{"id":15194,"date":"2017-06-20T15:17:54","date_gmt":"2017-06-20T13:17:54","guid":{"rendered":"http:\/\/www.kuranvesunnetyolunda.com\/?p=15194"},"modified":"2017-06-20T15:17:54","modified_gmt":"2017-06-20T13:17:54","slug":"mekkenin-fethi-merhamet-tezahuru-ve-af-bayrami","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.kuranvesunnetyolunda.com\/?p=15194","title":{"rendered":"Mekke\u2019nin Fethi: Merhamet Tezah\u00fcr\u00fc ve Af Bayram\u0131"},"content":{"rendered":"<p>Ras\u00fblullah Efendimiz (s.a.v) Hudeybiye\u2019de Kurey\u015f ile 10 sene sava\u015f yapmamak \u00fczere sulh imz\u00e2lam\u0131\u015flard\u0131. Ama m\u00fc\u015frikler, her ge\u00e7en g\u00fcn \u0130sl\u00e2m\u2019\u0131n b\u00fct\u00fcn Arabistan\u2019a yay\u0131lmas\u0131ndan rahats\u0131z oluyorlard\u0131. Bunun i\u00e7indir ki, yava\u015f yava\u015f sulh maddelerini ihl\u00e2l etmeye ba\u015flad\u0131lar. Zaman ge\u00e7tik\u00e7e de sulh maddelerine kar\u015f\u0131 sayg\u0131s\u0131zl\u0131k ve c\u00fcr\u2019etlerini iyice art\u0131rd\u0131lar. Hudeybiye Antla\u015fmas\u0131\u2019n\u0131n \u00fczerinden 17-18 ay kadar bir zaman ge\u00e7mi\u015fti ki, kendilerine ba\u011fl\u0131 bulunan Ben\u00ee Bekir kab\u00eelesini k\u0131\u015fk\u0131rtarak, m\u00fcsl\u00fcman olan Huz\u00e2al\u0131lar\u0131n \u00fczerine sald\u0131rtt\u0131\u00adlar. Kendi i\u00e7lerinden b\u00e2z\u0131lar\u0131 da bu \u00e2d\u00ee cin\u00e2yete i\u015ftir\u00e2k etti.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Kitap_Calismalari\/Siyer_i_Nebi.docx#_ftn1\"><sup><sup>[1]<\/sup><\/sup><\/a><\/p>\n<p>Ras\u00fblullah (s.a.v) Efendimiz\u2019le anla\u015fmal\u0131 olan Huz\u00e2a kab\u00eelesi, bask\u0131na u\u011frad\u0131klar\u0131nda namazda idiler. Hunharca bir katli\u00e2mla kimi secdede, kimi r\u00fck\u00fbda, kimi k\u0131y\u00e2mda iken \u015feh\u00eed edildiler. Hatt\u00e2 Harem\u2019e s\u0131\u011f\u0131nd\u0131klar\u0131 h\u00e2lde, Kurey\u015f ve Ben\u00ee Bekirliler oran\u0131n haraml\u0131\u011f\u0131n\u0131 ihl\u00e2l ederek katli\u00e2ma dev\u00e2m ettiler. Durum, derh\u00e2l All\u00e2h Ras\u00fbl\u00fc\u2019ne bildirildi.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Kitap_Calismalari\/Siyer_i_Nebi.docx#_ftn2\"><sup><sup>[2]<\/sup><\/sup><\/a><\/p>\n<p>Ras\u00fblullah (s.a.v), kendisine bu ac\u0131 haberi getiren <b>Amr bin S\u00e2lim<\/b>\u2019i dinlerken m\u00fcb\u00e2rek g\u00f6zlerinden s\u00fcz\u00fclen inci t\u00e2neleri gibi g\u00f6zya\u015flar\u0131, g\u00fcl yanak\u00adlar\u0131n\u0131 \u0131slat\u0131yordu. Neb\u00eeler Sult\u00e2n\u0131 Efendimiz son derece mahz\u00fbn olmu\u015flard\u0131. G\u00f6nl\u00fc yaral\u0131 sah\u00e2b\u00eesi Amr bin S\u00e2lim\u2019e tesell\u00ee sadedinde:<\/p>\n<p><i>\u201c\u2013Sen yard\u0131m olundun ey Amr!\u201d<\/i> buyurdular. (\u0130bn-i Hi\u015f\u00e2m, IV, 12; V\u00e2k\u0131d\u00ee, II, 784-785)<\/p>\n<p>All\u00e2h Ras\u00fbl\u00fc (s.a.v), her \u015feye ra\u011fmen m\u00fc\u015friklerle aralar\u0131nda yap\u0131lm\u0131\u015f olan mu\u00e2hedeyi hes\u00e2ba katarak Huz\u00e2al\u0131lara yap\u0131lan bask\u0131n sebebiyle Mekkelilere \u00f6nce bir el\u00e7i g\u00f6nderdiler. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar Hudeybiye Mu\u00e2hedesi\u2019ni \u00e7ok a\u011f\u0131r bir \u015fekilde ihl\u00e2l etmi\u015flerdi. Buna g\u00f6re, ya \u00f6ld\u00fcr\u00fclen Huz\u00e2al\u0131lar\u0131n diyetlerini vermeli, ya Ben\u00ee Bekir kab\u00eelesini him\u00e2yeden vazge\u00e7meli, ya da bu iki tekl\u00eefi de kab\u00fbl etmedikleri takdirde Hudeybiye Mu\u00e2hedesi\u2019ni ge\u00e7ersiz saymal\u0131 idiler.<\/p>\n<p>G\u00f6zlerini kan ve kin b\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015f olan c\u00e2n\u00ee m\u00fc\u015frikler, All\u00e2h Ras\u00fbl\u00fc\u2019n\u00fcn bu \u00fc\u00e7 teklifinden sonuncusunu, y\u00e2ni mu\u00e2hedeyi resmen boz\u00admay\u0131 kab\u00fbl ettiler.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Kitap_Calismalari\/Siyer_i_Nebi.docx#_ftn3\"><sup><sup>[3]<\/sup><\/sup><\/a><\/p>\n<p>Sonradan m\u00fc\u015friklerin ak\u0131llar\u0131 ba\u015flar\u0131na geldi ise de, i\u015f i\u015ften ge\u00e7mi\u015f, mu\u00e2hede iki ta\u00adrafl\u0131 olarak feshedilmi\u015fti. Durumu d\u00fczeltmek i\u00e7in Kurey\u015f\u2019in reisi Eb\u00fb S\u00fcfy\u00e2n, \u00e7\u00e2resiz ve bin pi\u015fman olarak Med\u00eene yollar\u0131na d\u00fc\u015ft\u00fc. Z\u00e2ten v\u00e2k\u00ee olan bask\u0131n cin\u00e2yetiyle m\u00e2tem ve h\u00fcz\u00fcn havas\u0131n\u0131n iyice gerginle\u015ftirdi\u011fi Med\u00eene\u2019de hi\u00e7 kimse Eb\u00fb S\u00fcfy\u00e2n\u2019a y\u00fcz vermedi. \u00d6yle ki, Ras\u00fblullah (s.a.v)\u2019in zevce\u00adlerinden <b>\u00dcmm\u00fc Hab\u00eebe<\/b> (r.a), Eb\u00fb S\u00fcfy\u00e2n\u2019\u0131n k\u0131z\u0131 oldu\u011fu h\u00e2lde, evine kadar gelen babas\u0131n\u0131n oturmak istedi\u011fi minderi dah\u00ee alt\u0131ndan \u00e7ekip ald\u0131. Eb\u00fb S\u00fcfy\u00e2n \u015fa\u015f\u0131rd\u0131. Hayretle:<\/p>\n<p>\u201c\u2013K\u0131z\u0131m, minderi mi bana, beni mi mindere l\u00e2y\u0131k g\u00f6rmedin?\u201d diye sordu.<\/p>\n<p>Ras\u00fblullah (s.a.v)\u2019in sevgisinde f\u00e2n\u00ee olan \u00dcmm\u00fc Hab\u00eebe v\u00e2lidemiz, \u015f\u00f6yle cevap verdi:<\/p>\n<p>\u201c\u2013Bu minder, Ras\u00fblull\u00e2h (s.a.v)\u2019e \u00e2ittir. Sen necis bir m\u00fc\u015frik oldu\u011fun i\u00e7in ona oturmaya asl\u00e2 l\u00e2y\u0131k de\u011filsin!\u201d<\/p>\n<p>Eb\u00fb S\u00fcfy\u00e2n i\u015fitti\u011fi bu cevap kar\u015f\u0131s\u0131nda donup kald\u0131:<\/p>\n<p>\u201c\u2013K\u0131z\u0131m, sen bizden ayr\u0131lal\u0131 bir ac\u00e2ip olmu\u015fsun!\u201d dedi.<\/p>\n<p>Fakat \u00dcmm\u00fc Hab\u00eebe:<\/p>\n<p>\u201c\u2013Hay\u0131r, All\u00e2h beni \u0130sl\u00e2m ile \u015fereflendirdi\u201d diyerek \u00eem\u00e2n\u0131n her \u015feyin \u00fczerinde olan ulv\u00ee de\u011ferini hat\u0131rlatt\u0131. (\u0130bn-i Hi\u015f\u00e2m, IV, 12-13)<\/p>\n<p>Ba\u015fta Ras\u00fblull\u00e2h (s.a.v) olmak \u00fczere b\u00fct\u00fcn ash\u00e2b\u0131n tak\u0131nd\u0131\u011f\u0131 bu tav\u0131r kar\u015f\u0131s\u0131nda \u00e7\u00e2resiz bir \u015fekilde Mekke\u2019ye d\u00f6nmek zorunda kalan Eb\u00fb S\u00fcfy\u00e2n, etr\u00e2f\u0131n\u0131 \u00e7eviren Mekkelilere sulhun m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 aktar\u0131rken \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 gizleyemiyor:<\/p>\n<p>\u201c\u2013Ben, <b><i>kalpleri tek bir kalp \u00fczere olan bir kavmin<\/i><\/b> yan\u0131ndan geliyorum. Vall\u00e2hi, onlardan fayda umdu\u011fum k\u00fc\u00e7\u00fck-b\u00fcy\u00fck, kad\u0131n-erkek herkesle konu\u015ftum, ancak bir net\u00eece alamad\u0131m!\u201d diyordu. (Abd\u00fcrrezz\u00e2k, V, 375)<\/p>\n<p>Bu arada Ras\u00fblullah (s.a.v), sefer haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in emir buyurdular. Yak\u0131n kab\u00eeleleri Med\u00eene\u2019ye \u00e7a\u011f\u0131r\u0131rken, uzaktakileri ise yerlerinde bekleyip or\u00adduya yolda i\u015ftir\u00e2k etmelerini ir\u00e2de buyurdular. Son derece gizli bir \u015fekilde hareket edili\u00adyordu. D\u00fc\u015fman\u0131n, Med\u00eene\u2019deki bu humm\u00e2l\u0131 fa\u00e2liyetten \u015f\u00fcphelenmemesi i\u00e7in de, S\u00fbriye ta\u00adraflar\u0131na bir m\u00fcfreze g\u00f6nderen Ras\u00fblullah (s.a.v), her taraf\u0131 s\u0131k\u0131 bir kontrol alt\u0131na alm\u0131\u015flard\u0131. Cen\u00e2b-\u0131 Hakk\u2019\u0131n yard\u0131m\u0131yla b\u00fcy\u00fck fethi kans\u0131z bir \u015fekilde net\u00eecelendirmek arzusunda \u0131srarl\u0131 idiler. Bunun i\u00e7in bir\u00e7ok stratejik tedbirler alm\u0131\u015flard\u0131:<\/p>\n<p>&#8211; \u00d6ncelikle, ash\u00e2b\u0131na sefer i\u00e7in haz\u0131rlanmalar\u0131n\u0131 emrettikleri h\u00e2lde, nereye gidilece\u011fini gizli tutarak niyetini a\u00e7\u0131klamad\u0131lar.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Kitap_Calismalari\/Siyer_i_Nebi.docx#_ftn4\"><sup><sup>[4]<\/sup><\/sup><\/a> Hatt\u00e2 en yak\u0131n dostu ve s\u0131rda\u015f\u0131 Eb\u00fb Bekir (r.a) bile Mekke\u2019ye gidilece\u011fini anlamam\u0131\u015f, k\u0131z\u0131 ve Ras\u00fblull\u00e2h\u2019\u0131n zevcesi Hz. \u00c2i\u015fe\u2019ye seferin nereye olaca\u011f\u0131n\u0131 sormu\u015ftu. O da:<\/p>\n<p>\u201c\u2212Bilmiyorum. Belki Ben\u00ee S\u00fcleymlere belki Sak\u00eeflere belki de Hev\u00e2zinlere gitmek istiyor olabilir!\u201d demi\u015fti. (\u0130bn-i Hi\u015f\u00e2m, IV, 14)<\/p>\n<p>&#8211; All\u00e2h Ras\u00fbl\u00fc (s.a.v), yine Mekkelilerin herhangi bir sava\u015f haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 yapmamalar\u0131 ve sulh yoluyla fethin ger\u00e7ekle\u015febilmesi i\u00e7in yollar\u0131 tutturmu\u015f, Mekke\u2019ye hi\u00e7bir haber ve c\u00e2susun gitmesine imk\u00e2n vermemi\u015f ve \u015f\u00f6yle du\u00e2 etmi\u015flerdir:<\/p>\n<p><i>\u201cAll\u00e2h\u2019\u0131m! Yurtlar\u0131na ans\u0131z\u0131n var\u0131ncaya kadar, Kurey\u015flilerin c\u00e2sus ve habercilerini tut, onlar\u0131 g\u00f6rmez ve i\u015fitmez k\u0131l. Kurey\u015flilerin g\u00f6zlerini ba\u011fla ki, beni birdenbire kar\u015f\u0131lar\u0131nda bulsunlar.\u201d<\/i> (\u0130bn-i Hi\u015f\u00e2m, IV, 14)<\/p>\n<p>&#8211; Med\u00eene\u2019den hareket ettiklerinde, yine Kurey\u015fi \u015fa\u015f\u0131rtmak i\u00e7in aksi istik\u00e2metteki m\u00fcttefik kab\u00eelelere u\u011fram\u0131\u015f, d\u00e2ire bi\u00e7iminde bir yol t\u00e2kip ederek hedefin ne oldu\u011funa d\u00e2ir belirsizli\u011fi iyice art\u0131rm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n<p>&#8211; Mekke yak\u0131nlar\u0131na var\u0131nca her askerin ayr\u0131 bir ate\u015f yakarak psikolojik tesir ile say\u0131n\u0131n \u00e7ok zannedilmesini temin etmeleri de bu maksatlad\u0131r.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Kitap_Calismalari\/Siyer_i_Nebi.docx#_ftn5\"><sup><sup>[5]<\/sup><\/sup><\/a><\/p>\n<p>&#8211; Yine ayn\u0131 maksatla, m\u00eekat yeri olan Z\u00fclhuleyfe\u2019de ihr\u00e2ma girmeyerek seferin y\u00f6n\u00fc hus\u00fbsundaki gizlili\u011fi dev\u00e2m ettirmi\u015flerdir.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Kitap_Calismalari\/Siyer_i_Nebi.docx#_ftn6\"><sup><sup>[6]<\/sup><\/sup><\/a><\/p>\n<p>Ras\u00fblull\u00e2h (s.a.v) g\u00fc\u00e7 ve kuvveti elde ettikten sonra, bu g\u00fcc\u00fc insanlar\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcp \u00fclkelerini fethetmek i\u00e7in de\u011fil, onlar\u0131n g\u00f6n\u00fcllerini All\u00e2h\u2019a a\u00e7mak, ger\u00e7ek sa\u00e2dete, y\u00e2ni hid\u00e2yete kavu\u015fmalar\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in kullanm\u0131\u015flard\u0131r. Z\u00eer\u00e2 O, \u00e2lemlere rahmet ve hid\u00e2yet olarak g\u00f6nderilen bir \u201cRahmet Peygamberi\u201d idi.<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn ash\u00e2b-\u0131 kir\u00e2m hazar\u00e2t\u0131, bu gizlili\u011fe ri\u00e2yet ederken, Bedir g\u00e2z\u00eelerinden <b>H\u00e2t\u0131b bin Eb\u00ee Beltaa<\/b>, Mekke\u2019ye durumu bildiren bir mektup yazm\u0131\u015f ve bir kad\u0131nla da g\u00f6nder\u00admi\u015fti. Bundan All\u00e2h Ras\u00fbl\u00fc\u2019n\u00fcn vahiyle haberi oldu ve kad\u0131n\u0131n yerini s\u00f6yleyerek Hz. Ali, Z\u00fcbeyr ve Mikd\u00e2d\u2019\u0131 o kad\u0131n\u0131 yakalay\u0131p getirmekle vaz\u00eefelendirdiler. Kad\u0131n, Ras\u00fblull\u00e2h (s.a.v)\u2019in i\u015f\u00e2ret buyurdu\u011fu yerde yaka\u00adland\u0131. \u00dczerindeki mektup al\u0131n\u0131p Ras\u00fblull\u00e2h\u2019a getirildi. Mektupta \u015funlar yaz\u0131l\u0131yd\u0131:<\/p>\n<p>\u201cEy Kurey\u015f! All\u00e2h\u2019\u0131n Ras\u00fbl\u00fc, sizin \u00fczerinize \u00f6yle muazzam bir kuvvetle geliyor ki, gece karanl\u0131\u011f\u0131 gibi korkun\u00e7 olan bu ordu, sel gibi akacakt\u0131r. All\u00e2h\u2019a yemin ederim ki, Ras\u00fblull\u00e2h Efendimiz (s.a.v) \u00fczerinize tek ba\u015f\u0131na da gelse All\u00e2h Te\u00e2l\u00e2, O\u2019nu size g\u00e2lip k\u0131lacak, vaadini ye\u00adrine getirecektir. \u015eimdiden ba\u015f\u0131n\u0131z\u0131n \u00e7\u00e2resine bak\u0131n!\u201d (\u0130bn-i Kes\u00eer, <i>el-Bid\u00e2ye,<\/i> IV, 278)<\/p>\n<p>Asl\u0131nda bu if\u00e2deler, ne ger\u00e7e\u011fe ayk\u0131r\u0131yd\u0131 ne de ih\u00e2netle doluydu. Fakat gizli kalmas\u0131 \u00eec\u00e2b eden bir hak\u00eekat d\u00fc\u015fmana if\u015f\u00e2 ediliyordu. Bu y\u00fczden Ras\u00fblullah (s.a.v), bu i\u015fi yapan H\u00e2t\u0131b\u2019\u0131 derh\u00e2l yan\u0131na \u00e7a\u011f\u0131rt\u0131p sordular:<\/p>\n<p><i>\u201c\u2013Ey H\u00e2t\u0131b! Bunu niye yapt\u0131n?\u201d<\/i><\/p>\n<p>Bedir g\u00e2z\u00eelerinden olan H\u00e2t\u0131b, b\u00fcy\u00fck bir ned\u00e2met i\u00e7inde:<\/p>\n<p>\u201c\u2013Y\u00e2 Ras\u00fblall\u00e2h! Yan\u0131n\u0131zda bulunan Muh\u00e2cirlerin Mekke\u2019de \u00e2ile ve mallar\u0131n\u0131 koru\u00adyacak kimseleri var. Benim ise kimsem yok. Ben de bu mektupla onlar aras\u0131nda minnet\u00adtarl\u0131k kazanarak, \u00e2ilemi, \u00e7oluk-\u00e7ocu\u011fumu korumak istedim. Yoksa vall\u00e2hi ben onlar\u0131n c\u00e2\u00adsusu de\u011filim. Ben bu i\u015fi d\u00eenimden d\u00f6nmek gibi bir fen\u00e2l\u0131kla da i\u015flemedim. M\u00fcsl\u00fcman ol\u00adduktan sonra ben, asl\u00e2 k\u00fcfre r\u00e2z\u0131 olmam. Vall\u00e2hi benim All\u00e2h ve Ras\u00fbl\u00fc\u2019ne olan \u00eem\u00e2n\u0131m sonsuzdur. Asl\u00e2 d\u00eenimi de\u011fi\u015ftirmi\u015f de\u011filim&#8230;\u201d dedi.<\/p>\n<p>Bunun \u00fczerine merhamet umm\u00e2n\u0131 olan Ras\u00fblullah (s.a.v):<\/p>\n<p><i>\u201c\u2013H\u00e2t\u0131b kendisini do\u011fru m\u00fcd\u00e2faa etti\u201d<\/i> buyurdular ve onu affettiler.<\/p>\n<p>H\u00e2t\u0131b\u2019\u0131n boynunu vurmak isteyen Hz. \u00d6mer\u2019e de Cen\u00e2b-\u0131 Hakk\u2019\u0131n, Bedir Harbi\u2019ne kat\u0131lanlar\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 hat\u00e2lar\u0131 af buyurdu\u011funu hat\u0131rlatarak \u015fu muk\u00e2belede bulundular:<\/p>\n<p><i>\u201c\u2212Ama o Bedir Seferi\u2019ne kat\u0131ld\u0131. Ne biliyorsun, belki de All\u00e2h Te\u00e2l\u00e2 Hazretleri Bedir ehlinin h\u00e2line muttal\u00ee oldu da: \u00abDiledi\u011finizi yap\u0131n, sizleri ma\u011ffiret ettim!\u00bb buyurdu.\u201d <\/i>(Buh\u00e2r\u00ee, Me\u011f\u00e2z\u00ee, 9; M\u00fcslim, Fed\u00e2il\u00fc\u2019s-Sah\u00e2be, 161)<\/p>\n<p>Bununla birlikte All\u00e2h Ras\u00fbl\u00fc (s.a.v), o s\u0131rada n\u00e2zil olan \u015fu \u00e2yet-i ker\u00eemeler muv\u00e2cehesinde, All\u00e2h\u2019\u0131n d\u00fc\u015fmanlar\u0131yla dostluk yap\u0131lmamas\u0131 gerekti\u011fi hus\u00fbsunu, ba\u015fta H\u00e2t\u0131b olmak \u00fczere, b\u00fct\u00fcn ash\u00e2b-\u0131 kir\u00e2ma tebl\u00ee\u011f buyurdular:<\/p>\n<p><b>\u201cEy \u00eem\u00e2n edenler! E\u011fer Ben\u2019im yolumda sava\u015fmak ve r\u0131z\u00e2m\u0131 kazanmak i\u00e7in \u00e7\u0131km\u0131\u015fsan\u0131z, Ben\u2019im de d\u00fc\u015fman\u0131m, sizin<br clear=\"all\" \/> de d\u00fc\u015fman\u0131n\u0131z olanlara sevgi g\u00f6stererek, gizlice muhabbet besleyerek onlar\u0131 dost edinmeyin! H\u00e2lbuki onlar, size gelen ger\u00e7e\u011fi ink\u00e2r etmi\u015flerdir. <\/b>(Onlar)<b> Rabbiniz All\u00e2h\u2019a inand\u0131\u011f\u0131n\u0131zdan dolay\u0131 Ras\u00fbl\u2019\u00fc de sizi de yurdunuzdan \u00e7\u0131kard\u0131lar. Ben, sizin sakl\u0131 tuttu\u011funuzu da a\u00e7\u0131\u011fa vurdu\u011funuzu da en iyi bilenim. Sizden kim bunu yaparsa <\/b>(onlar\u0131 dost edinirse)<b>, do\u011fru yoldan sapm\u0131\u015f olur.<\/b><\/p>\n<p>(Biliniz ki)<b> \u015f\u00e2yet onlar sizi ele ge\u00e7irirlerse, size d\u00fc\u015fman kesilecekler, size ellerini ve dillerini k\u00f6t\u00fcl\u00fckle uzatacaklard\u0131r. Z\u00e2ten <\/b>(onlar, hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz sizin \u00eemandan vazge\u00e7ip de)<b> ink\u00e2r etmenizi istemektedirler. <\/b>(Yine biliniz ki)<b> k\u0131y\u00e2met g\u00fcn\u00fc yak\u0131nlar\u0131n\u0131z ve \u00e7ocuklar\u0131n\u0131z size fayda vermez. \u00c7\u00fcnk\u00fc All\u00e2h, aran\u0131z\u0131 ay\u0131r\u0131r. All\u00e2h yapt\u0131klar\u0131n\u0131z\u0131 g\u00f6rendir.\u201d<\/b> (el-M\u00fcmtehine, 1-3)<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Kitap_Calismalari\/Siyer_i_Nebi.docx#_ftn7\"><sup><sup>[7]<\/sup><\/sup><\/a><\/p>\n<p>Hicretin <b>sekizinci<\/b> y\u0131l\u0131nda Ramazan Ay\u0131\u2019n\u0131n onuncu g\u00fcn\u00fc All\u00e2h Ras\u00fbl\u00fc (s.a.v), on bin ki\u015filik muazzam \u00eem\u00e2n ordusuyla Med\u00eene\u2019den ayr\u0131ld\u0131lar. Cih\u00e2d \u00fczere olduklar\u0131ndan yolda iftar ettiler. Ash\u00e2ba da b\u00f6yle emir buyurdular.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Kitap_Calismalari\/Siyer_i_Nebi.docx#_ftn8\"><sup><sup>[8]<\/sup><\/sup><\/a><\/p>\n<p><b>Cuhfe<\/b> denilen mevk\u00eeye vard\u0131klar\u0131nda Hz. Abb\u00e2s ile kar\u015f\u0131la\u015f\u0131ld\u0131. Daha evvel m\u00fcsl\u00fcman olmu\u015f bulunan Abb\u00e2s (r.a), bunu gizleyerek Mekke\u2019de kalm\u0131\u015f, oradan Kurey\u015f\u2019in durumunu her zaman All\u00e2h Ras\u00fbl\u00fc (s.a.v)\u2019e rapor etmi\u015fti. Mekke-i M\u00fckerreme\u2019de kalmas\u0131n\u0131n bir sebebi de, uhdesinde bulunan hac\u0131lara su da\u011f\u0131tma vaz\u00eefesini \u00eef\u00e2 etmesiydi. Nih\u00e2yet vaktin geldi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnerek, o da hicret etmek i\u00e7in ehl \u00fc \u0131y\u00e2li ile birlikte yola \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Kitap_Calismalari\/Siyer_i_Nebi.docx#_ftn9\"><sup><sup>[9]<\/sup><\/sup><\/a> Buna \u00e7ok sevinen All\u00e2h Ras\u00fbl\u00fc (s.a.v):<\/p>\n<p><i>\u201c\u2013Ben peygamberlerin sonuncusu oldu\u011fum gibi, sen de Muh\u00e2cirlerin sonuncusu oldun!..\u201d<\/i> buyurdular. (Ahmed bin Hanbel, <i>Fed\u00e2il\u00fc\u2019s-sah\u00e2be,<\/i> II, 941)<\/p>\n<p>Mekke Fethi\u2019ne do\u011fru yap\u0131lan bu muhte\u015fem yolculuk esn\u00e2s\u0131nda b\u00fct\u00fcn bir be\u015feriyete ibret olacak muazzam bir tablo sergilendi. Bu, H\u00e2l\u0131k\u2019\u0131n nazar\u0131yla mahl\u00fbk\u00e2ta bak\u0131\u015f tarz\u0131n\u0131n bir eseriydi. All\u00e2h Ras\u00fbl\u00fc (s.a.v)\u2019in ordusu sel gibi ak\u0131yordu. Arabistan\u2019\u0131n d\u00f6rt bir taraf\u0131ndan yeni m\u00fcsl\u00fcman olmu\u015f kab\u00eeleler k\u00e2file k\u00e2file \u0130sl\u00e2m ordusuna iltih\u00e2k ediyorlard\u0131. Deyim yerindeyse bir mah\u015fer ortam\u0131 ya\u015fan\u0131yordu. \u00c2lemlerin Efendisi bu muhte\u015fem ordusuyla Arc mevkiinden hareket edip Talub\u2019a do\u011fru yol al\u0131rken, yolda yavrular\u0131n\u0131n \u00fczerine gerilmi\u015f ve onlar\u0131 emzirmekte olan bir kelp g\u00f6rd\u00fcler. Hemen ash\u00e2b\u0131ndan <b>Cuayl bin S\u00fcr\u00e2ka<\/b>\u2019y\u0131 yan\u0131na \u00e7a\u011f\u0131rarak onu bu kelp ve yavrular\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131na n\u00f6bet\u00e7i diktiler. Anne kelbin ve yavrular\u0131n\u0131n, fetih co\u015fkusu i\u00e7inde ge\u00e7en \u0130sl\u00e2m ordusu taraf\u0131ndan \u00fcrk\u00fct\u00fclmemesi hus\u00fbsunda tembihte bulundular.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Kitap_Calismalari\/Siyer_i_Nebi.docx#_ftn10\"><sup><sup>[10]<\/sup><\/sup><\/a><\/p>\n<p>O s\u0131rada Mekkeliler, olan bitenden habersizdi. \u0130sl\u00e2m ordusunun, beldelerine bir ko\u00adnakl\u0131k mes\u00e2fedeki Merru\u2019z-Zahr\u00e2n V\u00e2disi\u2019ne yerle\u015fti\u011fini \u00f6\u011frenip Ras\u00fblull\u00e2h (s.a.v)\u2019in em\u00adriyle her birli\u011fin ayr\u0131 ayr\u0131 ate\u015f yakmas\u0131yla olu\u015fan ihti\u015faml\u0131 manzaray\u0131 g\u00f6rd\u00fcklerinde deh\u00ad\u015fete kap\u0131ld\u0131lar. Ak\u0131llar\u0131 ba\u015flar\u0131ndan gitti.<\/p>\n<p>Eb\u00fb S\u00fcfy\u00e2n, Hak\u00eem bin Hiz\u00e2m ve B\u00fcdeyl\u2019i yan\u0131na alarak merakla etr\u00e2f\u0131 kola\u00e7an etmek i\u00e7in Mekke\u2019den \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131. \u0130sl\u00e2m askerlerinin yakm\u0131\u015f oldu\u011fu binlerce ate\u015fi g\u00f6r\u00fcnce \u015fa\u015f\u0131rd\u0131lar. Onlar\u0131n hangi kavim ve kab\u00eeleye \u00e2it oldu\u011funu tahmin etmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar. Fakat oraya konaklayanlar\u0131n Ras\u00fblullah (s.a.v) ve ash\u00e2b\u0131 olabilece\u011fi ihtim\u00e2li hi\u00e7 ak\u0131llar\u0131na gelmedi. Mekke, \u00e7epe\u00e7evre k\u0131skaca al\u0131nm\u0131\u015f oldu\u011fundan, Eb\u00fb S\u00fcfy\u00e2n ve yan\u0131ndakiler \u00e7ok ge\u00e7meden yakalan\u0131p Efendimiz\u2019e getirildiler.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Kitap_Calismalari\/Siyer_i_Nebi.docx#_ftn11\"><sup><sup>[11]<\/sup><\/sup><\/a><\/p>\n<p>\u00d6mer (r.a), Eb\u00fb S\u00fcfy\u00e2n\u2019\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi i\u00e7in Efendimiz\u2019in etr\u00e2f\u0131nda dola\u015f\u0131rken, amcas\u0131 Abb\u00e2s (r.a) da onun affedilmesini ta\u00adleb ediyordu. E\u015fsiz siy\u00e2s\u00ee deh\u00e2s\u0131 ile muhte\u015fem bir harp takti\u011fi uygulayan All\u00e2h Ras\u00fbl\u00fc (s.a.v), amcas\u0131na hit\u00e2b ederek:<\/p>\n<p><i>\u201c\u2013Eb\u00fb S\u00fcfy\u00e2n\u2019\u0131 al, ordunun ge\u00e7it yerine g\u00f6t\u00fcr! \u0130sl\u00e2m ordusunun ihti\u015f\u00e2m\u0131n\u0131 seyret\u00adtir!\u201d<\/i> buyurdular.<\/p>\n<p>Bu, Kurey\u015f\u2019in reisi olan Eb\u00fb S\u00fcfy\u00e2n\u2019\u0131, m\u00fc\u015friklerin m\u00fcsl\u00fcmanlara kar\u015f\u0131 bo\u015f yere \u00e7aba g\u00f6stermesini engelleyecek bir h\u00e2let-i r\u00fbhiyeye haz\u0131rlamak i\u00e7indi. B\u00f6ylece m\u00fc\u015frik\u00adler, muk\u00e2vemet g\u00f6stermeyince, kan d\u00f6k\u00fclmesi de \u00f6nlenmi\u015f olacakt\u0131.<\/p>\n<p>Hz. Abb\u00e2s (r.a), Eb\u00fb S\u00fcfy\u00e2n\u2019\u0131 alarak All\u00e2h Ras\u00fbl\u00fc\u2019n\u00fcn i\u015f\u00e2ret buyurduklar\u0131 ge\u00e7ide g\u00f6t\u00fcrd\u00fc. O s\u0131rada \u0130sl\u00e2m ordusu hareket etmi\u015f, birlikler h\u00e2linde ilerliyordu. Her k\u00e2filenin \u00eemanl\u0131 y\u00fcreklerinden ta\u015fan \u0627\u064e\u0644\u0644\u0647\u064f \u0623\u064e\u0643\u0652\u0628\u064e\u0631\u064f sad\u00e2lar\u0131 Ar\u015f\u2019a kadar y\u00fckseliyordu.<\/p>\n<p>Eb\u00fb S\u00fcfy\u00e2n\u2019\u0131n bu manzara kar\u015f\u0131s\u0131nda g\u00f6zleri kama\u015ft\u0131. All\u00e2h Ras\u00fbl\u00fc (s.a.v)\u2019in birli\u011fi ge\u00e7erken de deh\u015fet ve hayretini gizle\u00adyemeyerek:<\/p>\n<p>\u201c\u2013Ey Abb\u00e2s! Karde\u015finin o\u011flu, saltanat\u0131n\u0131 ne kadar da b\u00fcy\u00fctm\u00fc\u015f!..\u201d dedi.<\/p>\n<p>Abb\u00e2s (r.a) m\u00fcd\u00e2hale etti:<\/p>\n<p>\u201c\u2013Hay\u0131r, bu saltanat de\u011fil, n\u00fcb\u00fcvvettir&#8230;\u201d dedi.<\/p>\n<p>Eb\u00fb S\u00fcfy\u00e2n da:<\/p>\n<p>\u201c\u2212Evet, evet!\u201d diyerek do\u011frulad\u0131. (Buh\u00e2r\u00ee, Me\u011f\u00e2z\u00ee, 48; Heysem\u00ee, VI, 164; \u0130bn-i Sa\u2019d, II, 135; \u0130bn-i Es\u00eer, el-K\u00e2mil, II, 242)<\/p>\n<p>Sonra oradan ayr\u0131larak Ras\u00fblullah (s.a.v)\u2019in yan\u0131na geldiler. \u00c2lemlerin Efendisi sordular:<\/p>\n<p><i>\u201c\u2013Ey Eb\u00fb S\u00fcfy\u00e2n! H\u00e2l\u00e2<\/i> \u0644\u0627\u064e \u0627\u0650\u0644\u0647\u064e \u0627\u0650\u0644\u0627\u0651\u064e \u0627\u0644\u0644\u0647\u064f <i>diyece\u011fin vakit gelmedi mi?\u201d<\/i><\/p>\n<p>Eb\u00fb S\u00fcfy\u00e2n, biraz d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fckten sonra kelime-i tevh\u00eedi s\u00f6yledi. Ancak Ras\u00fblullah (s.a.v)\u2019i tasd\u00eek c\u00fcmlesini telaffuz etmemi\u015fti. Ras\u00fblullah (s.a.v), tekrar sordular:<\/p>\n<p><i>\u201c\u2013Benim All\u00e2h\u2019\u0131n Ras\u00fbl\u00fc oldu\u011fumu s\u00f6yleyece\u011fin vakit gelmedi mi?\u201d<\/i><\/p>\n<p>Eb\u00fb S\u00fcfy\u00e2n, bu su\u00e2le cevap vermek i\u00e7in biraz m\u00fchlet istediyse de, Hz. Abb\u00e2s\u2019\u0131n \u00eek\u00e2z\u0131yla kelime-i \u015feh\u00e2deti b\u00fct\u00fcn\u00fcyle telaffuz etti. Bunun \u00fczerine All\u00e2h Ras\u00fbl\u00fc (s.a.v), onu talt\u00eef ve kalbini \u0130sl\u00e2m\u2019a \u0131s\u0131nd\u0131rma sadedinde Mekke halk\u0131n\u0131n emniyette olaca\u011f\u0131 yerleri sayarken, Eb\u00fb S\u00fcfy\u00e2n\u2019\u0131n evini de zikrederek \u015f\u00f6yle buyurdular:<\/p>\n<p><i>\u201cKim ki Mescid-i Har\u00e2m\u2019a girerse emniyettedir. Kim ki evinden d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kmazsa em\u00adniyettedir. Kim ki Eb\u00fb S\u00fcfy\u00e2n\u2019\u0131n evine s\u0131\u011f\u0131n\u0131rsa o da emniyettedir!\u201d<\/i> (Eb\u00fb D\u00e2v\u00fbd, Har\u00e2c, 24-25\/3021-3022; Heysem\u00ee, VI, 164-166; \u0130bn-i Hi\u015f\u00e2m, IV, 22)<\/p>\n<p>Serbest b\u0131rak\u0131lan Eb\u00fb S\u00fcfy\u00e2n Mekke\u2019ye d\u00f6nerken All\u00e2h Ras\u00fbl\u00fc (s.a.v) de ash\u00e2b\u0131na son hit\u00e2b\u0131n\u0131 \u00eer\u00e2d buyuruyorlard\u0131:<\/p>\n<p><i>\u201cSize kar\u015f\u0131 herhangi bir sald\u0131r\u0131 v\u00e2k\u00ee olmad\u0131k\u00e7a, hi\u00e7 kimseye k\u0131l\u0131\u00e7 \u00e7ekmeyiniz!\u201d <\/i>(\u0130bn-i Hi\u015f\u00e2m, IV, 28)<\/p>\n<p>Bundan sonra All\u00e2h Ras\u00fbl\u00fc (s.a.v), d\u00f6rt kola ay\u0131rd\u0131\u011f\u0131 \u0130sl\u00e2m ordusuna hareket emrini verdiler. B\u00f6ylece Mekke, d\u00f6rt bir taraftan yank\u0131lanan tekb\u00eer sesleriyle doldu.<\/p>\n<p align=\"center\">{<\/p>\n<p>Ras\u00fblullah Efendimiz (s.a.v) Mekke fethine giderken sanca\u011f\u0131n\u0131 <b>Sa\u2019d bin Ub\u00e2de<\/b>\u2019ye vermi\u015flerdi. O ordunun \u00f6n\u00fcndeydi. Sa\u2019d (r.a) Nebiyy-i Ekrem Efendimiz\u2019in sanca\u011f\u0131yla Eb\u00fb S\u00fcfyan\u2019\u0131n yan\u0131ndan ge\u00e7erken:<\/p>\n<p>\u201c\u2013Ey Eb\u00fb S\u00fcfyan, bug\u00fcn melhame g\u00fcn\u00fc (<b>Yevm\u00fc\u2019l-Melhame<\/b>), yani \u00f6l\u00fclerin yere serilece\u011fi bir g\u00fcn! Harem\u2019in haraml\u0131\u011f\u0131n\u0131n helal olaca\u011f\u0131 bir g\u00fcn! Bug\u00fcn Allah Kurey\u015f\u2019i zelil k\u0131ld\u0131!\u201d diye nid\u00e2 etti.<\/p>\n<p>Ras\u00fblullah Efendimiz (s.a.v) Eb\u00fb S\u00fcfyan\u2019\u0131n dengine geldi\u011finde Eb\u00fb S\u00fcfy\u00e2n:<\/p>\n<p>\u201c\u2013Y\u00e2 Ras\u00fblallah! Kavmini katletmekle mi emrolundunuz? Sa\u2019d ve beraberindekiler yan\u0131m\u0131zdan ge\u00e7erken \u00f6yle s\u00f6ylediler. Kavminin i\u00e7inde Allah\u2019a yemin ediyorum ki sen insanlar\u0131n en iyisi, en merhametlisi ve s\u0131la-i rahime (akraba ile iyi ge\u00e7inmeye) en fazla riayet edenisin!\u201d dedi.<\/p>\n<p>Abdurrahman bin Avf ve Osman bin Aff\u00e2n (r.a):<\/p>\n<p>\u201c\u2013Y\u00e2 Ras\u00fblallah, Sa\u2019d\u2019in Kurey\u015f\u2019e sald\u0131rmayaca\u011f\u0131ndan emin de\u011filiz\u201d dediler.<\/p>\n<p>Ras\u00fblullah Efendimiz (s.a.v):<\/p>\n<p><i>\u201c\u2013Bug\u00fcn merhamet g\u00fcn\u00fcd\u00fcr (<b>Yevm\u00fc\u2019l-Merhame<\/b>)! Bug\u00fcn Allah Te\u00e2l\u00e2\u2019n\u0131n Kurey\u015f\u2019i aziz k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnd\u00fcr!\u201d<\/i> buyurdular ve Sa\u2019d bin Ub\u00e2deye bir el\u00e7i g\u00f6ndererek onu kumandanl\u0131ktan azledip sanca\u011f\u0131 o\u011flu Kays bin Sa\u2019d\u2019e verdiler.\u201d (V\u00e2k\u0131d\u00ee, <i>Me\u011f\u00e2z\u00ee<\/i>, II, 821-822)<\/p>\n<p align=\"center\">{<\/p>\n<p>Sekiz y\u0131l evvel iki deve ve \u00fc\u00e7 ki\u015fi ile Mekke\u2019den mahzun bir \u015fekilde ayr\u0131lan Ras\u00fblullah (s.a.v), bug\u00fcn All\u00e2h\u2019\u0131n lutfu ile on bin ki\u015filik muazzam ve muhte\u015fem bir kuvvetle m\u00fcb\u00e2rek beldeye giriyorlard\u0131. O g\u00fcn yurdundan \u00e7\u0131ka\u00adr\u0131lm\u0131\u015f mazlum bir ferd, bug\u00fcn yurdunu fetheden muzaffer bir f\u00e2tih idiler. Fakat bununla asl\u00e2 gur\u00fbra kap\u0131lmayarak devesinin boynu \u00fczerinde secde eder bir vaziyette, y\u00e2ni bu n\u00eemeti lutfeden All\u00e2h\u2019a \u015f\u00fc\u00adk\u00fcr h\u00e2linde Mekke\u2019ye giriyorlard\u0131. M\u00fcbarek ba\u015flar\u0131n\u0131 All\u00e2h Te\u00e2l\u00e2\u2019ya kar\u015f\u0131 tev\u00e2z\u00fb ile o derece e\u011fmi\u015flerdi ki, sakallar\u0131n\u0131n u\u00e7lar\u0131 neredeyse devenin semerine de\u011fmekteydi. O esn\u00e2da devaml\u0131 olarak:<\/p>\n<p dir=\"RTL\" align=\"center\">\u0627\u064e\u0644\u0644\u0651\u0647\u064f\u0645\u0651\u064e \u0644\u0627\u064e \u0639\u064e\u064a\u0652\u0634\u064e \u0627\u0650\u0644\u0627\u0651\u064e \u0639\u064e\u064a\u0652\u0634\u064f \u0627\u0644\u0627\u062e\u0650\u0631\u064e\u0629\u0650<\/p>\n<p><i>\u00abEy All\u00e2h\u2019\u0131m! Hayat, ancak \u00e2hiret hay\u00e2t\u0131d\u0131r!\u00bb <\/i>diyorlard\u0131.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Kitap_Calismalari\/Siyer_i_Nebi.docx#_ftn12\"><sup><sup>[12]<\/sup><\/sup><\/a> (V\u00e2k\u0131d\u00ee, II, 824. Kr\u015f. Buh\u00e2r\u00ee, Rik\u00e2k, 1)<\/p>\n<p>\u0130sl\u00e2m ordusu hemen hemen hi\u00e7bir muk\u00e2vemetle kar\u015f\u0131la\u015fmad\u0131. Bu hususta Eb\u00fb S\u00fcfy\u00e2n\u2019a tatb\u00eek edilen taktik bereketiyle, onun, Mekkelilerin m\u00fcsl\u00fcmanlara kar\u015f\u0131 koymamalar\u0131 i\u00e7in gayret etmesi hayli net\u00eece vermi\u015f, kimse muazzam \u0130sl\u00e2m ordusuna kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmaya ces\u00e2ret ede\u00admemi\u015fti. Yaln\u0131z H\u00e2lid bin Vel\u00eed\u2019in Mekke\u2019ye girdi\u011fi yerde ufak bir \u00e7at\u0131\u015fma olmu\u015f, o da \u00e7abuk yat\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>M\u00fc\u015friklerden yakla\u015f\u0131k 24 ki\u015fi \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f, M\u00fcsl\u00fcmanlardan da 2 \u015feh\u00eed verilmi\u015fti.<\/p>\n<p>All\u00e2h Ras\u00fbl\u00fc (s.a.v), devesinin \u00fczerinde Mekke\u2019ye girerken, terc\u00ee\u2019 yaparak yumu\u015fak, kolay ve ak\u0131c\u0131 bir k\u0131raatle <b>Fetih S\u00fbresi<\/b>\u2019ni okuyorlard\u0131.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Kitap_Calismalari\/Siyer_i_Nebi.docx#_ftn13\">[13]<\/a> <b>Terc\u00ee <\/b>ile kastedilen, sesi bo\u011fazda oynatarak na\u011fme ile okumakt\u0131r.<\/p>\n<p>Ash\u00e2b-\u0131 kir\u00e2mla birlikte K\u00e2be-i Muazzama\u2019ya y\u00f6neldiler. Deveden inmeden K\u00e2be\u2019yi tav\u00e2f ettikten sonra:<\/p>\n<p dir=\"RTL\" align=\"center\">\u062c\u064e\u0627\u0621\u064e \u0627\u0644\u0652\u062d\u064e\u0642\u0651\u064f \u0648\u064e\u0632\u064e\u0647\u064e\u0642\u064e \u0627\u0644\u0652\u0628\u064e\u0627\u0637\u0650\u0644\u064f<\/p>\n<p><b>\u201c\u2026Hak geldi, b\u00e2t\u0131l yok oldu!..\u201d<\/b><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Kitap_Calismalari\/Siyer_i_Nebi.docx#_ftn14\">[14]<\/a> \u00e2yet-i ker\u00eemesini til\u00e2vet buyurarak elin\u00addeki de\u011fnekle K\u00e2be\u2019deki putlar\u0131 bizzat devirmeye ba\u015flad\u0131lar. (Buh\u00e2r\u00ee, Me\u011f\u00e2z\u00ee, 48; M\u00fcslim, Cih\u00e2d, 87; V\u00e2k\u0131d\u00ee, II, 831-832)<\/p>\n<p>Ras\u00fblull\u00e2h (s.a.v) Beytull\u00e2h\u2019ta tasvirler g\u00f6r\u00fcnce, i\u00e7eri girmediler. \u00d6nce onlar\u0131n imh\u00e2 edilmesini emrettiler. Sah\u00e2b\u00eeler derh\u00e2l emri yerine getirdiler.<\/p>\n<p>\u0130\u00e7eride Hz. \u0130br\u00e2h\u00eem ve Hz. \u0130sm\u00e2\u00eel\u2019in ellerinde fal oklar\u0131 bulunur vaziyetteki s\u00fbretlerini g\u00f6rd\u00fcklerinde Efendimiz (s.a.v) \u015f\u00f6yle buyurdular:<\/p>\n<p><i>\u201cAll\u00e2h, bu s\u00fbretleri yapan m\u00fc\u015friklerin can\u0131n\u0131 als\u0131n! Vall\u00e2hi bu peygamberler asla oklarla k\u0131smet aramad\u0131lar. (Bil\u00e2kis bundan nehyettiler.)\u201d <\/i>(Buh\u00e2r\u00ee, Enbiy\u00e2 8, Hacc 54, Me\u011f\u00e2z\u00ee 48)<\/p>\n<p>B\u00fcy\u00fck Hak dostu <b>Mevl\u00e2n\u00e2<\/b> -kuddise sirruh-, bir \u00f6m\u00fcr boyu akla hay\u00e2le gelmedik \u00e7ileleri g\u00f6\u011f\u00fcsleyerek putlar\u0131 k\u0131ran Ras\u00fblull\u00e2h (s.a.v)\u2019e ne kadar minnett\u00e2r olmam\u0131z gerekti\u011fini \u015f\u00f6yle if\u00e2de buyurur:<\/p>\n<p><i>\u201cEy bug\u00fcn m\u00fcsl\u00fcman bulunan kimse! E\u011fer Hz. Ahmed\u2019in sa\u2019y \u00fc gayreti ve putlar\u0131 k\u0131rd\u0131rmak hus\u00fbsundaki himmeti olmasayd\u0131, sen de ecd\u00e2d\u0131n gibi putlara tapard\u0131n.\u201d<\/i><\/p>\n<p>M\u00fcsl\u00fcmanlar, Mekke\u2019yi fethettikleri g\u00fcn, sabaha kadar tekb\u00eer ve tehl\u00eel getirdiler, devaml\u0131 olarak K\u00e2be\u2019yi tav\u00e2f ettiler. Bunu g\u00f6ren Eb\u00fb S\u00fcfy\u00e2n, zevcesi Hind\u2019e:<\/p>\n<p>\u201c\u2013Sen bunun All\u00e2h\u2019tan oldu\u011fu kanaatinde misin?\u201d diye sordu.<\/p>\n<p>Hind:<\/p>\n<p>\u201c\u2013Evet! Bu, All\u00e2h taraf\u0131ndan olan bir i\u015ftir!\u201d dedi.<\/p>\n<p>Ertesi g\u00fcn Eb\u00fb S\u00fcfy\u00e2n, erkenden Ras\u00fblull\u00e2h (s.a.v)\u2019in yan\u0131na gitti. All\u00e2h Ras\u00fbl\u00fc ona ak\u015fam han\u0131m\u0131yla aras\u0131nda cerey\u00e2n eden konu\u015fmay\u0131 naklettiler. Eb\u00fb S\u00fcfy\u00e2n:<\/p>\n<p>\u201c\u2013\u015eeh\u00e2det ederim ki, Sen All\u00e2h\u2019\u0131n Ras\u00fbl\u00fc\u2019s\u00fcn! Varl\u0131\u011f\u0131m kudret elinde bulunan All\u00e2h\u2019a yemin ederim ki, bu s\u00f6z\u00fcm\u00fc All\u00e2h ile Hind\u2019den ba\u015fkas\u0131 i\u015fitmemi\u015ftir!\u201d dedi. (\u0130bn-i Kes\u00eer, <i>el-Bid\u00e2ye,<\/i> IV, 296)<\/p>\n<p>Fetihten sonra Mekkeliler \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 Ras\u00fblull\u00e2h (s.a.v)\u2019e g\u00f6t\u00fcr\u00fcyor, O da onlar\u0131n ba\u015flar\u0131n\u0131 s\u0131vazl\u0131yor ve kendilerine du\u00e2 ediyorlard\u0131. (Ahmed, IV, 32)<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Bu s\u0131rada Kurey\u015fliler, Mescid-i Har\u00e2m\u2019a dolmu\u015f, haklar\u0131nda verilecek h\u00fckm\u00fc bek\u00adliyorlard\u0131. All\u00e2h Ras\u00fbl\u00fc (s.a.v), s\u00e2dece oradakilere de\u011fil, b\u00fct\u00fcn in\u00adsanl\u0131\u011fa \u015f\u00e2mil olan \u015fu cihan\u015f\u00fcm\u00fbl hutbesini \u00eer\u00e2d buyurdu:<\/p>\n<p><i>\u201cAll\u00e2h\u2019tan ba\u015fka il\u00e2h yoktur. Yaln\u0131z O vard\u0131r. O\u2019nun hi\u00e7bir naz\u00eeri ve \u015fer\u00eeki yoktur. All\u00e2h, vaadini yerine getirmi\u015f, kuluna yard\u0131m etmi\u015f ve b\u00fct\u00fcn d\u00fc\u015fmanlar\u0131m\u0131z\u0131 da\u011f\u0131tm\u0131\u015ft\u0131r. K\u00e2be hizmeti ve hac\u0131lara su da\u011f\u0131tma i\u015fi d\u0131\u015f\u0131nda b\u00fct\u00fcn eski gelenek ve g\u00f6renekler, mal ve kan d\u00e2v\u00e2lar\u0131, bug\u00fcn \u015fu iki aya\u011f\u0131m\u0131n alt\u0131ndad\u0131r.<\/i><\/p>\n<p><i>Ey Kurey\u015fliler!<\/i><\/p>\n<p><i>All\u00e2h, sizden c\u00e2hiliyet gur\u00fbrunu, babalarla, soylarla (\u00f6v\u00fcn\u00fcp) kibirlenmeyi giderdi. B\u00fct\u00fcn insanlar \u00c2dem\u2019den, \u00c2dem de topraktan yarat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/i><\/p>\n<p>(Efendimiz (s.a.v), bu if\u00e2delerin ard\u0131ndan \u015fu \u00e2yet-i ker\u00eemeyi okudular:)<\/p>\n<p dir=\"RTL\" align=\"center\">\u064a\u064e\u0627\u0627\u064e\u064a\u0651\u064f\u0647\u064e\u0627 \u0627\u0644\u0646\u0651\u064e\u0627\u0633\u064f \u0627\u0650\u0646\u0651\u064e\u0627 \u062e\u064e\u0644\u064e\u0642\u0652\u0646\u064e\u0627\u0643\u064f\u0645\u0652 \u0645\u0650\u0646\u0652 \u0630\u064e\u0643\u064e\u0631\u064d \u0648\u064e\u0627\u064f\u0646\u0652\u062b\u064e\u0649 \u0648\u064e\u062c\u064e\u0639\u064e\u0644\u0652\u0646\u064e\u0627\u0643\u064f\u0645\u0652 \u0634\u064f\u0639\u064f\u0648\u0628\u064b\u0627 \u0648\u064e\u0642\u064e\u0628\u064e\u0627\u0626\u0650\u0644\u064e \u0644\u0650\u062a\u064e\u0639\u0627\u064e\u0631\u064e\u0641\u064f\u0648\u0627 \u0627\u0650\u0646\u0651\u064e \u0627\u064e\u0643\u0652\u0631\u064e\u0645\u064e\u0643\u064f\u0645\u0652 \u0639\u0650\u0646\u0652\u062f\u064e \u0627\u0644\u0644\u0647\u0650 \u0627\u064e\u062a\u0652\u0642\u064e\u064a\u0643\u064f\u0645\u0652 \u0627\u0650\u0646\u0651\u064e \u0627\u0644\u0644\u0647\u064e \u0639\u064e\u0644\u0650\u064a\u0645\u064c \u062e\u064e\u0628\u0650\u064a\u0631\u064c<\/p>\n<p><b>\u00abEy insanlar! Do\u011frusu Biz sizi bir erkekle bir di\u015fiden yaratt\u0131k. Ve sizi <\/b>(kibre kap\u0131l\u0131p da \u00f6v\u00fcnmeniz i\u00e7in de\u011fil)<b> birbirinizle tan\u0131\u015fas\u0131n\u0131z diye milletlere ve kab\u00eelelere ay\u0131rd\u0131k. All\u00e2h kat\u0131nda en \u00fcst\u00fcn olan\u0131n\u0131z, muhakkak ki O\u2019ndan en \u00e7ok korkan\u0131n\u0131zd\u0131r. \u015e\u00fcphesiz ki All\u00e2h, bi\u00adlendir, her \u015feyden haberdard\u0131r.\u00bb<\/b> (el-Hucur\u00e2t, 13)\u201d (\u0130bn-i M\u00e2ce, Diy\u00e2t, 5; Ahmed, II, 11; Tirmiz\u00ee, Tefs\u00eer, 49\/3270)<\/p>\n<p>Art\u0131k Mekke-i M\u00fckerreme, Hudeybiye\u2019nin bir m\u00fcjdesi olarak, af, sulh, emniyet ve hid\u00e2yetin i\u00e7 i\u00e7e oldu\u011fu r\u00fbh\u00e2n\u00ee bir fetihle as\u0131l s\u00e2hiplerine, y\u00e2ni ci\u011ferp\u00e2relerine s\u00eenesini a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131. Bin bir \u0131zt\u0131rap, zul\u00fcm ve me\u015fakkatlerle dolu Mekke hasreti de art\u0131k sona ermi\u015fti. Y\u0131llar\u0131n h\u00fczn\u00fc s\u00fcr\u00fbra ink\u0131l\u00e2b etmi\u015fti. \u0130\u015fte bunun b\u00fcy\u00fck bir \u015f\u00fckr\u00e2nesi olarak, t\u00e2rihin en b\u00fcy\u00fck aff\u0131n\u0131 sergi\u00adlemek \u00fczere All\u00e2h Ras\u00fbl\u00fc (s.a.v) Mekke halk\u0131na:<\/p>\n<p><i>\u201c\u2013Ey Kurey\u015f toplulu\u011fu! \u015eimdi benim, sizin hakk\u0131n\u0131zda ne yapaca\u011f\u0131m\u0131 san\u0131rs\u0131n\u0131z?\u201d<\/i> diye sordular.<\/p>\n<p>Kurey\u015fliler:<\/p>\n<p>\u201c\u2013Biz Sen\u2019in hay\u0131r ve iyilik yapaca\u011f\u0131n\u0131 umarak; \u00abHay\u0131r yapacaks\u0131n!\u00bb deriz. Sen, ke\u00adrem ve iyilik s\u00e2hibi bir karde\u015fsin! Kerem ve iyilik s\u00e2hibi bir karde\u015f o\u011flusun!..\u201d dediler.<\/p>\n<p>Bunun \u00fczerine Ras\u00fblullah (s.a.v):<\/p>\n<p><i>\u201c\u2013Ben de Hz. Y\u00fbsuf\u2019un karde\u015flerine dedi\u011fi gibi: <\/i><\/p>\n<p dir=\"RTL\" align=\"center\">\u0644\u0627\u064e \u062a\u064e\u062b\u0652\u0631\u0650\u064a\u0628\u064e \u0639\u064e\u0644\u064e\u064a\u0652\u0643\u064f\u0645\u064f \u0627\u0644\u0652\u064a\u064e\u0648\u0652\u0645\u064e \u064a\u064e\u063a\u0652\u0641\u0650\u0631\u064f \u0627\u0644\u0644\u0647\u064f \u0644\u064e\u0643\u064f\u0645\u0652 \u0648\u064e\u0647\u064f\u0648\u064e \u0623\u064e\u0631\u0652\u062d\u064e\u0645\u064f \u0627\u0644\u0631\u0651\u064e\u0627\u062d\u0650\u0645\u0650\u064a\u0646\u064e<i><\/i><\/p>\n<p><b>\u00ab\u2026Size bug\u00fcn hi\u00e7bir ba\u015fa kakma ve ay\u0131plama yok! All\u00e2h sizi affetsin! \u015e\u00fcphesiz O, merhametlilerin en merhametlisidir\u00bb<\/b><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Kitap_Calismalari\/Siyer_i_Nebi.docx#_ftn15\">[15]<\/a><i> diyorum. Haydi, gidiniz, art\u0131k serbestsiniz!\u201d<\/i> bu\u00adyurdular.<\/p>\n<p>Bir di\u011fer hitaplar\u0131nda da:<\/p>\n<p><i>\u201c\u2013Bug\u00fcn merhamet g\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Bug\u00fcn All\u00e2h\u2019\u0131n, Kurey\u015flileri \u0130sl\u00e2miyet\u2019le g\u00fc\u00e7lendire\u00adce\u011fi, \u00fcst\u00fcnle\u015ftirece\u011fi bir g\u00fcnd\u00fcr.\u201d<\/i> buyurdular.<\/p>\n<p>Bunun net\u00eecesinde, fetihten \u00f6nce bir\u00e7ok m\u00fcsl\u00fcman\u0131n mal\u0131na ve c\u00e2n\u0131na k\u0131ym\u0131\u015f olan kimseler bile, hid\u00e2yet \u015ferefine erdiler. All\u00e2h Te\u00e2l\u00e2, Kurey\u015f m\u00fc\u015friklerini Ras\u00fbl\u00fc\u2019n\u00fcn eline d\u00fc\u015f\u00fcrm\u00fc\u015f, ona boyun e\u011fdirmi\u015fti. Ras\u00fblull\u00e2h (s.a.v) de onlar\u0131 affetmi\u015f ve serbest b\u0131rakm\u0131\u015flard\u0131. Bu sebeple Mekkelilere \u201cTulek\u00e2\u201d, y\u00e2ni \u201c\u00e2z\u00e2d edilenler\u201d ad\u0131 verildi.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Kitap_Calismalari\/Siyer_i_Nebi.docx#_ftn16\"><sup><sup>[16]<\/sup><\/sup><\/a><\/p>\n<p>O g\u00fcn \u015fu \u00e2yet-i kerime n\u00e2zil oldu:<\/p>\n<p><b>\u201cE\u011fer cez\u00e2 verecekseniz, size yap\u0131lan i\u015fkencenin misliyle cez\u00e2 verin! Ama sabrederseniz, elbette o, sabredenler i\u00e7in daha hay\u0131rl\u0131d\u0131r.\u201d<\/b> (en-Nahl, 126)<\/p>\n<p>Ras\u00fblullah Efendimiz (s.a.v):<\/p>\n<p><i>\u201c\u2012Sabrederiz, cez\u00e2land\u0131rmay\u0131z!\u201d<\/i> buyurdular. (Ahmed, V, 135)<\/p>\n<p>Mekke-i M\u00fckerreme\u2019ye, kudsiyeti ve haremli\u011fi sebebiyle, di\u011fer fethedilen \u015fehirlere yap\u0131lan mu\u00e2mele yap\u0131lmad\u0131. Esir ve ganimet al\u0131nmad\u0131, topraklar\u0131na dokunulmad\u0131, sahipleri haraca ba\u011flanmad\u0131. Zira oras\u0131 hac yurdu, ibadet mek\u00e2n\u0131 ve Y\u00fcce Rabbimizin haremidir.<\/p>\n<p align=\"center\">{<\/p>\n<p><b>\u0130bn-i \u00d6mer<\/b> (r.a) \u015f\u00f6yle buyurur:<\/p>\n<p>\u201cNebiyy-i Ekrem Efendimiz (s.a.v) (fetih senesi) Mekke-i M\u00fckerreme\u2019yi te\u015fr\u00eef ettiler. <b>Osm\u00e2n ibni Talha<\/b>\u2019y\u0131 \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131lar. O da (Beyt-i Muazzam\u2019\u0131n) kap\u0131s\u0131n\u0131 a\u00e7t\u0131. Nebiyy-i Ekrem (s.a.v) ile beraber Bil\u00e2l, \u00dcs\u00e2me bin Zeyd ve Osm\u00e2n ibni Talha (r.a) i\u00e7eriye girdiler. Sonra kap\u0131 kilitlendi. Efendimiz Hazretleri orada bir m\u00fcddet kald\u0131lar. Sonra \u00e7\u0131kt\u0131lar. Hemen ko\u015ftum. Bil\u00e2l\u2019e (Efendimiz\u2019in namaz k\u0131l\u0131p k\u0131lmad\u0131klar\u0131n\u0131) sordum:<\/p>\n<p>\u00ab\u2012Evet, i\u00e7eride namaz k\u0131ld\u0131lar.\u00bb dedi.<\/p>\n<p>\u00ab\u2012Neresinde?\u00bb dedim.<\/p>\n<p>\u00ab\u2012\u0130ki dire\u011fin aras\u0131nda.\u00bb dedi.<\/p>\n<p>Ama ka\u00e7 rek\u00e2t k\u0131ld\u0131klar\u0131n\u0131 sormay\u0131 unuttum.\u201d (Buh\u00e2r\u00ee, Sal\u00e2t, 81)<\/p>\n<p align=\"center\">{<\/p>\n<p>Ras\u00fblullah Efendimiz (s.a.v), Huz\u00e2a kabilesinin, fethin ilk g\u00fcn\u00fc \u0130kindi vaktine kadar, Ben\u00ee Bekir\u2019den \u00f6\u00e7 almas\u0131n\u0131 m\u00fcbah k\u0131ld\u0131lar. Zira onlar Hudeybiye Sulh\u00fc\u2019ne kat\u0131lmalar\u0131na ra\u011fmen fetihten evvel ih\u00e2nette bulunmu\u015flard\u0131. \u0130kindi vakti olunca Mekke\u2019de k\u0131t\u00e2lin durmas\u0131n\u0131 emrettiler ve Mekke\u2019nin haraml\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00eez\u00e2h ettiler. Huz\u00e2a kabilesi \u00f6\u00e7 almak i\u00e7in arad\u0131klar\u0131 bir m\u00fc\u015fri\u011fi ertesi g\u00fcn \u00f6ld\u00fcrd\u00fcklerinde Efendimiz (s.a.v) onun diyetini \u00f6dediler ve bundan sonra kim birini \u00f6ld\u00fcr\u00fcrse, \u00f6ld\u00fcr\u00fclen \u015fahs\u0131n vel\u00eesinin k\u0131sas veya diyet istemekte muhayyer olaca\u011f\u0131n\u0131 bey\u00e2n ettiler. (Ahmed, IV, 32)<\/p>\n<p><b>Eb\u00fb \u015eurayh<\/b> (r.a) \u015f\u00f6yle buyurur:<\/p>\n<p>\u201cMekke fethinin ertesi g\u00fcn\u00fc Ras\u00fblull\u00e2h (s.a.v) Efendimiz\u2019den bir s\u00f6z i\u015fittim ki, onu s\u00f6ylerken \u015fu kulaklar\u0131m duydu, kalbim belledi, s\u00f6yleyeni de g\u00f6zlerim o anda g\u00f6rd\u00fc. Efendimiz (s.a.v) All\u00e2h\u2019a hamd \u00fc sen\u00e2 ettikten sonra \u015f\u00f6yle buyurdular:<\/p>\n<p><i>\u00abMekke\u2019yi (t\u00e2 evvelden beri) har\u00e2m k\u0131lan All\u00e2h Te\u00e2l\u00e2\u2019d\u0131r. Onu haram b\u00f6lge \u00eel\u00e2n eden insanlar de\u011fildir. Bundan dolay\u0131 All\u00e2h\u2019a ve \u00c2hiret g\u00fcn\u00fcne \u00eem\u00e2n eden kimse i\u00e7in Mekke\u2019de ne kan d\u00f6kmek, ne de bir a\u011faca balta vurmak hel\u00e2l olmaz. \u015e\u00e2yed \u201cRas\u00fblull\u00e2h (s.a.v) burada muk\u00e2tele etti\u201d diye ruhsat taraf\u0131na ka\u00e7an biri bulunursa ona: \u201cAll\u00e2h Te\u00e2l\u00e2 yaln\u0131z Ras\u00fbl\u00fc\u2019ne izin vermi\u015ftir. Size izin vermemi\u015ftir!\u201d deyiniz. Bana da yaln\u0131z bir g\u00fcn\u00fcn bir sa\u00e2ti i\u00e7inde izin verdi. Ondan sonra bu g\u00fcnk\u00fc h\u00fcrmeti, d\u00fcnk\u00fc h\u00fcrmeti derecesine d\u00f6nd\u00fc. (Bu dediklerimi, burada) h\u00e2z\u0131r olanlar, olmayanlara tebl\u00ee\u011f etsin!\u00bb<\/i>.\u201d (Buh\u00e2r\u00ee, \u0130lim, 37)<\/p>\n<p align=\"center\">{<\/p>\n<p><b>Eb\u00fb H\u00fcreyre<\/b> (r.a)\u2019den riv\u00e2yet edildi\u011fine g\u00f6re Nebiyy-i Muhterem Efendimiz (s.a.v) (Mekke fethinin 2. g\u00fcn\u00fc) \u015f\u00f6yle buyurmu\u015flard\u0131r:<\/p>\n<p><i>\u201cAll\u00e2h Te\u00e2l\u00e2, Ash\u00e2b-\u0131 F\u00eel\u2019i veya katli Mekke\u2019ye girmekten men etmi\u015ftir. Ancak Ras\u00fblull\u00e2h (s.a.v) ile m\u00fc\u2019minlere (bir def\u00e2ya mahsus olmak \u00fczere) Mekke ah\u00e2l\u00eesi ile sava\u015fmaya izin verilmi\u015ftir. Haberiniz olsun, (Mekke) benden evvel hi\u00e7bir kimse i\u00e7in hel\u00e2l olmad\u0131\u011f\u0131 gibi, benden sonra da hi\u00e7bir kimse i\u00e7in hel\u00e2l olmayacakt\u0131r. Biliniz ki o (yaln\u0131z) bir g\u00fcn\u00fcn bir s\u00e2atinde (yaln\u0131z) benim i\u00e7in hel\u00e2l olmu\u015ftur. M\u00e2l\u00fbmunuz olsun ki i\u015fte \u015fu s\u00e2atte benim i\u00e7in bile har\u00e2md\u0131r. (Mekke\u2019nin) dikeni (bile) kesilmez. A\u011fac\u0131na balta de\u011fdirilemez. Yiti\u011fini kimse (elini uzat\u0131p) alamaz. Me\u011ferki (s\u00e2hibini) aramak i\u00e7in ola! O h\u00e2lde her kimin bir akrab\u00e2s\u0131 katlolunursa, o, iki \u015feyden hangisi hay\u0131rl\u0131 ise onu isteyebilir: Ya diyet verilir, ya makt\u00fbl\u00fcn ehli k\u0131s\u00e2s ister.\u201d<\/i><\/p>\n<p>Bunun \u00fczerine Yemen ah\u00e2l\u00eesinden biri gelip:<\/p>\n<p>\u201c\u2012Y\u00e2 Ras\u00fbl\u00e2ll\u00e2h, \u015fu buyurduklar\u0131n\u0131z\u0131 benim i\u00e7in yazd\u0131rabilir misiniz!\u201d dedi.<\/p>\n<p>Ras\u00fblull\u00e2h Efendimiz (s.a.v):<\/p>\n<p><i>\u201c\u2012Eb\u00fb \u015e\u00e2h i\u00e7in yaz\u0131n\u0131z!\u201d<\/i> buyurdular.<\/p>\n<p>Derken Kurey\u015f\u2019ten bir z\u00e2t (Hz. Abb\u00e2s [r.a]):<\/p>\n<p>\u201c\u2012Y\u00e2 Ras\u00fbl\u00e2ll\u00e2h, izh\u0131r otu istisn\u00e2 edilse olur mu! Z\u00eer\u00e2 biz onu evlerimizin in\u015f\u00e2s\u0131nda ve kabirlerimizde kullan\u0131yoruz.\u201d dedi.<\/p>\n<p>Nebiyy-i Ekrem (s.a.v) de:<\/p>\n<p><i>\u201c\u2012\u0130zh\u0131r otu h\u00e2ri\u00e7!\u201d<\/i> buyurdular.\u201d (Buh\u00e2r\u00ee, \u0130lim, 39)<\/p>\n<p>Efendimiz (s.a.v) fetihten sonra Mekke\u2019de bu \u015fekilde birka\u00e7 hutbe \u00eer\u00e2d buyurdular.<\/p>\n<p align=\"center\">{<\/p>\n<p>Allah kat\u0131nda faziletin ve \u0130sl\u00e2m nazar\u0131nda \u015ferefin \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc, \u0130sl\u00e2m\u2019a ilk ko\u015fanlardan olmak, can ve mal ile Allah yolunda cih\u00e2d etmektir. Bu sebeple Fetih\u2019ten \u00f6nce cih\u00e2d edip inf\u00e2k edenlerle Fetih\u2019ten sonra cih\u00e2d edip inf\u00e2kta bulunanlar\u0131n ayn\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 haber verilmi\u015ftir! (Bkz. en-Nis\u00e2, 95-96; el-Had\u00eed, 10; Dehlev\u00ee, <i>\u0130z\u00e2let\u00fc\u2019l-haf\u00e2,<\/i> II, 381)<\/p>\n<p align=\"center\">{<\/p>\n<p>Beyt-i At\u00eek\u2019in putlardan ve c\u00e2hiliye pisliklerinden temizlenip asl\u00ee safiyetine \u00e7evrilmesi, Arap Yar\u0131madas\u0131\u2019nda put\u00e7ulu\u011fa vurulan en b\u00fcy\u00fck darbe oldu. Z\u00eer\u00e2 K\u00e2be onlar\u0131n en b\u00fcy\u00fck merkezi h\u00e2line gelmi\u015fti. Ras\u00fblullah Efendimiz (s.a.v) bunun pe\u015finden hemen;<\/p>\n<p><b>H\u00e2lid ibn-i Vel\u00eed<\/b>\u2019i Nahle\u2019ye b\u00fct\u00fcn Mudar kabilelerinin t\u00e2zim g\u00f6sterdi\u011fi<b> Uzz\u00e2<\/b>\u2019y\u0131,<\/p>\n<p><b>Amr ibn\u00fc\u2019l-\u00c2s<\/b>\u2019\u0131 H\u00fczeyl kabilesinin putu <b>S\u00fcv\u00e2\u02bb<\/b>\u0131,<\/p>\n<p><b>Sa\u02bbd ibn-i Zeyd el-E\u015fhel\u00ee<\/b>\u2019yi Mekke-Med\u00eene yolu \u00fczerindeki M\u00fc\u015fellel\u2019de bulunan<b> Men\u00e2t<\/b>\u2019\u0131 y\u0131kmaya g\u00f6nderdiler. (\u0130bn-i Sa\u2019d, II, 145-146)<\/p>\n<p>B\u00f6ylece put\u00e7ulu\u011fun Kur\u2019\u00e2n\u2019da zikredilen en b\u00fcy\u00fck merkezleri ortadan kald\u0131r\u0131ld\u0131. (en-Necm, 18)<\/p>\n<p align=\"center\">{<\/p>\n<p>Allah Ras\u00fbl\u00fc (s.a.v) fetihten \u00f6nce m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n dinlerini rahat\u00e7a ya\u015fayabilmeleri, \u0130sl\u00e2m\u2019\u0131n d\u00fc\u015fmanlar\u0131na kar\u015f\u0131 g\u00fc\u00e7lenmesi ve bir devlet him\u00e2yesi elde ederek cih\u00e2d yoluyla bunun alan\u0131n\u0131 geni\u015fletmek i\u00e7in hicreti farz k\u0131lm\u0131\u015flard\u0131. \u0130nsanlarla bey\u02bbat ederken, \u00eem\u00e2n, \u0130sl\u00e2m ve hicret \u00fczerine bey\u2019at al\u0131rlard\u0131. Fetihten sonra art\u0131k hicretin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ancak cih\u00e2d ve niyyetin b\u00e2k\u00ee oldu\u011funu beyan ettiler. M\u00fcsl\u00fcman olanlardan \u0130sl\u00e2m, \u00eem\u00e2n ve cih\u00e2d \u00fczere bey\u02bbat almaya ba\u015flad\u0131lar. Zira m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n kendi memleketlerinde kalmalar\u0131 \u0130sl\u00e2m\u2019\u0131n \u015fe\u00e2irinin yerle\u015ftirilmesi ve hidayetinin etr\u00e2fa ne\u015fredilmesi i\u00e7in daha m\u00fcn\u00e2sipti.<\/p>\n<p>B\u00f6ylece sadece Ras\u00fblullah (s.a.v) Efendimiz\u2019in yan\u0131na hicret etmek farz olmaktan \u00e7\u0131kt\u0131. Ama k\u00e2firlerle sava\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131, d\u00fcnya \u00fczerinde k\u00fcf\u00fcr diyar\u0131 bulundu\u011fu m\u00fcddet\u00e7e hicret devam edecektir. Bir beldede M\u00fcsl\u00fcman olup da orada kald\u0131\u011f\u0131nda d\u00eeni hus\u00fbsunda fitneye d\u00fc\u015fmekten korkan insanlar\u0131n hicret etmeleri h\u00e2l\u00e2 farzd\u0131r. (\u0130bn-i Hacer, <i>Fethu\u2019l-B\u00e2r\u00ee,<\/i> VII, 270)<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><b>Ems\u00e2lsiz Bir Vef\u00e2<\/b><\/p>\n<p>All\u00e2h Ras\u00fbl\u00fc (s.a.v), fetihten sonra Mekke\u2019de on be\u015f g\u00fcn kald\u0131lar. Bu arada Ens\u00e2r\u2019dan b\u00e2z\u0131lar\u0131 endi\u015felenmi\u015fler, Ras\u00fblullah (s.a.v)\u2019in bir daha Med\u00eene\u2019ye d\u00f6n\u00fcp d\u00f6nmeyeceklerini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlard\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc All\u00e2h Te\u00e2l\u00e2, O\u2019na do\u011fup b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fc m\u00fcb\u00e2rek ve mukaddes yerin fethini nas\u00eeb etmi\u015fti. Saf\u00e2 Tepesi\u2019nde du\u00e2 etmekte olan Ras\u00fblullah (s.a.v), Ens\u00e2r-\u0131 Kir\u00e2m\u2019\u0131n bu tedirginliklerini sezdiler. Du\u00e2lar\u0131 bittikten sonra onlar\u0131n yan\u0131na gelerek:<\/p>\n<p><i>\u201c\u2013Konu\u015ftu\u011funuz nedir?\u201d<\/i> diye sordular.<\/p>\n<p>Onlar da endi\u015felerini dile getirince, All\u00e2h Ras\u00fbl\u00fc (s.a.v) b\u00fc\u00ady\u00fck bir vef\u00e2 \u00f6rne\u011fi sergileyerek \u015f\u00f6yle buyurdular:<\/p>\n<p><i>\u201c\u2013Ey Ens\u00e2r! \u00d6yle bir \u015fey yapmaktan All\u00e2h\u2019a s\u0131\u011f\u0131n\u0131r\u0131m. Ben sizin memleketinize hic\u00adret ettim. Hay\u00e2t\u0131m hay\u00e2t\u0131n\u0131z; \u00f6l\u00fcm\u00fcm de sizin yan\u0131n\u0131zdad\u0131r.\u201d<\/i><\/p>\n<p>Bu if\u00e2delerden sonra Ens\u00e2r\u2019\u0131n endi\u015fesi z\u00e2il oldu. (M\u00fcslim, Cih\u00e2d, 84, 86; Ahmed, II, 538)<\/p>\n<p align=\"center\">{<\/p>\n<p>Ras\u00fbl-i Ekrem Efendimiz (s.a.v) Mekke\u2019nin fethi sonras\u0131nda All\u00e2h\u2019a kar\u015f\u0131 \u015f\u00fckr\u00fcn\u00fc ve hamdini daha da ziy\u00e2dele\u015ftirerek:<\/p>\n<p dir=\"RTL\" align=\"center\">\u0633\u064f\u0628\u0652\u062d\u064e\u0627\u0646\u064e \u0627\u0644\u0644\u0647\u0650 \u0648\u064e\u0628\u0650\u062d\u064e\u0645\u0652\u062f\u0650\u0647\u0650 \u0623\u064e\u0633\u0652\u062a\u064e\u063a\u0652\u0641\u0650\u0631\u064f \u0627\u0644\u0644\u0647\u064e \u0648\u064e\u0623\u064e\u062a\u064f\u0648\u0628\u064f \u0627\u0650\u0644\u064e\u064a\u0652\u0647\u0650<\/p>\n<p><i>\u201cBen All\u00e2h\u2019\u0131n z\u00e2t-\u0131 s\u00fcbh\u00e2n\u00eesini her vechile, y\u00e2ni z\u00e2t\u0131nda, s\u0131fatlar\u0131nda, fiillerinde, isimlerinde \u015f\u00e2n\u0131na yara\u015fmayan eksiklik \u015f\u00e2ibelerinden tenz\u00eeh ve takd\u00ees ederim. O\u2019na l\u00e2y\u0131k her t\u00fcrl\u00fc \u00f6vg\u00fc ve t\u00e2z\u00eem\u00e2t ile hamd ederim. All\u00e2h\u2019tan beni ba\u011f\u0131\u015flamas\u0131n\u0131 diler ve g\u00fcnahlar\u0131ma tevbe ederim\u201d <\/i>zikrini, namazlar\u0131nda, bilhassa r\u00fck\u00fb ve secdelerde \u00e7ok\u00e7a okumaya ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131. Hz. \u00c2i\u015fe (r.a) bunun sebebini sorunca Efendimiz:<\/p>\n<p><i>\u201cRabbim bana \u00fcmmetimde bir al\u00e2met g\u00f6rece\u011fimi, onu g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm zaman bu zikri \u00e7ok\u00e7a yapmam\u0131 emretmi\u015fti. Ben o al\u00e2meti g\u00f6rd\u00fcm\u201d<\/i> buyurdular. (M\u00fcslim, Sal\u00e2t, 220)<\/p>\n<p>Nitekim Nasr S\u00fbresi\u2019nde de kendisine yard\u0131m ve fetih geldi\u011finde ve insanlar\u0131n fevc fevc \u0130sl\u00e2m\u2019a girdiklerini g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcnde, tesb\u00eehini daha da art\u0131rmas\u0131 ve isti\u011ff\u00e2r etmesi emredilmi\u015fti.<\/p>\n<p>Arap kabileleri Ras\u00fblullah (s.a.v) Efendimiz\u2019le Kurey\u015f aras\u0131ndaki meseleyi uzaktan g\u00f6zl\u00fcyorlard\u0131. Hangisi g\u00e2lip gelirse onun taraf\u0131na ge\u00e7meyi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlard\u0131. Eskiden beri Kurey\u015f, insanlar\u0131n \u00f6nderi ve yol g\u00f6stericisi idi. Beyt-i Har\u00e2m\u2019\u0131n ehli ve \u0130sm\u00e2\u00eel (a.s)\u2019\u0131n evlad\u0131 olduklar\u0131 i\u00e7in herkes onlara h\u00fcrmet ediyordu. Araplar\u0131n kumandan\u0131 olduklar\u0131n\u0131 kimse ink\u00e2r etmiyordu. Kurey\u015f teslim olup M\u00fcsl\u00fcman olunca di\u011fer Arap kabileleri \u0130sl\u00e2m\u2019a kar\u015f\u0131 durmaya g\u00fc\u00e7lerinin yetmeyece\u011fini anlayarak fevc fevc M\u00fcsl\u00fcman oldular.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><b>\u015eer\u2019\u00ee Ahk\u00e2m<\/b><\/p>\n<p>1. Ramazan\u2019da yolcu isterse oru\u00e7 tutabilir, isterse tutmay\u0131p kaz\u00e2 eder. Z\u00eer\u00e2 Efendimiz (s.a.v) Med\u00eene\u2019den Ked\u00eed\u2019e kadar oru\u00e7 tutmu\u015flar, oradan sonra tutmam\u0131\u015flard\u0131r. (Buh\u00e2r\u00ee, Savm, 35)<\/p>\n<p>2. Allah Ras\u00fbl\u00fc (s.a.v) hafif\u00e7e sekiz rek\u00e2t Duh\u00e2 namaz\u0131 k\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r. Bu namaz s\u00fcnnet-i m\u00fcekkededir.<\/p>\n<p><b>\u00dcmm\u00fc H\u00e2n\u00ee bint-i Eb\u00ee T\u00e2lib<\/b> (r.a) \u015f\u00f6yle buyurur:<\/p>\n<p>\u201cMekke fethi senesi Ras\u00fblull\u00e2h (s.a.v) Efendimiz\u2019in yan\u0131na gittim. Bakt\u0131m y\u0131kan\u0131yorlard\u0131. F\u00e2t\u0131ma (r.a) da kendilerini setrediyor, bir perdeyle \u00f6rt\u00fcyordu. (Sel\u00e2m verdim.) Efendimiz (s.a.v):<\/p>\n<p><i>\u00ab\u2012Bu gelen kimdir?\u00bb<\/i> diye sordular.<\/p>\n<p>\u00ab\u2012Benim, \u00dcmm\u00fc H\u00e2n\u00ee\u00bb cev\u00e2b\u0131n\u0131 verdim.\u201d (Buh\u00e2r\u00ee, Gus\u00fcl, 21)<\/p>\n<p>\u201cRas\u00fbl-i Ekrem Efendimiz (s.a.v) \u00e7aprazlama ba\u011flad\u0131\u011f\u0131 bir tek kuma\u015f i\u00e7inde sekiz rek\u00e2t namaz k\u0131ld\u0131lar. Namazdan \u00e7\u0131kt\u0131klar\u0131 zaman:<\/p>\n<p>\u00ab\u2012Y\u00e2 Ras\u00fbl\u00e2ll\u00e2h, anam\u0131n o\u011flu benim ahd ve eman verdi\u011fim fil\u00e2n\u0131, \u0130bn-i H\u00fcbeyre\u2019yi katledece\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor!\u00bb dedim.<\/p>\n<p>Ras\u00fblull\u00e2h Efendimiz (s.a.v):<\/p>\n<p><i>\u00ab\u2012Y\u00e2 \u00dcmm\u00fc H\u00e2n\u00ee\u2019, senin ahd ve em\u00e2n verdi\u011fine biz de ahd ve em\u00e2n verdik!\u00bb<\/i> buyurdular.<\/p>\n<p>O k\u0131ld\u0131klar\u0131 namaz Duh\u00e2 namaz\u0131 idi.\u201d (Buh\u00e2r\u00ee, Sal\u00e2t, 4)<\/p>\n<p>3. \u0130mam olmaya en l\u00e2y\u0131k ki\u015fi, Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131 daha fazla ezberleyen ve bilendir.<\/p>\n<p>4. Kad\u0131nlar\u0131n verdi\u011fi em\u00e2n kabul edilir.<\/p>\n<p>5. M\u00fct\u02bba nik\u00e2h\u0131 haram k\u0131l\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. (M\u00fcslim, Nik\u00e2h, 20-32)<\/p>\n<p>6. Mal\u0131n \u00fc\u00e7te birinden fazlas\u0131n\u0131 vasiyet etmek c\u00e2iz de\u011fildir.<\/p>\n<p>7. Kad\u0131n kocas\u0131n\u0131n mal\u0131ndan m\u00e2ruf \u00fczere kendisinin ve evl\u00e2tlar\u0131n\u0131n nafakas\u0131n\u0131 alabilir.<\/p>\n<p>8. \u0130\u00e7ki, meyte ve put satmak haramd\u0131r.<\/p>\n<p>9. Beyaz sa\u00e7lara k\u0131na yak\u0131labilir, koyu siyah olmamak \u015fart\u0131yla m\u00fcnasip bir \u015fekilde boyanabilir.<\/p>\n<p>10. Devlet ba\u015fkan\u0131na ula\u015fan hadler hus\u00fbsunda \u015fefaatte bulunmak haramd\u0131r. H\u0131rs\u0131zl\u0131k yapan soylu kad\u0131n\u0131n aff\u0131n\u0131 istemek gibi\u2026<\/p>\n<p align=\"center\">{<\/p>\n<p>Mekke fethedildikten sonra \u015firkin kumandanl\u0131\u011f\u0131na Hev\u00e2zin ve Sak\u00eef kabileleri sar\u0131ld\u0131. Bu sebeple Mekke fethinden sonra Huneyn Gazvesi ve T\u00e2if ku\u015fatmas\u0131 yap\u0131ld\u0131.<\/p>\n<div><br clear=\"all\" \/><\/p>\n<hr align=\"left\" size=\"1\" width=\"33%\" \/>\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Kitap_Calismalari\/Siyer_i_Nebi.docx#_ftnref1\">[1]<\/a> \u0130bn-i Hi\u015f\u00e2m, IV, 4; Beyhak\u00ee, <i>Del\u00e2il<\/i>, V, 6.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Kitap_Calismalari\/Siyer_i_Nebi.docx#_ftnref2\">[2]<\/a> \u0130bn-i Hi\u015f\u00e2m, IV, 11; V\u00e2k\u0131d\u00ee, II, 783.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Kitap_Calismalari\/Siyer_i_Nebi.docx#_ftnref3\">[3]<\/a> V\u00e2k\u0131d\u00ee, II, 787.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Kitap_Calismalari\/Siyer_i_Nebi.docx#_ftnref4\">[4]<\/a> \u0130bn-i Sa\u2019d, II, 134.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Kitap_Calismalari\/Siyer_i_Nebi.docx#_ftnref5\">[5]<\/a> Ham\u00eedull\u00e2h, I, 264-265.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Kitap_Calismalari\/Siyer_i_Nebi.docx#_ftnref6\">[6]<\/a> Neb\u00ee Bozkurt, <i>D\u0130A, <\/i>\u201cMekke\u201d md. XXVIII, 557.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Kitap_Calismalari\/Siyer_i_Nebi.docx#_ftnref7\">[7]<\/a> Buh\u00e2r\u00ee, Tefs\u00eer, 60.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Kitap_Calismalari\/Siyer_i_Nebi.docx#_ftnref8\">[8]<\/a> Buh\u00e2r\u00ee, Me\u011f\u00e2z\u00ee, 47.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Kitap_Calismalari\/Siyer_i_Nebi.docx#_ftnref9\">[9]<\/a> \u0130bn-i Hi\u015f\u00e2m, IV, 18.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Kitap_Calismalari\/Siyer_i_Nebi.docx#_ftnref10\">[10]<\/a> V\u00e2k\u0131d\u00ee, II, 804.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Kitap_Calismalari\/Siyer_i_Nebi.docx#_ftnref11\">[11]<\/a> Buh\u00e2r\u00ee, Me\u011f\u00e2z\u00ee, 48.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Kitap_Calismalari\/Siyer_i_Nebi.docx#_ftnref12\">[12]<\/a> Ras\u00fblull\u00e2h -sall\u00e2ll\u00e2hu aleyhi ve sellem-, d\u00fcny\u00e2 hay\u00e2t\u0131na nisbetle \u00e2hiretin ne kadar ehemmiyetli oldu\u011funu if\u00e2de eden bu s\u00f6z\u00fc hay\u00e2t\u0131 boyunca s\u0131k s\u0131k tekrarlard\u0131. Riv\u00e2yetlerde, Mescid-i Nebev\u00ee in\u015f\u00e2 edilirken, Hendek kaz\u0131l\u0131rken, Fetih g\u00fcn\u00fc Mekke\u2019ye girerken ve Ved\u00e2 Hacc\u0131 esn\u00e2s\u0131nda Arefe g\u00fcn\u00fc m\u00fc\u2019minlerin \u00e7oklu\u011funu g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcnde s\u00f6yledi\u011fi s\u00e2bittir. (Bkz. Buh\u00e2r\u00ee, Cih\u00e2d 33, 110, Men\u00e2kibu\u2019l-Ens\u00e2r 9, Me\u011f\u00e2z\u00ee 29; M\u00fcslim Cih\u00e2d, 126, 129; Tirmiz\u00ee, Men\u00e2k\u0131b, 55; \u0130bni M\u00e2ce, Mes\u00e2cid, 3)<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Kitap_Calismalari\/Siyer_i_Nebi.docx#_ftnref13\">[13]<\/a> Buh\u00e2r\u00ee, Me\u011f\u00e2z\u00ee, 48, Fed\u00e2il\u00fc\u2019l-Kur\u2019\u00e2n, 30; M\u00fcslim, Cih\u00e2d, 87; V\u00e2k\u0131d\u00ee, II, 831-832.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Kitap_Calismalari\/Siyer_i_Nebi.docx#_ftnref14\">[14]<\/a> el-\u0130sr\u00e2, 81.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Kitap_Calismalari\/Siyer_i_Nebi.docx#_ftnref15\">[15]<\/a> Y\u00fbsuf, 92.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Kitap_Calismalari\/Siyer_i_Nebi.docx#_ftnref16\">[16]<\/a> Bkz. \u0130bn-i Hi\u015f\u00e2m, IV, 32; V\u00e2k\u0131d\u00ee, II, 835; \u0130bn-i Sa\u2019d, II, 142-143.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ras\u00fblullah Efendimiz (s.a.v) Hudeybiye\u2019de Kurey\u015f ile 10 sene sava\u015f yapmamak \u00fczere sulh imz\u00e2lam\u0131\u015flard\u0131. Ama m\u00fc\u015frikler, her ge\u00e7en g\u00fcn \u0130sl\u00e2m\u2019\u0131n b\u00fct\u00fcn Arabistan\u2019a yay\u0131lmas\u0131ndan rahats\u0131z oluyorlard\u0131. Bunun i\u00e7indir ki, yava\u015f yava\u015f sulh&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"enabled":false},"version":2}},"categories":[693],"tags":[],"class_list":["post-15194","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-siyerinebis-a-v"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p3G27m-3X4","jetpack_likes_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.kuranvesunnetyolunda.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15194","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.kuranvesunnetyolunda.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.kuranvesunnetyolunda.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kuranvesunnetyolunda.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kuranvesunnetyolunda.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=15194"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.kuranvesunnetyolunda.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15194\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15195,"href":"https:\/\/www.kuranvesunnetyolunda.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15194\/revisions\/15195"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.kuranvesunnetyolunda.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=15194"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kuranvesunnetyolunda.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=15194"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kuranvesunnetyolunda.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=15194"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}