\u0131r:<\/p>\n \u201cSizden \u00f6nce ya\u015fam\u0131\u015f \u00fcmmetler i\u00e7inde kendilerine ilham olunan is\u00e2betli g\u00f6r\u00fc\u015f s\u00e2hibi ki\u015filer (muhaddes\u00fbn) vard\u0131. \u015eayet \u00fcmmetim i\u00e7inde de onlardan biri varsa, hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz o \u00d6mer ibn-i Hatt\u00e2b\u2019d\u0131r.\u201d <\/i>(Buh\u00e2r\u00ee, Ash\u00e2bu\u2019n-Neb\u00ee 6; Enbiy\u00e2 54; M\u00fcslim, Fed\u00e2il\u00fc\u2019s-sah\u00e2be 23)<\/p>\n *<\/p>\n Huzeyfe<\/b> (r.a) \u015f\u00f6yle anlat\u0131r:<\/p>\n Ras\u00fblullah (s.a.v) Efendimiz\u2019in yan\u0131nda oturuyorduk. Allah Ras\u00fbl\u00fc (s.a.v):<\/p>\n \u201cAran\u0131zda ne kadar kalaca\u011f\u0131m\u0131 bilmiyorum. Benden sonra \u015fu iki ki\u015fiye iktida edin\/uyun!\u201d<\/i> buyurdular ve Eb\u00fb Bekir (r.a) ile Hz. \u00d6mer\u2019e i\u015faret ettiler. <\/i>(Tirmizi, Menak\u0131b, 16\/3663)<\/p>\n *<\/p>\n Bir defas\u0131nda \u00d6mer (r.a), Peygamber (s.a.v) Efendimiz\u2019in yan\u0131na gitmi\u015fti. Allah Ras\u00fbl\u00fc\u2019nden bir \u015feyler istemek i\u00e7in orada bulunan han\u0131mlar\u0131, Hz. \u00d6mer\u2019in sesini duyduklar\u0131nda hemen kalk\u0131p perdenin arkas\u0131na sakland\u0131lar. \u00d6mer (r.a) i\u00e7eri girdi\u011finde Ras\u00fblullah (s.a.v) tebess\u00fcm ediyordu. \u00d6mer (r.a):<\/p>\n \u201c\u2013Allah Siz\u2019i hep g\u00fcld\u00fcrs\u00fcn ya Ras\u00fblallah, ni\u00e7in tebess\u00fcm ettiniz?\u201d dedi. Fahr-i K\u00e2in\u00e2t Efendimiz:<\/p>\n \u201c\u2013\u015eu benim yan\u0131mda olanlara \u015fa\u015far\u0131m. Senin sesini i\u015fitince perdenin arkas\u0131na ko\u015ftular\u201d<\/i> buyurdular.<\/p>\n \u00d6mer (r.a):<\/p>\n \u201c\u2013Y\u00e2 Ras\u00fblallah, onlar\u0131n Siz\u2019den daha \u00e7ok \u00e7ekinmeleri gerekir, Siz buna daha lay\u0131ks\u0131n\u0131z\u201d dedi.<\/p>\n Sonra da kad\u0131nlara seslenerek:<\/p>\n \u201c\u2013Ey nefislerinin d\u00fc\u015fmanlar\u0131! Allah Ras\u00fbl\u00fc\u2019nden \u00e7ekinmiyorsunuz da benden mi ka\u00e7\u0131yorsunuz?\u201d diyerek onlara \u00e7\u0131k\u0131\u015ft\u0131. Kad\u0131nlar:<\/p>\n \u201c\u2013Evet, sen Allah Ras\u00fbl\u00fc\u2019ne g\u00f6re \u00e7ok sertsin\u201d dediler.<\/p>\n Ras\u00fblullah (s.a.v):<\/p>\n \u201c\u2013Nefsim kudret elinde olan Allah\u2019a yemin ederim ki \u015feytan sana yolda rastlam\u0131\u015f olsa, mutlaka yolunu de\u011fi\u015ftirir!\u201d<\/i> buyurdular. (M\u00fcslim, Fed\u00e2il\u00fc\u2019s-sah\u00e2be, 22. Kr\u015f. Buh\u00e2r\u00ee, Ash\u00e2bu’n-Neb\u00ee, 6)<\/p>\n *<\/p>\n Ras\u00fblullah (s.a.v) bir g\u00fcn \u015f\u00f6yle buyurdular:<\/p>\n \u201c\u2013Uyurken kendimi Cennet\u2019te g\u00f6rd\u00fcm. Bakt\u0131m bir k\u00f6\u015fk\u00fcn yan\u0131nda bir kad\u0131n abdest al\u0131yor.<\/i><\/p>\n \u00ab\u2013Bu k\u00f6\u015fk kimin?\u00bb diye sordum.<\/i><\/p>\n \u00ab\u2013\u00d6mer ibn-i Hatt\u00e2b\u2019\u0131n\u00bb dediler. (K\u00f6\u015fk\u00fcne bir bakmak istedim, ancak) onun k\u0131skan\u00e7l\u0131\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rlad\u0131m ve hemen geri d\u00f6nd\u00fcm.\u201d<\/i><\/p>\n Bu s\u00f6zler \u00fczerine \u00d6mer (r.a) a\u011flad\u0131 ve:<\/p>\n \u201c\u2013Sana kar\u015f\u0131 da m\u0131 k\u0131skan\u00e7 olaca\u011f\u0131m y\u00e2 Ras\u00fblallah!\u201d dedi. (Buh\u00e2r\u00ee, Bed\u2019\u00fc\u2019l-halk, 8)<\/p>\n Tirmiz\u00ee\u2019nin riv\u00e2yetinde if\u00e2de edildi\u011fi \u00fczere Allah Ras\u00fbl\u00fc (s.a.v) Efendimiz bu k\u00f6\u015fk\u00fcn kendisine \u00e2it oldu\u011funu zannetmi\u015flerdir. Demek ki bu k\u00f6\u015fk, peygamberlerin \u015f\u00e2n\u0131na l\u00e2y\u0131k bir g\u00fczellik ve evsaftad\u0131r. Bu da Hz. \u00d6mer\u2019in ne ulv\u00ee bir mertebeye ve faz\u00eelete s\u00e2hip oldu\u011funu g\u00f6sterir. (Tirmizi, Menak\u0131b, 17\/3688)<\/p>\n *<\/p>\n Bug\u00fcn Kur\u2019\u00e2n okuyan her m\u00fcsl\u00fcman\u0131n Hz. \u00d6mer\u2019e b\u00fcy\u00fck bir te\u015fekk\u00fcr borcu vard\u0131r. Z\u00eer\u00e2 Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131n cem edilmesini ilk def\u00e2 o \u0131srarla teklif etmi\u015ftir. Sonra \u00d6mer (r.a) b\u00fct\u00fcn m\u00fcsl\u00fcmanlara, Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem\u2019i, Peygamber (s.a.v) Efendimiz\u2019den sahih bir senedle alan \u00e2limlerden \u00f6\u011frenmelerini emretmi\u015ftir. Kendisi de sabah namazlar\u0131nda uzun uzun k\u0131raatlerde bulunurdu. (Bir rek\u00e2tta 15, 16 sayfa okudu\u011fu olurdu.) B\u00f6yle yapmakla m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n \u00e7ok\u00e7a Kur\u2019\u00e2n dinleyerek bu hususta bir mah\u00e2ret ve zevk-i sel\u00eem s\u00e2hibi olmalar\u0131n\u0131 hedeflerdi. Ve insanlar\u0131 nahiv, i\u02bbr\u00e2b ve garib kelimeleri \u00f6\u011frenmeye te\u015fvik ederdi ki Araplar\u0131n konu\u015fmalar\u0131n\u0131 anlayabilsinler.[8]<\/a><\/p>\n *<\/p>\n Hulef\u00e2-i Ra\u015fid\u00een\u2019in d\u00eenimizde \u00e7ok m\u00fchim bir yeri vard\u0131r. Bu sebeple onlar\u0131 sevmek ve izlerini t\u00e2kip etmek l\u00e2z\u0131md\u0131r. \u0130m\u00e2m M\u00e2lik<\/b> (r.a) \u015f\u00f6yle buyurur:<\/p>\n \u201cRas\u00fblullah Efendimiz (s.a.v) ve O\u2019ndan sonraki hal\u00eefeler<\/b> s\u00fcnnetler ortaya koymu\u015flard\u0131r. Onlara ri\u00e2yet etmek Allah\u2019\u0131n kit\u00e2b\u0131na uymak, Allah\u2019\u0131n t\u00e2ati ile kem\u00e2le ermek, Allah\u2019\u0131n d\u00eenini kuvvetlendirmek demektir. Kimsenin o s\u00fcnnetleri de\u011fi\u015ftirmeye ve yerine ba\u015fka bir \u015fey koymaya hakk\u0131 yoktur. Onlara muh\u00e2lif olan \u015feylere \u00eetib\u00e2r yoktur. Kim o s\u00fcnnetlerle hid\u00e2yet bulursa o do\u011fru yoldad\u0131r. Kim onlarla yard\u0131m isterse o yard\u0131m g\u00f6r\u00fcr. Kim onlar\u0131 terkederse m\u00fc\u2019minlerden ba\u015fkas\u0131n\u0131n yoluna gitmi\u015f olur, Allah da onu gitti\u011fi yola b\u0131rak\u0131r ve onu Cehennem\u2019e atar ki o ne fen\u00e2 bir gidi\u015ftir.\u201d<\/p>\n \u00a0\u201cSelef-i s\u00e2lih\u00een evl\u00e2tlar\u0131na, bir s\u00fbre veya bir s\u00fcnnet ezberletir gibi Hz. Eb\u00fb Bekir ve Hz. \u00d6mer\u2019in muhabbetini t\u00e2lim ederlerdi.\u201d<\/p>\n *<\/p>\n Hulef\u00e2-i R\u00e2\u015fid\u00een (r.a), v\u00e2li t\u00e2yin ederken hissiy\u00e2tlar\u0131n\u0131n tesirinde kalmam\u0131\u015flard\u0131r. Bil\u00e2kis um\u00fbmun maslahat\u0131n\u0131 dikkate alm\u0131\u015flard\u0131r. Hatt\u00e2 \u00d6mer ibn\u00fc\u2019l-Hatt\u00e2b<\/b> (r.a), Yem\u00e2me harbinde karde\u015fi Zeyd ibn\u00fc\u2019l-Hatt\u00e2b\u2019\u0131 \u015feh\u00eed eden Eb\u00fb Meryem el-Hanef\u00ee\u2019yi, m\u00fcsl\u00fcman olup ilim tahs\u00eel edince Basra kad\u0131l\u0131\u011f\u0131na t\u00e2yin etmi\u015ftir. (Vek\u00ee, Ahb\u00e2ru\u2019l-Kud\u00e2t,<\/i> I, 269)<\/p>\n *<\/p>\n Y\u00fcz\u00fc\u011f\u00fcnde \u201cNasihat\u00e7i olarak \u00f6l\u00fcm k\u00e2f\u00eedir ey \u00d6mer!\u201d<\/i><\/b> yaz\u0131yordu.[9]<\/a><\/p>\n Hz. \u00d6mer\u2019in faz\u00eeletleri saymakla bitmez. Biz bu kadar\u0131yla iktif\u00e2 ediyoruz.<\/p>\n [1]<\/a> Suyut\u00ee, T\u00e2r\u00eehu\u2019l-Hulef\u00e2,<\/i> s. 109.<\/p>\n<\/div>\n [2]<\/a> \u0130bn-i Kes\u00eer, el-Bid\u00e2ye ve\u2019n-nih\u00e2ye,<\/i> VII, 135.<\/p>\n<\/div>\n [3]<\/a> T\u00e2h\u00e2, 132.<\/p>\n<\/div>\n [4]<\/a> Bkz. \u0130bn-i Sa\u2019d, III, 280, 306.<\/p>\n<\/div>\n [5]<\/a> Bkz. Buh\u00e2r\u00ee, Tal\u00e2k, 32, Tefsir, 2\/9; M\u00fcslim, Fed\u00e2il\u00fc\u2019s-Sah\u00e2be 24. Burada Hz. \u00d6mer\u2019in, \u201cRabbim bana muv\u00e2fakat etti\u201d demeyip de \u201cBen Rabbime muv\u00e2f\u0131k d\u00fc\u015ft\u00fcm\u201d demesi, onun idrak seviyesini ve m\u00e2nev\u00ee derinli\u011fini g\u00f6stermektedir.<\/p>\n<\/div>\n
<\/p>\n
\n