Hz. Eb\u00fb Bekir cahiliye d\u00f6neminde gayet azimli, tecr\u00fcbeli, bilgili, firasetli, fedak\u00e2r ve g\u00f6z\u00fc pek bir insan olarak tan\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Onun, bu vas\u0131flar\u0131yla m\u00fcsl\u00fcman olmas\u0131, \u0130sl\u00e2m\u2019a ve Kur\u2019\u00e2n\u2019a cidd\u00ee hizmetlerde bulunmas\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. \u0130sl\u00e2m\u2019dan \u00f6nce de Allah Ras\u00fbl\u00fc (s.a.v) ile arkada\u015f olan Eb\u00fb Bekir (r.a), m\u00fcsl\u00fcman olduktan sonra ondan hi\u00e7 ayr\u0131lmam\u0131\u015f, can\u0131n\u0131, mal\u0131n\u0131 ve b\u00fct\u00fcn vaktini \u0130sl\u00e2m u\u011fruna feda etmi\u015ftir. Bunun neticesinde Kur\u2019\u00e2n ve s\u00fcnnet alan\u0131nda en bilgili insan vasf\u0131n\u0131 kazanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Hz. Eb\u00fb Bekir, siyasi alanda b\u00fcy\u00fck ba\u015far\u0131lara imza atm\u0131\u015f olmakla birlikte biz bu ara\u015ft\u0131rmam\u0131zda daha \u00e7ok onun ilm\u00ee y\u00f6n\u00fc, bilhassa da Kur\u2019\u00e2n\u2019a hizmetleri ve tefsir ilmine katk\u0131lar\u0131 \u00fczerinde yo\u011funla\u015ft\u0131k. Neticede onun cem\u02bb, tebli\u011f ve talim a\u00e7\u0131s\u0131ndan Kur\u2019\u00e2n\u2019a \u00e7ok b\u00fcy\u00fck hizmetler etti\u011fini ve Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131n tefsir edilip insanlara a\u00e7\u0131klanmas\u0131nda \u00e7ok m\u00fchim bir yere sahip oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fck. Do\u011frusu i\u015fin ba\u015f\u0131nda onun tefsir ilminde bu kadar geni\u015f bir yer alaca\u011f\u0131n\u0131 tahmin etmiyorduk. Asl\u0131nda \u0130sl\u00e2m\u2019\u0131n ilk g\u00fcnlerinde m\u00fcsl\u00fcman oldu\u011funu ve Allah Ras\u00fbl\u00fc\u2019nden hi\u00e7 ayr\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde, onun Kur\u2019\u00e2n\u2019a hizmet ve tefsir alan\u0131nda b\u00f6ylesine k\u00f6kl\u00fc bir yerinin olmas\u0131 normaldir. O, hemen hemen b\u00fct\u00fcn \u00e2yetlerin n\u00fczul s\u00fcrecini ya\u015fam\u0131\u015f, bir k\u0131s\u0131m \u00e2yetlerin n\u00fczul sebebi olmu\u015f, bir k\u0131sm\u0131yla tasdik, bir k\u0131sm\u0131yla ikaz edilmi\u015f, bilmedi\u011fi ve anlayamad\u0131\u011f\u0131 noktalar\u0131 Allah Ras\u00fbl\u00fc\u2019ne, onun vefat\u0131ndan sonra da di\u011fer sahabilere sorup \u00f6\u011frenmi\u015ftir. B\u00f6ylece o vahiyle i\u00e7li d\u0131\u015fl\u0131 bir hayat ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131r. Bu esnada faziletine dair bir k\u0131s\u0131m \u00e2yetler n\u00e2zil olmu\u015f, hadis-i \u015ferifler varid olmu\u015f ve bir k\u0131s\u0131m i\u015faretler vuku bulmu\u015ftur.<\/p>\n
Eb\u00fb Bekir (r.a), kuvvetli ve samimi iman\u0131 sebebiyle Kur\u2019\u00e2n\u2019a \u00e7ok ehemmiyet vermi\u015f, onun okunmas\u0131, ezberlenmesi, anla\u015f\u0131lmas\u0131, ya\u015fanmas\u0131, tebli\u011f edilmesi, muhafazas\u0131 ve tefsiri i\u00e7in titiz bir \u015fekilde \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f, bu u\u011furda b\u00fct\u00fcn g\u00fcc\u00fcn\u00fc sarfetmi\u015ftir. Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131 ba\u015fta ya\u015fayarak, daha sonra da ilgili hadisleri naklederek ve kendi g\u00f6r\u00fc\u015flerini ifade ederek a\u00e7\u0131klam\u0131\u015f, \u00e2yetlerin f\u0131kh\u00ee h\u00fck\u00fcmlerine i\u015faret etmi\u015ftir. Hutbeleri, insanlara olan hitabeleri ve yazd\u0131\u011f\u0131 mektuplar, Kur\u2019\u00e2n \u00e2yetleri ve onlar\u0131n m\u00e2nalar\u0131yla doludur. Ancak bunlar\u0131 yaparken \u00e7ok dikkatli davranm\u0131\u015f, bilmedi\u011fi bir \u015fey s\u00f6ylemekten \u015fiddetle sak\u0131nm\u0131\u015f, konu\u015ftu\u011fu \u015feyleri bilerek s\u00f6ylemi\u015f, bilemedi\u011fi hususlar\u0131 di\u011fer sahabilere sormu\u015f veya o konuda s\u00fck\u00fbt etmi\u015ftir. \u0130leriye d\u00f6n\u00fck haberler veren \u00e2yetlerin kastetti\u011fi m\u00e2nalar tahakkuk ettik\u00e7e bunlara i\u015faret etmi\u015ftir. Az da olsa baz\u0131 \u00e2yetleri anlamada hata etti\u011fi olmu\u015f, ancak bunlar\u0131 hemen d\u00fczeltme imk\u00e2n\u0131 bulmu\u015ftur. Hz. Eb\u00fb Bekir meselelerin bu kadar i\u00e7inde ve b\u00f6ylesine bir bilgi birikimine sahip olunca haliyle ailesinin de bundan nasip alaca\u011f\u0131 muhakkakt\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla onun aile fertleri de tefsir ilminde hat\u0131r\u0131 say\u0131l\u0131r bir yer edinmi\u015flerdir. Konuya derinlemesine girmemekle birlikte \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131zda bu konuya da temas ettik.<\/p>\n
Tefsir kitaplar\u0131m\u0131zda Hz. Eb\u00fb Bekir\u2019le ilgili pek \u00e7ok rivayet vard\u0131r. Ancak tefsirlerin umumu, naklettikleri rivayetlerin s\u0131hhatine \u00e7ok dikkat etmemi\u015flerdir. Bunlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131, naklettikleri rivayetlerin senedini bile zikretmemi\u015ftir. Senetleri zikredenler de bunu, sorumluluktan kurtulmak i\u00e7in yeterli g\u00f6rm\u00fc\u015f, herhangi bir de\u011ferlendirme yapmam\u0131\u015ft\u0131r. Bilhassa Sa\u02bbleb\u00ee, V\u00e2hid\u00ee gibi m\u00fcfessirle rivayet konusunda zay\u0131f kabul edilmi\u015flerdir.[1]<\/a> \u0130bn Teymiyye: \u201cUlem\u00e2n\u0131n cumhuru, Sa\u02bbleb\u00ee ve benzerlerinin rivayetleriyle ihticac edilemeyece\u011fi hususunda ittifak etmi\u015flerdir. Ne Eb\u00fb Bekir ve \u00d6mer\u2019in faziletleri ne de herhangi bir h\u00fckm\u00fcn isbat\u0131 konusunda. Ancak rivayetin geldi\u011fi tarik ile s\u00fcbutu bilinirse o ba\u015fka!\u201d demi\u015ftir.[2]<\/a> Leknev\u00ee de, Sa\u02bbleb\u00ee\u2019nin salih ve dinine s\u0131k\u0131 ba\u011fl\u0131 biri olmas\u0131na ra\u011fmen hadislerin sahihini sakiminden ay\u0131racak bir uzmanl\u0131\u011fa sahip olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade etmi\u015ftir.[3]<\/a> \u0130m\u00e2m Kevser\u00ee m\u00fcfessirlerin bu tavr\u0131n\u0131 g\u00fczel bir tevcih ile \u015f\u00f6yle a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131r: \u201cM\u00fcfessirlerin \u00e7o\u011funun, kendi as\u0131rlar\u0131nda yahudilerden ve ba\u015fkalar\u0131ndan tevar\u00fcs edilen ve en ufak bir faydas\u0131n\u0131n olaca\u011f\u0131na inand\u0131klar\u0131 bilgileri, Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Hak\u00eem\u2019in haberlerinin baz\u0131 noktalar\u0131n\u0131 ayd\u0131nlatmak i\u00e7in eserlerine ald\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn. Bu rivayetlerin elenmesini kendilerinden sonra gelen tenkit\u00e7ilere b\u0131rakm\u0131\u015flard\u0131r. Bunu da o bilgileri kendilerinden sonra gelenlere ula\u015ft\u0131rma h\u0131rs\u0131yla yapm\u0131\u015flard\u0131r. Bu h\u0131rslar\u0131n\u0131n sebebi de o bilgilerin, Kit\u00e2b-\u0131 Kerim\u2019deki baz\u0131 haberlerde m\u00fccmel b\u0131rak\u0131lan yerleri izahta az da olsa faydal\u0131 olmas\u0131 ihtimalidir. Yoksa m\u00fcsl\u00fcmanlar bu rivayetleri s\u0131hhatli ve ay\u0131klanmadan kabul edilecek hakikatler olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in de\u011fil.\u201d[4]<\/a> M\u00fcfessirler, israiliyatla ilgili rivayetlerde b\u00f6yle davrand\u0131klar\u0131 gibi ba\u015fta insanlar\u0131n ve s\u00fbrelerin faziletiyle ilgili rivayetler olmak \u00fczere di\u011fer nakillerde de ayn\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnceyle hareket etmi\u015flerdir. Ancak kendilerinden sonra \u00e7ok kuvvetli tenkit\u00e7iler nadiren \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bu rivayetler pek\u00e7ok insan taraf\u0131ndan do\u011fruymu\u015f gibi kabul edilebilmi\u015ftir.<\/p>\n Hz. Eb\u00fb Bekir\u2019le ilgili rivayetlere de ayn\u0131 zaviyeden bakmak gerekir. Bu sebeple biz, \u0130bn Kes\u00eer gibi rivayetlerin kriti\u011fini yapan muteber rivayet tefsirleri ile hadis kitaplar\u0131 taraf\u0131ndan nakledilen sahih rivayetlere itimat ettik. Bunun d\u0131\u015f\u0131ndaki rivayetleri ihtiyatla kar\u015f\u0131lad\u0131k ve ancak hadis \u00e2limlerinin de\u011ferlendirmeleriyle birlikte ald\u0131k. L\u00e2kin \u00e7ok zay\u0131f ve m\u00fcnker olanlar\u0131 bir tarafa b\u0131rak\u0131rsak bu rivayetlerin de \u00f6nemli bir noktay\u0131 vurgulad\u0131\u011f\u0131 kanaatindeyiz. O da Hz. Eb\u00fb Bekir ve di\u011fer Hulef\u00e2-i R\u00e2\u015fid\u00een\u2019in \u0130sl\u00e2m \u00e2limlerinin nazar\u0131ndaki ve Kur\u2019\u00e2n tefsirindeki yerini bizlere g\u00f6stermesidir. M\u00fcfessirlerimiz adeta onlar olmadan yap\u0131lan Kur\u2019\u00e2n tefsirinin noksan kalaca\u011f\u0131n\u0131 vurgulamaktad\u0131rlar. Zira hayatlar\u0131na dair bize ula\u015fan sahih rivayetler, Kur\u2019\u00e2n\u2019da emredilen g\u00fczel vas\u0131flara en g\u00fczel \u00f6rne\u011fin onlar oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. Dolay\u0131s\u0131yla Hz. Eb\u00fb Bekir ve di\u011fer halifelerin hayatlar\u0131n\u0131, s\u00f6zlerini ve naklettikleri rivayetleri \u00f6\u011frenmek, Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131 anlamaya yard\u0131m edecektir. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131 en g\u00fczel \u015fekilde ya\u015famaya gayret etmi\u015flerdir.<\/p>\n Sonu\u00e7 olarak Hz. Eb\u00fb Bekir\u2019in Kur\u2019\u00e2n\u2019a en b\u00fcy\u00fck hizmetleri yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve tefsirde m\u00fchim bir yere sahip oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz.<\/p>\n [1]<\/a> Leknev\u00ee, el-Ecvibet\u00fc\u2019l-f\u00e2d\u0131la, <\/i>s. 101-109.<\/p>\n<\/div>\n
\n