Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem insanlar i\u00e7in hidayet rehberidir. Onlar\u0131n d\u00fcnya ve \u00e2hiret sa\u00e2deti i\u00e7in ihtiya\u00e7 duyduklar\u0131 b\u00fct\u00fcn bilgileri en g\u00fczel \u015fekliyle takdim eder. \u0130nsan\u0131, s\u0131r\u00e2t-\u0131 m\u00fcstak\u00eem \u00fczere en sa\u011flam ve en do\u011fru yoldan g\u00f6t\u00fcr\u00fcp en y\u00fcksek mertebelere y\u00fckseltecek esaslar\u0131 a\u00e7\u0131klar. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 da kendine has bir \u00fcslup ve metodla arzeder.<\/p>\n\n\n\n
Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem her \u015feyden \u00f6nce insanlara kendilerini yaratan Allah\u2019\u0131, l\u00e2y\u0131k oldu\u011fu \u015fekliyle tan\u0131t\u0131r. Yani Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131n en b\u00fcy\u00fck maksad\u0131 m\u00e2rifetullaht\u0131r, Allah\u2019\u0131 hakk\u0131yla tan\u0131tmakt\u0131r. Allah\u2019\u0131 tan\u0131madan ve r\u00e2z\u0131 oldu\u011fu \u015feyleri \u00f6\u011frenmeden hakk\u0131 bulmak, adaleti sa\u011flamak ve il\u00e2h\u00ee h\u00fck\u00fcmleri tatbik etmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Bu sebeple Kur\u2019\u00e2n, \u00f6ncelikle Allah\u2019\u0131n birli\u011fine ve azametine \u0131srarla vurgu yapar. \u0130man edenlerle ink\u00e2rc\u0131lar\u0131n ge\u00e7mi\u015f h\u00e2llerinden ve gelecekteki durumlar\u0131ndan bahseder. Onlar\u0131n ibretlik hallerini anlatarak insanlar\u0131 uyar\u0131r. Allah\u2019a nas\u0131l ibadet edilece\u011fini \u00f6\u011fretir. G\u00fczel ahl\u00e2k\u0131n ve insanlarla muamelenin esaslar\u0131n\u0131 ortaya koyar.[1]<\/a><\/p>\n\n\n\n Kur\u2019\u00e2n, inmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda \u00f6nce Allah\u2019\u0131n birli\u011fini, kudretini, merhametini, lutuf ve keremini, \u00e2hireti, iyi veya k\u00f6t\u00fc d\u00fcnyada yap\u0131lan amellerin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n mutlaka verilece\u011fini anlatt\u0131. Bunu yaparken \u00f6zetten tafsilata do\u011fru bir seyir takip etti. Bununla birlikte insanlara merhametli ve di\u011fergam olmay\u0131, \u00e2dil davranmay\u0131, akraba ve kul haklar\u0131na riayet etmeyi \u00f6\u011fretti. G\u00f6kleri, yeri, g\u00fcne\u015fi, ay\u0131, y\u0131ld\u0131zlar\u0131, k\u00e2inattaki niz\u00e2m\u0131, bitkilerin, hayvanlar\u0131n ve insan\u0131n yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131 ve bu cihandaki il\u00e2h\u00ee kudret ak\u0131\u015flar\u0131n\u0131 ve azamet tecell\u00eelerini tefekk\u00fcre d\u00e2vet etti. Putlara tapman\u0131n yanl\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve anlams\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koymak ve m\u00fc\u015friklerin hatal\u0131 inan\u00e7lar\u0131n\u0131 d\u00fczeltmek i\u00e7in akl\u00ee ve kevn\u00ee deliller g\u00f6sterdi.<\/p>\n\n\n\n Mekke-i M\u00fckerreme\u2019de daha \u00e7ok dinin ana gayeleri olan din, can, ak\u0131l, mal ve nesebin korunmas\u0131yla ilgili esas h\u00fck\u00fcmler n\u00e2zil oluyordu. Med\u00eene-i M\u00fcnevvere\u2019de ise bunlar\u0131n tafsilat\u0131 ve tamamlay\u0131c\u0131 unsurlar\u0131 indirildi.[2]<\/a> Bu esn\u00e2da \u00f6nceki kavimlerden ve onlara g\u00f6nderilen peygamberlerin hayat\u0131ndan ibret ve ders al\u0131nacak k\u0131ssalar nakledildi. Bu h\u00e2diseler vesile edinilerek cih\u00e2n\u015f\u00fcmul esaslar ve de\u011ferler ortaya konuldu. Allah\u2019\u0131n murad\u0131na uygun bir toplumun \u00eetik\u00e2d\u00ee ve ahl\u00e2k\u00ee temelleri at\u0131ld\u0131.<\/p>\n\n\n\n Mekke-i M\u00fckerreme\u2019de n\u00e2zil olan \u00e2yetler daha k\u0131sa, se\u00e7ili ve duruma g\u00f6re bazen sert idi. \u0130nsanlar\u0131 hem akl\u00ee y\u00f6nden ikn\u00e2 ediyor, hem de duygular\u0131na hitap ediyordu. Y\u00fcksek fesahat ve bel\u00e2gat\u0131yla, \u015fiir ve edebiyatta zirveye \u00e7\u0131km\u0131\u015f olan m\u00fc\u015frikleri \u00e2ciz b\u0131rak\u0131yordu. K\u0131sa k\u0131sa s\u00fbreler bu muhte\u015fem \u00fcsluplar\u0131yla sam\u00eem\u00ee ve \u00f6n yarg\u0131s\u0131z insanlara derinden tesir edip onlar\u0131 ikn\u00e2 ederken, inat\u00e7\u0131 k\u00e2firlere meydan okuyor ve onlar\u0131 \u00e2ciz b\u0131rak\u0131yordu. Kur\u2019\u00e2n \u00e2yetlerinin n\u00fczul\u00fc ile mutad olarak yap\u0131lan edebiyat fuarlar\u0131 iptal edildi.<\/p>\n\n\n\n Med\u00eene-i M\u00fcnevvere\u2019de ise bir taraftan \u00eetik\u00e2d\u00ee ve ahl\u00e2k\u00ee konular devam ederken, di\u011fer yandan da mu\u00e2mel\u00e2t\u0131n tatb\u00eeki ile siyas\u00ee ve hukuk\u00ee yap\u0131n\u0131n te\u015fk\u00eeli ba\u015flad\u0131. Doksan kadar \u00e2yette ge\u00e7en \u201cey iman edenler\u201d<\/strong> hitab\u0131yla hem m\u00fc\u2019minlere \u015feref bah\u015fediliyor hem de \u0130sl\u00e2m toplumu tanzim ediliyordu. Her hususta Allah\u2019a ve Ras\u00fbl\u00fc\u2019ne itaat edilmesi, ihtil\u00e2f edilen meselelerin Allah\u2019a ve Ras\u00fbl\u00fc\u2019ne g\u00f6t\u00fcr\u00fclmesi \u0131srarla emrediliyordu.<\/p>\n\n\n\n Medine\u2019de yahudiler oldu\u011fu ve hristiyan el\u00e7iler gelip gitti\u011fi i\u00e7in Kur\u2019\u00e2n\u2019da Ehl-i kitab\u0131n tarihine geni\u015f\u00e7e yer veriliyor ve onlar \u0130sl\u00e2m\u2019a d\u00e2vet ediliyordu. Medine\u2019de bir de m\u00fcnaf\u0131klar t\u00fcremi\u015fti. Onlarla ilgili de pek \u00e7ok \u00e2yet-i kerime n\u00e2zil oldu. M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 sava\u015flardan, sonu\u00e7lar\u0131ndan ve bu vesileyle sava\u015f h\u00fck\u00fcmleriyle diplomasi k\u00e2idelerinden bahsedildi.<\/p>\n\n\n\n Meden\u00ee s\u00fbrelerin \u00fcsl\u00fbbu muhtevalar\u0131na uygun olarak daha sade idi. M\u00fcte\u015f\u00e2bih ifadeler, mecaz ve istiareler daha az idi. S\u00fbre ve \u00e2yetler, muhtevalar\u0131 gere\u011fi daha uzundu.[3]<\/a><\/p>\n\n\n\n \u015eimdi Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131n ana konular\u0131ndan bir k\u0131sm\u0131n\u0131 biraz daha geni\u015f\u00e7e ele alal\u0131m:<\/p>\n\n\n\n Allah Te\u00e2l\u00e2\u2019n\u0131n insandan istedi\u011fi kullu\u011fu \u00eem\u00e2n ve s\u00e2lih amel diye \u00f6zetleyebiliriz. \u0130nsan Allah\u2019a iman ederek m\u00fc\u2019min olmal\u0131 ve ona ibadet ederek s\u00e2lih bir kul h\u00e2line gelmelidir. Allah\u2019\u0131n bizim ibadetlerimize ihtiyac\u0131 yoktur, ancak insan, kullu\u011funu \u00eef\u00e2 ederek madden ve m\u00e2nen ar\u0131n\u0131p Allah\u2019\u0131n l\u00fctuf mek\u00e2n\u0131 olan cennete l\u00e2y\u0131k h\u00e2le gelmek mecburiyetindedir. Bu kullu\u011funda da ihl\u00e2sl\u0131 olmal\u0131d\u0131r. Her amelin bir z\u00e2hiri, bir de b\u00e2t\u0131n\u0131 vard\u0131r. \u0130nsan namaz\u0131ndaki hu\u015f\u00fbya, orucundaki ihl\u00e2sa, merhametindeki geni\u015fli\u011fe bakarak ibadetlerinin kalitesini anlayabilir. \u0130badetler ne kadar ihl\u00e2sl\u0131 olursa kul, \u00f6n\u00fcndeki mesafeleri o kadar h\u0131zl\u0131 kateder.<\/p>\n\n\n\n Cen\u00e2b-\u0131 Hak Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Kerim\u2019de, 90 kadar yerde \u201cEy \u00eem\u00e2n edenler!\u201d<\/em> diye hit\u00e2b ederek m\u00fc\u2019minlerden nas\u0131l bir \u00eem\u00e2n ve amel-i s\u00e2lih istedi\u011fini \u00eez\u00e2h buyurmaktad\u0131r. Bu \u00e2yet-i ker\u00eemelerde, \u00eeman vasf\u0131n\u0131 h\u00e2iz insanlar\u0131n mutlak\u00e2 ri\u00e2yet etmesi gereken hususlara temas edilir. \u00cem\u00e2n\u0131n gere\u011finin, \u00e2yet-i ker\u00eemelerde v\u00e2rid olan il\u00e2h\u00ee emir ve tavsiyelere itaat etmek oldu\u011fu hat\u0131rlat\u0131l\u0131r. \u00cem\u00e2n ehli ki\u015filere yak\u0131\u015fan amel-i s\u00e2lihler emredilir, onlar\u0131n \u015feref ve haysiyetine yak\u0131\u015fmayan hal ve davran\u0131\u015flar da yasaklan\u0131r. Bu hit\u00e2b, ayn\u0131 zamanda hus\u00fbs\u00ee bir iltifat ve il\u00e2h\u00ee bir l\u00fbtuftur, m\u00fcsl\u00fcmanlara b\u00fcy\u00fck bir \u015feref bah\u015feder. \u0130n\u015f\u00e2allah bu il\u00e2h\u00ee hit\u00e2b\u0131n tesiriyle ehl-i \u00eeman, emniyet ve huzur i\u00e7inde ya\u015fayacak ve \u00e2hirette b\u00fcy\u00fck l\u00fbtuflara n\u00e2il olacakt\u0131r. Abdullah bin Mes\u02bb\u00fbd<\/strong> (r.a), kendisinden nasihat isteyen birine \u015f\u00f6yle buyurmu\u015ftur:<\/p>\n\n\n\n \u201cAllah Te\u00e2l\u00e2\u2019n\u0131n: \u00abEy \u00eem\u00e2n edenler!\u00bb<\/strong> buyurdu\u011funu i\u015fitti\u011finde hemen kulak ver ve onu dikkatle dinle! \u00c7\u00fcnk\u00fc Allah Te\u00e2l\u00e2, bu hitab\u0131n ard\u0131ndan ya bir iyili\u011fi emreder ya da bir fen\u00e2l\u0131ktan sak\u0131nd\u0131r\u0131r.\u201d[4]<\/a><\/p>\n\n\n\n Bu hit\u00e2b-\u0131 il\u00e2h\u00ee, m\u00fc\u2019minlere bir \u015fahsiyet y\u00fckler\u2026 Kin\u00e2yeli olarak \u201cSiz, di\u011ferlerinden farkl\u0131s\u0131n\u0131z, f\u00e2s\u0131klarla ayn\u0131 vas\u0131flar\u0131 ta\u015f\u0131yamazs\u0131n\u0131z, \u00eem\u00e2n\u00ee de\u011ferinizin fark\u0131nda olun!\u201d \u00eek\u00e2z\u0131nda bulunur. M\u00fc\u2019min, se\u00e7kin, akl\u0131 ba\u015f\u0131nda ve s\u00f6z\u00fc anlayan insand\u0131r. Bu sebeple, ona hus\u00fbs\u00ee olark hit\u00e2b edilerek s\u00f6z, ehline tevcih edilir. Bu hit\u00e2b, m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 sarsarak kendilerine getirir. Zaman\u0131n ge\u00e7mesiyle gev\u015femeyip \u00eem\u00e2n \u00fczere seb\u00e2t etmeleri ve \u00eemanlar\u0131n\u0131 daha da kuvvetlendirmeleri te\u015fvik edilir.<\/p>\n\n\n\n C\u00e2fer-i S\u00e2d\u0131k<\/strong> (r.a) bu hitapla ilgili olarak \u015f\u00f6yle buyurmu\u015ftur:<\/p>\n\n\n\n \u201cAllah Te\u00e2l\u00e2\u2019n\u0131n \u00abEy \u00eem\u00e2n edenler!\u00bb<\/strong> hit\u00e2b\u0131ndaki lezzet, ki\u015fiden ibadet ve t\u00e2atin b\u00fct\u00fcn yorgunluk ve a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 giderip yok eder.\u201d[5]<\/a><\/p>\n\n\n\n Bundan sonra ibadet ve t\u00e2atler m\u00e2nev\u00ee bir ziy\u00e2fet h\u00e2line gelir. Zira Allah\u2019\u0131 seven bir kul, Mahb\u00fbb\u2019unun emirlerini en g\u00fczel \u015fekilde yerine getirmek i\u00e7in gayret eder. Bu u\u011furda kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 me\u015fakkatler bile, ecrini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in ona lezzet verir.<\/p>\n\n\n\n \u0130smail Hakk\u0131 Bursev\u00ee<\/strong> (r.a) de \u015f\u00f6yle buyurur:<\/p>\n\n\n\n \u201c\u064a\u0627: Y\u00e2\u201d nid\u00e2s\u0131, Hab\u00eeb\u2019in hab\u00eebine hit\u00e2b\u0131, \u201c\u0623\u064e\u064a\u064f\u0651\u0647\u064e\u0627: eyy\u00fch\u00e2\u201d edat\u0131, Hab\u00eeb\u2019in hab\u00eebini \u00eek\u00e2z\u0131, \u201c\u0622\u0645\u064e\u0646\u064f\u0648\u0627: \u00e2men\u00fb\u201d kelimesi de Hab\u00eeb\u2019in hab\u00eebine \u015f\u00e2hitli\u011fidir. Yani Cen\u00e2b-\u0131 Hak, emirlerine itaat eden kulunun \u00eem\u00e2n\u0131na \u015f\u00e2hitlik etmektedir.[6]<\/a><\/p>\n\n\n\n Sa\u011flam Bir Ak\u00eede<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n \u201cEy iman edenler!\u201d diye ba\u015flayan \u00e2yetlerde bizden istenen \u00f6ncelikle sa\u011flam bir ak\u00eededir. \u0130nsan f\u0131trat\u0131, inanma ihtiyac\u0131 i\u00e7indedir. Hid\u00e2yete ula\u015famayan insanlar pek \u00e7ok yanl\u0131\u015f inan\u00e7tan birine saparlar. Bu sebeple Cen\u00e2b-\u0131 Hak, do\u011fru bir \u00eetik\u00e2d\u0131n nas\u0131l olmas\u0131 gerekti\u011fini bey\u00e2n etmi\u015ftir. Allah\u2019a, Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed Mustaf\u00e2\u2019ya, Kur\u2019\u00e2n\u2019a, meleklere, daha \u00f6nce indirilen kitaplara, g\u00f6nderilen peygamberlere, \u00e2hiret g\u00fcn\u00fcne ve kadere \u00eem\u00e2n etmeli, \u00eem\u00e2n\u0131 kuvvetlendirmeli, yak\u00eene ve huzura ermelidir. Bu \u015fekilde \u00eem\u00e2n etmeyen ki\u015fi, \u00e7ok deh\u015fetli bir sap\u0131kl\u0131\u011fa d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f olur.[7]<\/a><\/p>\n\n\n\n Allah ve Ras\u00fbl\u00fc\u2019ne \u0130taat<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n Cen\u00e2b-\u0131 Hak \u015f\u00f6yle buyurur:<\/p>\n\n\n\n \u201cEy \u00eem\u00e2n edenler, Allah\u2019a ve Ras\u00fbl\u00fc\u2019ne itaat edin! \u0130\u015fitip durdu\u011funuz h\u00e2lde onun emirlerinden y\u00fcz \u00e7evirmeyin!\u201d <\/strong>(el-Enf\u00e2l 8\/20)<\/p>\n\n\n\n \u201cEy \u00eem\u00e2n edenler! Peygamber, sizi hayat verecek \u015feylere d\u00e2vet etti\u011fi zaman, Allah\u2019a ve Ras\u00fbl\u2019e icabet edin! Bilin ki Allah, ki\u015fi ile kalbi aras\u0131na girer! Yine bilin ki siz mutlak\u00e2 O\u2019nun huz\u00fbrunda toplanacaks\u0131n\u0131z!\u201d <\/strong>(el-Enf\u00e2l 8\/24)<\/p>\n\n\n\n M\u00fc\u2019minler, Allah\u2019a ve Ras\u00fbl\u00fc\u2019ne itaat etmedikleri zaman amelleri bo\u015fa gidiverir.[8]<\/a><\/p>\n\n\n\n Allah Ras\u00fbl\u00fc\u2019ne H\u00fcrmet ve Onu \u00dczmemek<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n Cen\u00e2b-\u0131 Hak, m\u00fc\u2019minlere, Ras\u00fblullah (s.a.v) Efendimiz\u2019e kar\u015f\u0131 son derece h\u00fcrmetk\u00e2r davranmalar\u0131n\u0131 ve onu dinleyip itaat etmelerini emreder. M\u00fc\u2019minler onunla konu\u015furken ve ondan bahsederken \u00e7ok hassas davranmal\u0131, s\u00f6zlerine dikkat etmeli ve kelimelerin en g\u00fczelini se\u00e7melidirler.[9]<\/a><\/strong><\/p>\n\n\n\n M\u00fc\u2019minler, Allah Ras\u00fbl\u00fc\u2019n\u00fc hi\u00e7bir s\u00fbrette \u00fczmemelidirler. Efendimiz (s.a.v), hay\u00e2s\u0131 sebebiyle insanlara bir \u015fey s\u00f6yleyemezse, Cen\u00e2b-\u0131 Hak onun hakk\u0131n\u0131 m\u00fcd\u00e2faa ve muh\u00e2faza eder.[10]<\/a> Y\u00fcce Rabbimiz \u015f\u00f6yle buyurur:<\/p>\n\n\n\n \u201cAllah ve melekleri, Peygamber\u2019e \u00e7ok\u00e7a sal\u00e2t ederler. Ey m\u00fc\u2019minler! Siz de ona salev\u00e2t getirin ve tam bir teslimiyetle sel\u00e2m verin!\u201d<\/strong> (el-Ahz\u00e2b 33\/56)<\/p>\n\n\n\n M\u00fc\u2019minler, Hz. M\u00fbs\u00e2\u2019ya eziyet eden yah\u00fbdiler gibi olmamal\u0131, Peygamber Efendimiz\u2019in huk\u00fbkuna ri\u00e2yet etmelidirler.[11]<\/a><\/p>\n\n\n\n M\u00fc\u2019minler, Allah ve Ras\u00fbl\u00fc\u2019n\u00fcn \u00f6n\u00fcne ge\u00e7memeli, devaml\u0131 takv\u00e2 \u00fczere bulunmaya gayret etmelidirler. Hatt\u00e2 seslerini Peygamber Efendimiz\u2019in sesinin \u00fcst\u00fcne \u00e7\u0131karmamal\u0131, birbirlerine ba\u011f\u0131rd\u0131klar\u0131 gibi, Allah Ras\u00fbl\u00fc\u2019ne y\u00fcksek sesle hit\u00e2b etmemelidirler. Yoksa fark\u0131na varmadan amelleri bo\u015fa gidiverir.[12]<\/a><\/p>\n\n\n\n Bug\u00fcnk\u00fc m\u00fc\u2019minlere d\u00fc\u015fen de onun s\u00fcnnetine sayg\u0131l\u0131 olmak, kendi g\u00f6r\u00fc\u015flerini onun \u00f6n\u00fcne ge\u00e7irmemek ve Efendimiz\u2019in mescidinde s\u00fck\u00fbnete ri\u00e2yet etmektir.<\/p>\n\n\n\n Hel\u00e2l ve Har\u00e2ma Dikkat Etmek<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n Sahip oldu\u011fumuz her\u015fey ve istif\u00e2de etti\u011fimiz b\u00fct\u00fcn n\u00eemetler Cen\u00e2b-\u0131 Hakk\u2019\u0131n bir l\u00fbtfudur. O h\u00e2lde bu n\u00eemetlerden faydalan\u0131rken Rabbimizin koydu\u011fu \u00f6l\u00e7\u00fclere ri\u00e2yet etmeliyiz. Cen\u00e2b-\u0131 Hak bizden, ihs\u00e2n etti\u011fi n\u00eemetlerin hel\u00e2l ve ho\u015f olanlar\u0131ndan yememizi emrediyor. Hakk\u0131m\u0131z olan \u015feyi al\u0131p bunun i\u00e7in de Allah\u2019a bin \u015f\u00fck\u00fcr etmemizi istiyor. Allah\u2019a kullu\u011fun \u00eec\u00e2b\u0131 budur. Bu h\u00e2let-i r\u00fbhuyenin d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kanlar, kullukta kusur ediyorlar demektir.[13]<\/a><\/p>\n\n\n\n Cen\u00e2b-\u0131 Hak, haram-hel\u00e2l d\u00fc\u015f\u00fcnmeden insanlar\u0131n mallar\u0131n\u0131 b\u00e2t\u0131l yollarla yiyen, Allah\u2019\u0131n yolundan al\u0131koyan, alt\u0131n\u0131 ve g\u00fcm\u00fc\u015f\u00fc biriktirip Allah yolunda inf\u00e2k etmeyenleri tehdit etmekte ve onlar\u0131 ac\u0131 bir az\u00e2b ile m\u00fcjdelemektedir.[14]<\/a><\/p>\n\n\n\n M\u00fc\u2019minler, insanlar\u0131n mallar\u0131n\u0131 kumar, f\u00e2iz, aldatma gibi b\u00e2t\u0131l yollarla alamazlar. Ancak r\u0131z\u00e2ya dayal\u0131 tic\u00e2ret gibi me\u015fr\u00fb mu\u00e2melelerle alabilirler. Buna ri\u00e2yet edilmedi\u011finde ortal\u0131\u011f\u0131 fitne kaplayarak insanlar birbirini \u00f6ld\u00fcrmeye kadar gider. Haram yiyenler ise zaten kendi kendilerini en fec\u00ee \u015fekilde hel\u00e2k edip cehennem az\u00e2b\u0131na s\u00fcr\u00fcklemi\u015f olurlar. Cen\u00e2b-\u0131 Hak ise kullar\u0131n\u0131 \u00e7ok sevmekte ve onlara merhamet etmektedir. Onlar\u0131n huz\u00fbr i\u00e7inde nez\u00eeh bir hayat s\u00fcrmeleri i\u00e7in En Sevgili Kulu ve Ras\u00fbl\u00fc ile \u0130sl\u00e2m\u00ee esaslar\u0131 g\u00f6ndermi\u015ftir.[15]<\/a><\/p>\n\n\n\n Cen\u00e2b-\u0131 Hak, ihram yasaklar\u0131 gibi b\u00e2z\u0131 haramlar\u0131, m\u00fc\u2019minleri imtihan etmek ve \u00eem\u00e2nlar\u0131n\u0131 kuvvetlendirmek i\u00e7in koymu\u015ftur. Kimsenin g\u00f6rmedi\u011fi yerde bu t\u00fcr basit yasaklar\u0131 \u00e7i\u011fneyen bir m\u00fc\u2019min, mal\u0131n\u0131 ve can\u0131n\u0131 fed\u00e2 etmesi gereken yerlerde il\u00e2h\u00ee emirleri nas\u0131l dinleyebilir ki?! M\u00fc\u2019minler, b\u00fcy\u00fck k\u00fc\u00e7\u00fck demeden b\u00fct\u00fcn yasaklara ri\u00e2yet ederek kalplerindeki Allah korkusunu kuvvetlendirmelidirler. B\u00f6yle yapmay\u0131p da il\u00e2h\u00ee hududlar\u0131 a\u015fanlar i\u00e7in elem verici bir az\u00e2b vard\u0131r.[16]<\/a> Z\u00e2hidli\u011fiyle me\u015fhur olan Bil\u00e2l bin Sa\u02bbd <\/strong>(r.a)ne g\u00fczel s\u00f6yler:<\/p>\n\n\n\n \u201cG\u00fcnah\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcne de\u011fil, kime kar\u015f\u0131 isy\u00e2n etti\u011fine bak!\u201d[17]<\/a><\/p>\n\n\n\n G\u00fcnahlardan \u015eiddetle Sak\u0131nmak<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n D\u00een\u00ee bir cez\u00e2 olmaks\u0131z\u0131n bir insan\u0131n can\u0131na k\u0131ymak veya yaralamak \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir g\u00fcn\u00e2ht\u0131r. Bunu yapan kimseye k\u0131sas tatbik edilir ve o yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131n ayn\u0131s\u0131yla cez\u00e2land\u0131r\u0131l\u0131r. Cen\u00e2b-\u0131 Hak, kullar\u0131n\u0131n, birbirlerine d\u00e2\u00eem\u00e2 af ve ihs\u00e2n ile mu\u00e2mele etmelerini arzu etmekte ve onlara devaml\u0131 merhametiyle muamele ederek d\u00een\u00ee h\u00fck\u00fcmleri hafifletmektedir. Art\u0131k bundan sonra kim haddi a\u015farsa onu deh\u015fetli bir azap beklemektedir.[18]<\/a><\/p>\n\n\n\n D\u00e2im\u00e2 m\u00fc\u2019minlerin iyili\u011fini istemek ve haklar\u0131nda g\u00fczel d\u00fc\u015f\u00fcncelere sahip olmak \u00eec\u00e2b eder. Cen\u00e2b-\u0131 Hak \u015f\u00f6yle buyurur:<\/p>\n\n\n\n \u201cEy \u00eem\u00e2n edenler! Bir topluluk di\u011fer bir toplulukla alay etmesin! Belki de onlar, kendilerinden daha hay\u0131rl\u0131d\u0131rlar. Kad\u0131nlar da kad\u0131nlar\u0131 alaya almas\u0131nlar. Belki onlar kendilerinden daha hay\u0131rl\u0131d\u0131r. Kendi kendinizi ay\u0131plamay\u0131n, birbirinizi k\u00f6t\u00fc lakaplarla \u00e7a\u011f\u0131rmay\u0131n! \u00cemandan sonra f\u00e2s\u0131kl\u0131k ne k\u00f6t\u00fc bir isimdir! Kim de tevbe etmezse i\u015fte bu kimseler z\u00e2limlerdir.\u201d <\/strong>(el-Hucur\u00e2t 49\/11)<\/p>\n\n\n\n \u201cEy \u00eem\u00e2n edenler! Zann\u0131n bir\u00e7o\u011fundan ka\u00e7\u0131n\u0131n! \u00c7\u00fcnk\u00fc zann\u0131n bir k\u0131sm\u0131 g\u00fcnaht\u0131r. Birbirinizin kusurunu ara\u015ft\u0131rmay\u0131n! Biriniz di\u011ferini arkas\u0131ndan \u00e7eki\u015ftirmesin! Sizden biri hi\u00e7 \u00f6lm\u00fc\u015f karde\u015finin etini yemekten ho\u015flan\u0131r m\u0131? \u0130\u015fte bundan tiksindiniz. O halde Allah\u2019tan korkun! \u015e\u00fcphesiz Allah, tevbeyi \u00e7ok kabul edendir, \u00e7ok merhamet edendir.\u201d <\/strong>(el-Hucurat 49\/12)<\/p>\n\n\n\n M\u00fc\u2019minler birbirleriyle f\u0131s\u0131lda\u015f\u0131rken ve gizli konu\u015furken, g\u00fcn\u00e2h, d\u00fc\u015fmanl\u0131k ve Peygamber Efendimiz\u2019e isy\u00e2n m\u00e2hiyetinde \u015feyler konu\u015fmamal\u0131d\u0131r. \u0130yilik ve takv\u00e2lar\u0131n\u0131 art\u0131rmak i\u00e7in konu\u015fmal\u0131, sonunda huz\u00fbruna \u00e7\u0131kacaklar\u0131 Allah\u2019tan d\u00e2im\u00e2 korkmal\u0131d\u0131rlar.[19]<\/a><\/p>\n\n\n\n F\u00e2iz<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n Allah Te\u00e2l\u00e2, m\u00fc\u2019minlere, takv\u00e2 sahibi olmalar\u0131n\u0131 ve e\u011fer ger\u00e7ekten \u00eem\u00e2n ediyorlarsa f\u00e2iz alacaklar\u0131n\u0131 derhal terketmelerini emreder. E\u011fer b\u0131rakmazlarsa Allah ve Ras\u00fbl\u00fc\u2019n\u00fcn kendilerine b\u00fcy\u00fck bir harp \u00eel\u00e2n etti\u011fini bilmelidirler. \u015eayet tevbe ederlerse, anaparalar\u0131 kendilerine \u00e2ittir, ancak f\u00e2iz k\u0131sm\u0131n\u0131 almay\u0131p ondan uzakla\u015fmal\u0131d\u0131rlar.[20]<\/a><\/p>\n\n\n\n F\u00e2iz, toplumun ve iktis\u00e2d\u00ee hayat\u0131n kanseridir. Ona bula\u015fan insan\u0131n kurtulmas\u0131 \u00e7ok zordur. F\u00e2iz borcu ve h\u0131rs\u0131, katlanarak b\u00fcy\u00fcmeye devam eder. Bu b\u00fcy\u00fck m\u00fbsibetten kurtulman\u0131n yolu takv\u00e2 ve Allah korkusudur. Ebed\u00ee hayattaki deh\u015fet verici az\u00e2b\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnerek bu g\u00fcnahtan kurtulmak \u00eec\u00e2b eder. B\u00f6yle olursa kul fel\u00e2ha erer, aksi takdirde \u00e2k\u0131beti \u00e7ok ac\u0131 olur.[21]<\/a><\/p>\n\n\n\n F\u00e2iz, toplumda zengini bir m\u00fcddetli\u011fine daha zengin, fakiri de daha fakir eder, enflasyonu art\u0131r\u0131r ve s\u0131n\u0131f fark\u0131na sebebiyet verir.<\/p>\n\n\n\n \u015eeytan\u0131n Ad\u0131mlar\u0131na Uymamak<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n Cen\u00e2b-\u0131 Hak, m\u00fc\u2019minlere, a\u00e7\u0131kta ve gizlide tam olarak Allah\u2019a teslim olarak \u0130sl\u00e2m\u2019\u0131 hayat\u0131n her sahas\u0131na yayg\u0131nla\u015ft\u0131rmay\u0131 ve bu s\u00fbretle sulh ve sel\u00e2met i\u00e7inde ya\u015famay\u0131 emretmektedir. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda bir hareket, \u015feytan\u0131n ad\u0131mlar\u0131n\u0131 takip etmek olur ki bu, kuzunun kurda \u00e2\u015f\u0131k olup pe\u015finden gitmesinden daha fen\u00e2 bir h\u00e2ldir. Zira \u015feytan, insana kar\u015f\u0131 d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a \u00eel\u00e2n eden ve onu ebed\u00ee fel\u00e2kete s\u00fcr\u00fcklemek i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131na yemin eden apa\u00e7\u0131k ve az\u0131l\u0131 bir d\u00fc\u015fmand\u0131r.[22]<\/a><\/p>\n\n\n\n M\u00fc\u2019minler, \u015feytan\u0131n ad\u0131mlar\u0131na uymamal\u0131d\u0131rlar. Zira \u015feytan, devaml\u0131 edepsizli\u011fi ve k\u00f6t\u00fc \u015feyleri emreder.[23]<\/a><\/p>\n\n\n\n En M\u00fchim Husus Takv\u00e2<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n Cen\u00e2b-\u0131 Hak \u015f\u00f6yle buyurur:<\/p>\n\n\n\n \u201cEy \u00eem\u00e2n edenler; Allah\u2019a kar\u015f\u0131 takv\u00e2 sahibi olun ve s\u00e2d\u0131klarla beraber olun!\u201d <\/strong>(et-Tevbe 9\/119)<\/p>\n\n\n\n Allah Te\u00e2l\u00e2, m\u00fc\u2019minlere her\u015feyden evvel takv\u00e2ya sar\u0131lmalar\u0131n\u0131 emretmektedir. B\u00fct\u00fcn g\u00fc\u00e7leriyle takv\u00e2ya sar\u0131l\u0131p, takv\u00e2da zirveye \u00e7\u0131kmalar\u0131n\u0131 tavsiye etmektedir. Zira istik\u00e2met \u00fczere ya\u015fay\u0131p \u00eem\u00e2n ile \u00f6lebilmek, b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde buna ba\u011fl\u0131d\u0131r.[24]<\/a><\/p>\n\n\n\n Y\u00fcce Rabbimiz, m\u00fc\u2019minlere orucu farz k\u0131larak onlar\u0131 takv\u00e2 yolunda sa\u011flam ad\u0131mlarla y\u00fcr\u00fcmeye al\u0131\u015ft\u0131rmaktad\u0131r. Bizden evvelki \u00fcmmetlere de farz k\u0131l\u0131nan oru\u00e7<\/strong>, helalleri bile asgar\u00ee seviyede, belli \u00f6l\u00e7\u00fclerle ve dikkatli kullanmay\u0131 \u00f6\u011freterek m\u00fc\u2019minlere takv\u00e2da seviye kazand\u0131r\u0131r.[25]<\/a><\/p>\n\n\n\n M\u00fc\u2019minler takv\u00e2 \u00fczere bir hayat ya\u015farlarsa Allah onlara, hakk\u0131 b\u00e2t\u0131ldan ay\u0131racak bir fir\u00e2set l\u00fbtfeder, k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerini \u00f6rt\u00fcp g\u00fcnahlar\u0131n\u0131 affeder. \u00c7\u00fcnk\u00fc Allah b\u00fcy\u00fck l\u00fbtuf sahibidir.[26]<\/a><\/p>\n\n\n\n Cen\u00e2b-\u0131 Hak m\u00fc\u2019minlere, iyilik, hay\u0131r ve takv\u00e2 yolunda yard\u0131mla\u015fmay\u0131, g\u00fcn\u00e2h ve d\u00fc\u015fmanl\u0131k \u00fczere yard\u0131mla\u015fmamay\u0131 emreder. E\u011fer onlar il\u00e2h\u00ee emirlere ri\u00e2yet etmezlerse \u00e2hirette \u015fiddetli bir az\u00e2ba m\u00e2ruz kal\u0131rlar.[27]<\/a><\/p>\n\n\n\n Madd\u00ee ve M\u00e2nev\u00ee Temizli\u011fe Dikkat<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n M\u00fc\u2019minler, abdestlerine, gus\u00fcllerine ve temizliklerine \u00e7ok dikkat ederler. \u0130badetlerini temiz bir mek\u00e2nda temiz olarak yaparlar. Su bulamad\u0131klar\u0131nda veya hastal\u0131k, yolculuk gibi bir sebeple suyu kullanamay\u0131nca temiz bir toprakla teyemm\u00fcm ederler. Cen\u00e2b-\u0131 Hak bu t\u00fcr h\u00fck\u00fcmleri onlara zorluk \u00e7\u0131karmak i\u00e7in de\u011fil, onlar\u0131 tertemiz k\u0131larak \u00fczerlerindeki n\u00eemetlerini tamamlamak i\u00e7in g\u00f6ndermi\u015ftir. Rabbimizin \u00fczerimizdeki say\u0131s\u0131z n\u00eemetleri i\u00e7in ne kadar \u015f\u00fckretsek azd\u0131r.[28]<\/a><\/p>\n\n\n\n M\u00fc\u015frikler ve k\u00e2firler madden ve m\u00e2nen pisliktirler. Tah\u00e2ret, abdest, gus\u00fcl nedir bilmedikleri gibi \u00eetik\u00e2d ve fikirleri de pistir. Bu sebeple onlar\u0131n Mescid-i Har\u00e2m\u2019a yakla\u015fmalar\u0131na izin verilmez. Bundan hareketle onlar\u0131 m\u00fcb\u00e2rek ve mukaddes mek\u00e2nlara, c\u00e2milere ve Mukaddes Em\u00e2netler\u2019e de yakla\u015ft\u0131rmamak l\u00e2z\u0131md\u0131r. Bu hususta tic\u00e2retin zay\u0131flamas\u0131ndan ve madd\u00ee menfaatin azalmas\u0131ndan da korkmamal\u0131d\u0131r. Zira Allah Te\u00e2l\u00e2 diledi\u011fi kullar\u0131n\u0131 kendi l\u00fbtfundan bolca r\u0131z\u0131kland\u0131r\u0131r.[29]<\/a><\/p>\n\n\n\n Ger\u00e7ekten de turistlerden elde edilecek k\u00e2ra tamah ederek turizm i\u00e7in b\u00fct\u00fcn kap\u0131lar\u0131n a\u00e7\u0131l\u0131p m\u00e2nev\u00ee hasletlerin bu u\u011furda fed\u00e2 edilmesi, ahl\u00e2k\u00ee a\u015f\u0131nma ba\u015fta olmak \u00fczere pek \u00e7ok zarara sebebiyet vermektedir. M\u00fc\u2019minler d\u00fcnya mal\u0131ndan evvel, \u00eeman ve ahl\u00e2k\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmeli, \u0130sl\u00e2m\u2019\u0131n emirlerini ik\u00e2me etmeye gayret g\u00f6stermelidirler.<\/p>\n\n\n\n Devaml\u0131 Zikir<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n Cen\u00e2b-\u0131 Hak m\u00fc\u2019minlere kendisini \u00e7ok\u00e7a zikretelerini ve sabah ak\u015fam tesbih etmelerini emreder.[30]<\/a><\/p>\n\n\n\n M\u00fc\u2019minler, r\u00fck\u00fbya, secdeye, di\u011fer ibadetlere ve hay\u0131r i\u015flerine \u00e7ok ehemmiyet vermelidirler ki fel\u00e2ha erebilsinler. Bir beldede Allah\u2019a kulluk edemezlerse, Allah\u2019\u0131n arz\u0131 geni\u015ftir, ibadetlerini rahatca yapabilecekleri ba\u015fka bir yere hicret ederler.[31]<\/a><\/p>\n\n\n\n Cum\u00e2 g\u00fcn\u00fc ezan okundu\u011funda hemen Allah\u2019\u0131n zikrine ko\u015farak tic\u00e2reti b\u0131rakmak gerekir. E\u011fer bilirlerse bu m\u00fc\u2019minler i\u00e7in daha hay\u0131rl\u0131d\u0131r. Cuma namaz\u0131 k\u0131l\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda ise yery\u00fcz\u00fcne da\u011f\u0131larak Allah\u2019\u0131n fadl\u0131ndan r\u0131z\u0131klar\u0131n\u0131 aramal\u0131, ama bunu yaparken asla gaflete d\u00fc\u015fmemeli, bir taraftan da devaml\u0131 ve \u00e7ok\u00e7a Allah\u2019\u0131 zikretmelidirler. Bu \u015fekilde \u201cEl k\u00e2rda g\u00f6n\u00fcl Y\u00e2r\u2019da\u201d vaziyetinde g\u00fczel bir hayat ya\u015fayabilirlerse fel\u00e2ha ererler.[32]<\/a><\/p>\n\n\n\n Allah Te\u00e2l\u00e2, i\u00e7ki, kumar, dikili ta\u015flar ve fal ile me\u015fgul olman\u0131n \u00e7ok k\u00f6t\u00fc bir pislik oldu\u011funu, \u015feytan\u0131n i\u015flerinden oldu\u011funu haber veriyor. \u015eeytan bu t\u00fcr pis ve zararl\u0131 \u015feyleri s\u00fcsleyerek insanlara g\u00fczel g\u00f6sterir. Onlar v\u00e2s\u0131tas\u0131yla insanlar\u0131n aras\u0131na d\u00fc\u015fmanl\u0131k ve bu\u011fz atarak \u00c2demo\u011fullar\u0131ndan \u00f6c\u00fcn\u00fc almaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Bu pisliklerle ak\u0131llar\u0131n\u0131 ve duygular\u0131n\u0131 tahrip etti\u011fi insanlar\u0131 Allah\u2019\u0131n zikrinden ve namazdan al\u0131koyar. Onlar\u0131 b\u00f6ylesine emsalsiz hay\u0131rlardan mahr\u00fbm b\u0131rak\u0131r. O h\u00e2lde m\u00fc\u2019minler ak\u0131llar\u0131n\u0131 vahyin t\u00e2lim\u00e2tlar\u0131 istik\u00e2metinde kullanarak bu zararl\u0131 \u015feylerden \u015fiddetle sak\u0131nmal\u0131d\u0131rlar. M\u00fc\u2019minler, \u015feytan i\u015fi menf\u00eeliklerden uzak dururlarsa fel\u00e2ha ererler, aksi takdirde ba\u015flar\u0131na ummad\u0131k bel\u00e2lar gelir.[33]<\/a><\/p>\n\n\n\n Y\u00fcce Rabbimiz, m\u00fc\u2019minlere, toplu olarak k\u00e2firlerle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131nda, sebat etmelerini, arkalar\u0131n\u0131 d\u00f6n\u00fcp ka\u00e7mamalar\u0131n\u0131 emreder. Zira cepheden ka\u00e7mak, b\u00fcy\u00fck bir g\u00fcnaht\u0131r. Sab\u0131r ve sebatla d\u00fc\u015fmana kar\u015f\u0131 sertlik g\u00f6stermek ve kuvvetimizi ortaya koymak zar\u00fbr\u00eedir. Allah Te\u00e2l\u00e2, emirlerine itaat eden m\u00fcttak\u00ee kullar\u0131yla beraberdir. M\u00fc\u2019minler, sava\u015f esn\u00e2s\u0131nda bile Allah\u2019\u0131 \u00e7ok \u00e7ok zikretmelidir ki fel\u00e2ha erebilsinler.[34]<\/a><\/p>\n\n\n\n Zek\u00e2t, Sadaka ve \u0130nf\u00e2k<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n Cen\u00e2b-\u0131 Hak, l\u00fbtfetti\u011fi n\u00eemetlerin zek\u00e2tlar\u0131n\u0131 vermemizi ve fazladan olarak devaml\u0131 infaklarda bulunmam\u0131z\u0131 emrediyor. \u0130sl\u00e2m\u2019\u0131n b\u00fct\u00fcn insanlara \u00f6\u011fretilip yay\u0131lmas\u0131 i\u00e7in mal\u0131m\u0131z\u0131 inf\u00e2k etmemizi ve canla ba\u015fla gayret etmemizi arzu ediyor. Bu gayretler, en m\u00fchim \u00e2hiret haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131d\u0131r. \u00c2hirete haz\u0131rlanma yeri de bu d\u00fcnyad\u0131r. Elimizdeki f\u0131rsat\u0131 ka\u00e7\u0131r\u0131rsak \u00f6yle bir g\u00fcn gelir ki orada mal\u0131m\u0131z, dostlar\u0131m\u0131z ve kuvvetli bildi\u011fimiz merciler fayda vermez. Zek\u00e2t\u0131 ve Allah yolunda inf\u00e2k\u0131 terketmek, cimrilik fel\u00e2ketidir ki bu da k\u00e2firlerin vasf\u0131d\u0131r. Bu sebeple m\u00fc\u2019minler, bu h\u00e2le d\u00fc\u015fmekten sak\u0131nmal\u0131d\u0131rlar.[35]<\/a><\/p>\n\n\n\n Rabbimiz m\u00fc\u2019minlere, kendi r\u0131z\u00e2s\u0131 i\u00e7in verdikleri sadaka ve iyilikleri, insanlar\u0131n ba\u015f\u0131na kakmak ve g\u00f6n\u00fcllerini k\u0131rmak s\u00fbretiyle bo\u015fa \u00e7\u0131karmamalar\u0131n\u0131 emrediyor. Allah\u2019a ve \u00e2hiret g\u00fcn\u00fcne \u00eem\u00e2n\u0131 kuvvetli olan bir ki\u015fi, insanlara g\u00f6steri\u015f yapmak i\u00e7in infakta bulunmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in yard\u0131m etti\u011fi ki\u015filere eziyet etmez. G\u00f6steri\u015f yapanlar, Allah\u2019tan hi\u00e7bir ecir alamazlar. Bunlar, \u00fczerinde ince bir toprak tabakas\u0131 bulunan kaya gibidirler. Biraz \u015fiddetli bir ya\u011fmur ya\u011fd\u0131\u011f\u0131nda onu yal\u00e7\u0131n kaya h\u00e2line getiriverir. Kayan\u0131n \u00fczerine istedi\u011fin kadar tohum ek, hi\u00e7bir \u015fey elde edemezsin. Zira tohum toprakta ye\u015ferir. Ayn\u0131 \u015fekilde Allah kat\u0131ndaki makb\u00fbliyet de, ancak ihl\u00e2s topra\u011f\u0131 \u00fczerinde yeti\u015fir. Riy\u00e2, ba\u015fa kakmak ve g\u00f6n\u00fcl k\u0131rmak ise, k\u00e2firlerin s\u0131fat\u0131d\u0131r. M\u00fc\u2019minler, bunlardan \u015fiddetle ka\u00e7\u0131nmal\u0131d\u0131r.[36]<\/a><\/p>\n\n\n\n M\u00fc\u2019minler, kazand\u0131klar\u0131n\u0131n temiz ve g\u00fczel olanlar\u0131ndan ve Cen\u00e2b-\u0131 Hakk\u2019\u0131n yery\u00fcz\u00fcnden bitirdi\u011fi n\u00eemetlerden inf\u00e2k etmelidirler. Ancak kendilerine verildi\u011finde almayacaklar\u0131 de\u011fersiz ve bozuk \u015feyleri vermeleri do\u011fru olmaz. Zira herkes kendisi i\u00e7in verir. Allah Te\u00e2l\u00e2 insanlar\u0131 bu \u015fekilde imtihan ediyor. Yoksa O\u2019nun hi\u00e7bir \u015feye ihtiy\u00e2c\u0131 yok. Diledi\u011finde b\u00fct\u00fcn kullar\u0131n\u0131 zengin ediverir. Ancak m\u00fchim olan, m\u00fc\u2019minlerin d\u00fcnya imtihan\u0131n\u0131 kazanarak fel\u00e2ha ermeleridir.[37]<\/a><\/p>\n\n\n\n \u015e\u00fck\u00fcr<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n M\u00fc\u2019minler, Allah Te\u00e2l\u00e2\u2019n\u0131n l\u00fbtuf ve ihsanlar\u0131n\u0131 d\u00e2im\u00e2 hat\u0131rda tutarak bunlara say\u0131s\u0131z \u015f\u00fck\u00fcrlerde bulunmal\u0131d\u0131r. Cen\u00e2b-\u0131 Hak, onlar\u0131 pek \u00e7ok d\u00fc\u015fmanlar\u0131ndan muh\u00e2faza etmektedir. M\u00fc\u2019minler, Allah\u2019a tevekk\u00fcl ederek, d\u00e2im\u00e2 O\u2019na g\u00fcvenerek vazifelerini \u00eef\u00e2 etmelidirler.[38]<\/a><\/p>\n\n\n\n M\u00fc\u2019minler, Allah\u2019\u0131n n\u00eemetlerini, daha \u00f6nceki yard\u0131mlar\u0131n\u0131 her f\u0131rsatta hat\u0131rlayarak kalp, dil ve h\u00e2l ile \u015f\u00fckretmelidirler.[39]<\/a><\/p>\n\n\n\n Sab\u0131r ve Seb\u00e2t<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n M\u00fc\u2019minler d\u00e2ima Allah\u2019tan yard\u0131m istemeli, bu esn\u00e2da sabr\u0131 elden b\u0131rakmamal\u0131 ve namaza ehemmiyet vermelidirler. Farzlardan sonra n\u00e2file namazlar\u0131 da art\u0131rmal\u0131 ki du\u00e2lar\u0131n kab\u00fbl\u00fcne med\u00e2r olabilsin.[40]<\/a><\/p>\n\n\n\n Tevekk\u00fcl ve Tesl\u00eemiyet<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n Cen\u00e2b-\u0131 Hak, kullar\u0131n\u0131n kendisine kar\u015f\u0131 tevekk\u00fcl ve tesl\u00eemiyet i\u00e7inde olmas\u0131n\u0131 arzu buyurmaktad\u0131r. L\u00fczumlu tedbirleri ald\u0131ktan sonra Allah\u2019a g\u00fcvenip kadere r\u0131z\u00e2 g\u00f6stermenin m\u00fc\u2019minler i\u00e7in daha hay\u0131rl\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131 bey\u00e2n etmektedir. M\u00fc\u2019minler, k\u00e2firler gibi kendi ak\u0131l ve tedbirleriyle kaderi de\u011fi\u015ftirebileceklerini d\u00fc\u015f\u00fcnmezler. Nitekim Uhud sonras\u0131 m\u00fcn\u00e2f\u0131klar, \u015fehidler i\u00e7in:<\/p>\n\n\n\n \u201c\u2013Bizim yan\u0131m\u0131zda olsalard\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fclmezlerdi\u201d dediler.[41]<\/a><\/p>\n\n\n\n F\u00e2s\u0131k Eb\u00fb \u00c2mir, Uhud\u2019da harp meydan\u0131n\u0131 gezerken, \u015feh\u00eed olan o\u011flu Hanzala (r.a)\u2019\u0131 g\u00f6rd\u00fc. Sadr\u0131na tekme vurarak:<\/p>\n\n\n\n \u201c\u2013Sen yeni d\u00eene girmekle fel\u00e2kete u\u011frad\u0131n! \u0130\u015fte ben senin vurulup d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn yere kadar gelmi\u015f bulunuyorum, ey \u015feref kirletici o\u011ful! E\u011fer sen evlatl\u0131k vazifeni yap\u0131p baban\u0131n s\u00f6z\u00fcn\u00fc dinlemi\u015f olsayd\u0131n, hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz ya\u015far, \u00f6lmezdin!\u201d dedi.[42]<\/a><\/p>\n\n\n\n Ras\u00fblullah (s.a.v) ve ash\u00e2b\u0131 a\u011f\u0131r yaral\u0131 vaziyette Medine\u2019ye d\u00f6nd\u00fcklerinde, m\u00fcn\u00e2f\u0131klarla yah\u00fbdiler sevinip g\u00fcl\u00fcyor ve en \u00e7irkin s\u00f6zleri a\u00e7\u0131k\u00e7a s\u00f6yl\u00fcyorlard\u0131. M\u00fcn\u00e2f\u0131k ba\u015f\u0131 Abdullah bin \u00dcbeyy\u2019in, sam\u00eem\u00ee bir m\u00fcsl\u00fcman olan o\u011flu Abdullah da Uhud\u2019da yaralanm\u0131\u015ft\u0131. Sabaha kadar ate\u015f yak\u0131p yaralar\u0131n\u0131 da\u011flamakla me\u015fgul oldu. Babas\u0131 kendisine:<\/p>\n\n\n\n \u201c\u2013Muhammed ile bu \u015fekilde sava\u015fa \u00e7\u0131kman do\u011fru de\u011fildi. O, beni dinlemedi de \u00e7ocuklara uydu. Ben b\u00f6yle olaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6z\u00fcmle g\u00f6r\u00fcr gibiydim\u201d deyip duruyordu. O\u011flu da cev\u00e2ben:<\/p>\n\n\n\n \u201c\u2013Allah Te\u00e2l\u00e2\u2019n\u0131n, Ras\u00fbl\u00fc\u2019ne ve m\u00fcsl\u00fcmanlara takdir edip ba\u015flar\u0131na getirdi\u011fi h\u00e2l, her \u015feyden daha hay\u0131rl\u0131d\u0131r!\u201d diyordu.[43]<\/a><\/p>\n\n\n\n Hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz, inan\u00e7s\u0131zlar\u0131n sahip oldu\u011fu bu d\u00fc\u015f\u00fcnce yap\u0131s\u0131, onlar\u0131 hayat boyu rahats\u0131z edip \u00fcz\u00fcnt\u00fclere garkeder. \u201c\u015e\u00f6yle yapsayd\u0131k b\u00f6yle olurdu, \u015funu yapmasayd\u0131k bu ba\u015f\u0131m\u0131za gelmezdi\u201d \u015feklindeki anlay\u0131\u015flar\u0131yla, kalplerinde d\u00e2im\u00e2 b\u00e2z\u0131 \u015feylerin hasretini ve ac\u0131s\u0131n\u0131 \u00e7eker dururlar. M\u00fcn\u00e2f\u0131klar da bu anlay\u0131\u015flar\u0131 sebebiyle, tic\u00e2r\u00ee seferlere ve cihada \u00e7\u0131kmaya ces\u00e2ret edemezler. Cesur m\u00fcsl\u00fcmanlar, b\u00fcy\u00fck k\u00e2rlar veya ganimetler elde ederek d\u00f6nd\u00fck\u00e7e de pi\u015fmanl\u0131k ve h\u00fcz\u00fcnleri artar, tahass\u00fcr i\u00e7inde kal\u0131rlar. \u00c2hiretteki pi\u015fmanl\u0131k ve ac\u0131lar\u0131 ise daha b\u00fcy\u00fck olacakt\u0131r. H\u00e2lbuki hayat\u0131 veren de \u00f6ld\u00fcren de Allah Te\u00e2l\u00e2\u2019d\u0131r. Eceli gelmeyen bir insan, H\u00e2lid bin Vel\u00eed (r.a) gibi en \u00f6n safta y\u00fczlerce sava\u015fa kat\u0131l\u0131r ve v\u00fcc\u00fbdunun her yerinden yara al\u0131r da yine \u00f6lmez.[44]<\/sup><\/a> Kimisi de evinde bir yudum suyu i\u00e7erken bo\u011fuluverir. Y\u00fcce Rabbimiz onlara:<\/p>\n\n\n\n \u201cE\u011fer s\u00f6z\u00fcn\u00fczde do\u011fru iseniz, \u00f6l\u00fcm\u00fc ba\u015f\u0131n\u0131zdan sav\u0131n bakal\u0131m!\u201d<\/strong> buyurmaktad\u0131r. (\u00c2l-i \u0130mr\u00e2n 3\/168)<\/p>\n\n\n\n Ras\u00fblullah (s.a.v) Efendimiz\u2019e de \u015f\u00f6yle buyurmaktad\u0131r:<\/p>\n\n\n\n \u201c\u2026De ki: \u00ab\u0130\u015fin tamam\u0131 Allah\u2019a aittir.\u00bb Sana a\u00e7mad\u0131klar\u0131n\u0131 i\u00e7lerinde gizliyorlar: \u00abBu i\u015fte bizim g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcz al\u0131nsayd\u0131 burada \u00f6ld\u00fcr\u00fclmezdik\u00bb diyorlar. De ki: Evlerinizde dahi olsayd\u0131n\u0131z, yine de haklar\u0131nda \u00f6l\u00fcm yaz\u0131lm\u0131\u015f olanlar \u00f6l\u00fcp d\u00fc\u015fecekleri yere geleceklerdi. Bu, Allah\u2019\u0131n i\u00e7inizde olan\u0131 ortaya \u00e7\u0131karmas\u0131 ve kalplerinizdeki \u015f\u00fcpheyi gidermesi i\u00e7indir. Allah kalplerde olan\u0131 bilir.\u201d<\/strong> (\u00c2l-i \u0130mr\u00e2n 3\/154)<\/p>\n\n\n\n Her \u015fey Allah Te\u00e2l\u00e2\u2019n\u0131n elindedir. \u00d6yleyse k\u00e2firler gibi davranmay\u0131p hak\u00eek\u00ee m\u00fc\u2019minlerin yolundan gitmeli, gerekli tedbirleri alarak Allah\u2019a tevekk\u00fcl etmelidir.[45]<\/a><\/p>\n\n\n\n Do\u011fru S\u00f6zl\u00fcl\u00fck, Sad\u00e2kat<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n Allah Te\u00e2l\u00e2, m\u00fc\u2019minlere, kendisinden korkmalar\u0131n\u0131 ve d\u00e2im\u00e2 do\u011fru s\u00f6ylemelerini emreder.[46]<\/a> M\u00fc\u2019minlerin \u00f6zleriyle s\u00f6zleri bir olmal\u0131, yapmayacaklar\u0131 \u015feyleri s\u00f6ylememelidirler. Zira sam\u00eemiyetsizlik ve sad\u00e2katsizlik, Cen\u00e2b-\u0131 Hakk\u2019\u0131n gazab\u0131n\u0131 celbeden k\u00f6t\u00fc bir haslettir.[47]<\/a> Bu sebeple Cen\u00e2b-\u0131 Hak, m\u00fc\u2019minlere, akitlerini en g\u00fczel \u015fekilde yerine getirmelerini emreder.[48]<\/a><\/p>\n\n\n\n Fir\u00e2setli Davranmak<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n Bir f\u00e2s\u0131k, haber getirdi\u011finde m\u00fcsl\u00fcmanlar onu iyice ara\u015ft\u0131rmal\u0131d\u0131rlar. Yoksa yanl\u0131\u015f bilgilere dayanarak su\u00e7suz insanlarla m\u00fcc\u00e2deleye ba\u015flar, sonra da pi\u015fman olurlar.[49]<\/a><\/p>\n\n\n\n Ad\u00e2let<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n \u0130d\u00e2reciler ad\u00e2letle mu\u00e2mele etmeli, m\u00fc\u2019minler de Allah\u2019a, Ras\u00fbl\u00fc\u2019ne ve kendilerinden olan id\u00e2recilere itaat etmelidirler. Bir hususta ihtil\u00e2fa d\u00fc\u015ft\u00fcklerinde meseleyi Allah\u2019\u0131n Kit\u00e2b\u0131\u02bcna ve Efendimiz\u2019in s\u00fcnnet-i seniyyesine arzetmelidirler. Allah\u2019a ve \u00e2hiret g\u00fcn\u00fcndeki hes\u00e2ba, cez\u00e2ya ve m\u00fck\u00e2f\u00e2ta inanan bir m\u00fc\u2019minin b\u00f6yle yapmas\u0131 zar\u00fbr\u00eedir. Bu, en hay\u0131rl\u0131 ve en g\u00fczel yoldur, sonu sel\u00e2mettir.[50]<\/a><\/p>\n\n\n\n M\u00fc\u2019minler, b\u00fct\u00fcn hususlarda \u00e2dil davranmal\u0131, ad\u00e2leti hayat\u0131n her safhas\u0131na yayg\u0131nla\u015ft\u0131rmal\u0131 ve do\u011fru \u015f\u00e2hitlik yapmal\u0131d\u0131rlar. Bir ism-i \u015ferifi de Adl<\/strong> olan Cen\u00e2b-\u0131 Hak kat\u0131nda ad\u00e2let \u00f6yle ehemmiyetlidir ki, ki\u015fi kendi aleyhine bile olsa Allah i\u00e7in do\u011fru \u015f\u00e2hitlik yapmal\u0131d\u0131r. \u00dczerinde ba\u015fkalar\u0131n\u0131n hakk\u0131 varsa, ikrar ve itiraf etmelidir. Ayn\u0131 \u015fekilde, anne-babas\u0131 ve akrabalar\u0131 aleyhine de olsa \u00e2dil h\u00fck\u00fcm ve do\u011fru \u015f\u00e2hitlikten ka\u00e7\u0131nmamal\u0131d\u0131r. Di\u011fer taraftan, ki\u015finin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u015fah\u0131s aleyhine yapaca\u011f\u0131 \u015f\u00e2hitlik, kendisinin ve akrabalar\u0131n\u0131n herhangi bir zarara u\u011framas\u0131na sebep olacaksa bile yine dosdo\u011fru \u015f\u00e2hitlik yapmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n H\u00fck\u00fcm ve \u015f\u00e2hitlik esn\u00e2s\u0131nda ki\u015filerin zenginlik ve fakirlik durumlar\u0131 kesinlikle dikkate al\u0131nmamal\u0131d\u0131r. Zengine yaranmak veya fakire merhamet etmek i\u00e7in hak ve ad\u00e2letten ayr\u0131lmak do\u011fru de\u011fildir. Allah Te\u00e2l\u00e2, zengine de fakire de herkesten daha yak\u0131nd\u0131r, onlar\u0131 insanlardan daha iyi koruyup g\u00f6zetir. Ad\u00e2let onlara zarar verecek olsayd\u0131 Cen\u00e2b-\u0131 Hak ona g\u00f6re h\u00fck\u00fcm indirirdi. Ancak ad\u00e2let, zenginli\u011fe veya fakirli\u011fe g\u00f6re belirlenecek bir mevz\u00fb de\u011fildir. O ancak hakka ve do\u011frulu\u011fa g\u00f6re taayy\u00fcn eder. Zenginlik ve fakirli\u011fin hikmetleri ise ba\u015fkad\u0131r. \u0130taat konusunda Allah zengin ile fakir aras\u0131nda fark g\u00f6zetmemi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n K\u00e2firlere kar\u015f\u0131 olan \u00f6fkeleri, m\u00fc\u2019minleri ad\u00e2letsizli\u011fe sevk etmemelidir. Zira takv\u00e2ya en yak\u0131n olan ad\u00e2lettir. Takv\u00e2n\u0131n gere\u011fi de ad\u00e2lettir.<\/p>\n\n\n\n M\u00fc\u2019min, haktan y\u00fcz \u00e7evirip nefsin arzular\u0131na uymamal\u0131 ki ad\u00e2let \u00fczere devam edebilsin. M\u00fc\u2019min, ad\u00e2letle h\u00fckmetme ve \u015f\u00e2hitlik hus\u00fbsunda dilini e\u011fip b\u00fckmemeli, bunlardan b\u00fcsb\u00fct\u00fcn y\u00fcz \u00e7evirmemeli, ad\u00e2letin yerini bulmas\u0131na ve insanlar\u0131n do\u011fru \u015f\u00e2hitlik yapmas\u0131na m\u00e2ni olmamal\u0131d\u0131r. Zira Allah Te\u00e2l\u00e2, \u015f\u00e2hitli\u011fi yapanlar\u0131 da, ondan ka\u00e7anlar\u0131 da g\u00f6r\u00fcr ve bilir. Do\u011frular\u0131 m\u00fck\u00e2fatland\u0131r\u0131rken, yalanc\u0131lar\u0131 da cez\u00e2land\u0131r\u0131r.[51]<\/a><\/p>\n\n\n\n M\u00fc\u2019minler, birbirlerine bor\u00e7land\u0131klar\u0131nda bunu \u00e2dil bir k\u00e2tip ve iki \u015f\u00e2hidle yazmal\u0131d\u0131rlar ki daha sonra \u015f\u00fcpheye d\u00fc\u015f\u00fcp aralar\u0131nda ihtil\u00e2f \u00e7\u0131kmas\u0131n. Al\u0131\u015f-veri\u015f yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda da \u015f\u00e2hid tutulmas\u0131 iyi olur. Ancak ne k\u00e2tibe, ne de \u015f\u00e2hidlere herhangi bir zarar verilmemelidir. Zira bu, f\u00e2s\u0131kl\u0131k al\u00e2metidir. Bizim i\u00e7in faydal\u0131 olan, Allah\u2019tan korkup, O\u2019nun \u00f6\u011fretti\u011fi ahk\u00e2ma ri\u00e2yet etmektir. Zira her\u015feyi bilen ve ona g\u00f6re h\u00fck\u00fcm koyan Allah Te\u00e2l\u00e2\u2019d\u0131r.[52]<\/a><\/p>\n\n\n\n Kad\u0131nlara G\u00fczel Mu\u00e2melede Bulunmak<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n Allah Te\u00e2l\u00e2, m\u00fc\u2019minlerin, kad\u0131nlara h\u00fcsn-i mu\u00e2melede bulunmalar\u0131n\u0131, onlara hi\u00e7bir \u015fekilde haks\u0131zl\u0131k yapmay\u0131p insafla mu\u00e2mele etmelerini emretmektedir. A\u00e7\u0131k bir hay\u00e2s\u0131zl\u0131k yaparlarsa onlar\u0131 tedip etmelidir. Be\u011fenilmeyen baz\u0131 vas\u0131flar\u0131 olursa bunlar\u0131 b\u00fcy\u00fctmemelidir. Herkesin kus\u00fbru olur. Kad\u0131nlar\u0131n d\u00e2im\u00e2 g\u00fczel y\u00f6nlerine bakmak \u00eec\u00e2b eder. Zira Cen\u00e2b-\u0131 Hak, bizim bir y\u00f6n\u00fcyle ho\u015flanmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u015feylerde pek \u00e7ok hay\u0131rlar yaratm\u0131\u015f olabilir.[53]<\/a><\/p>\n\n\n\n Ras\u00fblullah Efendimiz (s.a.v) \u015f\u00f6yle buyurmu\u015flard\u0131r:<\/p>\n\n\n\n \u201cBir m\u00fc\u2019min, han\u0131m\u0131na bu\u011fzetmesin! Onun bir huyunu be\u011fenmezse, bir ba\u015fka huyunu be\u011fenir.\u201d<\/em>[54]<\/a><\/p>\n\n\n\n \u00c2ileyi \u0130d\u00e2re Etmek ve Korumak<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n Mallar\u0131 ve evl\u00e2dlar\u0131, m\u00fc\u2019minleri Allah\u2019\u0131n zikrinden al\u0131koymamal\u0131d\u0131r. Kim b\u00f6yle gaflete d\u00fc\u015ferse i\u015fte onlar h\u00fcsr\u00e2na u\u011frayanlard\u0131r.[55]<\/a><\/p>\n\n\n\n Bazen han\u0131mlar\u0131 ve \u00e7ocuklar\u0131, m\u00fc\u2019minleri ibadet ve t\u00e2atten al\u0131koyarak onlara d\u00fc\u015fmanl\u0131k yapm\u0131\u015f olurlar. Bu hususta uyan\u0131k ve firasetli olmak \u00eec\u00e2b eder. Ancak onlar\u0131 ho\u015f g\u00f6r\u00fcp kusurlar\u0131n\u0131 affetmek ve \u0131slah\u0131na gayret etmek daha do\u011frudur. B\u00f6yle yap\u0131l\u0131rsa Allah Te\u00e2l\u00e2 da af ve merhametiyle mu\u00e2mele eder.[56]<\/a><\/p>\n\n\n\n Cen\u00e2b-\u0131 Hak \u015f\u00f6yle buyurur:<\/p>\n\n\n\n \u201cEy \u00eem\u00e2n edenler! Kendinizi ve \u00e2ilenizi \u00f6yle bir ate\u015ften koruyun ki onun yak\u0131t\u0131 insanlar ve ta\u015flard\u0131r. Onun ba\u015f\u0131nda gayet kat\u0131, \u015fiddetli, Allah\u2019\u0131n kendilerine buyurdu\u011funa kar\u015f\u0131 gelmeyen ve emredildikleri her \u015feyi yapan melekler vard\u0131r.\u201d <\/strong>(et-Tahr\u00eem 66\/6)<\/p>\n\n\n\n Ras\u00fblullah Efendimiz (s.a.v) \u015f\u00f6yle buyururlar:<\/p>\n\n\n\n \u201cHepiniz \u00e7obans\u0131n\u0131z ve hepiniz g\u00fctt\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz s\u00fcr\u00fcden mes\u2019\u00fbls\u00fcn\u00fcz. Devlet reisi bir \u00e7oband\u0131r ve s\u00fcr\u00fcs\u00fcnden mes\u02bc\u00fbld\u00fcr. Erkek \u00e2ilesinin \u00e7oban\u0131d\u0131r ve s\u00fcr\u00fcs\u00fcnden mes\u2019\u00fbld\u00fcr. Kad\u0131n kocas\u0131n\u0131n evinin \u00e7oban\u0131d\u0131r ve s\u00fcr\u00fcs\u00fcnden mes\u02bc\u00fbld\u00fcr. Hizmetk\u00e2r efendisinin mal\u0131n\u0131n \u00e7oban\u0131d\u0131r; o da s\u00fcr\u00fcs\u00fcnden mes\u2019\u00fbld\u00fcr. Netice itibariyle her biriniz bir \u00e7oband\u0131r ve g\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc s\u00fcr\u00fcden mes\u2019\u00fbld\u00fcr.\u201d<\/em>[57]<\/a><\/p>\n\n\n\n \u00c7oban, g\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc s\u00fcr\u00fcn\u00fcn h\u00e2let-i r\u00fbhiyesinden anlar.<\/p>\n\n\n\n \u00c7oban, s\u00fcr\u00fcs\u00fcn\u00fc kurtlar ve canavarlardan muhafaza eder.<\/p>\n\n\n\n \u00c7oban \u00f6nde giderek s\u00fcr\u00fcs\u00fcne istik\u00e2met verir. \u00c7oban arkada kalarak, geri kalan hasta ve zay\u0131f koyunlar\u0131 kuca\u011f\u0131na al\u0131p onlar\u0131 s\u00fcr\u00fcye yeti\u015ftirir, kurtlara b\u0131rakmaz. Yani, bazen \u00f6nden bazen arkadan giderek d\u00e2im\u00e2 mes\u2019\u00fbl oldu\u011fu s\u00fcr\u00fcy\u00fc kontrol eder.<\/p>\n\n\n\n \u00c7oban, hayvanlar\u0131n\u0131 m\u00fcnbit arazilerde otlat\u0131r, orada dinlendirir, orada g\u0131d\u00e2land\u0131r\u0131r, onlar\u0131 kurak yerlerde hel\u00e2k etmez.<\/p>\n\n\n\n \u00c2hiret \u0130\u00e7in Haz\u0131rl\u0131k Yapmak<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n Cen\u00e2b-\u0131 Hak, m\u00fc\u2019minlere, huz\u00fbruna gelecekleri g\u00fcn i\u00e7in haz\u0131rl\u0131k yapmalar\u0131n\u0131 emrederek \u015f\u00f6yle buyurur:<\/p>\n\n\n\n \u201cEy \u00eem\u00e2n edenler, Allah\u2019tan korkun ve herkes yar\u0131n i\u00e7in ne <\/strong>(yap\u0131p) g\u00f6nderdi\u011fine baks\u0131n! Allah\u2019tan korkun, takv\u00e2 \u00fczere ya\u015fay\u0131n; \u00e7\u00fcnk\u00fc Allah, b\u00fct\u00fcn yapt\u0131klar\u0131n\u0131zdan haberdard\u0131r.\u201d <\/strong>(el-Ha\u015fr 59\/18)<\/p>\n\n\n\n Allah Te\u00e2l\u00e2, m\u00fc\u2019minlere, onlar\u0131 ac\u0131 bir az\u00e2bdan kurtaracak en hay\u0131rl\u0131 tic\u00e2reti haber vermi\u015ftir. O da Allah\u2019a ve Ras\u00fbl\u00fc\u2019ne \u00eem\u00e2n ederek, Allah yolunda mal ve can ile cih\u00e2d etmektir.[58]<\/a><\/p>\n\n\n\n M\u00fcsl\u00fcmanlar, Allah\u2019\u0131n kendilerine l\u00fbtfetti\u011fi can ve mal\u0131 Allah yolunda kullanarak \u00e2hiret i\u00e7in haz\u0131rl\u0131k yaparlar ve nih\u00e2yetinde cenneti sat\u0131n al\u0131rlar.<\/p>\n\n\n\n M\u00fc\u2019minler bir taraftan takv\u00e2 \u00fczere hayat s\u00fcrerken di\u011fer taraftan da Allah\u2019a daha fazla yakla\u015fmak i\u00e7in ves\u00eeleler ararlar. G\u00fcnahlardan sak\u0131nmak, il\u00e2h\u00ee emirleri yerine getirmek ba\u015fta olmak \u00fczere O\u2019na yakla\u015ft\u0131ran her ves\u00eeleye sar\u0131l\u0131rlar. Bu zor i\u015fi ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in de Allah yolunda a\u00e7\u0131k ve gizli d\u00fc\u015fmanlarla cih\u00e2d ederler. Bu minv\u00e2l \u00fczere gayret ederek fel\u00e2ha ererler.[59]<\/a><\/p>\n\n\n\n \u0130sl\u00e2m\u2019\u0131 Tebli\u011f, Emr bi\u2019l-M\u00e2ruf ve Nehy ani\u2019l-M\u00fcnker<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n M\u00fc\u2019minler, \u00f6ncelikle kendilerini \u0131slah edip hid\u00e2yet ve takv\u00e2lar\u0131n\u0131 art\u0131rmaya gayret etmelidirler. Onlar, \u0130sl\u00e2m\u2019\u0131 en g\u00fczel \u015fekilde ya\u015fayarak emr bi\u2019l-m\u00e2ruf ve nehy ani\u2019l-m\u00fcnkerde bulunmal\u0131, bundan sonra dal\u00e2lette \u0131srar edenlere ald\u0131rmamal\u0131d\u0131rlar. Sonunda herkes mutlaka Cen\u00e2b-\u0131 Hakk\u2019\u0131n huz\u00fbruna \u00e7\u0131kacakt\u0131r. O g\u00fcn Allah Te\u00e2l\u00e2, insana her yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 haber verir ve hes\u00e2ba \u00e7eker.[60]<\/a><\/p>\n\n\n\n Bir g\u00fcn Eb\u00fb Bekir<\/strong> (r.a) Allah\u2019a hamd \u00fc sen\u00e2dan sonra \u015f\u00f6yle buyurdu:<\/p>\n\n\n\n \u201cEy insanlar! Siz \u015fu \u00e2yeti okuyor, l\u00e2kin yanl\u0131\u015f anl\u0131yorsunuz:<\/p>\n\n\n\n \u00ab\u2026Siz kendinize bak\u0131n, siz do\u011fru yolda oldu\u011funuz s\u00fcrece sap\u0131tan kimseler size zarar veremezler…\u00bb<\/strong> (el-M\u00e2ide 5\/105)<\/p>\n\n\n\n H\u00e2lbuki biz Nebiyy-i Ekrem\u2019i \u015f\u00f6yle buyururken i\u015fittik:<\/p>\n\n\n\n \u00ab\u0130nsanlar z\u00e2limi g\u00f6r\u00fcp de onun elini tutmaz (zulm\u00fcne m\u00e2n\u00ee olmazlar)sa, Allah\u2019\u0131n onlar\u0131 um\u00fbm\u00ee bir \u015fekilde cezaland\u0131rmas\u0131 yak\u0131nd\u0131r\u00bb.<\/em>\u201d<\/p>\n\n\n\n Eb\u00fb Bekir (r.a) s\u00f6zlerine \u015f\u00f6yle devam etti: \u201cBen Ras\u00fblullah (s.a.v) Efendimiz\u2019i \u015f\u00f6yle buyururlarken i\u015fittim:<\/p>\n\n\n\n \u00abBir toplulu\u011fun aras\u0131nda m\u00e2siyetler ve g\u00fcnahlar i\u015flenir de onlar g\u00fc\u00e7leri yetti\u011fi h\u00e2lde bunu de\u011fi\u015ftirmezlerse, Allah Te\u00e2l\u00e2, yak\u0131n bir zamanda mutlaka onlara um\u00fbm\u00ee bir azap <\/em>g\u00f6nderir\u00bb<\/em>.\u201d[61]<\/a><\/p>\n\n\n\n D\u00fc\u015fmana Kar\u015f\u0131 D\u00e2im\u00e2 Uyan\u0131k Olmak<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n M\u00fc\u2019minler d\u00e2\u00eem\u00e2 teyakkuz h\u00e2linde olup d\u00fc\u015fmana kar\u015f\u0131 haz\u0131rl\u0131kl\u0131 bulunmal\u0131d\u0131r. Grup grup veya topyek\u00fcn d\u00fc\u015fmana kar\u015f\u0131 m\u00fcc\u00e2dele etmeli, sadece cih\u00e2da de\u011fil her t\u00fcrl\u00fc hayra bu \u015fekilde ko\u015fmal\u0131d\u0131rlar.[62]<\/a><\/p>\n\n\n\n M\u00fc\u2019minler \u015fahsiyetlerini muh\u00e2faza etmeli, inan\u00e7s\u0131zlardan farkl\u0131 olduklar\u0131n\u0131 hi\u00e7bir zaman unutmamal\u0131d\u0131rlar. M\u00fc\u2019min olmayanlara hi\u00e7bir hususta benzememeye gayret etmeli, onlara kar\u015f\u0131 d\u00e2im\u00e2 dikkatli olmal\u0131d\u0131rlar. M\u00fc\u2019minler, e\u011fer yah\u00fbd\u00eelere, hristiyanlara ve di\u011fer k\u00e2firlere uyarlarsa ayaklar\u0131 kaymaya ba\u015flar, \u00eemandan uzakla\u015f\u0131p k\u00fcfre yakla\u015fmaya ba\u015flarlar. Sonunda h\u00fcsr\u00e2na u\u011fray\u0131p ac\u0131 bir pi\u015fmanl\u0131k ya\u015farlar.[63]<\/a><\/p>\n\n\n\n Allah Ras\u00fbl\u00fc (s.a.v) ibadette bile gayr-i m\u00fcslimlere benzememeyi telkin etmi\u015flerdir. Mesel\u00e2 Muharrem\u2019in 10. g\u00fcn\u00fc yah\u00fbdiler de oru\u00e7 tuttu\u011fu i\u00e7in, Efendimiz (s.a.v) bir g\u00fcn evvel veya bir g\u00fcn sonras\u0131yla birlikte tutmay\u0131 s\u00fcnnet k\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r. \u015e\u00f6yle buyurmu\u015flard\u0131r:<\/p>\n\n\n\n \u201cKim bir kavme benzerse, onlardan olur.\u201d<\/em>[64]<\/a><\/p>\n\n\n\n \u201cKim bir kavmi severse, Allah Te\u00e2l\u00e2 onu onlar\u0131n aras\u0131nda ha\u015freder.\u201d<\/em>[65]<\/a><\/p>\n\n\n\n Bir ki\u015fi Abdullah bin Mes\u02bb\u00fbd<\/strong> (r.a)\u2019\u0131 d\u00fc\u011f\u00fcn yeme\u011fine davet etmi\u015fti. Abdullah (r.a) d\u00fc\u011f\u00fcn evine geldi\u011finde e\u011flence sesi i\u015fitti ve i\u00e7eri girmedi. Ev sahibi:<\/p>\n\n\n\n \u201c\u2012Ne oldu, ni\u00e7in girmiyorsun?\u201d deyince \u0130bn-i Mes\u02bb\u00fbd (r.a) \u015f\u00f6yle dedi:<\/p>\n\n\n\n \u201c\u2012Ras\u00fblullah (s.a.v) Efendimiz\u2019in \u015f\u00f6yle buyurduklar\u0131n\u0131 i\u015fittim:<\/p>\n\n\n\n \u00abKim bir kavmin karalt\u0131s\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131rsa onlardand\u0131r. Kim bir kavmin yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015ften r\u00e2z\u0131 olursa, o i\u015fi yapanlarla ortak olur\u00bb<\/em>.\u201d[66]<\/a><\/p>\n\n\n\n Dostluk<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n M\u00fc\u2019minler fir\u00e2setli olup dost ile d\u00fc\u015fman\u0131 \u00e7ok iyi tefrik edebilmelidirler. D\u00fcnya mal\u0131 pe\u015finde ko\u015farak m\u00fc\u2019minleri d\u0131\u015flamak ve m\u00fcsl\u00fcman kan\u0131 d\u00f6kmek \u00e7ok b\u00fcy\u00fck g\u00fcnaht\u0131r. Bin k\u00e2firi hayatta b\u0131rakmak, Allah kat\u0131nda bir m\u00fcsl\u00fcman\u0131 katletmekten daha hafiftir. Bu h\u00e2l, \u00eem\u00e2n cevherinin ne kadar k\u0131ymetli oldu\u011funu g\u00f6sterir. Allah\u2019\u0131n l\u00fbtfedece\u011fi n\u00eemetler, d\u00fcnya menfaatlerinden \u00e7ok daha fazla ve g\u00fczeldir. Herkes kendi kusuruna baks\u0131n ve fiillerine dikkat etsin, zira Cen\u00e2b-\u0131 Hak her\u015feyden haberd\u00e2rd\u0131r.[67]<\/a><\/p>\n\n\n\n1. \u0130man ve S\u00e2lih Amel<\/a><\/h2>\n\n\n\n