{"id":16226,"date":"2021-04-11T10:30:54","date_gmt":"2021-04-11T08:30:54","guid":{"rendered":"http:\/\/www.kuranvesunnetyolunda.com\/?p=16226"},"modified":"2021-04-11T10:31:01","modified_gmt":"2021-04-11T08:31:01","slug":"birinci-bolum-kuran-i-kerim-allah-kelamidir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.kuranvesunnetyolunda.com\/?p=16226","title":{"rendered":"B\u0130R\u0130NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM \/ KUR\u2019\u00c2N-I KER\u00ceM ALLAH KEL\u00c2MIDIR"},"content":{"rendered":"\n<p>Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem, Y\u00fcce Rabbimizin kel\u00e2m\u0131 oldu\u011funu hem nazm\u0131ndaki bel\u00e2\u011fat, hem de muhtevas\u0131ndaki hakikat ve hikmetlerle her d\u00e2im ispat edip durmaktad\u0131r. Zira onun hem nazm\u0131, hem de m\u00e2nas\u0131nda nice mucizeler gizlidir. O, sonsuz mucizev\u00ee hususiyetleriyle ink\u00e2rc\u0131lara meydan okumaya devam etmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p>Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem, i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z ve her an h\u00e2rikul\u00e2de manzaralara \u015fahit oldu\u011fumuz \u015fu k\u00e2in\u00e2t\u0131n kendi kendine meydana geldi\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcncesinin ne kadar k\u00f6ks\u00fcz ve anlams\u0131z oldu\u011funu ortaya koyar. Buna mukabil, b\u00fct\u00fcn mahl\u00fbk\u00e2t\u0131, ilim ve iradeye m\u00e2lik, azamet sahibi bir z\u00e2t\u0131n var etti\u011fini beyan eder. Yerlerde ve g\u00f6klerde, canl\u0131-cans\u0131z b\u00fct\u00fcn varl\u0131klarda g\u00f6r\u00fclen muhte\u015fem niz\u00e2m ve \u00e2henge dikkat \u00e7eker. Bu muazzam \u00f6l\u00e7\u00fc ve \u00e2henk kesinlikle kendi kendine olamaz. Biraz d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 yaratan ve y\u00f6neten bir varl\u0131\u011f\u0131n oldu\u011funu ve O\u2019nun; e\u015fi, benzeri, \u015feriki ve yard\u0131mc\u0131s\u0131 olmayan tek bir il\u00e2h oldu\u011funu anlar\u0131z. O, sonsuz g\u00fc\u00e7 ve kudret sahibi, her i\u015fi hikmetle, yerli yerince ve en g\u00fczel \u015fekilde yapan bir k\u00e2dir-i mutlakt\u0131r. O, her t\u00fcrl\u00fc kem\u00e2l s\u0131fatlara ve \u00fcst\u00fcn vas\u0131flara sahip, her t\u00fcrl\u00fc noksan s\u0131fattan da m\u00fcnezzeh ve uzakt\u0131r. Her \u015fey O\u2019nun el-H\u00e2l\u0131k, el-B\u00e2r\u00ee, el-Musavvir esm\u00e2s\u0131n\u0131n tecell\u00eesi ile var olmu\u015ftur. Kur\u2019\u00e2n bize bu y\u00fcce z\u00e2t\u0131n Allah Te\u00e2l\u00e2 oldu\u011funu haber verir.<\/p>\n\n\n\n<p>Acaba hangi ink\u00e2rc\u0131 Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131n bu beyan\u0131n\u0131 \u00e7\u00fcr\u00fct\u00fcp k\u00e2inattaki devaml\u0131l\u0131k, niz\u00e2m ve \u00e2hengin tesad\u00fcf eseri oldu\u011funu ak\u0131l ve mant\u0131\u011f\u0131n reddedemeyece\u011fi bir \u015fekilde ispat edebilir? Bu ger\u00e7ekten imk\u00e2ns\u0131zd\u0131r. Allah\u2019\u0131n tabiata koydu\u011fu ve fizik, kimya, biyoloji gibi tabiat ilimleri taraf\u0131ndan incelenen il\u00e2h\u00ee kanunlar, bir yarat\u0131c\u0131 olmadan kendi kendine olu\u015fabilir ve devaml\u0131l\u0131k sa\u011flayabilir mi? Kesinlikle hay\u0131r!<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130\u015fte b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 v\u00e2k\u0131aya uygun olarak haber veren ve insan ve k\u00e2inat kitaplar\u0131yla m\u00fckemmel bir uyum i\u00e7inde olan yeg\u00e2ne kitap Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem\u2019dir. Verdi\u011fi b\u00fct\u00fcn haberler do\u011fru \u00e7\u0131kan bu kitap, kendisinin Allah kel\u00e2m\u0131 oldu\u011funu haber vermektedir. O h\u00e2lde onun bu haberine inanmaktan ba\u015fka do\u011fru yol yoktur. Yani Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem, nazm\u0131ndaki ve m\u00e2n\u00e2s\u0131ndaki mucizeleriyle kendisinin Allah kel\u00e2m\u0131 oldu\u011funu kesin bir \u015fekilde ispat etmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p>Allah Te\u00e2l\u00e2 \u00f6vg\u00fcye l\u00e2y\u0131k olan ve hayranl\u0131k uyand\u0131ran b\u00fct\u00fcn mevc\u00fbd\u00e2ta yemin ederek Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131n s\u0131dk\u0131n\u0131 ve azametini \u015f\u00f6yle beyan eder:<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201cG\u00f6rebildiklerinize ve g\u00f6remediklerinize yemin ederim ki, o (Kur\u2019\u00e2n), hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz \u00e7ok \u015ferefli bir el\u00e7inin (Allah\u2019tan al\u0131p tebli\u011f etti\u011fi) s\u00f6z\u00fcd\u00fcr. O, bir \u015f\u00e2irin s\u00f6z\u00fc de\u011fildir. Ne de az inan\u0131yorsunuz! Bir k\u00e2hinin s\u00f6z\u00fc de de\u011fildir. Ne de az d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz! O, \u00c2lemlerin Rabbi taraf\u0131ndan indirilmedir.\u201d<\/strong> (el-H\u00e2kka 69\/38-43)<\/p>\n\n\n\n<p>Y\u00fcce Rabbimiz, Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem\u2019in indirilmesinden bahsederken Rahm\u00e2n, Rah\u00eem, Az\u00eez, Hak\u00eem, Ham\u00eed, Rabb\u00fc\u2019l-\u00e2lem\u00een gibi ulv\u00ee s\u0131fatlar\u0131n\u0131 hat\u0131rlat\u0131r.<a href=\"#_ftn1\">[1]<\/a> Bu da hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131n azametini, \u015f\u00e2n\u0131n\u0131n y\u00fcceli\u011fini ve n\u00fcz\u00fbl\u00fcn\u00fcn ehemmiyetini ortaya koyar. Yani Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131n azameti bu esm\u00e2-y\u0131 h\u00fcsn\u00e2n\u0131n azametinden gelmektedir. Onlardan Kur\u2019\u00e2n\u2019a akseden y\u00fccelik, onu kendisinde hi\u00e7 \u015f\u00fcphe olmayan biricik kitap h\u00e2line getirmi\u015ftir.<a href=\"#_ftn2\">[2]<\/a><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><a>1. Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem Vahiy Yoluyla Gelmi\u015ftir<\/a><\/h2>\n\n\n\n<p>\u0130nsanlar, s\u0131n\u0131rl\u0131 ve zay\u0131f ak\u0131llar\u0131yla, il\u00e2h\u00ee ve uhrev\u00ee hak\u00eekatleri tam olarak idr\u00e2k edemezler. Allah Te\u00e2l\u00e2 engin rahmetinin bir tecell\u00eesi olarak bu hak\u00eekatleri insanlar aras\u0131ndan se\u00e7ti\u011fi ve \u00fcst\u00fcn vas\u0131flarla donatt\u0131\u011f\u0131 peygamberlerine vahyederek a\u00e7\u0131k\u00e7a bey\u00e2n etmi\u015ftir. \u0130\u015fte Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem de, il\u00e2h\u00ee ve uhrev\u00ee hak\u00eekatlerin en \u015f\u00fcm\u00fbll\u00fc bir \u015fekilde if\u00e2de edildi\u011fi bir m\u00fbcizeler mecmuas\u0131 ve son il\u00e2h\u00ee kitapt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Cen\u00e2b-\u0131 Hak, Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem\u2019i Ras\u00fblullah (s.a.v) Efendimiz\u2019e \u201cvahiy\u201d yoluyla indirmi\u015ftir. Vahy (\u0648\u064e\u062d\u0652\u064a), kelimesi l\u00fcgatte, gizli ve s\u00fcratli bir \u015fekilde bildirmek, gizli konu\u015fmak, seslenmek, f\u0131s\u0131ldamak, ilham etmek, emretmek, i\u015faret etmek, yaz\u0131 yazmak, bir \u015feyi ba\u015fkas\u0131na ula\u015ft\u0131rmak, el\u00e7i g\u00f6ndermek m\u00e2n\u00e2lar\u0131na gelir.<\/p>\n\n\n\n<p>Ist\u0131lah olarak <strong>vahiy<\/strong>, Y\u00fcce Allah\u2019\u0131n insanlara ula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 istedi\u011fi t\u00e2limatlar\u0131n\u0131, emirlerini ve yasaklar\u0131n\u0131 peygamberlerine, al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda gizli bir yolla s\u00fcratli bir \u015fekilde ula\u015ft\u0131rmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Vahiy Allah\u2019\u0131n insanl\u0131\u011fa en b\u00fcy\u00fck l\u00fctfu ve rahmetidir. Onu daha \u00f6nceki b\u00fct\u00fcn peygamberlerine g\u00f6ndermi\u015fti. Son olarak da bizim peygamberimize ihs\u00e2n eyledi. Hz. \u00c2i\u015fe (r.a), Peygamber Efendimiz\u2019e vahyin ilk defa nas\u0131l geldi\u011fini sormu\u015f, o da anlatm\u0131\u015ft\u0131. <strong>\u00c2i\u015fe<\/strong> (r.a) bunlar\u0131 bize \u015f\u00f6yle nakletmi\u015ftir:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cRas\u00fblullah (s.a.v)\u2019e ilk vahyin ba\u015flamas\u0131 s\u00e2d\u0131k r\u00fcyalar halinde olmu\u015ftu. Onun g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc her r\u00fcya sabah\u0131n ayd\u0131nl\u0131\u011f\u0131 gibi a\u00e7\u0131k ve net olarak aynen ger\u00e7ekle\u015firdi. Bu durum alt\u0131 ay kadar devam etti. Sonra ona yaln\u0131zl\u0131k h\u00e2li sevdirildi. Bunun \u00fczerine H\u0131ra da\u011f\u0131ndaki ma\u011farada halvete \u00e7ekilmeye ba\u015flad\u0131. Birka\u00e7 g\u00fcn bazan de g\u00fcnlerce orada kal\u0131yor ve kendini ibadete veriyordu. Zaman zaman ev halk\u0131n\u0131n yan\u0131na gidiyor ve az\u0131\u011f\u0131n\u0131 al\u0131p tekrar o ma\u011faraya d\u00f6n\u00fcyordu. Bu durum Hira\u2019da kendisine il\u00e2h\u00ee vahiy gelinceye kadar bu \u015fekilde devam etti. Yine bir g\u00fcn Hira\u2019da bulunuyordu ki ans\u0131z\u0131n vahiy mele\u011fi Cebr\u00e2il (a.s) gelerek \u00abOku!\u00bb dedi. Ras\u00fblullah (s.a.v) <em>\u00abBen okuma bilmiyorum\u00bb<\/em> diye kar\u015f\u0131l\u0131k verdi.<\/p>\n\n\n\n<p>Allah Ras\u00fbl\u00fc (s.a.v) h\u00e2disenin bundan sonraki seyrini \u015f\u00f6yle anlat\u0131r:<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cMelek beni yakalay\u0131p t\u00e2katim kesilinceye kadar s\u0131kt\u0131 ve sonra b\u0131rak\u0131p tekrar \u00aboku\u00bb dedi. Ben de ona \u00abBen okuma bilmiyorum\u00bb dedim. Bunun \u00fczerine beni ayn\u0131 \u015fekilde tutup t\u00e2katim kesilinceye kadar s\u0131kt\u0131 ve arkas\u0131ndan serbest b\u0131rak\u0131p tekrar \u00aboku\u00bb dedi. Ben yine ona \u00abBen okuma bilmem\u00bb diye cevap verdim. Bu cevap \u00fczerine beni \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc kez tuttu ve t\u00e2katim kesilinceye kadar s\u0131k\u0131p b\u0131rakt\u0131ktan sonra kendisi okumaya ba\u015flad\u0131. Al\u00e2k s\u00fbresinin ilk be\u015f \u00e2yetini okudu.\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>\u0627\u0650\u0642\u0652\u0631\u064e\u0623\u0652 \u0628\u0650\u0627\u0633\u0652\u0645\u0650 \u0631\u064e\u0628\u0650\u0651\u0643\u064e \u0627\u0644\u064e\u0651\u0630\u06ea\u064a \u062e\u064e\u0644\u064e\u0642\u064e\u06da \ufd3f1\ufd3e \u062e\u064e\u0644\u064e\u0642\u064e \u0627\u0644\u0652\u0627\u0650\u0646\u0652\u0633\u064e\u0627\u0646\u064e \u0645\u0650\u0646\u0652 \u0639\u064e\u0644\u064e\u0642\u064d\u06da \ufd3f2\ufd3e \u0627\u0650\u0642\u0652\u0631\u064e\u0623\u0652 \u0648\u064e\u0631\u064e\u0628\u064f\u0651\u0643\u064e \u0627\u0644\u0652\u0627\u064e\u0643\u0652\u0631\u064e\u0645\u064f\u06d9 \ufd3f3\ufd3e<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;\u0627\u064e\u0644\u064e\u0651\u0630\u06ea\u064a \u0639\u064e\u0644\u064e\u0651\u0645\u064e \u0628\u0650\u0627\u0644\u0652\u0642\u064e\u0644\u064e\u0645\u0650\u06d9 \ufd3f4\ufd3e \u0639\u064e\u0644\u064e\u0651\u0645\u064e \u0627\u0644\u0652\u0627\u0650\u0646\u0652\u0633\u064e\u0627\u0646\u064e \u0645\u064e\u0627 \u0644\u064e\u0645\u0652 \u064a\u064e\u0639\u0652\u0644\u064e\u0645\u0652\u06dc \ufd3f5\ufd3e<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201cYaratan Rabbinin ad\u0131yla oku! O, insan\u0131 al\u00e2ktan yaratt\u0131. Oku! Kalemle (yazmay\u0131) \u00f6\u011freten, (b\u00f6ylece) insana bilmedi\u011fini bildiren Rabbin sonsuz kerem sahibidir.\u201d<\/strong><strong> <\/strong>(el-Alak 96\/1-5)<\/p>\n\n\n\n<p>Bu h\u00e2diseden hemen sonra Nebiyy-i Ekrem Efendimiz, kalbi korkudan titreyerek e\u015fi Hz. Hatice\u2019nin yan\u0131na d\u00f6n\u00fcp <em>\u201cBeni \u00f6rt\u00fcn, beni \u00f6rt\u00fcn!\u201d <\/em>buyurdular. Korku h\u00e2li dininceye kadar bu halde kald\u0131lar. Sonra ba\u015f\u0131ndan ge\u00e7enleri muhtereme zevcesine bir bir anlatarak <em>\u201cKendimden korktum\u201d<\/em> diye ilave ettiler. Bunun \u00fczerine asil bir han\u0131mefendi olan <strong>Hz. Hatice<\/strong> (r.a), Nebiyy-i Ekrem Efendimiz\u2019e \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201c\u2013Hay\u0131r, asla \u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcnme! Cen\u00e2b-\u0131 Hakk\u2019a yemin ederim ki, Allah hi\u00e7bir zaman seni \u00fcz\u00fcp mahcup etmez. Zira sen akraban\u0131 g\u00f6r\u00fcp g\u00f6zetirsin, i\u015fini g\u00f6rmekten aciz olanlar\u0131n y\u00fck\u00fcn\u00fc kald\u0131r\u0131rs\u0131n, yokluk i\u00e7inde k\u0131vranan fakirlere iyilik eder, onlara son derece faydal\u0131 olursun. Misafiri a\u011f\u0131rlar ve Hak yolunda ortaya \u00e7\u0131kan m\u00fchim hadise ve musibetlerde insanlara yard\u0131m edersin.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Bu s\u00f6zlerden sonra Hz. Hatice, Ras\u00fbl-i Ekrem\u2019i amcazadesi Varaka b. Nevfel\u2019e g\u00f6t\u00fcrd\u00fc. Cahiliyye d\u00f6neminde h\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131 kabul eden Varaka, \u0130br\u00e2nice yaz\u0131 bilir ve \u0130ncil\u2019den zaman zaman baz\u0131 \u015feyler yazard\u0131. \u0130leri ya\u015flar\u0131nda g\u00f6zleri g\u00f6rmez olmu\u015ftu. Hatice (r.a), Varaka\u2019ya:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201c\u2013Amcazadem, dinle bak ye\u011fenin neler s\u00f6yl\u00fcyor\u201d dedi. Varaka:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201c\u2013Hayrola ye\u011fenim ne oldu, s\u00f6yle bakal\u0131m\u201d diye sorunca Ras\u00fblullah (s.a.v) g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc \u015feyleri bir bir kendisine anlatt\u0131lar. Bunun \u00fczerine Varaka:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201c\u2013Bu g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn, Allah Te\u00e2l\u00e2\u2019n\u0131n M\u00fbs\u00e2 (a.s)\u2019a g\u00f6nderdi\u011fi N\u00e2m\u00fbs diye adland\u0131r\u0131lan Cebr\u00e2il\u2019dir. \u00c2h! Ke\u015fke senin davet g\u00fcnlerinde gen\u00e7 olayd\u0131m. Kavmin seni yurdundan \u00e7\u0131karaca\u011f\u0131 zaman ke\u015fke hayatta olsayd\u0131m!\u201d dedi. Bu s\u00f6zler \u00fczerine Allah Ras\u00fbl\u00fc (s.a.s):<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201c\u2013Onlar beni \u00e7\u0131karacaklar m\u0131?\u201d<\/em> diye sordular. O da:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201c\u2013Evet, zira senin getirdi\u011fin gibi bir \u015fey (vahiy) getirip de d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011fa u\u011framayan kimse yoktur. E\u011fer davet g\u00fcnlerine yeti\u015firsem sana var g\u00fcc\u00fcmle yard\u0131m ederim\u201d cevab\u0131n\u0131 verdi. Ondan sonra \u00e7ok ge\u00e7medi, Varaka vefat etti. O g\u00fcnlerde Fetret-i vahiy vuk\u00fb buldu (yani bir m\u00fcddet i\u00e7in vahiy kesildi.)<a href=\"#_ftn3\">[3]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><strong>C\u00e2bir ibn-i Abdullah el-Ensar\u00ee<\/strong> (r.a) bu hadise \u015funlar\u0131 ilave etmi\u015ftir:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cRas\u00fblullah (s.a.v) fetret-i vahiyden bahsederken s\u00f6z aras\u0131nda \u015f\u00f6yle buyurdular:<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u00abBen bir g\u00fcn y\u00fcr\u00fcrken birdenbire g\u00f6ky\u00fcz\u00fc taraf\u0131ndan bir ses i\u015fittim. Ba\u015f\u0131m\u0131 kald\u0131rd\u0131m. Bir de bakt\u0131m ki H\u0131r\u00e2\u2019da bana gelen Melek sema ile arz aras\u0131nda bir k\u00fcrs\u00ee \u00fczerinde oturmu\u015f. Pek ziy\u00e2de korktum. (Evime) d\u00f6n\u00fcp:<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201c\u2012Beni \u00f6rt\u00fcn, beni \u00f6rt\u00fcn!\u201d dedim. Bunun \u00fczerine Allah Te\u00e2l\u00e2 Hazretleri\u2019nin<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201cEy \u00f6rt\u00fcye b\u00fcr\u00fcnen Ras\u00fbl\u00fcm, kalk da sana \u00eem\u00e2n etmeyenleri inz\u00e2r et <\/strong>(uyar)<strong>! Rabbinin azamet ve kibriy\u00e2s\u0131ndan bahset! Elbiseni p\u00e2k ve mutahhar tut! Putlara ibadet nec\u00e2setini terk etmekte d\u00e2im ol!\u201d<\/strong><a href=\"#_ftn4\"><sup>[4]<\/sup><\/a> <em>\u00e2yetlerini inz\u00e2l buyurdu. Art\u0131k vahiy k\u0131z\u0131\u015ft\u0131 ve pe\u015f pe\u015fe gelmeye devam etti\u00bb<\/em>.\u201d<a href=\"#_ftn5\">[5]<\/a><\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><a>1.1. Vahyin Geli\u015f \u015eekilleri<\/a><\/h3>\n\n\n\n<p>Vahiy tek kaynaktan inmekle birlikte farkl\u0131 \u015fekillerde gelirdi. Cen\u00e2b-\u0131 Hak \u015f\u00f6yle buyurur:<\/p>\n\n\n\n<p>\u0648\u064e\u0645\u064e\u0627 \u0643\u064e\u0627\u0646\u064e \u0644\u0650\u0628\u064e\u0634\u064e\u0631\u064d \u0627\u064e\u0646\u0652 \u064a\u064f\u0643\u064e\u0644\u0650\u0651\u0645\u064e\u0647\u064f \u0627\u0644\u0644\u0651\u0670\u0647\u064f \u0627\u0650\u0644\u064e\u0651\u0627 \u0648\u064e\u062d\u0652\u064a\u0627\u064b \u0627\u064e\u0648\u0652 \u0645\u0650\u0646\u0652 \u0648\u064e\u0631\u064e\u0653\u0627\u0626\u0650\u06ec \u062d\u0650\u062c\u064e\u0627\u0628\u064d \u0627\u064e\u0648\u0652 \u064a\u064f\u0631\u0652\u0633\u0650\u0644\u064e \u0631\u064e\u0633\u064f\u0648\u0644\u0627\u064b \u0641\u064e\u064a\u064f\u0648\u062d\u0650\u064a\u064e \u0628\u0650\u0640\u0627\u0650\u0630\u0652\u0646\u0650\u0647\u06ea \u0645\u064e\u0627 \u064a\u064e\u0634\u064e\u0653\u0627\u0621\u064f\u06dc \u0627\u0650\u0646\u064e\u0651\u0647\u064f \u0639\u064e\u0644\u0650\u064a\u064c\u0651 \u062d\u064e\u0643\u06ea\u064a\u0645\u064c<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201cHerhangi bir be\u015fer ile Allah\u2019\u0131n konu\u015fmas\u0131 ancak vahiy ile yahut perde arkas\u0131ndan ya da bir el\u00e7i g\u00f6nderip, izni ile diledi\u011fini vahyetmesi \u015feklinde olabilir. Muhakkak ki O \u00e7ok y\u00fccedir, engin hikmet sahibidir.\u201d<\/strong> (e\u015f-\u015e\u00fbr\u00e2 42\/51)<\/p>\n\n\n\n<p>Bu \u00e2yet-i ker\u00eeme ve Efendimiz\u2019den gelen bilgilere dayanarak vahyin geli\u015f \u015fekillerini \u015f\u00f6yle s\u0131ralayabiliriz:<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Vahyin ilk geli\u015f \u015fekli, s\u00e2d\u0131k r\u00fcy\u00e2 \u015feklinde olmu\u015ftur. Ras\u00fblullah (s.a.v), sonradan meydana gelecek h\u00e2diseleri r\u00fcyas\u0131nda g\u00f6r\u00fcr ve bunlar aynen Efendimiz\u2019in g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc \u015fekilde ger\u00e7ekle\u015firdi.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Bazen Cebr\u00e2il (a.s) asl\u00ee s\u00fbretiyle g\u00f6r\u00fcnerek vahiy getirmi\u015ftir. Bu iki defa olmu\u015ftur. \u0130lki peygamberli\u011fin ba\u015flang\u0131c\u0131nda H\u0131ra ma\u011faras\u0131nda; ikincisi ise Mira\u00e7 gecesi Sidret\u00fc\u2019l-M\u00fcnteha\u2019da olmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Vahiy bazen mele\u011fin g\u00f6r\u00fcnmeden Allah\u2019\u0131n s\u00f6z\u00fcn\u00fc Hz. Peygamber\u2019in kalbine ilham etmesi \u015feklinde gelmi\u015ftir. Ras\u00fblullah (s.a.v) Efendimiz\u2019e en zor gelen vahiy \u015fekli bu idi. Bu esnada zil sesine benzer bir ses duyard\u0131. Ses kesildi\u011fi zaman Peygamberimiz (s.a.v) vahyedilen \u00e2yetleri kavram\u0131\u015f olurdu.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Vahiy mele\u011fi bazen, \u201cCibr\u00eel Had\u00eesi\u201dnde<a href=\"#_ftn6\"><sup>[6]<\/sup><\/a> oldu\u011fu gibi insan s\u00fbretine girerek, vahyedilecek \u015feyi bildirirdi. Abdullah b. Abb\u00e2s\u2019\u0131n (\u00f6. 68\/687-88) nakletti\u011fi \u015fu h\u00e2dise buna g\u00fczel bir mis\u00e2ldir:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cBabam Abb\u00e2s\u2019la birlikte Ras\u00fblullah (s.a.v)\u2019in yan\u0131nda idim. Allah Ras\u00fbl\u00fc\u2019n\u00fcn yan\u0131nda biri vard\u0131, ba\u015fba\u015fa g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcyorlard\u0131. Bu sebeple babamla al\u00e2kadar olamad\u0131. Yan\u0131ndan \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda babam:<\/p>\n\n\n\n<p>\u00ab\u2212O\u011flum! Allah Ras\u00fbl\u00fc\u2019n\u00fcn bana iltifat etmedi\u011fini g\u00f6rd\u00fcn de\u011fil mi?\u00bb dedi. Ben de:<\/p>\n\n\n\n<p>\u00ab\u2212Babac\u0131\u011f\u0131m! Yan\u0131nda biri vard\u0131, onunla konu\u015fuyordu\u00bb dedim.<\/p>\n\n\n\n<p>Bunun \u00fczerine hemen Ras\u00fblull\u00e2h (s.a.v)\u2019in yan\u0131na d\u00f6nd\u00fck. Babam:<\/p>\n\n\n\n<p>\u00ab\u2212Y\u00e2 Ras\u00fblallah! Abdullah\u2019a \u015f\u00f6yle \u015f\u00f6yle demi\u015ftim, o da sizin, biriyle ba\u015fba\u015fa g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz\u00fc s\u00f6yledi. Ger\u00e7ekten yan\u0131n\u0131zda biri var m\u0131yd\u0131?\u00bb diye sordu. Ras\u00fblullah (s.a.v) bana hit\u00e2ben:<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u00ab\u2212Ey Abdullah! Sen onu g\u00f6rd\u00fcn m\u00fc?\u00bb<\/em> buyurdular. Ben de \u00abEvet! G\u00f6rd\u00fcm\u00bb dedim. Ras\u00fblullah Efendimiz (s.a.v):<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u00ab\u2212O Cebr\u00e2\u00eel idi. Bu sebeple seninle al\u00e2kadar olamad\u0131m\u00bb<\/em> buyurdular.\u201d<a href=\"#_ftn7\">[7]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Cebr\u00e2il (a.s) \u00e7o\u011fu zaman sah\u00e2beden Dihye (r.a)\u2019\u0131n s\u00fbretinde g\u00f6r\u00fcnerek gelirdi. Eb\u00fb Osman (r.a) \u015f\u00f6yle anlat\u0131r: \u201cBana \u015f\u00f6yle haber verildi: Bir g\u00fcn Cibr\u00eel (a.s) Peygamber Efendimiz\u2019in yan\u0131na geldi. Bu esn\u00e2da Efendimiz\u2019in yan\u0131nda han\u0131m\u0131 <strong>\u00dcmm\u00fc Seleme<\/strong> (r.a) vard\u0131. Cebr\u00e2\u00eel (a.s) Allah Ras\u00fbl\u00fc (s.a.v) ile biraz konu\u015ftuktan sonra kalk\u0131p gitti. Nebiyy-i Ekrem Efendimiz, \u00dcmm\u00fc Seleme v\u00e2lidemize:<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u00ab\u2212Bu kimdir?\u00bb<\/em> diye sordular veya buna benzer bir \u015fey s\u00f6ylediler. \u00dcmm\u00fc Seleme (r.a):<\/p>\n\n\n\n<p>\u00ab\u2212Bu, <strong>D\u0131hye<\/strong>\u2019dir\u00bb dedi. \u00dcmm\u00fc Seleme (r.a) daha sonra:<\/p>\n\n\n\n<p>\u00ab\u2212Allah\u2019a yemin ederim ki, Peygamber Efendimiz\u2019in hutbede Cibr\u00eel (a.s) ile aralar\u0131ndaki konu\u015fmadan bahsetti\u011fini i\u015fitinceye kadar h\u00e2l\u00e2 o gelen ki\u015finin D\u0131hye oldu\u011funu zannediyordum\u00bb dedi. B\u00f6yle veya buna benzer bir s\u00f6z s\u00f6yle\u00addi.\u201d<a href=\"#_ftn8\">[8]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Bazen Peygamber Efendimiz uyan\u0131k iken melek g\u00f6r\u00fcnmeden vahyi kalbine ilk\u00e2 ederdi.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Vahiy, Peygamberimiz uyan\u0131k iken do\u011frudan do\u011fruya Allah\u2019\u0131n kelam\u0131n\u0131 duymas\u0131 \u015feklinde de gelmi\u015ftir. Bu t\u00fcr vahye Ras\u00fblullah (s.a.v) Mira\u00e7 gecesinde mazhar olmu\u015flard\u0131r. Be\u015f vakit namaz\u0131n farz olmas\u0131 bu \u015fekildedir.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Allah Ras\u00fbl\u00fc (s.a.v) uykuda iken mele\u011fin vahiy getirdi\u011fi de olmu\u015ftur. Ancak bu yolla Kur\u2019\u00e2n vahyi inmemi\u015f, baz\u0131 s\u00fcnnet vahiyleri gelmi\u015ftir.<a href=\"#_ftn9\">[9]<\/a><\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><a>1.2. Vahiy Esn\u00e2s\u0131nda G\u00f6r\u00fclen Haller<\/a><\/h3>\n\n\n\n<p>Hangi yolla ve ne \u015fekilde gelirse gelsin vahyin belli bir a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 vard\u0131. O, a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131yla y\u00fcce da\u011flar\u0131 yerle bir edecek bir azamet ve kuvvetteydi.<a href=\"#_ftn10\">[10]<\/a> Y\u00fcce Rabbimiz vahyin ilk geldi\u011fi g\u00fcnlerde Ras\u00fbl\u00fcne, <strong>\u201cDo\u011frusu biz sana a\u011f\u0131r bir s\u00f6z vahyedece\u011fiz\u201d<\/strong> buyurmu\u015ftu.<a href=\"#_ftn11\">[11]<\/a> Bu sebeple, gelen vahiyler Allah Ras\u00fbl\u00fc\u2019n\u00fcn \u00fczerinde kuvvetli bir tesir b\u0131rak\u0131r ve Efendimiz\u2019de \u015fu haller g\u00f6r\u00fcl\u00fcrd\u00fc:<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; \u00dczerine b\u00fcy\u00fck bir a\u011f\u0131rl\u0131k \u00e7\u00f6kerdi. Vahiy, Allah Ras\u00fbl\u00fc (s.a.v) deve \u00fczerinde iken geldi\u011finde, hayvan vahyin a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131na tahamm\u00fcl edemez, ayaklar\u0131 b\u00fck\u00fcl\u00fcr ve \u00e7\u00f6kerdi. Nitekim Ras\u00fblullah (s.a.v), Adb\u00e2 isimli devesinin \u00fczerinde bulunduklar\u0131 s\u0131rada M\u00e2ide S\u00fbresi\u2019nin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u00e2yeti n\u00e2zil olmaya ba\u015flay\u0131nca devenin ayaklar\u0131 k\u0131r\u0131lacak gibi olmu\u015f, Allah Ras\u00fbl\u00fc (s.a.v) devenin \u00fczerinden inmi\u015flerdi.<a href=\"#_ftn12\"><sup>[12]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Zeyd bin S\u00e2bit (r.a) \u015f\u00f6yle anlat\u0131r: \u201cRas\u00fblull\u00e2h (s.a.v)\u2019in yan\u0131nda oturuyordum. Bu esn\u00e2da Allah Ras\u00fbl\u00fc\u2019ne vahiy h\u00e2li geldi. Dizi benim dizimin \u00fczerindeydi. Vall\u00e2hi Ras\u00fblullah\u2019\u0131n dizinden daha a\u011f\u0131r bir \u015fey g\u00f6rmedim. Neredeyse dizim ezilecek sand\u0131m.\u201d<a href=\"#_ftn13\">[13]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Ub\u00e2de bin S\u00e2mit (r.a) da bu konuda \u015f\u00f6yle buyurmu\u015ftur: \u201cPeygamber (s.a.v) Efendimiz\u2019e vahy indirildi\u011fi zaman onun a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 hissederler ve m\u00fcbarek y\u00fczlerinin rengi atard\u0131.<a href=\"#_ftn14\">[14]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Vahiy gelirken Ras\u00fblullah (s.a.v) Efendimiz\u2019in yan\u0131nda bazen ar\u0131 v\u0131z\u0131lt\u0131s\u0131na benzer sesler i\u015fitilirdi. Hz. \u00d6mer (r.a) anlat\u0131yor: \u201cRas\u00fblullah (s.a.v)\u2019e vahiy indi\u011fi zaman, y\u00fcz\u00fcn\u00fcn yak\u0131nlar\u0131nda ar\u0131 u\u011fultusu gibi bir ses i\u015fitilirdi. Bir g\u00fcn ona vahiy indirildi. Bir m\u00fcddet bekledik. Sonra o h\u00e2l a\u00e7\u0131ld\u0131. K\u0131bleye y\u00f6nelerek ellerini kald\u0131r\u0131p:<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cAllah\u2019\u0131m bizim (hayr\u0131m\u0131z\u0131 ve terakk\u00eemizi) art\u0131r, bizi (hayr\u0131m\u0131z\u0131, mertebemizi ve say\u0131m\u0131z\u0131) noksanla\u015ft\u0131rma! Bize ikr\u00e2m et, zillete d\u00fc\u015f\u00fcrme. Bize ihsanda bulun, mahrum etme. Bizi tercih et, (d\u00fc\u015fmanlar\u0131m\u0131z\u0131) bize tercih etme. All\u00e2h\u2019\u0131m, bizi r\u00e2z\u0131 k\u0131l ve bizden r\u00e2z\u0131 ol!\u201d<\/em> diye dua ettiler. Sonra:<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201c\u2212Bana on \u00e2yet indirildi. Kim bunlar\u0131 tatbik ederse cennete girer\u201d<\/em> buyurup M\u00fc\u2019min\u00fbn s\u00fbresinin ilk on \u00e2yetini okudular:<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201cMuhakkak ki, m\u00fc\u2019minler fel\u00e2ha ermi\u015flerdir: Ki onlar namazlar\u0131nda hu\u015f\u00fb i\u00e7indedirler, bo\u015f \u015feylerden y\u00fcz \u00e7evirirler, zek\u00e2t\u0131 verirler, iffetlerini korurlar, sadece e\u015fleri ve ellerinin alt\u0131nda olan <\/strong>(c\u00e2riyeleri)<strong> ile yetinirler, bundan dolay\u0131 da k\u0131nanacak de\u011fillerdir. Ama kim bunun \u00f6tesine ge\u00e7mek isterse, i\u015fte haddi a\u015fanlar onlard\u0131r. Yine onlar emanetlerine ve ahidlerine ri\u00e2yet ederler, namazlar\u0131n\u0131 muhafaza ederler. \u0130\u015fte v\u00e2ris olacaklar onlard\u0131r, Firdevs cennetine varis olacak ve orada ebed\u00ee kalacaklard\u0131r\u00bb.\u201d<\/strong><a href=\"#_ftn15\">[15]<\/a><strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Vahiy gelirken Efendimiz\u2019in m\u00fcb\u00e2rek y\u00fczleri g\u00fcl gibi k\u0131zar\u0131r, yanaklar\u0131 al al olurdu. Vahiy h\u00e2li zuh\u00fbr etti\u011finde sah\u00e2be-i kir\u00e2m, Ras\u00fblullah (s.a.v) Efendimiz\u2019in \u00fczerini bir \u00f6rt\u00fcyle \u00f6rterlerdi.<\/p>\n\n\n\n<p>Ya\u02bbl\u00e2 bin \u00dcmeyye bir g\u00fcn Hz. \u00d6mer\u2019e, \u201cPeygamber Efendimiz\u2019e vahiy gelirken onu bana g\u00f6steriver!\u201d demi\u015fti. Nebiyy-i Ekrem Efendimiz (s.a.v) C\u00eer\u00e2ne\u2019de bulundu\u011fu esn\u00e2da, yan\u0131nda sah\u00e2b\u00eelerinden bir topluluk da varken bir ki\u015fi \u00e7\u0131kageldi ve:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201c\u2013Y\u00e2 Ras\u00fblallah! G\u00fczel koku s\u00fcr\u00fcnm\u00fc\u015f olarak umre i\u00e7in ihra\u00adma giren bir kimse hakk\u0131nda ne buyurursunuz?\u201d diye sordu. Nebiyy-i Ekrem Efendimiz (s.a.v) bir m\u00fcddet sustular. Bu esn\u00e2da \u00fczerinde vahiy halleri belirdi. \u00d6mer (r.a) hemen Ya\u02bbl\u00e2\u2019ya i\u015faret etti. O da geldi. Allah Ras\u00fbl\u00fc\u2019n\u00fcn \u00fczerine bir elbise \u00f6rt\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc. Ya\u02bbl\u00e2 ba\u015f\u0131n\u0131 bu \u00f6rt\u00fcn\u00fcn i\u00e7ine sokup bakt\u0131. Ras\u00fblullah (s.a.v) Efendimiz\u2019in y\u00fcz\u00fcn\u00fcn k\u0131zard\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fc. Uyuyan kim\u00adsenin gidip gelen nefesi gibi h\u0131r\u0131lt\u0131yla nefes al\u0131p veriyordu. Sonra Ras\u00fblullah\u2019tan bu h\u00e2l yava\u015f yava\u015f a\u00e7\u0131ld\u0131. Pe\u015finden:<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201c\u2013Umreden sormu\u015f olan kimse nerede?\u201d<\/em> buyurdular. Yan\u0131na hemen birisi getirildi. Ras\u00fblullah (s.a.v) ona:<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201c\u2013Bedenine ve elbisene bula\u015fan kokuyu \u00fc\u00e7 kere y\u0131ka, \u00fczerin\u00addeki c\u00fcbbeyi de \u00e7\u0131kar, hacda yapt\u0131\u011f\u0131n fiilleri umrede de yap!\u201d<\/em> buyurdular.<a href=\"#_ftn16\">[16]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Vahiy gelirken Ras\u00fblullah (s.a.v) Efendimiz\u2019in m\u00fcb\u00e2rek al\u0131nlar\u0131 en so\u011fuk g\u00fcnlerde bile buram buramterlerdi. Eb\u00fb Sa\u00eed el-Hudr\u00ee (r.a) \u015f\u00f6yle nakleder: Ras\u00fblullah (s.a.v) bir g\u00fcn minber \u00fczerinde aya\u00ad\u011fa kalkt\u0131lar ve:<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201c\u2012Ben ancak benden sonra sizin \u00fczerinize a\u00e7\u0131lacak olan d\u00fcn\u00adya bereketlerinden dolay\u0131 sizin i\u00e7in korkuyorum\u201d <\/em>buyurdular. Sonra d\u00fcnyan\u0131n s\u00fcs\u00fcne dalmaktan bahsettiler. \u00d6nce birini, sonra di\u011ferini anlatt\u0131lar. Bunun \u00fcze\u00adrine sah\u00e2b\u00eelerden bir z\u00e2t aya\u011fa kalkarak:<\/p>\n\n\n\n<p>\u00ab\u2012Y\u00e2 Ras\u00fblallah! Hi\u00e7 hay\u0131r, \u015fer getirir mi?\u00bb diye sordu. Peygamber Efendimiz (s.a.v) bu soruya cevap vermeyip bir m\u00fcddet s\u00fck\u00fbt ettiler. Biz, \u00abRas\u00fblullah (s.a.v) Efendimiz\u2019e vahiy indiriliyor\u00bb dedik. \u0130nsanlar sanki ba\u015flar\u0131 \u00fcze\u00adrinde ku\u015f varm\u0131\u015f\u00e7as\u0131na s\u00fck\u00fbt ettiler. Bir m\u00fcddet sonra Ras\u00fblullah (s.a.v) d\u00f6kmekte oldu\u011fu teri m\u00fcbarek y\u00fcz\u00fcnden silerek:<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u00ab\u2012Biraz \u00f6nce su\u00e2l soran nerede? Mal (hak\u00eekaten) hay\u0131r m\u0131d\u0131r?\u00bb <\/em>(deyip, bunu \u00fc\u00e7 defa tekrarlad\u0131lar ve devamla) <em>\u00abHak\u00eek\u00ee hay\u0131r ve nimet, hay\u0131rdan ba\u015fka bir \u015fey getirmez (fakat d\u00fcnya mal\u0131 hak\u00eek\u00ee hay\u0131r de\u011fildir. \u015e\u00f6yle ki): Bahar gelip etraf ye\u015ferdi\u011finde, otlar aras\u0131nda \u00e7ok yiyeni \u00f6ld\u00fcren veya \u00f6l\u00fcme yakla\u015ft\u0131ran \u015feyler de biter. L\u00e2kin ye\u015fil otlar\u0131 h\u0131rsa kap\u0131lmadan yava\u015f yava\u015f yiyen hay\u00advan, \u00f6l\u00fcm tehlikesiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalmaz. Bu hayvan ye\u015fil otlardan yiyip iki b\u00f6\u011fr\u00fcn\u00fc doldurunca bahar g\u00fcne\u015finin kar\u015f\u0131s\u0131na ge\u00e7ip biraz istirahat eder, kolayca tersler ve bevleder. Sonra yine yay\u0131l\u0131r. \u0130\u015fte bu d\u00fcnya mal\u0131 da ye\u015fil ot gibi \u00e7ekicidir, tatl\u0131d\u0131r. Bu d\u00fcnya mal\u0131n\u0131 hakk\u0131yla alan ve onu Allah yoluna, yetimlere, fakirlere tahsis eden zengin m\u00fcsl\u00fcman ne hay\u0131rl\u0131 ki\u015fidir! D\u00fcnya mal\u0131n\u0131 hakk\u0131yla almayan (haram mal toplayan h\u0131rsl\u0131) ki\u015fi de d\u00e2ima yiyen ama bir t\u00fcrl\u00fc doymayan obur kimse gibi\u00addir. K\u0131yamet g\u00fcn\u00fcnde bu mal kendi sahibinin cimrili\u011fine bir \u015f\u00e2hid olacakt\u0131r\u00bb<\/em>.\u201d<a href=\"#_ftn17\">[17]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Vahiy esn\u00e2s\u0131nda Ras\u00fblullah (s.a.v) Efendimiz\u2019in \u00fczerinde bir heybet h\u00e2li zuhur ederdi. Eb\u00fb H\u00fcreyre (r.a) \u015f\u00f6yle der: \u201cVahiy geldi\u011fi zaman bize gizli kalmazd\u0131. Vahiy geldi\u011finde, o h\u00e2l ge\u00e7inceye kadar hi\u00e7 birimiz g\u00f6z\u00fcn\u00fc kald\u0131r\u0131p Ras\u00fblullah (s.a.v) Efendimiz\u2019e bakamazd\u0131.\u201d<a href=\"#_ftn18\">[18]<\/a><\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><a>1.3. Vahyin \u00c7e\u015fitleri<\/a><\/h3>\n\n\n\n<p>Ras\u00fblullah (s.a.v) Efendimiz\u2019e gelen vahyi genel m\u00e2nada ikiye ay\u0131rabiliriz:<\/p>\n\n\n\n<p>Birincisi; \u0627\u064e\u0644\u0652\u0648\u064e\u062d\u0652\u064a\u064f \u0627\u0644\u0652\u0645\u064e\u062a\u0652\u0644\u064f\u0648\u064f\u0651 (el-Vahyu\u2019l-Metl\u00fcvv) yani Kur\u2019\u00e2n olarak okunan ve tilavetiyle ibadet edilen vahiydir. Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem\u2019in t\u00fcm s\u00fbre ve \u00e2yetleri bu k\u0131sma girer. Bu vahiyde m\u00e2n\u00e2 da naz\u0131m da Allah\u2019a \u00e2ittir. Bu t\u00fcr vahiy, bir h\u00fck\u00fcmdar\u0131n el\u00e7isine yaz\u0131l\u0131 bir mektup verip \u201cbunu falana oku\u201d diye emretmesine, el\u00e7inin de bunu bir harfini bile de\u011fi\u015ftirmeden aynen okumas\u0131na benzer.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130kincisi; \u0627\u064e\u0644\u0652\u0648\u064e\u062d\u0652\u064a\u064f \u063a\u064e\u064a\u0652\u0631\u064f \u0627\u0644\u0652\u0645\u064e\u062a\u0652\u0644\u064f\u0648\u0650\u0651 (el-Vahyu \u011eayru\u2019l-Metl\u00fcvv) yani okunmayan vahiydir. Buna \u201chadis\/s\u00fcnnet vahyi\u201d, \u201cvahy-i bey\u00e2n\u201d gibi isimler verilir. Cebrail (a.s), Allah Te\u00e2l\u00e2\u2019dan tel\u00e2kk\u00ee etti\u011fi vahyi Peygamber Efendimiz\u2019e getirir, o da Cebr\u00e2il\u2019den ald\u0131\u011f\u0131 bu m\u00e2nalar\u0131 kavrayarak kendi ifadeleriyle insanlara aktar\u0131rd\u0131. Yani m\u00e2n\u00e2 Allah\u2019a, laf\u0131zlar ise Peygamber Efendimiz\u2019a aittir.<\/p>\n\n\n\n<p>Vahy-i \u011eayr-i Metl\u00fcv de \u201cNebev\u00ee Hadis\u201d ve \u201cKuds\u00ee Hadis\u201d olmak \u00fczere ikiye ayr\u0131l\u0131r:<\/p>\n\n\n\n<p><strong>1. Nebev\u00ee Hadis:<\/strong> Ras\u00fblullah (s.a.v) Efendimiz\u2019e izafe edilen s\u00f6z, fiil, takrir ve s\u0131fatlar\u0131n b\u00fct\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Bu da iki k\u0131s\u0131md\u0131r:<\/p>\n\n\n\n<p>a. <em>Tevk\u00eef\u00ee olan Nebev\u00ee hadis<\/em>: Allah Ras\u00fbl\u00fc\u2019n\u00fcn m\u00e2na ve muhtevas\u0131n\u0131 vahiyle Rabbinden al\u0131p kendi s\u00f6zleriyle insanlara a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131 din\u00ee hakikatlerdir. Bu nevi hadiste m\u00e2na Allah\u2019tan, laf\u0131zlar ise Ras\u00fbl\u00fc\u2019ndendir.<\/p>\n\n\n\n<p>b. <em>Tevf\u00eek\u00ee olan Nebev\u00ee hadis<\/em>: Ras\u00fblullah (s.a.v) Efendimiz\u2019in vahiy kaynakl\u0131 olmaks\u0131z\u0131n bizzat kendi ak\u0131l ve i\u00e7tihad\u0131n\u0131 kullanarak bir konuda g\u00f6r\u00fc\u015f beyan etmesi, \u00e2yetlerden bir m\u00e2na \u00e7\u0131karmas\u0131d\u0131r. Efendimiz (s.a.v) do\u011fruya isabet buyurursa vahiy onun do\u011frulu\u011funu ikrar eder ve bu tevf\u00eek\u00ee hadis olur. Hata ederse, hemen vahiy gelerek onu d\u00fczeltir, o h\u00e2lde b\u0131rakmazd\u0131. Nitekim Bedir esirlerinin \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi veya onlardan fidye al\u0131nmas\u0131 konusunda isti\u015fare neticesinde Efendimiz (s.a.v), Hz. Eb\u00fb Bekir\u2019in fidye al\u0131nmas\u0131 y\u00f6n\u00fcndeki g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc benimsemi\u015fti. Fakat gelen Enf\u00e2l s\u00fbresi 67. \u00e2yet, Efendimiz\u2019in bu kararda hata etti\u011fini ve nas\u0131l hareket etmesi gerekti\u011fini haber verdi.<\/p>\n\n\n\n<p>Demek ki ister \u201ctevk\u00eef\u00ee\u201d olsun ister \u201ctevf\u00eek\u00ee\u201d, Allah Ras\u00fbl\u00fc\u2019n\u00fcn dinle ilgili ba\u011flay\u0131c\u0131 t\u00fcm hadisleri vahyin tasdikinden veya ikrar\u0131ndan ge\u00e7mi\u015ftir. Netice itibariyle hepsi de Allah\u2019\u0131n murad\u0131na uygundur. Nitekim \u015fu \u00e2yet-i kerime bu hakikati ifade etmektedir:<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201cPeygamber, asla kendi arzu ve hevesine g\u00f6re konu\u015fmaz. Onun bildirdikleri, kendisine Allah taraf\u0131ndan gelen vahiyden ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir.\u201d<\/strong> (en-Necm 53\/3-4)<\/p>\n\n\n\n<p><strong>2. Kuds\u00ee Hadis:<\/strong> Ras\u00fblullah (s.a.v) Efendimiz\u2019in<em> \u201cAllah (c.c) \u015f\u00f6yle buyurdu\u201d<\/em> diye Allah Te\u00e2l\u00e2\u2019ya izafe ederek nakletti\u011fi s\u00f6zlerdir.<\/p>\n\n\n\n<p>Vahy-i Metl\u00fcv dedi\u011fimiz Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem vahyi ile Kuds\u00ee hadis aras\u0131nda \u015fu farklar vard\u0131r:<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem, Allah Te\u00e2l\u00e2\u2019n\u0131n nazm\u0131 ve m\u00e2nas\u0131yla birlikte Ras\u00fbl\u00fc\u2019ne vahyetti\u011fi, Araplara meydan okudu\u011fu, Araplar\u0131n onun en k\u00fc\u00e7\u00fck bir s\u00fbresine bile benzer bir s\u00f6z getiremedikleri Allah kelam\u0131d\u0131r. Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131n bu meydan okumas\u0131 devam etmektedir ve Kur\u2019\u00e2n k\u0131yamete kadar mucize olarak kalacakt\u0131r. Hadis-i kuds\u00eede b\u00f6yle bir meydan okuma ve i\u02bbc\u00e2z s\u00f6z konusu de\u011fildir. Onun m\u00e2nas\u0131 Allah\u2019tan, lafz\u0131 Peygamber Efendimiz\u2019dendir.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem\u2019in b\u00fct\u00fcn \u00e2yetleri tev\u00e2t\u00fcr yoluyla g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar nakledilmi\u015ftir. Hadis-i kuds\u00eelerin pek \u00e7o\u011fu \u00e2h\u00e2d haberlerdir.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem\u2019in tilavetiyle ibadet edilir. Hadis-i kuds\u00ee i\u00e7in b\u00f6yle bir \u015fey mevzubahis de\u011fildir.<a href=\"#_ftn19\">[19]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Bu \u00eezahlardan, Allah Ras\u00fbl\u00fc\u2019n\u00fcn g\u00fcnl\u00fck s\u00f6zleri d\u0131\u015f\u0131ndaki hadislerinin ve s\u00fcnnetlerinin vahiy kaynakl\u0131 oldu\u011fu anla\u015f\u0131l\u0131r. Onun d\u00e2im\u00e2 il\u00e2h\u00ee mur\u00e2kabe ve koruma alt\u0131nda oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Allah Te\u00e2l\u00e2 onu asl\u00e2 kendi h\u00e2line b\u0131rakmam\u0131\u015ft\u0131r. Bu sebeple de kendine oldu\u011fu gibi Ras\u00fbl\u00fc\u2019ne de itaat ve ittib\u00e2y\u0131 emretmi\u015ftir.<a href=\"#_ftn20\">[20]<\/a><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><a>2. Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131n Allah Kel\u00e2m\u0131 Oldu\u011funu G\u00f6steren Deliller<\/a><\/h2>\n\n\n\n<p>Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem Allah\u2019\u0131n vahyetti\u011fi kel\u00e2m\u0131d\u0131r. Ne Cebrail (a.s)\u2019\u0131n ne de Ras\u00fblullah (s.a.v) Efendimiz\u02bcin ona hi\u00e7bir m\u00fcd\u00e2halesi olmam\u0131\u015ft\u0131r. Bunu pek \u00e7ok y\u00f6nden ispat etmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Hul\u00e2saten \u015fu delilleri zikredebiliriz:<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><a>2.1. Efendimiz\u2019in Vahyi Ezberleme Gayreti<\/a><\/h3>\n\n\n\n<p>Vahyin ba\u015flang\u0131c\u0131nda Ras\u00fblullah (s.a.v), n\u00e2zil olan \u00e2yetleri unutmamak i\u00e7in acele acele tekrarlar, dudaklar\u0131n\u0131 k\u0131p\u0131rdat\u0131rd\u0131. E\u011fer Kur\u2019\u00e2n, onun kendinden kaynaklanan bir s\u00f6z olsayd\u0131, b\u00f6yle bir harekete ihtiya\u00e7 hissetmezdi. Allah Te\u00e2l\u00e2 \u015fu \u00e2yetlerle, Ras\u00fbl\u2019\u00fcn\u00fc bu davran\u0131\u015ftan men etmi\u015f ve vahyi kendisinin koruyup beyan edece\u011fini vaad etmi\u015ftir:<\/p>\n\n\n\n<p>\u0644\u064e\u0627 \u062a\u064f\u062d\u064e\u0631\u0650\u0651\u0643\u0652 \u0628\u0650\u0647\u06ea \u0644\u0650\u0633\u064e\u0627\u0646\u064e\u0643\u064e \u0644\u0650\u062a\u064e\u0639\u0652\u062c\u064e\u0644\u064e \u0628\u0650\u0647\u06ea\u06dc \ufd3f\u0661\u0666\ufd3e \u0627\u0650\u0646\u064e\u0651 \u0639\u064e\u0644\u064e\u064a\u0652\u0646\u064e\u0627 \u062c\u064e\u0645\u0652\u0639\u064e\u0647\u064f \u0648\u064e\u0642\u064f\u0631\u0652\u0627\u0670\u0646\u064e\u0647\u064f\u06da \ufd3f\u0661\u0667\ufd3e<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;\u0641\u064e\u0627\u0650\u0630\u064e\u0627 \u0642\u064e\u0631\u064e\u0623\u0652\u0646\u064e\u0627\u0647\u064f \u0641\u064e\u0627\u062a\u064e\u0651\u0628\u0650\u0639\u0652 \u0642\u064f\u0631\u0652\u0627\u0670\u0646\u064e\u0647\u064f\u06da \ufd3f\u0661\u0668\ufd3e \u062b\u064f\u0645\u064e\u0651 \u0627\u0650\u0646\u064e\u0651 \u0639\u064e\u0644\u064e\u064a\u0652\u0646\u064e\u0627 \u0628\u064e\u064a\u064e\u0627\u0646\u064e\u0647\u064f\u06dc \ufd3f\u0661\u0669\ufd3e<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201cVahyi tam alma endi\u015fesiyle dilini k\u0131p\u0131rdatma! Onu zihinde toplay\u0131p okuman\u0131 sa\u011flamak bize \u00e2ittir. O h\u00e2lde, onu okudu\u011fumuz zaman okunu\u015funu takip et. Sonra onu bey\u00e2n etmek de elbette bize \u00e2ittir.\u201d <\/strong>(el-K\u0131y\u00e2me 75\/16-19)<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130bn-i Abb\u00e2s (r.a) bu \u00e2yetlerin n\u00fczul\u00fcyle ilgili olarak \u015f\u00f6yle der:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cRas\u00fblullah (s.a.v) n\u00e2zil olan \u00e2yet-i kerimeleri derhal ezberlemek i\u00e7in kendini me\u015fakkate sokar ve bundan dolay\u0131 \u00e7ok kereler m\u00fcbarek dudaklar\u0131n\u0131 k\u0131m\u0131ldat\u0131rlard\u0131.\u201d Bunu s\u00f6ylerken \u0130bn-i Abbas (r.a):<\/p>\n\n\n\n<p>\u201c\u2012\u0130\u015fte bak Ras\u00fblullah (s.a.v) dudaklar\u0131n\u0131 nas\u0131l k\u0131m\u0131ldatt\u0131ysa ben de sana \u00f6ylece k\u0131m\u0131ldat\u0131yorum\u201d buyurdu ve devam etti:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cBunun \u00fczerine Allah Te\u00e2l\u00e2 Hazretleri ona K\u0131y\u00e2me s\u00fbresinin 16-19. \u00e2yet-i kerimelerini inz\u00e2l buyurdu. Bunlardan <em>\u00ab<\/em><em>Onu zihinde toplay\u0131p okuman\u0131 sa\u011flamak bize \u00e2ittir<\/em><em>\u00bb<\/em><strong> <\/strong>\u00e2yeti \u00abKur\u2019\u00e2n\u2019\u0131 senin sadr\u0131nda toplamam\u0131z, ezberletmemiz ve sonra da senin onu okuyabilmen bize \u00e2ittir\u00bb demektir. <em>\u00ab<\/em><em>O h\u00e2lde, onu okudu\u011fumuz zaman okunu\u015funu takip et<\/em><em>\u00bb<\/em> \u00e2yeti \u00abKur\u2019\u00e2n\u2019\u0131 Cibril\u2019in diliyle sana okudu\u011fumuzda onu dinle ve s\u00fck\u00fbt ederek ona kulak ver!\u00bb demektir. <em>\u00ab<\/em><em>Sonra onu bey\u00e2n etmek de elbette bize \u00e2ittir<\/em><em>\u00bb<\/em> \u00e2yeti de \u00absenin lis\u00e2n\u0131nla onu a\u00e7\u0131klamak da bize aittir\u00bb demektir. \u0130\u015fte bundan sonra Ras\u00fblullah (s.a.v) Efendimiz\u2019e ne zaman Cibril (a.s) gelirse s\u00fck\u00fbt buyurup onu dinler, Cibril (a.s) gidince getirmi\u015f oldu\u011fu \u00e2yet-i kerimeleri o nas\u0131l til\u00e2vet etmi\u015fse Nebiyy-i Muhterem (s.a.v) de \u00f6ylece til\u00e2vet ederlerdi.\u201d<a href=\"#_ftn21\">[21]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Vahiy gelirken Ras\u00fblullah (s.a.v) Efendimiz\u2019in aceleyle onu okumaya \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131, vahye olan muhabbeti<a href=\"#_ftn22\">[22]<\/a>, vahyin lis\u00e2n\u0131na verdi\u011fi hal\u00e2vet<a href=\"#_ftn23\">[23]<\/a> ve en m\u00fchimi de vazifesine verdi\u011fi ehemmiyet ve g\u00f6sterdi\u011fi titizlik sebebiyle idi. O, gelen vahyin bir harfini bile ka\u00e7\u0131rmayay\u0131m ve unutmayay\u0131m diye hemen \u00e2yetleri ezberlemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu. Cen\u00e2b-\u0131 Hak ona bu hususta endi\u015fe ve tel\u00e2\u015f g\u00f6stermemesini emrederek vahyi tam olarak kendisine ezberletece\u011fini vaad etti.<a href=\"#_ftn24\">[24]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Bu konuyla ilgili di\u011fer bir \u00e2yet de \u015fudur: <strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u0641\u064e\u062a\u064e\u0639\u064e\u0627\u0644\u064e\u0649 \u0627\u0644\u0644\u0651\u0670\u0647\u064f \u0627\u0644\u0652\u0645\u064e\u0644\u0650\u0643\u064f \u0627\u0644\u0652\u062d\u064e\u0642\u064f\u0651\u06da \u0648\u064e\u0644\u064e\u0627 \u062a\u064e\u0639\u0652\u062c\u064e\u0644\u0652 \u0628\u0650\u0627\u0644\u0652\u0642\u064f\u0631\u0652\u0627\u0670\u0646\u0650 \u0645\u0650\u0646\u0652 \u0642\u064e\u0628\u0652\u0644\u0650 \u0627\u064e\u0646\u0652 \u064a\u064f\u0642\u0652\u0636\u0670\u0653\u0649 \u0627\u0650\u0644\u064e\u064a\u0652\u0643\u064e \u0648\u064e\u062d\u0652\u064a\u064f\u0647\u064f\u06d8 \u0648\u064e\u0642\u064f\u0644\u0652 \u0631\u064e\u0628\u0650\u0651 \u0632\u0650\u062f\u0652\u0646\u06ea\u064a \u0639\u0650\u0644\u0652\u0645\u0627\u064b<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201cGer\u00e7ekli\u011finde \u015f\u00fcphe bulunmayan, her \u015feye h\u00fck\u00fcmran olan Allah y\u00fcceler y\u00fccesidir. Sana vahyi tamamlanmadan Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131 okumada aceleci davranma ve \u00abRabbim! \u0130lmimi artt\u0131r\u00bb de!\u201d <\/strong>(T\u00e2-h\u00e2 20\/114)<strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Yani, Cibr\u00eel (a.s) vahyi bitirmeden unutma korkusuyla onu okumaya ba\u015flama! Gelen m\u00fccmel \u00e2yetlerin m\u00e2n\u00e2lar\u0131n\u0131 biz sana a\u00e7\u0131klamadan onlar\u0131 ash\u00e2b\u0131na okuma ve yazd\u0131rma! Kur\u2019\u00e2n\u2019la h\u00fck\u00fcm verece\u011fin zaman, biz sana meseleyi bey\u00e2n edinceye kadar o konuda acele etme!<a href=\"#_ftn25\">[25]<\/a> \u201cRabbim, bana daha fazla \u00e2yet ve s\u00fbre indir, Kur\u2019\u00e2n\u2019a d\u00e2ir ilmimi ve anlay\u0131\u015f\u0131m\u0131 art\u0131r, senin kitab\u0131na dair daha \u00e7ok \u015fey \u00f6\u011frenmeyi ve onun m\u00e2n\u00e2lar\u0131n\u0131 daha iyi anlamay\u0131 bana nas\u00eeb eyle, ezber kuvvetimi art\u0131r\u201d diye dua et.<a href=\"#_ftn26\">[26]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Bu \u00e2yette Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131 nas\u0131l dinleyip \u00f6\u011frenmek ve ezberlemek gerekti\u011fine d\u00e2ir g\u00fczel bir edep ve metot \u00f6\u011fretiliyor. Onu \u00f6nce dikkatlice dinlemek, sonra da g\u00fczelce okuyup ezberlemeye \u00e7al\u0131\u015fmak gerekiyor. B\u00f6yle g\u00fczel bir inceli\u011fi bize \u00f6\u011fretti\u011fi i\u00e7in de Allah\u2019\u0131n huz\u00fbrunda boyun e\u011fip O\u2019na \u015f\u00fckretmek ve \u201cdaha bilmedi\u011fimiz nice incelikleri bize \u00f6\u011fret\u201d diye dua etmek gerekiyor.<a href=\"#_ftn27\">[27]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Yine Rabbimiz, di\u011fer bir \u00e2yette Peygamber Efendimiz\u2019e, <strong>\u201cSana okutaca\u011f\u0131z ve Allah dilemedik\u00e7e unutmayacaks\u0131n\u201d <\/strong>diye vaadde bulunmu\u015ftur.<a href=\"#_ftn28\">[28]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Bu \u00e2yetler Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131n, Peygamber Efendimiz\u2019e \u00e2it s\u00f6zler olmay\u0131p il\u00e2h\u00ee bir kaynaktan geldi\u011fini ve ona \u00f6\u011fretildi\u011fini g\u00f6steren apa\u00e7\u0131k delillerdir.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><a>2.2. Bazen Vahyin Gecikmesi<\/a><\/h3>\n\n\n\n<p>Risaletin ilk g\u00fcnlerinde meydana gelen \u201cFetret-i Vahiy\u201d esn\u00e2s\u0131nda ve daha sonra ya\u015fanan muhtelif h\u00e2diselerde Ras\u00fblullah Efendimiz (s.a.v) vahyin n\u00fcz\u00fbl\u00fcn\u00fc \u00e7ok arzu etmi\u015flerdi. Ancak Cebr\u00e2\u00eel (a.s) onun istedi\u011fi zaman de\u011fil, Allah Te\u00e2l\u00e2 ne zaman emrettiyse o zaman vahyi getirdi. Zira o, g\u00f6kteki \u201cEm\u00een\u201ddir. Allah Te\u00e2l\u00e2 onu ker\u00eem (de\u011ferli), \u00e7ok kuvvetli, \u00fcst\u00fcn vas\u0131flarla m\u00fczeyyen, Ar\u015f\u2019\u0131n sahibi yan\u0131nda itibarl\u0131, g\u00f6klerde kendisine itaat edilen ve g\u00fcvenilir diye methetmi\u015ftir.<a href=\"#_ftn29\">[29]<\/a> Sem\u00e2lardaki Em\u00een, vahyi en g\u00fczel \u015fekilde getirip yerdeki Em\u00een\u2019e veriyordu. O da bu vahiyleri tam olarak insanlara ula\u015ft\u0131r\u0131yordu. Hatta kendisini azarlayan vahiyleri bile aynen tebli\u011f ediyordu. Nitekim Cen\u00e2b-\u0131 Hak onun bu em\u00e2net vasf\u0131n\u0131 <strong>\u201cO, gayb\u0131n bilgilerini <\/strong>(sizden)<strong> esirgemez\u201d<\/strong><a href=\"#_ftn30\">[30]<\/a> \u00e2yetiyle tasdik ve tescil etmi\u015ftir. Bu durum Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131n senedinin ve bize geli\u015f yolunun ne kadar sa\u011flam ve g\u00fcvenilir oldu\u011funu g\u00f6stermektedir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bir defas\u0131nda Ras\u00fblullah (s.a.v), Hz. Cibr\u00eel\u2019e:<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201c\u2013Ni\u00e7in yan\u0131ma daha fazla gelmiyorsun?\u201d<\/em> diye sormu\u015flard\u0131. Bunun \u00fczerine:<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201cBiz ancak Rabbinin emri ile ineriz. \u00d6n\u00fcm\u00fczde, arkam\u0131zda ve bunlar aras\u0131nda olan her \u015fey O\u2019na \u00e2ittir. Rabbin, unutmaktan m\u00fcnezzehtir\u201d<\/strong><a href=\"#_ftn31\"><sup>[31]<\/sup><\/a> \u00e2yeti n\u00e2zil oldu.<a href=\"#_ftn32\">[32]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>\u015eimdi konuyla ilgili birka\u00e7 misal zikredelim: Kurey\u015f m\u00fc\u015frikleri, Nadr bin H\u00e2ris ve Ukbe bin Eb\u00ee Muayt\u2019\u0131 Med\u00eene\u2019deki yahud\u00ee hahamlar\u0131na g\u00f6ndermi\u015flerdi. Yanlar\u0131ndaki kitapta Ras\u00fblullah (s.a.v) Efendimiz hakk\u0131nda bir bilgi olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 soruyorlard\u0131. Ehl-i kitap olduklar\u0131 i\u00e7in onlar\u0131 kendilerinden daha bilgili ve k\u00fclt\u00fcrl\u00fc g\u00f6r\u00fcyor ve s\u00f6zlerine itimat ediyorlard\u0131. Yahud\u00ee hahamlar\u0131 onlara \u015fu akl\u0131 verdiler:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201c\u2013\u015eimdi size s\u00f6yleyece\u011fimiz \u00fc\u00e7 \u015feyi ona sorun! E\u011fer onlar\u0131 bilirse, Allah taraf\u0131ndan g\u00f6nderilmi\u015f bir peygamberdir. Bilemezse, bir sahtek\u00e2rd\u0131r ve s\u00f6yledikleri \u015feyleri kendi kendine uyduruyordur. Bu durumda ona istedi\u011finizi yapabilirsiniz. \u0130lk olarak ona \u00e7ok eski zamanlarda ya\u015fam\u0131\u015f olan gen\u00e7leri (Ash\u00e2b-\u0131 Kehf\u2019i) sorun! Onlar\u0131n ger\u00e7ekten garip, \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 haberleri vard\u0131r. Sonra, \u00e7ok dola\u015fan ve yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn do\u011fular\u0131na, bat\u0131lar\u0131na kadar giderek oralar\u0131 fetheden z\u00e2t\u0131 (Z\u00fclkarneyn\u2019i) sorun? Bir de r\u00fbhu sorun?..\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Kurey\u015fliler Allah Ras\u00fbl\u00fc\u2019ne gelerek bunlar\u0131 sordular. Ras\u00fblullah (s.a.v) de \u201cin\u015f\u00e2allah\u201d demeyi unutarak:<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201c\u2013Sorduklar\u0131n\u0131z\u0131n cev\u00e2b\u0131n\u0131 size yar\u0131n verece\u011fim\u201d<\/em> buyurdular. Bunun \u00fczerine Kurey\u015fliler yan\u0131ndan ayr\u0131ld\u0131lar. Allah Ras\u00fbl\u00fc (s.a.v) on be\u015f g\u00fcn (bir riv\u00e2yete g\u00f6re k\u0131rk g\u00fcn) beklediler. Fakat bu zaman zarf\u0131nda Allah Te\u00e2l\u00e2 kendisine bu konularla ilgili ne bir vahiy indirdi ne de Cebr\u00e2\u00eel (a.s)\u2019\u0131 g\u00f6nderdi. Nih\u00e2yet Mekkeliler:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201c\u2013Muhammed bize yar\u0131n cevap verece\u011fim diye vaadde bulundu. Bug\u00fcn on be\u015f g\u00fcn oldu h\u00e2l\u00e2 sorduklar\u0131m\u0131zdan hi\u00e7biri hakk\u0131nda bize bilgi vermedi\u201d demeye ba\u015flad\u0131lar. Vahyin gelmemesi elbette Allah Ras\u00fbl\u00fc\u2019n\u00fc \u00e7ok \u00fcz\u00fcyor, Mekkelilerin bu konu\u015fmalar\u0131 onu bir hayli incitiyordu. Sonunda Cebr\u00e2\u00eel (a.s) geldi. Ras\u00fblullah Efendimiz (s.a.v):<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201c\u2013Ey Cibr\u00eel, o kadar geciktin ki senin hakk\u0131nda (art\u0131k gelmeyeceksin diye) s\u00fb-i zanda bulundum ve ayn\u0131 zamanda seni \u00f6zledim!\u201d<\/em> buyurdular. Cebr\u00e2\u00eel (a.s):<\/p>\n\n\n\n<p>\u201c\u2013Ben seni daha \u00e7ok \u00f6zledim, fakat ben vazifeli bir memurum, g\u00f6nderildi\u011fimde inerim, g\u00f6nderilmedi\u011fimde gelemem!\u201d dedi. Cebr\u00e2\u00eel (a.s), Allah Te\u00e2l\u00e2\u2019dan Kehf S\u00fbresi\u2019ni getirmi\u015fti. Bu s\u00fbrede ink\u00e2rc\u0131lar\u0131n sordu\u011fu Ash\u00e2b-\u0131 Kehf ile Z\u00fclkarneyn (a.s)\u2019\u0131n haberleri vard\u0131. O esn\u00e2da bir de:<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201cSana ruhtan soruyorlar. De ki: Ruh, Rabbimin emrindendir ve size ancak az bir ilim verilmi\u015ftir\u201d<\/strong><a href=\"#_ftn33\">[33]<\/a> \u00e2yeti n\u00e2zil oldu.<a href=\"#_ftn34\">[34]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Nebiyy-i Ekrem Efendimiz (s.a.v) Medine\u2019ye ilk te\u015friflerinde on alt\u0131 veya on yedi ay Beyt\u00fc\u2019l-Makdis\u2019e do\u011fru namaz k\u0131ld\u0131lar. H\u00e2lbuki k\u0131blenin Beyt\u00fc\u2019l-Har\u00e2m\u2019a do\u011fru olmas\u0131n\u0131 arzu ediyorlard\u0131.<a href=\"#_ftn35\">[35]<\/a> Ras\u00fblullah Efendimiz (s.a.v), bu arzusunu if\u00e2de etmek i\u00e7in uzun zamand\u0131r y\u00fcz\u00fcn\u00fc sem\u00e2ya \u00e7evirip duruyor, il\u00e2h\u00ee emri bekliyorlard\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc K\u00e2be, \u0130brahim (a.s)\u2019\u0131n k\u0131blesiydi ve ona y\u00f6nelmek Araplar\u0131 \u00eem\u00e2na daha fazla te\u015fvik ederdi. \u00dcstelik Araplar K\u00e2be ile iftihar ediyor, onu ziyaret ederek tav\u00e2f ediyorlard\u0131. Bir de, K\u00e2be\u2019ye d\u00f6nmek s\u00fbretiyle, yahud\u00eelere benzemekten ve onlar\u0131n muhtelif ithamlar\u0131ndan kurtulacaklard\u0131.<a href=\"#_ftn36\"><sup>[36]<\/sup><\/a> Ancak k\u0131ble, on alt\u0131 ya da on yedi ay gibi uzun bir s\u00fcre bekledikten sonra, pek \u00e7ok hikmete mebn\u00ee K\u00e2be istik\u00e2metine \u00e7evrildi. Allah Te\u00e2l\u00e2 \u015f\u00f6yle buyurdu:<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201cBiz senin, y\u00fcz\u00fcn\u00fc g\u00f6\u011fe do\u011fru \u00e7evirdi\u011fini elbette g\u00f6r\u00fcyoruz. \u0130\u015fte \u015fimdi kesin olarak seni memnun olaca\u011f\u0131n k\u0131bleye d\u00f6nd\u00fcr\u00fcyoruz. Art\u0131k y\u00fcz\u00fcn\u00fc Mescid-i Har\u00e2m taraf\u0131na \u00e7evir; nerede olursan\u0131z olun y\u00fcz\u00fcn\u00fcz\u00fc o y\u00f6ne \u00e7evirin!\u201d<\/strong> (el-Bakara 2\/144)<a href=\"#_ftn37\">[37]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Ben\u00ee Mustal\u0131k Gazvesi\u2019nden d\u00f6nerken m\u00fcn\u00e2f\u0131klar Hz. \u00c2i\u015fe V\u00e2lidemiz\u2019e n\u00e2mus iftir\u00e2s\u0131 att\u0131lar (\u0130fk H\u00e2disesi). Daha sonra da bunu insanlar aras\u0131nda yaymaya ba\u015flad\u0131lar. Ras\u00fblullah (s.a.v) hayat\u0131n\u0131n en zor g\u00fcnlerini ya\u015f\u0131yordu. Zira \u00e2ilesine, iffet ve n\u00e2musuna iftir\u00e2 at\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Bu durum insanlar\u0131n zihnine \u015f\u00fcphe sokacak ve onun tebli\u011f vazifesini yerine getirmesini g\u00fc\u00e7le\u015ftirecekti. Allah Ras\u00fbl\u00fc (s.a.v) i\u015fin hakikatini bilmiyor, ne oldu\u011funu \u00f6\u011frenmek i\u00e7in vahiy bekliyordu. \u00c2ilesiyle ilgili olarak, \u201cBen onun hakk\u0131nda iyilikten ba\u015fka bir duruma \u015f\u00e2hid de\u011filim!\u201d buyuruyor ve bekliyordu. \u0130\u015fi tedkik ve tahkik ettikten ve ash\u00e2b\u0131yla gerekli isti\u015f\u00e2releri yapt\u0131ktan sonra, en nih\u00e2yet Hz. \u00c2i\u015fe\u2019ye:<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cBak \u00c2i\u015fe! Senin hakk\u0131nda \u015f\u00f6yle \u015f\u00f6yle bir s\u00f6z i\u015fittim. \u015eayet m\u00e2sum isen Allah seni temize \u00e7\u0131karacakt\u0131r. Yok, e\u011fer g\u00fcn\u00e2ha te\u015febb\u00fcs ettiysen, Allah\u2019tan af dile!\u201d<\/em> buyurdular. Bu, gayb\u0131 bilmeyen bir be\u015ferin if\u00e2desidir. \u0130\u015fin hakikatini ancak Allah Te\u00e2l\u00e2 bildirdi\u011finde \u00f6\u011frenecektir. Tam bir ay b\u00f6ylesine zor g\u00fcnler ge\u00e7irdiler. Nih\u00e2yetinde N\u00fbr S\u00fbresi\u2019nin \u00e2yetleri n\u00e2zil oldu. Hz. \u00c2i\u015fe v\u00e2lidemizin m\u00e2sumiyeti \u00e2yet-i kerimelerle haber verildi.<a href=\"#_ftn38\"><sup>[38]<\/sup><\/a> Ras\u00fblullah (s.a.v), vahye m\u00fcd\u00e2halede bulunabilseydi en fazla bug\u00fcnlerde ihtiyac\u0131 vard\u0131. Ancak vahiy tamamen Allah\u2019a \u00e2ittir. O istedi\u011fi zaman istedi\u011fi \u015feyi vahyeder. Allah\u2019\u0131n ras\u00fbl olarak se\u00e7ti\u011fi insanlar\u0131n hangi \u015fartlar alt\u0131nda olursa olsun Allah ad\u0131na bir s\u00f6z uydurmalar\u0131na imk\u00e2n yoktur. Bu, aklen herkesin kavrayabilece\u011fi bir durum olmakla birlikte Cen\u00e2b-\u0131 Hak insanlar\u0131n zihnindeki \u015f\u00fcpheleri tamamen iz\u00e2le etmek i\u00e7in bunu bir de Kur\u2019\u00e2n\u2019da haber vermi\u015ftir:<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201cE\u011fer (Peygamber) bize atfen baz\u0131 s\u00f6zler uydurmu\u015f olsayd\u0131, elbette onu k\u0131sk\u0131vrak yakalard\u0131k. Sonra onun can damar\u0131n\u0131 kopar\u0131rd\u0131k. Hi\u00e7biriniz buna m\u00e2ni de olamazd\u0131n\u0131z.\u201d <\/strong>(el-H\u00e2kka 69\/44-47)<\/p>\n\n\n\n<p>Demek ki Ras\u00fblullah Efendimiz (s.a.v) b\u00fct\u00fcn s\u0131k\u0131nt\u0131, me\u015fakkat ve iptil\u00e2lara ra\u011fmen tebli\u011f vazifesinde herhangi bir kusur g\u00f6stermemi\u015f, Allah\u2019\u0131n r\u00e2z\u0131 olaca\u011f\u0131 \u015fekilde vazifesini \u00eef\u00e2 etmi\u015ftir. Di\u011fer peygamberler de ayn\u0131 \u015fekilde s\u0131dk ve em\u00e2netle vazifelerini \u00eef\u00e2 etmi\u015flerdir. Hayatlar\u0131nda kitaplar\u0131na herhangi bir be\u015fer\u00ee m\u00fcd\u00e2hale olmam\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6nceki kitaplar hep peygamberlerin vefat\u0131ndan sonra tahr\u00eef edilmi\u015ftir. \u0130nananlar ve \u00e2limler kitaplar\u0131na hakk\u0131yla sahip \u00e7\u0131kamam\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><a>2.3. Zaman Zaman \u0130t\u00e2b \u00c2yetlerinin \u0130nmesi<\/a><\/h3>\n\n\n\n<p>Ras\u00fblullah (s.a.v) kendi i\u00e7tihad\u0131na b\u0131rak\u0131lan meselelerde bazen il\u00e2h\u00ee h\u00fckme uymayan h\u00fck\u00fcmler verdi\u011finde veya kendisinden bir zelle zuhur etti\u011finde derhal uyar\u0131l\u0131yor ve d\u00fczeltiliyordu. Hatta zaman zaman azarland\u0131\u011f\u0131 bile oluyordu. Bug\u00fcn Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem\u2019de bunun birka\u00e7 misalini h\u00e2l\u00e2 okumaktay\u0131z.<\/p>\n\n\n\n<p>Mesel\u00e2 Ras\u00fblullah (s.a.v) bir g\u00fcn Kurey\u015f\u2019in baz\u0131 ileri gelenlerine \u0130sl\u00e2m\u2019\u0131 anlat\u0131yorlard\u0131. Daha \u00f6nce m\u00fcsl\u00fcman olan \u00e2m\u00e2 sah\u00e2b\u00ee Abdullah b. \u00dcmmi Mekt\u00fbm (r.a) yan\u0131na gelerek kendisini ir\u015f\u00e2d etmesini istedi. Fakat o esnada me\u015fgul oldu\u011fu muh\u00e2taplar\u0131n\u0131 g\u00fccendirmek istemeyen Allah Ras\u00fbl\u00fc (s.a.v), onunla ilgilenemedi. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00f6nde gelenlerden birinin m\u00fcsl\u00fcman olmas\u0131 kap\u0131lar\u0131 a\u00e7acak, ard\u0131ndan pek \u00e7ok insan\u0131n iman etmesine sebep olabilecekti. \u0130bn-i \u00dcmmi Mekt\u00fbm\u2019un talebini \u0131srarla tekrar\u0131ndan dolay\u0131 da ona kar\u015f\u0131 y\u00fcz\u00fcn\u00fc biraz ek\u015fitti. Bunun \u00fczerine \u015fu \u00e2yet-i ker\u00eemeler n\u00e2zil oldu:<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201cSurat\u0131n\u0131 ast\u0131, y\u00fcz\u00fcn\u00fc \u00e7evirdi. \u00c7\u00fcnk\u00fc ona g\u00f6z\u00fc g\u00f6rmeyen biri gelmi\u015fti. Sen nereden bileceksin, belki o ar\u0131nacakt\u0131. Yahut o \u00f6\u011f\u00fct alacak da \u00f6\u011f\u00fct kendisine fayda verecekti. Sen ise kendini her \u015feyden m\u00fcsta\u011fn\u00ee g\u00f6renle ilgileniyorsun. Onun ar\u0131nmamas\u0131ndan sen sorumlu de\u011filsin! Ama g\u00f6nl\u00fcnde Allah korkusu ta\u015f\u0131yarak ko\u015fup sana gelenle ilgilenmiyorsun!\u201d<\/strong><a href=\"#_ftn39\"><sup>[39]<\/sup><\/a><strong> <\/strong>(Abese 80\/1-10)<a href=\"#_ftn40\">[40]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Ras\u00fblullah (s.a.v), amcas\u0131 Eb\u00fb T\u00e2lib i\u00e7in Allah\u2019tan ma\u011ffiret dilemek isteyince:<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201c<\/strong>(K\u00e2fir olarak \u00f6l\u00fcp) <strong>cehennem ehli olduklar\u0131 onlara a\u00e7\u0131k\u00e7a belli olduktan sonra, akrab\u00e2 dah\u00ee olsalar, <\/strong>(Allah\u2019a) <strong>ortak ko\u015fanlar i\u00e7in af dilemek ne Peygamber\u2019e yara\u015f\u0131r ne de inananlara!\u201d<\/strong><a href=\"#_ftn41\">[41]<\/a> \u00e2yeti n\u00e2zil oldu.<a href=\"#_ftn42\">[42]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>M\u00fcn\u00e2f\u0131klar\u0131n re\u00eesi Abdullah bin \u00dcbey bin Sel\u00fbl\u2019\u00fcn, Abdullah isminde s\u00e2lih ve s\u00e2d\u0131k bir o\u011flu vard\u0131. Babas\u0131 vefat edince Ras\u00fblullah (s.a.v) Efendimiz\u2019e gelip cen\u00e2ze namaz\u0131n\u0131 k\u0131ld\u0131rmas\u0131 i\u00e7in \u0131sr\u00e2r etti. Allah Ras\u00fbl\u00fc (s.a.v) de m\u00fcnaf\u0131klar\u0131n kalplerini yumu\u015fat\u0131p hakik\u00ee imana gelmelerine vesile olmak gibi bir tak\u0131m m\u00fcl\u00e2hazalarla bu iste\u011fi kabul ettiler. Bunun \u00fczerine \u015fu \u00e2yet-i ker\u00eeme n\u00e2zil oldu:<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201cOnlardan \u00f6lm\u00fc\u015f olan hi\u00e7birine asl\u00e2 namaz k\u0131lma; onun kabri ba\u015f\u0131nda da durma! \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar Allah ve Ras\u00fbl\u00fc\u2019n\u00fc ink\u00e2r ettiler ve f\u00e2s\u0131k olarak \u00f6ld\u00fcler.\u201d <\/strong>(et-Tevbe 9\/84)<a href=\"#_ftn43\">[43]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Allah Ras\u00fbl\u00fc (s.a.v), keyf\u00ee ve basit bahanelerle Teb\u00fck Seferi\u2019ne i\u015ftir\u00e2k etmeyen seksen ki\u015finin m\u00e2zeretlerini kab\u00fbl edip onlara izin vermi\u015flerdi. Bunun \u00fczerine \u015fu \u00e2yet-i ker\u00eeme n\u00e2zil oldu:<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201cAllah seni affetti. Fakat do\u011fru s\u00f6yleyenler sana iyice belli olup yalanc\u0131lar\u0131 bilinceye kadar onlara ni\u00e7in izin verdin?!\u201d<\/strong> (et-Tevbe 9\/43)<a href=\"#_ftn44\">[44]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem, Ras\u00fblullah (s.a.v) Efendimiz\u2019in s\u00f6z\u00fc olsayd\u0131, o, kendisi hakk\u0131nda bu kadar \u015fiddetli ve ac\u0131 if\u00e2deler kullanmazd\u0131. Bu t\u00fcr konularda hi\u00e7 de\u011filse s\u00fck\u00fbt ederek kus\u00fbrunu \u00f6rtmek isterdi.<\/p>\n\n\n\n<p>Konuyla ilgili bir misal de \u015fu h\u00e2disedir: Ras\u00fblullah (s.a.v) <strong>Zeyd b. H\u00e2rise<\/strong>\u2019yi (\u00f6. 8\/629) k\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015fta k\u00f6le olarak tan\u0131m\u0131\u015f, onu azat ederek evlatl\u0131k edinmi\u015fti. Zeyd b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcnde Ras\u00fblullah Efendimiz onu halas\u0131n\u0131n k\u0131z\u0131 Zeyneb bint-i Cah\u015f ile evlendirdi. Aralar\u0131nda uyum olmad\u0131. Bir sene kadar evli kald\u0131lar. \u0130yice bunalan Zeyd (r.a) nihayetinde Peygamber Efendimiz\u2019e \u015fik\u00e2yete geldi ve bo\u015fanmak istedi\u011fini s\u00f6yledi. Ras\u00fblullah (s.a.v) ona \u201cAllah\u2019tan kork ve zevcene sahip \u00e7\u0131k!\u201d buyurdular. H\u00e2lbuki Cen\u00e2b-\u0131 Hak onlar\u0131n bo\u015fanaca\u011f\u0131n\u0131 ve Zeyneb\u2019in kendisiyle evlenece\u011fini Ras\u00fblullah\u2019a bildirmi\u015fti. Ancak o, toplumda yayg\u0131n olan \u00e7ok kuvvetli bir \u00e2det sebebiyle insanlar\u0131n kendisini ay\u0131plamas\u0131ndan ve bu evlili\u011fi aleyhine delil olarak kullanmas\u0131ndan korkuyor ve bu haberi kimseye s\u00f6yleyemiyordu. Bunun \u00fczerine \u015fu \u00e2yet-i kerime n\u00e2zil oldu:<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201cBir zaman, Allah\u2019\u0131n kendisine lutufta bulundu\u011fu, senin de lutufk\u00e2r davrand\u0131\u011f\u0131n ki\u015fiye, \u00abE\u015finle evlilik ba\u011f\u0131n\u0131 koru, Allah\u2019tan kork\u00bb demi\u015ftin. Bunu derken Allah\u2019\u0131n ileride a\u00e7\u0131klayaca\u011f\u0131 bir \u015feyi i\u00e7inde sakl\u0131yordun, kendisinden \u00e7ekinme hususunda Allah\u2019\u0131n \u00f6nceli\u011fi bulundu\u011fu halde sen halktan \u00e7ekiniyordun. Zeyd onu bo\u015fay\u0131nca, m\u00fc\u2019minlere evl\u00e2tl\u0131klar\u0131n\u0131n bo\u015fad\u0131\u011f\u0131 e\u015fleriyle evlenmeleri hususunda bir s\u0131k\u0131nt\u0131 gelmesin diye seni o kad\u0131nla evlendirdik. Allah\u2019\u0131n emri elbet yerine getirilecektir.\u201d<\/strong> (el-Ahz\u00e2b 33\/37)<\/p>\n\n\n\n<p>Allah Te\u00e2l\u00e2, insanlar\u0131n evlatl\u0131k edindikleri kimseleri kendi \u00f6z evlatlar\u0131 gibi g\u00f6rmelerinin yanl\u0131\u015f oldu\u011funu kuvvetli bir \u015fekilde vurgulamak i\u00e7in Peygamber Efendimiz\u2019e Hz. Zeyneb\u2019le evlenmesini emretti. M\u00fc\u015frikler ve M\u00fcnaf\u0131klar, \u201cbize yasaklad\u0131\u011f\u0131 h\u00e2lde kendisi o\u011flunun bo\u015fad\u0131\u011f\u0131 han\u0131mla evlendi\u201d diye dedikoduya ba\u015flad\u0131lar. Bunun \u00fczerine \u015fu \u00e2yet-i kerimeler indi:<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201c\u2026Kendi sulb\u00fcn\u00fczden olan o\u011fullar\u0131n\u0131z\u0131n e\u015fleri ve iki k\u0131z karde\u015fi birden almak da size haram k\u0131l\u0131nd\u0131\u2026\u201d<\/strong> (en-Nis\u00e2 4\/23)<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201c\u2026Allah evl\u00e2tl\u0131klar\u0131n\u0131z\u0131 ger\u00e7ek o\u011fullar\u0131n\u0131z yapmam\u0131\u015ft\u0131r\u2026\u201d<\/strong> (el-Ahz\u00e2b 33\/4)<\/p>\n\n\n\n<p>\u201c\u2026<strong>M\u00fc\u2019minlere evl\u00e2tl\u0131klar\u0131n\u0131n bo\u015fad\u0131\u011f\u0131 e\u015fleriyle evlenmeleri hususunda bir s\u0131k\u0131nt\u0131 gelmesin diye seni o kad\u0131nla evlendirdik<\/strong>\u2026\u201d (Ahz\u00e2b 33\/37)<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201cMuhammed i\u00e7inizden hi\u00e7bir erke\u011fin babas\u0131 de\u011fildir, fakat o Allah\u2019\u0131n el\u00e7isidir ve peygamberlerin sonuncusudur.\u201d<\/strong> (el-Ahz\u00e2b, 33\/40)<a href=\"#_ftn45\">[45]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Allah daima hakk\u0131 s\u00f6yler ve O\u2019nun h\u00fckm\u00fc mutlaka yerine gelir. Zeyd (r.a), Allah Ras\u00fbl\u00fc\u2019n\u00fcn o\u011flu de\u011fil, din karde\u015fi idi. Her insan\u0131 babas\u0131na nispet etmek Allah kat\u0131nda daha do\u011fru ve ger\u00e7ek\u00e7idir. Bu sebeple o g\u00fcn topluma iyice yerle\u015fmi\u015f olan bu yanl\u0131\u015f anlay\u0131\u015f ve \u00e2det, bu evlilikle ortadan kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015f oldu. O g\u00fcne kadar Zeyd b. Muhammed diye \u00e7a\u011fr\u0131lan Zeyd\u2019e, bu \u00e2yetlerin inmesinden sonra tekrar Zeyd b. H\u00e2rise diye hitap edilmeye ba\u015fland\u0131.<a href=\"#_ftn46\"><sup>[46]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Hz. \u00c2i\u015fe (r.a) \u015f\u00f6yle demi\u015ftir:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201c\u015eayet Muhammed (a.s), kendisine gelen vahiyden herhangi bir \u015fey gizlemi\u015f olsayd\u0131 <strong>\u00ab\u2026Allah\u2019\u0131n a\u00e7\u0131\u011fa vuraca\u011f\u0131 \u015feyi i\u00e7inde sakl\u0131yor, insanlardan korkuyordun. H\u00e2lbuki en \u00e7ok Allah\u2019tan korkman gerekirdi&#8230;\u00bb<\/strong><a href=\"#_ftn47\">[47]<\/a> \u00e2yetini gizlerdi.\u201d<a href=\"#_ftn48\"><sup>[48]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n<p>YineHz. \u00c2i\u015fe (r.a) \u015f\u00f6yle demi\u015ftir:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cKim Ras\u00fblullah (s.a.v)\u2019in Allah\u2019\u0131n kit\u00e2b\u0131ndan bir \u015feyi gizledi\u011fi zann\u0131na kap\u0131l\u0131rsa Allah\u2019a \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir iftir\u00e2 atm\u0131\u015f olur. \u00c7\u00fcnk\u00fc Allah Te\u00e2l\u00e2 \u015f\u00f6yle buyurmaktad\u0131r:<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201cEy Ras\u00fbl! Rabbinden sana indirileni tebli\u011f et! E\u011fer bunu yapmazsan O\u2019nun mesaj\u0131n\u0131 iletmemi\u015f olursun\u2026\u201d<\/strong> (el-M\u00e2ide 5\/67)<a href=\"#_ftn49\">[49]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Nakletti\u011fimiz misallerde de g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere vahiy tamamen Allah\u2019\u0131n ir\u00e2desiyle gelmi\u015ftir. Ras\u00fblullah (s.a.v) Efendimiz\u2019in \u00e7ok istedi\u011fi baz\u0131 zamanlarda gelmedi\u011fi gibi bazen de onun tercihinin hatal\u0131 oldu\u011funu bildirmi\u015f ve kendisini \u00eek\u00e2z etmi\u015ftir. B\u00fct\u00fcn bunlara ra\u011fmen Allah Ras\u00fbl\u00fc (s.a.v) kendisine inen vahyi, bir tek harfini bile gizlemeden tam olarak tebli\u011f etmi\u015ftir. \u0130nsanlar ise kendi yazd\u0131klar\u0131 kitaplarda aleyhlerine olan herhangi bir \u015feyi yazmaz, kendilerini tenkid edip azarlamazlar.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu nevi \u00e2yetler ayn\u0131 zamanda Ras\u00fblullah (s.a.v)\u2019in her zaman Allah Te\u00e2l\u00e2\u2019n\u0131n g\u00f6zetiminde oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. \u00d6yle anla\u015f\u0131l\u0131yor ki, onun fiil ve s\u00f6zleri bir tarafa, kalbindeki duygular\u0131 bile vahiyle tashih edilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><a>2.4. Bazen Vahyin Kapal\u0131 Gelmesi<\/a><\/h3>\n\n\n\n<p>Ras\u00fblullah (s.a.v) Efendimiz\u2019e gelen vahiy bazen kapal\u0131 olurdu. Ash\u00e2b-\u0131 kiram \u00e2yeti nas\u0131l ya\u015fayacaklar\u0131n\u0131 sorarlar ancak Efendimiz (s.a.v), Allah\u2019tan herhangi bir bilgi gelmeden kendili\u011finden herhangi bir \u00eezahta bulunamazd\u0131. Mesel\u00e2;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201cG\u00f6klerde ve yerde olanlar\u0131n hepsi Allah\u2019\u0131nd\u0131r; i\u00e7inizdekini a\u00e7\u0131klasan\u0131z da gizleseniz de Allah, sizi onunla hes\u00e2ba \u00e7eker&#8230;\u201d<\/strong><a href=\"#_ftn50\">[50]<\/a><strong> <\/strong>\u00e2yet-i kerimesi n\u00e2zil olmu\u015ftu. Bu \u00e2yet ash\u00e2b-\u0131 kir\u00e2ma \u00e7ok a\u011f\u0131r geldi. Ras\u00fblullah (s.a.v) Efendimiz\u2019in huzuruna var\u0131p diz \u00e7\u00f6kerek:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201c\u2013Ey Allah\u2019\u0131n ras\u00fbl\u00fc, biz \u015fimdiye kadar g\u00fcc\u00fcm\u00fcz\u00fcn yetti\u011fi amellerle; namaz, oru\u00e7, cih\u00e2d, sadaka ile m\u00fckellef k\u0131l\u0131nm\u0131\u015ft\u0131k. \u015eimdi ise size bu \u00e2yet n\u00e2zil oldu ki bizim ona g\u00fcc\u00fcm\u00fcz yetmez. Biz i\u00e7imizden ge\u00e7irdiklerimiz sebebiyle de cez\u00e2land\u0131r\u0131l\u0131rsak mahvolduk!\u201d dediler. Ras\u00fblullah (s.a.v):<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201c\u2013Siz de sizden \u00f6nceki yahud\u00ee ve hristiyanlar gibi; \u00ab\u0130\u015fittik fakat isyan ettik\u00bb mi demek istiyorsunuz? Siz onlar\u0131n aksine; \u00ab\u0130\u015fittik ve itaat ettik. Bizi ba\u011f\u0131\u015fla, d\u00f6n\u00fc\u015f sanad\u0131r\u00bb deyin!\u201d<\/em> buyurdular. Ash\u00e2b-\u0131 kir\u00e2m bu s\u00f6z\u00fc tekrar etmeye ba\u015flad\u0131lar ve dilleri b\u00f6yle s\u00f6ylemeye al\u0131\u015ft\u0131. Bunun \u00fczerine Allah Te\u00e2l\u00e2 kalplerindeki \u00eem\u00e2n\u0131 kuvvetlendirdi. Bir m\u00fcddet sonra a\u015fa\u011f\u0131daki \u00e2yet-i ker\u00eeme n\u00e2zil olarak, kapal\u0131 olan m\u00e2n\u00e2 \u015f\u00f6ylece \u00eez\u00e2ha kavu\u015ftu:<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201cPeygamber, Rabbinden kendisine indirilene \u00eem\u00e2n etti, m\u00fc\u2019minler de <\/strong>(\u00eem\u00e2n ettiler)<strong>. Her biri Allah\u2019a, meleklerine, kitaplar\u0131na, peygamberlerine \u00eem\u00e2n ettiler. \u00abAllah\u2019\u0131n peygamberlerinden hi\u00e7biri aras\u0131nda ay\u0131r\u0131m yapmay\u0131z. \u0130\u015fittik ve itaat ettik. Ey Rabbimiz, aff\u0131na s\u0131\u011f\u0131nd\u0131k! D\u00f6n\u00fc\u015f sanad\u0131r\u00bb dediler. Allah, kimseye g\u00fcc\u00fcn\u00fcn \u00fcst\u00fcnde bir \u015fey y\u00fcklemez. Herkesin kazand\u0131\u011f\u0131 iyilik kendi yarar\u0131na, k\u00f6t\u00fcl\u00fck de kendi zarar\u0131nad\u0131r.<\/strong> (Siz \u015f\u00f6yle du\u00e2 ediniz:) <strong>Rabbimiz! Unutur ya da yan\u0131l\u0131rsak bizi mu\u00e2heze etme <\/strong>(mes\u2019\u00fbl tutma)<strong>! Rabbimiz! Bize, bizden \u00f6ncekilere y\u00fckledi\u011fin gibi a\u011f\u0131r y\u00fck y\u00fckleme! Rabbimiz! Bize g\u00fcc\u00fcm\u00fcz\u00fcn yetmedi\u011fi \u015feyler y\u00fckleme! Bizi affet, bizi ba\u011f\u0131\u015fla, bize merhamet eyle! Mevl\u00e2m\u0131z Sen\u2019sin. K\u00e2firlere kar\u015f\u0131 da bize yard\u0131m eyle!\u201d<\/strong> (el-Bakara 2\/285-286)<a href=\"#_ftn51\">[51]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>B\u00f6ylece ash\u00e2b-\u0131 kiram, ellerinde olmadan kalplerine gelen hav\u00e2t\u0131rdan mes\u2019\u00fbl olmad\u0131klar\u0131n\u0131 anlad\u0131lar.<a href=\"#_ftn52\">[52]<\/a><\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><a>2.5. Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131n Hitap \u015eekli<\/a><\/h3>\n\n\n\n<p>Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131n kendine mahsus bir \u00fcsl\u00fbbu ve hitap tarz\u0131 vard\u0131r. Onun hitap tarz\u0131 incelendi\u011finde be\u015fer s\u00f6z\u00fc olmad\u0131\u011f\u0131 veya insan\u0131n i\u00e7inden do\u011fan \u015fuuralt\u0131 bir his olmad\u0131\u011f\u0131 derhal anla\u015f\u0131l\u0131r. \u00c2yetleri okuyan bir insan onlarda konu\u015fan z\u00e2t\u0131n kesinlikle bir insan olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 hemen farkeder. S\u00f6z, sahibinin renginde zuh\u00fbr eder ve y\u00fcce bir Yaratan\u2019a \u00e2it oldu\u011funu g\u00f6sterir.<\/p>\n\n\n\n<p>Kur\u2019\u00e2n\u2019da kullar\u0131na hit\u00e2b eden z\u00e2t d\u00e2im\u00ee s\u00fbrette Allah Te\u00e2l\u00e2\u2019d\u0131r. Y\u00fcce Rabbimiz emreden, yasaklayan, ras\u00fbl\u00fcne ne s\u00f6yleyece\u011fini \u00f6\u011freten, seven, gazap eden, r\u00e2z\u0131 olan veya olmayan z\u00e2t olarak s\u00f6z\u00fc d\u00e2im\u00e2 elinde tutmaktad\u0131r. Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem\u2019in ilk \u00e2yeti emirle ba\u015flay\u0131p y\u00fczlerce defa <strong>\u201c<\/strong>\u0642\u064f\u0644\u0652<strong>: Ey Neb\u00ee, onlara s\u00f6yle\u201d<\/strong>, <strong>\u201c<\/strong>\u0642\u064f\u0648\u0644\u064f\u0648\u0627<strong>: Ey insanlar, s\u00f6yleyiniz\u201d<\/strong> diye hitap edilmi\u015ftir. Bunun yan\u0131nda insanlara say\u0131lamayacak kadar emir verilmi\u015f, baz\u0131 \u015feyleri yapmalar\u0131, baz\u0131lar\u0131n\u0131 da yapmamalar\u0131 s\u00f6ylenmi\u015ftir. B\u00f6ylece Cen\u00e2b-\u0131 Hak, vahyin ba\u015f\u0131ndan itibaren kullar\u0131na yarat\u0131lm\u0131\u015f olduklar\u0131n\u0131 hat\u0131rlatacak \u015fekilde \u00e2mir bir \u00fcslupla konu\u015fmu\u015f, her \u015feyin yarat\u0131c\u0131s\u0131n\u0131n kendisi oldu\u011funu a\u00e7\u0131k\u00e7a ifade etmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<p>Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131n Allah kel\u00e2m\u0131 oldu\u011funu g\u00f6steren hitap tarz\u0131n\u0131n bir y\u00f6n\u00fc de, b\u00fct\u00fcn \u00e2yetlerde Allah\u2019\u0131n isimlerine, s\u0131fatlar\u0131na ve fiillerine ya a\u00e7\u0131ktan ya bir zamirle veya gizli bir i\u015faretle mutlaka yer verilmesidir. Kur\u2019\u00e2n\u2019da Allah\u2019\u0131n kem\u00e2l s\u0131fatlar\u0131, azamet ve cel\u00e2li a\u00e7\u0131k bir \u00fcslupla ve hi\u00e7bir be\u015ferin kitab\u0131nda olmayacak kadar \u00e7ok zikredilir. Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem, ba\u015ftan sona Allah\u2019\u0131n esm\u00e2-i h\u00fcsn\u00e2s\u0131, kem\u00e2l s\u0131fatlar\u0131, ul\u00fbhiyeti, rub\u00fbbiyeti, h\u00e2l\u0131kiyeti, rahm\u00e2niyeti ve kudsiyeti gibi mevzular\u0131n en y\u00fcksek anlat\u0131m\u0131 ile doludur. Onda <strong>\u201cAllah\u201d<\/strong> lafz\u0131 d\u00fcnyadaki hi\u00e7bir kitapta olamayacak \u015fekilde \u00e7oktur. Hangi sahifesine, hatta hangi sat\u0131r\u0131na bak\u0131lsa orada muhakkak Allah\u2019\u0131n bir tak\u0131m isim veya s\u0131fatlar\u0131 bulunur. Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem, din\u00ee ve d\u00fcnyev\u00ee mu\u00e2mel\u00e2tla al\u00e2kal\u0131 h\u00fck\u00fcmler, \u015fahs\u00ee, \u00e2ilev\u00ee ve ictima\u00ee hayata d\u00e2ir esaslardan hangisini i\u015flerse i\u015flesin, muhakkak bir ves\u00eeleyle Allah\u2019\u0131n isim veya s\u0131fatlar\u0131ndan pek \u00e7o\u011funu orada zikreder.<\/p>\n\n\n\n<p>Her \u015feyi elinde tutan Allah Te\u00e2l\u00e2\u2019n\u0131n azameti, Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131n ba\u015f\u0131ndan sonuna kadar her yerinde kuvvetli bir \u015fekilde d\u00e2im\u00e2 hissedilir. Bu da, bo\u015f bir kuruntu, gurur ve kibirden kaynaklanan bir bencillik de\u011fil, hak\u00eekaten \u00f6yle oldu\u011fu i\u00e7in ger\u00e7eklerin a\u00e7\u0131klanmas\u0131ndan kaynaklanan ve kendinden em\u00een, kat\u02bb\u00ee if\u00e2delerin verdi\u011fi bir havad\u0131r.<a href=\"#_ftn53\">[53]<\/a> Bu azameti be\u015fer kel\u00e2m\u0131nda bulmak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n<p>Di\u011fer m\u00fchim bir husus da Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem\u2019in \u00fcsl\u00fbbunun, Ras\u00fblullah (s.a.v) Efendimiz\u2019in had\u00ees-i \u015fer\u00eeflerdeki \u00fcsl\u00fbbundan \u00e7ok farkl\u0131 olmas\u0131d\u0131r. Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem, Nebiyy-i Ekrem Efendimiz\u2019in s\u00f6z\u00fc olsayd\u0131, her y\u00f6n\u00fcyle onun hadislerine benzemesi gerekirdi. Bir insanda ise b\u00f6ylesine farkl\u0131 iki \u00fcsl\u00fbp hi\u00e7 g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><a>3. Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131n K\u0131s\u0131m K\u0131s\u0131m \u0130nmesindeki Hikmetler<\/a><\/h2>\n\n\n\n<p>Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem, toptan bir defada de\u011fil, yirmi \u00fc\u00e7 y\u0131l boyunca k\u0131s\u0131m k\u0131s\u0131m indirilmi\u015ftir. Bunun bir k\u0131s\u0131m hikmetleri \u00e2yet-i kerimelerde \u015f\u00f6yle beyan edilir:<\/p>\n\n\n\n<p>\u0648\u064e\u0642\u064f\u0631\u0652\u0627\u0670\u0646\u064b\u0627 \u0641\u064e\u0631\u064e\u0642\u0652\u0646\u064e\u0627\u0647\u064f \u0644\u0650\u062a\u064e\u0642\u0652\u0631\u064e\u0627\u064e\u0647\u064f\u06eb \u0639\u064e\u0644\u064e\u0649 \u0627\u0644\u0646\u064e\u0651\u0627\u0633\u0650 \u0639\u064e\u0644\u0670\u0649 \u0645\u064f\u0643\u0652\u062b\u064d \u0648\u064e\u0646\u064e\u0632\u064e\u0651\u0644\u0652\u0646\u064e\u0627\u0647\u064f \u062a\u064e\u0646\u0652\u0632\u06ea\u064a\u0644\u064b\u0627 \ufd3f106\ufd3e<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201cBiz onu, insanlara aral\u0131klarla okuyas\u0131n diye (s\u00fbreler ve \u00e2yetlere) ayr\u0131lm\u0131\u015f Kur\u2019\u00e2n yap\u0131k, peyderpey indirdik.\u201d<\/strong><strong> <\/strong>(el-\u0130sr\u00e2 17\/106)<strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u0648\u064e\u0642\u064e\u0627\u0644\u064e \u0627\u0644\u064e\u0651\u0630\u06ea\u064a\u0646\u064e \u0643\u064e\u0641\u064e\u0631\u064f\u0648\u0627 \u0644\u064e\u0648\u0652\u0644\u064e\u0627 \u0646\u064f\u0632\u0650\u0651\u0644\u064e \u0639\u064e\u0644\u064e\u064a\u0652\u0647\u0650 \u0627\u0644\u0652\u0642\u064f\u0631\u0652\u0627\u0670\u0646\u064f \u062c\u064f\u0645\u0652\u0644\u064e\u0629\u064b \u0648\u064e\u0627\u062d\u0650\u062f\u064e\u0629\u064b\u06da \u0643\u064e\u0630\u0670\u0644\u0650\u0643\u064e \u0644\u0650\u0646\u064f\u062b\u064e\u0628\u0650\u0651\u062a\u064e \u0628\u0650\u0647\u06ea \u0641\u064f\u0624\u0670\u0627\u062f\u064e\u0643\u064e<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;\u0648\u064e\u0631\u064e\u062a\u064e\u0651\u0644\u0652\u0646\u064e\u0627\u0647\u064f \u062a\u064e\u0631\u0652\u062a\u06ea\u064a\u0644\u064b\u0627 \ufd3f32\ufd3e \u0648\u064e\u0644\u064e\u0627 \u064a\u064e\u0623\u0652\u062a\u064f\u0648\u0646\u064e\u0643\u064e \u0628\u0650\u0645\u064e\u062b\u064e\u0644\u064d \u0627\u0650\u0644\u064e\u0651\u0627 \u062c\u0650\u0626\u0652\u0646\u064e\u0627\u0643\u064e \u0628\u0650\u0627\u0644\u0652\u062d\u064e\u0642\u0650\u0651 \u0648\u064e\u0627\u064e\u062d\u0652\u0633\u064e\u0646\u064e \u062a\u064e\u0641\u0652\u0633\u06ea\u064a\u0631\u064b\u0627\u06dc \ufd3f33\ufd3e<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201c\u0130nk\u00e2rc\u0131lar, \u00abKur\u2019\u00e2n ona b\u00fct\u00fcn\u00fcyle bir defada indirilseydi ya!\u00bb diyorlar. Oysa biz onu senin kalbine iyice yerle\u015ftirmek i\u00e7in b\u00f6yle yapt\u0131k ve onu uygun aral\u0131klarla par\u00e7a par\u00e7a g\u00f6nderdik. Onlar ne zaman bir talep ileri s\u00fcrseler biz sana mutlaka kesin ger\u00e7e\u011fi ve en g\u00fczel a\u00e7\u0131klamay\u0131 bildiririz.\u201d <\/strong>(el-Furk\u00e2n 25\/32-33)<strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem\u2019in bir b\u00fct\u00fcn h\u00e2linde de\u011fil de k\u0131s\u0131m k\u0131s\u0131m indirilmesi ve a\u011f\u0131r a\u011f\u0131r okunmas\u0131n\u0131n \u00e2yetlerde zikredilen hikmetlerini \u015f\u00f6yle s\u0131ralayabiliriz:<\/p>\n\n\n\n<p>1. Ras\u00fblullah (s.a.v) ve m\u00fc\u2019minlerin kalplerine seb\u00e2t vermek, onlar\u0131 desteklemek, cesaretlendirmek ve heyecanlar\u0131n\u0131 art\u0131rmak. Allah Ras\u00fbl\u00fc (s.a.v) ve m\u00fc\u2019minler m\u00fc\u015friklerin ink\u00e2r, alay ve eziyetleri kar\u015f\u0131s\u0131nda \u00fcz\u00fcl\u00fcyor, zaman zaman \u00fcmitsizli\u011fe kap\u0131l\u0131yor ve Rabbimizin tesellisine ihtiya\u00e7 duyuyorlard\u0131. Tebli\u011f faaliyetleri uzun bir zamana yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in vahiyle gelen tesell\u00ee ve takviye de bu zaman zarf\u0131nda yenilenerek devam etmeliydi. Cibr\u00e2il (a.s) gibi kuvvetli bir dostun s\u0131k s\u0131k gelerek bilgi ve t\u00e2lim\u00e2tlar vermesi, Ras\u00fblullah (s.a.v) ve m\u00fc\u2019minler i\u00e7in muazzam bir g\u00fc\u00e7 ve \u00fcmit kayna\u011f\u0131 oluyordu.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Bazen Allah Ras\u00fbl\u00fc\u2019ne \u00f6nceki peygamberlerin k\u0131ssalar\u0131 nakledilerek onlar\u0131n da ayn\u0131 \u015feyleri ya\u015fad\u0131klar\u0131 hat\u0131rlat\u0131l\u0131yordu. Bu k\u0131ssalar\u0131n i\u00e7inde hem tesell\u00ee, hem ibret, hem de m\u00fcc\u00e2dele usulleri yer al\u0131yordu. Allah Te\u00e2l\u00e2 \u015f\u00f6yle buyurur:<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201cPeygamberlerin haberlerinden, senin kalbini kuvvetlendirece\u011fimiz bilgilerin her birini sana anlat\u0131yoruz. Bunlarda sana ger\u00e7e\u011fin bilgisi, m\u00fc\u2019minlere de bir \u00f6\u011f\u00fct ve bir uyar\u0131 ula\u015f\u0131yor.\u201d <\/strong>(H\u00fbd 11\/120)<strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Cen\u00e2b-\u0131 Hak bazen sab\u0131r tavsiye ediyordu: <strong>\u201cSen sabret; sab\u0131r g\u00f6stermen de Allah\u2019\u0131n ihsan\u0131 sayesinde olacakt\u0131r. Onlardan dolay\u0131 \u00fcz\u00fclme, kurduklar\u0131 tuzaklardan kayg\u0131 duyma. \u00c7\u00fcnk\u00fc Allah takv\u00e2 ile hareket edip ihs\u00e2n sahibi olanlar\u0131n yan\u0131ndad\u0131r.\u201d <\/strong>(en-Nahl 15\/127-128)<strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Baz\u0131 \u00e2yetlerde temin\u00e2t yer al\u0131yordu:<strong> \u201cRas\u00fbl\u00fcm! Rabbinin h\u00fckm\u00fc yerine gelene kadar sabret. \u00c7\u00fcnk\u00fc sen bizim him\u00e2yemizde, g\u00f6zetimimiz alt\u0131ndas\u0131n. Her kalkt\u0131\u011f\u0131nda Rabbini hamd ile tesbih et!\u201d<\/strong><strong> <\/strong>(et-T\u00fbr 52\/48)<strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>&nbsp;\u201cEy Peygamber! Rabbinden sana indirilen \u00e2yetleri tebli\u011f et. E\u011fer b\u00f6yle yapmazsan O\u2019nun el\u00e7ilik vazifesini yerine getirmemi\u015f olursun. Allah seni insanlardan koruyacakt\u0131r. \u015e\u00fcphesiz Allah, k\u00e2firler toplulu\u011funu do\u011fru yola erdirmez.\u201d <\/strong>(el-M\u00e2ide 5\/67)<strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>2. Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem\u2019in k\u0131s\u0131m k\u0131s\u0131m indirilmesinin bir sebebi de Allah Ras\u00fbl\u00fc\u2019n\u00fcn ve m\u00fc\u2019minlerin inen \u00e2yetleri okuyup ezberlemelerini ve anlamalar\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131rmakt\u0131. E\u011fer Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem bir defada inseydi onu ezberleyip anlamak olduk\u00e7a zor olurdu. Zira o g\u00fcnlerde okuma yazma nispeti olduk\u00e7a d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011fu gibi okuma ve yazma malzemesi de gayet azd\u0131. Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131n k\u0131s\u0131m k\u0131s\u0131m indirilmesiyle m\u00fchim konular farkl\u0131 \u015fekillerde tekrar tekrar anlat\u0131larak net bir \u015fekilde anla\u015f\u0131lmas\u0131 sa\u011flan\u0131yor, yaz\u0131yla kaydedilmesi de kolayla\u015f\u0131yordu.<\/p>\n\n\n\n<p>3. Bu konuda di\u011fer bir sebep, il\u00e2h\u00ee h\u00fck\u00fcmleri insanlara peyderpey tebli\u011f etmek, bunlar\u0131 m\u00fc\u2019minlerle birlikte tedr\u00eec\u00ee olarak tatbik etmekti. Zira insan\u0131n terbiye edilmesi zaman ister. Onlar\u0131n kalplerinde \u00eem\u00e2n\u0131 k\u00f6kle\u015ftirerek ibadet ve mu\u00e2mel\u00e2ta dair il\u00e2h\u00ee emirleri yapmaya ikn\u00e2 etmek, kademe kademe ger\u00e7ekle\u015ftirilecek bir e\u011fitimi gerektirir. Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131n n\u00fczul\u00fcn\u00fcn 23 seneye yay\u0131lmas\u0131 insanlar\u0131n bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fc ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015ftir. Hz. \u00c2i\u015fe v\u00e2lidemiz bu konuda \u015f\u00f6yle demi\u015ftir:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201c\u0130lk n\u00e2zil olan s\u00fbre mufassal s\u00fbrelerden<a href=\"#_ftn54\"><sup>[54]<\/sup><\/a> biri idi. Bunda cennet ve cehennemden bahsediliyordu. Hel\u00e2l ve har\u00e2ma d\u00e2ir h\u00fck\u00fcmler ise ancak insanlar \u0130sl\u00e2m\u2019a tam olarak \u0131s\u0131nd\u0131ktan sonra n\u00e2zil olmaya ba\u015flad\u0131. E\u011fer ilk def\u00e2 \u201c\u0130\u00e7ki i\u00e7meyin!\u201d emri inseydi insanlar:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201c\u2013Biz i\u00e7kiyi kesinlikle b\u0131rakmay\u0131z!\u201d derlerdi. Yine ilk olarak \u201cZin\u00e2 etmeyin!\u201d emri gelseydi insanlar ayn\u0131 \u015fekilde:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201c\u2013 Biz zin\u00e2y\u0131 asl\u00e2 b\u0131rakmay\u0131z!\u201d derlerdi. Ben Mekke\u2019de oyun oynayan bir \u00e7ocukken Muhammed (a.s)\u2019a, <strong>\u201cHay\u0131r, onlara va\u2019dedilen <\/strong>(as\u0131l azab)<strong> vakti, k\u0131y\u00e2mettir. \u0130\u015fte o an, cidden \u00e7ok deh\u015fetli ve \u00e7ok ac\u0131d\u0131r\u201d<\/strong><a href=\"#_ftn55\">[55]<\/a> (gibi \u00eem\u00e2n ve k\u0131y\u00e2metle al\u00e2kal\u0131) \u00e2yetler n\u00e2zil olmu\u015ftu. (Mu\u00e2mel\u00e2tla al\u00e2kal\u0131 h\u00fck\u00fcmler ihtiv\u00e2 eden) Bakara ve Nis\u00e2 s\u00fbreleri ise ancak ben onun yan\u0131nda iken (Med\u00eene\u2019de) inmi\u015ftir.\u201d<a href=\"#_ftn56\">[56]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Toplumda iyice k\u00f6kle\u015fmi\u015f olan i\u00e7ki, kumar, faiz gibi bir k\u0131s\u0131m haramlar\u0131n ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131; oru\u00e7, zek\u00e2t ve hac gibi nefislere zor gelen ibadetlerin yerle\u015ftirilmesi hep bu usulle yani tedricen olmu\u015ftur. Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem hitap etti\u011fi fertleri ve toplumu \u00e7ok yak\u0131ndan takip etmi\u015f, meydana gelen t\u00fcm de\u011fi\u015fim ve geli\u015fimi derin bir nazarla izlemi\u015f, ortaya \u00e7\u0131kan yeni hadiselerde m\u00fc\u2019minlerin ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcp m\u00fc\u015fkillerini halletmi\u015f, onlara en g\u00fczel \u015fekilde rehberlik etmi\u015ftir. Mesel\u00e2 i\u00e7kinin haram k\u0131l\u0131nmas\u0131 d\u00f6rt merhalede olmu\u015ftur. Birinci merhalede:<\/p>\n\n\n\n<p>\u0648\u064e\u0645\u0650\u0646\u0652 \u062b\u064e\u0645\u064e\u0631\u064e\u0627\u062a\u0650 \u0627\u0644\u0646\u064e\u0651\u062e\u06ea\u064a\u0644\u0650 \u0648\u064e\u0627\u0644\u0652\u0627\u064e\u0639\u0652\u0646\u064e\u0627\u0628\u0650 \u062a\u064e\u062a\u064e\u0651\u062e\u0650\u0630\u064f\u0648\u0646\u064e \u0645\u0650\u0646\u0652\u0647\u064f \u0633\u064e\u0643\u064e\u0631\u064b\u0627 \u0648\u064e\u0631\u0650\u0632\u0652\u0642\u064b\u0627 \u062d\u064e\u0633\u064e\u0646\u064b\u0627\u06dc \u0627\u0650\u0646\u064e\u0651 \u0641\u06ea\u064a \u0630\u0670\u0644\u0650\u0643\u064e \u0644\u064e\u0627\u0670\u064a\u064e\u0629\u064b \u0644\u0650\u0642\u064e\u0648\u0652\u0645\u064d \u064a\u064e\u0639\u0652\u0642\u0650\u0644\u064f\u0648\u0646\u064e<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201cHurma a\u011fa\u00e7lar\u0131n\u0131n ve \u00fcz\u00fcm asmalar\u0131n\u0131n meyvelerinden hem sarho\u015fluk veren bir i\u00e7ki hem de g\u00fczel bir r\u0131z\u0131k elde ediyorsunuz. \u015e\u00fcphesiz ki bunda akl\u0131n\u0131 kullanan bir toplum i\u00e7in kesin bir delil vard\u0131r\u201d<\/strong><a href=\"#_ftn57\">[57]<\/a><strong> <\/strong>\u00e2yeti inmi\u015fti. \u0130\u00e7kinin g\u00fczel bir \u015fey olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlayan bir k\u0131s\u0131m sah\u00e2b\u00eeler onu b\u0131rakmakla birlikte hen\u00fcz haram k\u0131l\u0131nmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in i\u00e7meye devam edenler de olmu\u015ftu.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130kinci merhalede Hz. \u00d6mer, Mu\u00e2z b. Cebel ve sah\u00e2beden bir grup Ras\u00fblullah (s.a.v) Efendimiz\u2019e gelerek: \u201cYa Ras\u00fblallah bize i\u00e7ki hakk\u0131nda fetv\u00e2 ver. \u00c7\u00fcnk\u00fc o akl\u0131 gidermektedir\u201d dediler. Bunun \u00fczerine:<\/p>\n\n\n\n<p>\u064a\u064e\u0633\u0652\u0640\u064e\u0654\u0644\u064f\u0648\u0646\u064e\u0643\u064e \u0639\u064e\u0646\u0650 \u0627\u0644\u0652\u062e\u064e\u0645\u0652\u0631\u0650 \u0648\u064e\u0627\u0644\u0652\u0645\u064e\u064a\u0652\u0633\u0650\u0631\u0650\u06dc \u0642\u064f\u0644\u0652 \u0641\u06ea\u064a\u0647\u0650\u0645\u064e\u0653\u0627 \u0627\u0650\u062b\u0652\u0645\u064c \u0643\u064e\u0628\u06ea\u064a\u0631\u064c \u0648\u064e\u0645\u064e\u0646\u064e\u0627\u0641\u0650\u0639\u064f \u0644\u0650\u0644\u0646\u064e\u0651\u0627\u0633\u0650\u06d8 \u0648\u064e\u0627\u0650\u062b\u0652\u0645\u064f\u0647\u064f\u0645\u064e\u0653\u0627 \u0627\u064e\u0643\u0652\u0628\u064e\u0631\u064f \u0645\u0650\u0646\u0652 \u0646\u064e\u0641\u0652\u0639\u0650\u0647\u0650\u0645\u064e\u0627\u06dc<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201cRas\u00fbl\u00fcm! Sana i\u00e7ki ve kumar\u0131n h\u00fckm\u00fcn\u00fc soruyorlar. \u015e\u00f6yle de: \u00abOnlarda b\u00fcy\u00fck bir g\u00fcnah ve zarar, bununla birlikte insanlar i\u00e7in birtak\u0131m faydalar da vard\u0131r; fakat g\u00fcnah ve zararlar\u0131 faydalar\u0131ndan daha b\u00fcy\u00fckt\u00fcr\u201d<\/strong><a href=\"#_ftn58\">[58]<\/a> \u00e2yeti indi. Bu \u00e2yetin ini\u015finden sonra bir tak\u0131m m\u00fcsl\u00fcmanlar i\u00e7ki i\u00e7meye devam edip: \u201cBiz faydas\u0131n\u0131 al\u0131r k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc terk ederiz\u201d dediler. Bir k\u0131sm\u0131 ise i\u00e7ki i\u00e7meyi terk edip: \u201c\u0130\u00e7inde pek b\u00fcy\u00fck bir g\u00fcnah olan bir \u015feye bizim ihtiyac\u0131m\u0131z yok\u201d dediler.<strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc merhalede Abdurrahm\u00e2n b. Avf (r.a), i\u00e7ki i\u00e7enlerden baz\u0131lar\u0131n\u0131 evine d\u00e2vet etmi\u015fti. Yemekte i\u00e7ki i\u00e7tiler ve sarho\u015f oldular. Namaz vakti olunca namaza durdular. \u0130mam \u201cK\u00e2fir\u00fbn\u201d s\u00fbresini okumaya ba\u015flad\u0131. \u015e\u00f6yle diyordu: \u201cDe ki: Ey k\u00e2firler, ben sizin ib\u00e2det etti\u011finize ib\u00e2det ederim.\u201d S\u00fbrenin sonuna kadar \u201cib\u00e2det etmem\u201d&nbsp;if\u00e2delerini hep \u201cib\u00e2det ederim\u201d \u015feklinde okudu. Bunun \u00fczerine:<\/p>\n\n\n\n<p>\u064a\u064e\u0653\u0627 \u0627\u064e\u064a\u064f\u0651\u0647\u064e\u0627 \u0627\u0644\u064e\u0651\u0630\u06ea\u064a\u0646\u064e \u0627\u0670\u0645\u064e\u0646\u064f\u0648\u0627 \u0644\u064e\u0627 \u062a\u064e\u0642\u0652\u0631\u064e\u0628\u064f\u0648\u0627 \u0627\u0644\u0635\u064e\u0651\u0644\u0670\u0648\u0629\u064e \u0648\u064e\u0627\u064e\u0646\u0652\u062a\u064f\u0645\u0652 \u0633\u064f\u0643\u064e\u0627\u0631\u0670\u0649 \u062d\u064e\u062a\u0651\u0670\u0649 \u062a\u064e\u0639\u0652\u0644\u064e\u0645\u064f\u0648\u0627 \u0645\u064e\u0627 \u062a\u064e\u0642\u064f\u0648\u0644\u064f\u0648\u0646\u064e<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201c<\/strong><strong>Ey iman edenler! Sarho\u015f iken ne s\u00f6yledi\u011finizi bilecek derecede ay\u0131k\u0131ncaya kadar namaza yakla\u015fmay\u0131n\u201d<\/strong><a href=\"#_ftn59\">[59]<\/a> \u00e2yeti n\u00e2zil oldu.<a href=\"#_ftn60\">[60]<\/a> Bu \u00e2yetin n\u00fcz\u00fbl\u00fcnden sonra i\u00e7ki i\u00e7enler epey azald\u0131. \u0130\u00e7kiyi terkedenler: \u201cBizi namazdan al\u0131koyan bir \u015feyde hay\u0131r yoktur\u201d dediler. Baz\u0131 kimseler ise namaz vakti d\u0131\u015f\u0131nda olmak \u00fczere i\u00e7ki i\u00e7meye devam ettiler. Mesel\u00e2 yats\u0131 namaz\u0131ndan sonra i\u00e7iyor, sabahleyin sarho\u015flu\u011fu gitmi\u015f oluyordu. Veya sabah namaz\u0131ndan sonra i\u00e7iyor ve \u00f6\u011fle vakti gelinceye kadar ay\u0131l\u0131yordu.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc merhalede \u0130tb\u00e2n b. M\u00e2lik bir ziy\u00e2fet tertip edip m\u00fcsl\u00fcmanlardan baz\u0131lar\u0131n\u0131 d\u00e2vet etmi\u015fti. D\u00e2vet edilenlerin i\u00e7inde Sa\u2018d b. Eb\u00ee Vakk\u00e2s (r.a) da vard\u0131. \u0130tb\u00e2n misafirleri i\u00e7in deve kellesi k\u0131zartm\u0131\u015ft\u0131. Ondan doyuncaya kadar yediler ve sarho\u015f oluncaya kadar da i\u00e7ki i\u00e7tiler. Sonra nesepleriyle \u00f6v\u00fcnmeye ve bu konuda \u015fiirler s\u00f6ylemeye ba\u015flad\u0131lar. Bu s\u0131rada Sa\u2018d, Ens\u00e2r\u2019\u0131 hicveden, k\u00f6t\u00fcleyen bir \u015fiir s\u00f6yleyip kavmiyle \u00f6v\u00fcn\u00fcnce bir adam, devenin \u00e7ene kemi\u011fini alarak Sa\u2018d\u2019\u0131n ba\u015f\u0131na vurup yard\u0131. Sa\u2018d, Ras\u00fblullah (s.a.v)\u2019e gelerek Ens\u00e2r\u00eeyi \u015fik\u00e2yet etti. Bunun \u00fczerine i\u00e7kiyi kesin olarak yasaklayan \u015fu \u00e2yetler indi:<\/p>\n\n\n\n<p>\u064a\u064e\u0653\u0627 \u0627\u064e\u064a\u064f\u0651\u0647\u064e\u0627 \u0627\u0644\u064e\u0651\u0630\u06ea\u064a\u0646\u064e \u0627\u0670\u0645\u064e\u0646\u064f\u0653\u0648\u0627 \u0627\u0650\u0646\u064e\u0651\u0645\u064e\u0627 \u0627\u0644\u0652\u062e\u064e\u0645\u0652\u0631\u064f \u0648\u064e\u0627\u0644\u0652\u0645\u064e\u064a\u0652\u0633\u0650\u0631\u064f \u0648\u064e\u0627\u0644\u0652\u0627\u064e\u0646\u0652\u0635\u064e\u0627\u0628\u064f \u0648\u064e\u0627\u0644\u0652\u0627\u064e\u0632\u0652\u0644\u064e\u0627\u0645\u064f \u0631\u0650\u062c\u0652\u0633\u064c \u0645\u0650\u0646\u0652 \u0639\u064e\u0645\u064e\u0644\u0650 \u0627\u0644\u0634\u064e\u0651\u064a\u0652\u0637\u064e\u0627\u0646\u0650 \u0641\u064e\u0627\u062c\u0652\u062a\u064e\u0646\u0650\u0628\u064f\u0648\u0647\u064f<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;\u0644\u064e\u0639\u064e\u0644\u064e\u0651\u0643\u064f\u0645\u0652 \u062a\u064f\u0641\u0652\u0644\u0650\u062d\u064f\u0648\u0646\u064e \ufd3f90\ufd3e \u0627\u0650\u0646\u064e\u0651\u0645\u064e\u0627 \u064a\u064f\u0631\u06ea\u064a\u062f\u064f \u0627\u0644\u0634\u064e\u0651\u064a\u0652\u0637\u064e\u0627\u0646\u064f \u0627\u064e\u0646\u0652 \u064a\u064f\u0648\u0642\u0650\u0639\u064e \u0628\u064e\u064a\u0652\u0646\u064e\u0643\u064f\u0645\u064f \u0627\u0644\u0652\u0639\u064e\u062f\u064e\u0627\u0648\u064e\u0629\u064e \u0648\u064e\u0627\u0644\u0652\u0628\u064e\u063a\u0652\u0636\u064e\u0653\u0627\u0621\u064e \u0641\u0650\u064a \u0627\u0644\u0652\u062e\u064e\u0645\u0652\u0631\u0650<\/p>\n\n\n\n<p>\u0648\u064e\u0627\u0644\u0652\u0645\u064e\u064a\u0652\u0633\u0650\u0631\u0650 \u0648\u064e\u064a\u064e\u0635\u064f\u062f\u064e\u0651\u0643\u064f\u0645\u0652 \u0639\u064e\u0646\u0652 \u0630\u0650\u0643\u0652\u0631\u0650 \u0627\u0644\u0644\u0651\u0670\u0647\u0650 \u0648\u064e\u0639\u064e\u0646\u0650 \u0627\u0644\u0635\u064e\u0651\u0644\u0670\u0648\u0629\u0650\u06da \u0641\u064e\u0647\u064e\u0644\u0652 \u0627\u064e\u0646\u0652\u062a\u064f\u0645\u0652 \u0645\u064f\u0646\u0652\u062a\u064e\u0647\u064f\u0648\u0646\u064e \ufd3f91\ufd3e<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201cEy iman edenler! \u0130\u00e7ki, kumar, tap\u0131nmak ve putlara kurban kesmek i\u00e7in dikilen ta\u015flar, fal ve \u015fans oklar\u0131 \u015feytan i\u015fi birer pisliktir. Bunlardan ka\u00e7\u0131n\u0131n ki kurtulu\u015fa eresiniz. Hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz \u015feytan i\u00e7ki ve kumar yoluyla sizin aran\u0131za ancak d\u00fc\u015fmanl\u0131k ve kin b\u0131rakmak, sizi Allah\u2019\u0131 zikretmekten ve namaz k\u0131lmaktan al\u0131koymak ister. Art\u0131k bunlardan vazge\u00e7tiniz, de\u011fil mi?\u201d<\/strong><strong> <\/strong>(el-M\u00e2ide 5\/90-91)<a href=\"#_ftn61\">[61]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>4. Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131n k\u0131s\u0131m k\u0131s\u0131m indirilmesinin bir sebebi de ink\u00e2rc\u0131lar\u0131n devaml\u0131 ortaya att\u0131\u011f\u0131 as\u0131ls\u0131z iddialar\u0131, kafa kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 sorular\u0131, \u015f\u00fcphe uyand\u0131r\u0131c\u0131 misalleri zaman\u0131nda cevapland\u0131rmak, gerekli izah\u0131 an\u0131nda yapmakt\u0131. B\u00f6ylece Allah Ras\u00fbl\u00fc\u2019ne y\u00f6neltilen soru, itiraz ve iddialar tekrar tekrar ele al\u0131n\u0131p muhtelif \u015fekillerde cevapland\u0131r\u0131larak zihinlerde herhangi bir soru i\u015fareti b\u0131rak\u0131lm\u0131yordu.<\/p>\n\n\n\n<p>5. Gelen vahiyler kolayca yaz\u0131l\u0131p ezberlenerek en sa\u011flam \u015fekilde korunabilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00f6ylece \u0130sl\u00e2m 23 senede tefsir edilerek hayata ge\u00e7irilmi\u015f ve topluma muazzam bir \u0130sl\u00e2m k\u00fclt\u00fcr\u00fc yerle\u015fmi\u015ftir. Bunlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde \u0130sl\u00e2m k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn basit bir k\u00fclt\u00fcr olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlar\u0131z. Dolay\u0131s\u0131yla onu en g\u00fczel \u015fekilde anlay\u0131p hazmedebilmek i\u00e7in y\u00fczeysel \u00e7al\u0131\u015fmalar yeterli de\u011fildir. Cidd\u00ee bir \u015fekilde ve uzun m\u00fcddet \u00e7al\u0131\u015fmak, kaynaklar\u0131n derinli\u011fine inmek gerekir. K\u0131sa ve y\u00fczeysel ara\u015ft\u0131rmalarla \u0130sl\u00e2m hakk\u0131nda fikir y\u00fcr\u00fctmeye kalkanlar hep hata eder ve yanl\u0131\u015ftan yanl\u0131\u015fa s\u00fcr\u00fcklenirler.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><a>4. Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem \u0130l\u00e2h\u00ee Koruma Alt\u0131ndad\u0131r<\/a><\/h2>\n\n\n\n<p>Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem cinlerin ve insanlar\u0131n tahrifinden korunmu\u015f yeg\u00e2ne il\u00e2h\u00ee kitapt\u0131r. Onun memba\u0131n\u0131n tamamen il\u00e2h\u00ee oldu\u011fu ve onda hi\u00e7bir be\u015fer izi bulunmad\u0131\u011f\u0131 \u00e2yet-i ker\u00eemelerde \u015f\u00f6yle ifade edilir:<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201cSen bundan \u00f6nce ne bir kitap okuyabiliyor ne de onu kendi elinle yazabiliyordun; \u00f6yle olsayd\u0131 ger\u00e7e\u011fi \u00e7\u00fcr\u00fctmeye \u00e7al\u0131\u015fanlar \u015f\u00fcpheye d\u00fc\u015ferlerdi.\u201d <\/strong>(el-Ankeb\u00fbt 29\/48)<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201cO Allah ki, \u00fcmm\u00eelere kendi i\u00e7lerinden, onlara \u00e2yetlerini okuyacak, onlar\u0131 her t\u00fcrl\u00fc g\u00fcnah kirlerinden temizleyip ar\u0131nd\u0131racak, onlara kit\u00e2b\u0131 ve hikmeti \u00f6\u011fretecek bir peygamber g\u00f6ndermi\u015ftir. Oysa onlar, daha \u00f6nce apa\u00e7\u0131k bir \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131k ve sap\u0131kl\u0131k i\u00e7indeydiler.\u201d <\/strong>(el-Cuma 62\/2)<\/p>\n\n\n\n<p>Cen\u00e2b-\u0131 Hak \u00f6nceki kitaplar\u0131 korumay\u0131 taahh\u00fcd etmemi\u015f, onlar\u0131 koruma vazifesini o \u00fcmmetin \u00e2limlerine ve z\u00e2hidlerine b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131.<a href=\"#_ftn62\">[62]<\/a> \u00c2yet-i kerimede \u015f\u00f6yle buyrulur:<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201c\u015e\u00fcphesiz Tevrat\u2019\u0131 biz indirdik. \u0130\u00e7inde bir hidayet, bir nur vard\u0131r. (Allah\u2019a) teslim olmu\u015f nebiler onunla yahudilere h\u00fck\u00fcm verirlerdi. Kendilerini Rabb\u2019e adam\u0131\u015f kimseler ile \u00e2limler de \u00f6ylece h\u00fckmederlerdi. \u00c7\u00fcnk\u00fc bunlar Allah\u2019\u0131n kitab\u0131n\u0131 korumakla vazifelendirilmi\u015flerdi. Onlar Tevrat\u2019\u0131n hak oldu\u011funa da \u015fahit idiler. \u015eu halde siz de insanlardan korkmay\u0131n, benden korkun ve \u00e2yetlerimi az bir kar\u015f\u0131l\u0131\u011fa de\u011fi\u015fmeyin. Allah\u2019\u0131n indirdi\u011fi ile h\u00fckmetmeyenler k\u00e2firlerin ta kendileridir.\u201d<\/strong> (el-M\u00e2ide 5\/44)<\/p>\n\n\n\n<p>Bu \u00e2yet-i kerimeden, kendisini Allah\u2019a vermi\u015f olan rabb\u00e2n\u00eeler ve \u00e2limlerin, kitabullah\u0131n muhafazas\u0131na memur, onun \u00fczerine g\u00f6zc\u00fc ve mur\u00e2k\u0131b tayin edildi\u011fini anl\u0131yoruz. Ancak onlar bu vazifede kusur g\u00f6stermi\u015fler ve il\u00e2h\u00ee kitaplar\u0131 tahrif edilmi\u015ftir. Son il\u00e2h\u00ee kitap ise k\u0131yamete kadar b\u00e2k\u00ee kalaca\u011f\u0131 i\u00e7in Allah Te\u00e2l\u00e2 onun muhafazas\u0131n\u0131 kullar\u0131na b\u0131rakmam\u0131\u015f, bizzat kendi \u00fczerine alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Allah Te\u00e2l\u00e2 Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem\u2019i n\u00e2zil olmadan \u00f6nce, inz\u00e2l buyururken ve indikten sonra d\u00e2ima muhafaza etmi\u015ftir. De\u011ferli, tertemiz, em\u00een ve kuvvetli meleklerine yazd\u0131rm\u0131\u015f, yine ayn\u0131 vas\u0131flara sahip olan Cebrail (a.s) v\u00e2s\u0131tas\u0131yla Ras\u00fblullah (s.a.v) Efendimiz\u2019e indirmi\u015ftir. N\u00e2zil olmadan evvel Kur\u2019\u00e2n, <strong>\u201c\u015ferefli ve s\u00e2d\u0131k yaz\u0131c\u0131 meleklerin elindeki y\u00fcksek, tertemiz ve \u00e7ok de\u011ferli sahifelerde\u201d<\/strong><a href=\"#_ftn63\">[63]<\/a> idi. Levh-i Mahf\u00fbz\u2019da, l\u00e2y\u0131k olmayan her t\u00fcrl\u00fc \u015feyden korunuyordu.<a href=\"#_ftn64\">[64]<\/a> Oradan yery\u00fcz\u00fcne inerken nas\u0131l korundu\u011funu da \u015fu \u00e2yetlerde g\u00f6r\u00fcyoruz:<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201cBiz onu (Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131) hak olarak indirdik ve o da hak ile indi. Seni de ancak m\u00fcjdeci ve uyar\u0131c\u0131 olarak g\u00f6nderdik.\u201d<\/strong> (el-\u0130sr\u00e2 17\/105)<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201cBiz yak\u0131n semay\u0131 y\u0131ld\u0131zlar\u0131n g\u00fczelli\u011fiyle bezedik. Ve (onu) her t\u00fcrl\u00fc isyank\u00e2r \u015feytan\u00ee g\u00fcce kar\u015f\u0131 koruduk. Onlar art\u0131k o y\u00fcce toplulu\u011fu dinleyemezler, (b\u00f6lgeden) uzakla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in \u00fczerlerine her y\u00f6nden at\u0131\u015f yap\u0131l\u0131r; ayr\u0131ca onlar (\u00e2hirette de) bitmez bir azaba \u00e7arpt\u0131r\u0131lacaklard\u0131r. Ancak, (o y\u00fcce topluluktan) bir bilgi k\u0131r\u0131nt\u0131s\u0131 kapan olursa onu da delip ge\u00e7en bir \u0131\u015f\u0131k topu kovalar.\u201d<\/strong> (es-S\u00e2ff\u00e2t 37\/6-10)<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201cHakikaten biz (cinler), g\u00f6\u011f\u00fc yoklad\u0131k, onu g\u00fc\u00e7l\u00fc muhaf\u0131zlar ve alev toplar\u0131yla doldurulmu\u015f bulduk. H\u00e2lbuki biz (daha \u00f6nce, g\u00f6\u011f\u00fc) dinlemek i\u00e7in onun oturulabilecek yerlerinde otururduk; fakat \u015fimdi kim dinlemek isterse kendisini g\u00f6zetleyen bir alev topuyla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yor.\u201d<\/strong> (el-Cin 72\/8-9)<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201cGayb\u0131 O bilir, gizlisini kimseye a\u00e7maz;<\/strong> <strong>ancak el\u00e7i olarak se\u00e7ti\u011fi ba\u015fka. Allah, bu el\u00e7ilerin her t\u00fcrl\u00fc durumlar\u0131n\u0131 ilmiyle ku\u015fatt\u0131\u011f\u0131 ve her \u015feyin say\u0131s\u0131n\u0131 belirledi\u011fi halde, Rablerinin mesajlar\u0131n\u0131 tebli\u011f ettiklerini ortaya \u00e7\u0131karmak i\u00e7in onlar\u0131n \u00f6nlerinden ve arkalar\u0131ndan g\u00f6zc\u00fcler g\u00f6nderir.\u201d<\/strong> (el-Cin 72\/26-28. Bkz. el-M\u00fclk 67\/5)<\/p>\n\n\n\n<p>Cen\u00e2b-\u0131 Hak Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem\u2019i ini\u015fi esnas\u0131nda cin ve \u015feytan sald\u0131r\u0131lar\u0131ndan, indikten sonra az\u0131l\u0131 m\u00fc\u015friklerin tahrifinden korudu\u011fu gibi, k\u0131y\u00e2mete kadar da bu korumas\u0131na devam edece\u011fini m\u00fcjdelemi\u015ftir:<\/p>\n\n\n\n<p>\u0627\u0650\u0646\u064e\u0651\u0627 \u0646\u064e\u062d\u0652\u0646\u064f \u0646\u064e\u0632\u064e\u0651\u0644\u0652\u0646\u064e\u0627 \u0627\u0644\u0630\u0650\u0651\u0643\u0652\u0631\u064e \u0648\u064e\u0627\u0650\u0646\u064e\u0651\u0627 \u0644\u064e\u0647\u064f \u0644\u064e\u062d\u064e\u0627\u0641\u0650\u0638\u064f\u0648\u0646\u064e<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201c\u015e\u00fcphesiz o Zikr\u2019i <\/strong>(Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131)<strong> biz indirdik biz! Onun koruyucusu da elbette biziz.<\/strong>\u201d (el-H\u0131cr 15\/9)<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201c\u2026Onun kelimelerini de\u011fi\u015ftirecek hi\u00e7bir kimse yoktur. Ondan ba\u015fka bir s\u0131\u011f\u0131nak da bulamazs\u0131n.\u201d <\/strong>(el-Kehf 18\/27)<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201cKur\u2019\u00e2n kendilerine geldi\u011finde onu ink\u00e2r edenler mutlaka cezalar\u0131n\u0131 g\u00f6receklerdir. \u015e\u00fcphesiz o \u00e7ok de\u011ferli ve sa\u011flam bir kitapt\u0131r. Ona ne \u00f6n\u00fcnden ne de ard\u0131ndan bat\u0131l gelemez. O h\u00fck\u00fcm ve hikmet sahibi, \u00f6v\u00fclmeye lay\u0131k olan Allah taraf\u0131ndan indirilmi\u015ftir.\u201d<\/strong> (Fuss\u0131let 41\/41-42)<\/p>\n\n\n\n<p>Allah Te\u00e2l\u00e2, Kit\u00e2b-\u0131 Ker\u00eem\u2019ini mucizev\u00ee bir kel\u00e2m k\u0131lmak s\u00fbretiyle de muhafaza alt\u0131na alm\u0131\u015ft\u0131r. B\u00f6ylece insanlar ve cinler onda herhangi bir tahrif ve ilave yapamad\u0131klar\u0131 gibi ona benzer bir s\u00f6z de getirememi\u015flerdir. B\u00f6yle bir \u015feyi yapm\u0131\u015f olsalar onlar\u0131n ifadeleri Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131n mucizev\u00ee ifadelerinden derhal ayr\u0131laca\u011f\u0131 i\u00e7in akl\u0131 ba\u015f\u0131nda kimse buna inanmayacakt\u0131r. Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131n muhte\u015fem \u00fcsl\u00fbbu, muhkem bir kale gibi ku\u015fatarak onu be\u015fer m\u00fcdahalesinden korumu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u00e2s\u0131l\u0131 bug\u00fcne kadar Kur\u02bc\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem\u02bce y\u00f6nelik hi\u00e7bir \u015feyt\u00e2n\u00ee ve be\u015fer\u00ee m\u00fcd\u00e2hale te\u015febb\u00fcs\u00fc maksad\u0131na ula\u015famad\u0131\u011f\u0131 gibi, k\u0131y\u00e2mete kadar da bu t\u00fcr te\u015febb\u00fcsler, d\u00e2im\u00e2 neticesiz kalmaya mahk\u00fbmdur. Hi\u00e7bir insan ve cin \u015feytan\u0131 onu de\u011fi\u015ftiremez, tahrif edemez, ona herhangi bir b\u00e2t\u0131l kar\u0131\u015ft\u0131ramad\u0131\u011f\u0131 gibi ondan herhangi bir hakk\u0131 da eksiltemez.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu il\u00e2h\u00ee muhafazan\u0131n yak\u0131n zamandaki bir tecell\u00eesini nakledelim:<\/p>\n\n\n\n<p>17. as\u0131rdan beri Avrupal\u0131lar, kendi dinlerinin kitab\u0131ndaki b\u00fcy\u00fck farkl\u0131l\u0131klar\u0131 g\u00f6r\u00fcnce bundan rahats\u0131z olduklar\u0131 i\u00e7in bu psikoloji i\u00e7inde Kur\u2019\u00e2n \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131lar. Hatt\u00e2 baz\u0131 m\u00fcste\u015frikler Kur\u2019\u00e2n n\u00fcshalar\u0131 \u00fczerinde de benzeri bir \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n yap\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00fcniversitelerine teklif ettiler. M\u00fcnih \u00dcniversitesi bu teklifi kabul etti ve onun b\u00fcnyesinde Kur\u2019\u00e2n Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Enstit\u00fcs\u00fc kuruldu. Gayeleri d\u00fcnyadaki mevcut b\u00fct\u00fcn Kur\u2019\u00e2n n\u00fcshalar\u0131n\u0131n foto\u011fraflar\u0131n\u0131 imk\u00e2n nisbetinde toplamak idi. Toplama i\u015fini ger\u00e7ekle\u015ftirdikten sonra n\u00fcshalar\u0131 kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rd\u0131lar. Bu i\u015f yakla\u015f\u0131k altm\u0131\u015f y\u0131l kadar s\u00fcrd\u00fc. Bu enstit\u00fcn\u00fcn faaliyetlerini bilen ve baz\u0131 \u00fcyeleri ile g\u00f6r\u00fc\u015fen Muhammed Ham\u00eedullah, bu konuda \u015fu bilgileri vermektedir:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cBen Fransa\u2019da \u00f6\u011frenci iken 1934 y\u0131l\u0131nda ad\u0131 ge\u00e7en Enstit\u00fcn\u00fcn m\u00fcd\u00fcr\u00fc Kur\u2019\u00e2n n\u00fcshalar\u0131n\u0131n s\u00fbretlerini almak i\u00e7in Paris\u2019e gelmi\u015fti. Paris\u2019deki Mill\u00ee K\u00fct\u00fcphane\u2019de (Bibliotheque Nationale) Hicr\u00ee ikinci as\u0131rdan kalan en az iki Kur\u2019\u00e2n n\u00fcshas\u0131 mevcuttur. Bu zat\u0131 ziyaret etmi\u015f ve me\u015fgul olduklar\u0131 i\u015f hususunda kendisiyle konu\u015fmu\u015ftuk. 1934 y\u0131l\u0131na kadar toplam\u0131\u015f olduklar\u0131 n\u00fcsha say\u0131s\u0131n\u0131n 42 bin oldu\u011funu s\u00f6yledi. Bu b\u00fcy\u00fck rakam d\u00fcnyan\u0131n \u00e7e\u015fitli yerlerinden al\u0131nm\u0131\u015f muhtelif as\u0131rlara ait tam veya noksan n\u00fcshalar\u0131n foto\u011fraflar\u0131n\u0131 ihtiva ediyordu. 1934 y\u0131l\u0131nda n\u00fcshalar\u0131 kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmaya devam ediyorlard\u0131. Enstit\u00fcn\u00fcn k\u00fct\u00fcphanesinde Kur\u2019\u00e2n tefsirlerini ve k\u0131raat ilmine dair kitaplar\u0131 da toplam\u0131\u015flard\u0131. Zira bunlarda s\u0131k s\u0131k di\u011fer k\u0131r\u00e2atlar da zikrolunur. Mesela Fatiha S\u00fbresi\u2019ndeki M\u00e2lik ve Melik k\u0131r\u00e2atlar\u0131 gibi. Onlar\u0131n gayeleri bu bilgileri de toplamakt\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Daha sonra \u0130kinci D\u00fcnya Harbi ba\u015flad\u0131. Harp s\u0131ras\u0131nda, bir Amerikan bombas\u0131 M\u00fcnih \u00dcniversitesi\u2019ndeki bu enstit\u00fcye isabet etti. Binan\u0131n i\u00e7inde bulunan \u015fah\u0131slarla birlikte toplanan malzeme de mahvoldu. Fakat bu imha hadisesi, benzer bir te\u015febb\u00fcs\u00fc imk\u00e2ns\u0131z hale getirmi\u015f de\u011fildir. Zira M\u00fcnih\u2019te ortadan kalkan n\u00fcshalar, Kur\u2019\u00e2n n\u00fcshalar\u0131n\u0131n as\u0131llar\u0131 de\u011fil foto\u011fraflar\u0131 idi. Prof. Pretzl, bu enstit\u00fcn\u00fcn \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc m\u00fcd\u00fcr\u00fc oluyordu, kendisi de bombard\u0131manda \u00f6lm\u00fc\u015ft\u00fc. Enstit\u00fcde b\u00fcy\u00fck \u00e2limler ile onlar\u0131n bir\u00e7ok yard\u0131mc\u0131lar\u0131 vard\u0131. Bunlardan biri Jeffery adl\u0131 Amerikal\u0131 bir \u00e2lim idi. Bu \u015fah\u0131s, Kur\u2019\u00e2n\u2019daki rivayet farklar\u0131n\u0131 bulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131. Nitekim \u0130bn Eb\u00ee Davud\u2019un bu konu ile ilgili <em>\u201cKit\u00e2bu\u2019l-Mes\u00e2hif\u201d<\/em>ini ne\u015fretmi\u015fti. Jeffery\u2019nin Abdulmu\u00eed Han adl\u0131 benim de arkada\u015f\u0131m olan bir talebesi vard\u0131. Jeffery \u0130kinci D\u00fcnya Harbi\u2019nden az \u00f6nce, enstit\u00fcn\u00fcn \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 hakk\u0131nda baz\u0131 notlar yay\u0131nlam\u0131\u015ft\u0131. Ben bu notlar\u0131 g\u00f6remedim. Bu s\u0131ralarda Abdulmu\u00eed Han da vefat etmi\u015fti. Yaln\u0131z onun bana \u015fifahi olarak nakletti\u011fine g\u00f6re Jeffery notlar\u0131nda a\u00e7\u0131k\u00e7a \u015f\u00f6yle diyordu:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cBiz, \u015fimdiye kadar rivayet fark\u0131 g\u00f6remedik; g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz, k\u00e2tib hatas\u0131ndan ileri gelmi\u015f olan istinsah farklar\u0131d\u0131r.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Biz de mesel\u00e2 bir mektup yazd\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, fark\u0131nda olmadan hata yapar\u0131z. Baz\u0131 k\u00e2tipler de Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131 istinsah ederken yan\u0131larak hatalar yapm\u0131\u015flard\u0131r. Buna dair bir mis\u00e2l verelim: Kur\u2019\u00e2n\u2019da \u201cBismill\u00e2hirrahm\u00e2nirrah\u00eem\u201d yerine \u201cbismill\u00e2hirrahman\u201d g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde bu, rivayet hatas\u0131 da olabilir, k\u00e2tip hatas\u0131 da. Bu durum bir tek s\u00fbrede ve s\u00fbrenin ba\u015f\u0131nda v\u00e2k\u00ee olursa k\u00e2tibin hatas\u0131 oldu\u011funa h\u00fckmederiz. Fakat b\u00fct\u00fcn s\u00fbrelerde g\u00f6r\u00fcl\u00fcrse rivayet hatas\u0131 say\u0131l\u0131r. Bu enstit\u00fcn\u00fcn bombard\u0131man edili\u015fine (hat\u0131rlad\u0131\u011f\u0131ma g\u00f6re 1946 senesine) kadar Jeffery, sadece istinsah hatas\u0131 bulduklar\u0131n\u0131, rivayet hatas\u0131 m\u00fc\u015fahede etmediklerini s\u00f6yl\u00fcyor. Bu \u00e7al\u0131\u015fma sonu\u00e7lanmam\u0131\u015ft\u0131; muhtemelen kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmad\u0131klar\u0131 n\u00fcshalar da vard\u0131\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>Bu enstit\u00fcn\u00fcn \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 altm\u0131\u015f sene devam etmi\u015fti; bu \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 b\u00fct\u00fcn Hristiyan ve Yahudi \u00e2lemi biliyordu. \u00c7al\u0131\u015fmaya \u00e7ok say\u0131da \u00e2lim kat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Onlar\u0131n ellerinde olan veya g\u00f6rebilecekleri yerlerde bulunan \u00e7ok n\u00fcsha vard\u0131. Kur\u2019\u00e2n\u2019da ihtilaf olsayd\u0131, bu \u00e2limlerin incelemelerinin bunu ortaya koymas\u0131 gerekirdi. Bunu g\u00f6stermenin, kendilerince cidd\u00ee sebepleri de vard\u0131. \u0130ncil\u2019de iki y\u00fcz bin varyant bulmu\u015flard\u0131; Kur\u2019\u00e2n\u2019da da fark bulmaya muhta\u00e7 idiler. Kur\u2019\u00e2n\u2019da bu farklar\u0131 bulsalard\u0131 \u201c\u0130\u015fte bak\u0131n! Kur\u2019\u00e2n\u2019a da g\u00fcvenilmez, onda da ihtil\u00e2flar var\u201d der gibilerden, farklar\u0131 if\u015fa etmeleri gerekirdi.<a href=\"#_ftn65\"><sup>[65]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Cen\u00e2b-\u0131 Hak, Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem\u2019i muh\u00e2faza etme va\u02bbdini ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in \u00f6nce onun okunup ezberlenmesini kolayla\u015ft\u0131rm\u0131\u015f,<a href=\"#_ftn66\">[66]<\/a> onu en geli\u015fmi\u015f dilde indirmi\u015f, onun i\u00e7in h\u00e2f\u0131zas\u0131 ve anlay\u0131\u015f\u0131 kuvvetli, niyeti sa\u011flam, istik\u00e2met \u00fczere g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u00fcmmet yaratm\u0131\u015ft\u0131r. Her devirde mevcut olan bu insanlar Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131n okunmas\u0131, ezberlenmesi, yaz\u0131lmas\u0131 ve matbaada tab edilmesi esn\u00e2s\u0131nda \u00e2zam\u00ee hass\u00e2siyeti g\u00f6stermi\u015flerdir. Mesel\u00e2 Emev\u00eeler zaman\u0131nda devlet; \u00c2s\u0131m el-Cahder\u00ee, N\u00e2ciye bin Rumh ve Ali bin Asma\u02bb\u0131 insanlar\u0131n okumak i\u00e7in kopyalad\u0131klar\u0131 \u015fahs\u00ee Mushaflar\u0131 inceleyerek i\u00e7inde hat\u00e2 bulunanlar\u0131 imha etmekle vazifelendirmi\u015ftir.<a href=\"#_ftn67\"><sup>[67]<\/sup><\/a> Daha sonra da muhtelif heyetler kurularak Mushaflar\u0131n okunmas\u0131, yaz\u0131lmas\u0131 ve \u00e7o\u011falt\u0131lmas\u0131 kontrol edilmi\u015ftir. Mesela son olarak T\u00fcrkiye\u2019de \u201cMushaflar ve D\u00eeni Eserler Tedk\u00eek Heyeti\u201d n\u00e2m\u0131 ile ilm\u00ee, resm\u00ee bir m\u00fcessese kurulmu\u015ftur ki ba\u015fl\u0131ca vazifesi, Kur\u2019\u00e2n\u2019da yaz\u0131m hatas\u0131n\u0131n zuhuruna f\u0131rsat vermemek\u00adtir. Bu sebeple, her as\u0131rda y\u00fcz binlerce h\u00e2f\u0131z\u0131n ezberledi\u011fi ve milyonlarca matbu ve yazma n\u00fcs\u00adhalar\u0131 bulunan Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem\u2019in velev bir harfinin olsun de\u011fi\u015ftirilmesine ihtimal yoktur. Baz\u0131 Mushaflarda matbaa hatas\u0131 olsa bile bunun derhal tashih edilece\u011fi \u015f\u00fcphesizdir. Bir de \u0130sl\u00e2m \u00e2leminde \u201c\u0130lm\u00fc Resmi\u2019l-Kur\u2019\u00e2n\u201d ismiyle bir ilim tedvin edilmi\u015ftir. Bu ilim, Mushaflara mahs\u00fbs hatt-\u0131 \u0131st\u0131l\u00e2h\u00ee ile k\u0131y\u00e2s\u00ee olan resm-i hat aras\u0131nda hangi kelimelerde muhalefet bulundu\u011funu ve bunun hikmetini g\u00f6stermektedir. Bu ilmin g\u00e2yesi ve faydas\u0131 pek y\u00fcksek oldu\u011fundan \u00f6\u011fretilmesi ve \u00f6\u011frenilmesi farz-\u0131 kif\u00e2ye kabul edilmi\u015ftir.<a href=\"#_ftn68\"><sup>[68]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><a>4.1. Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem\u2019in Ezberlenmesi<\/a><\/h3>\n\n\n\n<p>Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131 telakk\u00eede aslolan, ilk g\u00fcnden beri hep onu ezberlemek olmu\u015ftur. Allah Te\u00e2l\u00e2 s\u00e2lih kullar\u0131n\u0131n kalplerini kel\u00e2m\u0131 i\u00e7in bir kap, sad\u0131rlar\u0131n\u0131 da onu ezberlemeleri i\u00e7in mushaf k\u0131lmakla \u00fcmmet-i Muhammed\u2019e \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir l\u00fctuf ve ikramda bulunmu\u015ftur. \u00c2yet-i kerimede \u015f\u00f6yle buyrulur:<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201cFakat o (Kur\u2019\u00e2n) kendilerine ilim verilmi\u015f kimselerin s\u00eenelerinde par\u0131ldayan parlak \u00e2yetlerdir ve bizim \u00e2yetlerimizi ancak z\u00e2limler ink\u00e2r eder.\u201d<\/strong> (el-Ankeb\u00fbt 29\/49)<\/p>\n\n\n\n<p>Bu \u00e2yetten anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 gibi Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131n as\u0131l vasf\u0131 sad\u0131rlarda parlamakt\u0131r. Allah Te\u00e2l\u00e2 bir had\u00ees-i kuds\u00eede Ras\u00fblullah (s.a.v) Efendimiz\u2019e \u015f\u00f6yle buyurur:<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cSeni imtihan etmek ve seninle di\u011fer insanlar\u0131 imtihan etmek i\u00e7in seni peygamber olarak g\u00f6nderdim. Sana bir kitap indirdim ki onu su y\u0131kayamaz! Onu uyurken ve uyan\u0131kken okursun!\u201d<\/em><a href=\"#_ftn69\">[69]<\/a> Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131 su y\u0131kayamaz, \u00e7\u00fcnk\u00fc sad\u0131rlarda korunmaktad\u0131r. Uyurken de uyan\u0131kken de Kur\u2019\u00e2n m\u00fc\u2019minin kalbinde durur ve onu istedi\u011fi zaman kolayca okur.<a href=\"#_ftn70\">[70]<\/a> Zira Cen\u00e2b-\u0131 Hak onu okuma, ezberleme ve \u00f6\u011f\u00fct alma i\u00e7in kolayla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 kuvvetli tekitlerle beyan buyurmu\u015ftur.<a href=\"#_ftn71\">[71]<\/a> Bu sebeple Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131n tamam\u0131n\u0131 ezberleyemeyen bir m\u00fc\u2019min, kolay\u0131na geldi\u011fi kadar\u0131n\u0131 ezberlemelidir.<\/p>\n\n\n\n<p>Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem d\u00fcnya \u00fczerinde en fazla ezberlenen kitapt\u0131r. Ba\u015fka bir benzeri de yoktur. Onun k\u0131s\u0131m k\u0131s\u0131m n\u00e2zil olan \u00e2yet ve s\u00fbrelerini herkesten evvel Ras\u00fblullah (s.a.v) ezberliyordu. Cebrail (a.s), vahyi Allah Ras\u00fbl\u00fc\u2019ne okudu\u011funda, \u00e2yetlerin nazm\u0131 ve m\u00e2nalar\u0131 Efendimiz\u2019in kalbine iyice yerle\u015fiyordu. Ras\u00fblullah (s.a.v) bu \u015fekilde ald\u0131\u011f\u0131 Kur\u2019\u00e2n vahiylerini ezberliyor ve ezberden okuyordu.<a href=\"#_ftn72\">[72]<\/a> Nitekim \u00e2yet-i kerimede \u015f\u00f6yle buyrulur:<\/p>\n\n\n\n<p>\u0633\u064e\u0646\u064f\u0642\u0652\u0631\u0650\u0626\u064f\u0643\u064e \u0641\u064e\u0644\u064e\u0627 \u062a\u064e\u0646\u0652\u0633\u0670\u0649\u06d9 \ufd3f6\ufd3e \u0627\u0650\u0644\u064e\u0651\u0627 \u0645\u064e\u0627 \u0634\u064e\u0653\u0627\u0621\u064e \u0627\u0644\u0644\u0651\u0670\u0647\u064f\u06dc<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201cSana okutaca\u011f\u0131z ve Allah dilemedik\u00e7e unutmayacaks\u0131n.\u201d<\/strong> (el-A\u2018l\u00e2 87\/6-7)<\/p>\n\n\n\n<p>Allah Te\u00e2l\u00e2, di\u011fer \u00e2yetlerde de Ras\u00fblullah (s.a.v) Efendimiz\u2019e Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131 ezberletece\u011fini, okutaca\u011f\u0131n\u0131 ve m\u00e2nas\u0131n\u0131 \u00f6\u011fretece\u011fini va\u2018detmi\u015fti.<a href=\"#_ftn73\">[73]<\/a> Daha sonra da \u015f\u00f6yle buyurmu\u015ftu:<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201cSana vahyi tamamlanmadan Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131 okumada aceleci davranma ve \u201cRabbim! \u0130lmimi artt\u0131r\u201d de.\u201d <\/strong>(T\u00e2h\u00e2 20\/114)<\/p>\n\n\n\n<p>Bu \u00e2yetler, daha \u00f6nce inen K\u0131y\u00e2me s\u00fbresinin 17-19. \u00e2yetlerini hem tefsir hem de tekid etmektedir. Zira orada Allah Ras\u00fbl\u00fc\u2019ne dilini k\u0131p\u0131rdatmamas\u0131 s\u00f6ylenirken bunun ne kadar s\u00fcrece\u011fi a\u00e7\u0131klanmam\u0131\u015ft\u0131. Daha sonra inen bu \u00e2yet ise, Ras\u00fblullah (s.a.v)\u2019e, Cebr\u00e2il\u2019in getirdi\u011fi vahyin tamam\u0131n\u0131 dinledikten sonra okumaya ba\u015flamas\u0131n\u0131 emretmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu \u00e2yetlerde Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131 ezberleme metoduyla ilgili m\u00fchim esaslara temas edilmektedir:<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; \u00d6ncelikle hocay\u0131 d\u00fczg\u00fcn bir \u015fekilde dinlemek emredilmi\u015ftir. Zira ancak bu s\u00e2yede do\u011fru bir ezber yap\u0131lm\u0131\u015f olur.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Dikkatli olmak, zihni toplamak, ezberi engelleyici hal ve hareketlerden uzak durmak gerekmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Allah\u2019a tevekk\u00fcl ederek, O\u2019nun kendi kitab\u0131n\u0131 ezberlemeye \u00e7al\u0131\u015fanlara yard\u0131m edece\u011fini bilmelidir.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Bir de ilmimizi art\u0131rmas\u0131 i\u00e7in Allah\u2019a dua etmelidir.<\/p>\n\n\n\n<p>Ras\u00fblullah (s.a.v) Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem\u2019i her vesileyle devaml\u0131 ezberden okurlard\u0131. Bu durum sahabenin Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131 ezberlemesini kolayla\u015ft\u0131r\u0131rd\u0131. Ras\u00fblullah (s.a.v) k\u0131ld\u0131rd\u0131\u011f\u0131 namazlarda bize g\u00f6re uzun say\u0131labilecek s\u00fbreler okurlard\u0131. Hele gece namazlar\u0131nda k\u0131y\u00e2m ve k\u0131raati ger\u00e7ekten uzun olurdu. C\u00fczlerle ifade edilecek derecede Kur\u2019\u00e2n til\u00e2vet ederlerdi. \u015eu riv\u00e2yet bu a\u00e7\u0131dan ne kadar dikkat \u00e7ekicidir:<\/p>\n\n\n\n<p>Bir g\u00fcn n\u00e2file namaz k\u0131lmakta olan Efendimiz\u2019e iktid\u00e2 ederek namaza duran <strong>Huzeyfe<\/strong> (r.a) \u015f\u00f6yle anlat\u0131yor:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cBir gece Allah Ras\u00fbl\u00fc\u2019yle beraber namaza durdum. Bakara s\u00fbresini okumaya ba\u015flad\u0131. Ben i\u00e7imden, \u00abY\u00fcz\u00fcnc\u00fc \u00e2yete gelince ruk\u00fbya var\u0131r\u00bb dedim. Y\u00fcz\u00fcnc\u00fc \u00e2yete geldikten sonra da okumas\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc. \u00abHerhalde bu s\u00fbre ile iki rek\u00e2t k\u0131lacak\u00bb diye zihnimden ge\u00e7irdim. Okumas\u0131na devam etti. \u00abS\u00fbreyi bitirince r\u00fck\u00fbya var\u0131r\u00bb diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm. Ancak yine devam etti.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Ras\u00fblullah (s.a.v) bu \u015fekilde \u00c2l-i \u0130mr\u00e2n ve en-Nis\u00e2 s\u00fbrelerini de okumu\u015flar. Huzeyfe (r.a) onun bu esnadaki k\u0131raatini de \u015f\u00f6yle tavsif ediyor:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cA\u011f\u0131r a\u011f\u0131r okuyor; tesbih \u00e2yetleri geldi\u011finde \u00ab\u0633\u064f\u0628\u0652\u062d\u064e\u0627\u0646\u064e \u0627\u0644\u0644\u0651\u0670\u0647\u0650\u00bb diyor, du\u00e2 \u00e2yeti geldi\u011finde du\u00e2 ediyor, isti\u00e2ze \u00e2yeti geldi\u011finde de All\u00e2h\u2019a s\u0131\u011f\u0131n\u0131yordu. Sonra r\u00fck\u00fbya vard\u0131, \u00ab\u0633\u064f\u0628\u0652\u062d\u064e\u0627\u0646\u064e \u0631\u064e\u0628\u0650\u0651\u064a\u064e \u0627\u0644\u0652\u0639\u064e\u0638\u0650\u064a\u0645\u0650\u00bb demeye ba\u015flad\u0131. R\u00fck\u00fbu da k\u0131y\u00e2m\u0131 kadar s\u00fcrd\u00fc. Sonra, \u00ab\u0633\u064e\u0645\u0650\u0639\u064e \u0627\u0644\u0644\u0651\u0670\u0647\u064f \u0644\u0650\u0645\u064e\u0646\u0652 \u062d\u064e\u0645\u0650\u062f\u064e\u0647\u064f \u0631\u064e\u0628\u064e\u0651\u0646\u064e\u0627 \u0644\u064e\u0643\u064e \u0627\u0644\u0652\u062d\u064e\u0645\u0652\u062f\u064f\u00bb diyerek do\u011fruldu. R\u00fck\u00fbda kald\u0131\u011f\u0131na yak\u0131n bir m\u00fcddet k\u0131yamda durdu. Sonra secdeye vard\u0131. Secdede, \u00ab\u0633\u064f\u0628\u0652\u062d\u064e\u0627\u0646\u064e \u0631\u064e\u0628\u0650\u0651\u064a\u064e \u0627\u0644\u0652\u0623\u064e\u0639\u0652\u0644\u0670\u0649\u00bb diyordu. Secdesi de k\u0131y\u00e2m\u0131na yak\u0131n uzunlukta s\u00fcrd\u00fc.\u201d<a href=\"#_ftn74\">[74]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Allah Ras\u00fbl\u00fc (s.a.v)\u2019in ve ash\u00e2b\u0131n\u0131n her g\u00fcn d\u00fczenli bir \u015fekilde Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem\u2019in yedide birini okuma \u00e2deti vard\u0131.<a href=\"#_ftn75\">[75]<\/a> B\u00f6ylece Ras\u00fblullah (s.a.v) ile birlikte sah\u00e2be-i kir\u00e2m da durumlar\u0131na g\u00f6re Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem\u2019i ezberliyorlard\u0131. Bu \u015fekilde Kur\u2019\u00e2n\u0131 ezberleyen pek \u00e7ok sah\u00e2b\u00eenin ismi ge\u00e7mektedir. Bunlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 Kur\u2019\u00e2n\u2019dan baz\u0131 s\u00fbreleri ezber bildikleri gibi, i\u00e7lerinden Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131 ba\u015f\u0131ndan sonuna kadar ezberleyen \u201ch\u00e2f\u0131z\u201dlar da vard\u0131.<a href=\"#_ftn76\">[76]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Ras\u00fblullah (s.a.v) Efendimiz \u00e2yetler ve s\u00fbreler n\u00e2zil olduk\u00e7a onlar\u0131 hemen ashab\u0131na ezberletmeye \u00e7ok b\u00fcy\u00fck ihtimam g\u00f6sterirlerdi. <em>\u201cSizin en hay\u0131rl\u0131n\u0131z, Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131 \u00f6\u011frenen ve \u00f6\u011fretendir\u201d<\/em><a href=\"#_ftn77\"><sup>[77]<\/sup><\/a> buyurmak s\u00fbretiyle buna te\u015fvik ederlerdi. Sahabe-i kir\u00e2m, inz\u00e2l edilen \u00e2yetleri bizzat yazmak veya yazmay\u0131 bilmiyorsa birisine kendisi i\u00e7in yazd\u0131r\u0131vermek i\u00e7in g\u00fc\u00e7leri yetti\u011fince ko\u015far, Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131 indi\u011fi gibi ezberlemek maksad\u0131yla sabah ak\u015fam Allah Ras\u00fbl\u00fc\u2019ne okurlard\u0131. \u00d6yle ki bu gayrete \u015fa\u015f\u0131ran k\u00e2firler, ileri geri konu\u015fmaya ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131. Kur\u2019\u00e2n\u2019da bu durum \u015f\u00f6yle ifade edilir:<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201c\u0130nk\u00e2r edenler; \u00abBu (Kur\u2019\u00e2n), olsa olsa onun uydurdu\u011fu bir yaland\u0131r. Ba\u015fka bir z\u00fcmre de bu hususta kendisine yard\u0131m etmi\u015ftir\u00bb dediler. B\u00f6ylece onlar hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz haks\u0131zl\u0131\u011fa ve iftiraya ba\u015fvurmu\u015flard\u0131r. Yine onlar dediler ki: \u00ab(Bu \u00e2yetler), onun, ba\u015fkas\u0131na yazd\u0131r\u0131p da kendisine sabah ak\u015fam okunmakta olan, \u00f6ncekilerin masallar\u0131d\u0131r\u00bb.\u201d <\/strong>(el-Furk\u00e2n 25\/4-5)<\/p>\n\n\n\n<p>Civar kabilelerden Medine\u2019ye gelen heyetler ve kalacak yeri olmayan muhacirler, Allah Ras\u00fbl\u00fc\u2019n\u00fcn g\u00f6zetimi alt\u0131nda Mescid-i Neb\u00ee\u2019nin sofas\u0131nda bar\u0131n\u0131r, orada devaml\u0131 Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131 okur, birbirlerine dinletir ve m\u00fcz\u00e2kere yaparlard\u0131. Bu esnada mescidi ar\u0131 v\u0131z\u0131lt\u0131s\u0131 gibi bir u\u011fultu kaplard\u0131. Nitekim, <strong>\u201cSabah ak\u015fam Rablerine, O\u2019nun r\u0131zas\u0131n\u0131 dileyerek ibadet edenlerle birlikte candan sebat et!\u201d<\/strong><a href=\"#_ftn78\"><sup>[78]<\/sup><\/a> \u00e2yeti onlar hakk\u0131nda n\u00e2zil olmu\u015ftur. Suffe ismi verilen bu m\u00fcbarek mek\u00e2n, ser\u00ee bir \u015fekilde Kur\u2019\u00e2n muallimleri yeti\u015ftiren ve d\u0131\u015far\u0131dan \u0130sl\u00e2m\u2019\u0131 \u00f6\u011frenmek i\u00e7in gelerek bir m\u00fcddet orada kalan insanlar\u0131n en kaliteli e\u011fitimi tatbik\u00ee olarak ald\u0131\u011f\u0131 bir medrese h\u00fcviyetinde idi. Ras\u00fbl-i Ekrem (s.a.v) onlar\u0131 bir m\u00fcddet sonra muhtelif kabilelere hoca olarak veya kendi kabilelerine tebli\u011fci olarak g\u00f6nderirlerdi. Bunlardan 70 h\u00e2f\u0131z Bi\u2019r-i Ma\u00fbne f\u00e2cias\u0131nda pusuya d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcl\u00fcp \u015fehid edildi\u011finde Ras\u00fblullah (s.a.v) buna \u00e7ok \u00fcz\u00fclm\u00fc\u015f ve bir ay boyunca hainlere beddua etmi\u015flerdi.<a href=\"#_ftn79\"><sup>[79]<\/sup><\/a> Bu hadiseden sonra sahabenin Kur\u2019\u00e2n h\u0131fz\u0131 konusunda g\u00f6sterdi\u011fi ihtimam daha da artm\u0131\u015ft\u0131.<a href=\"#_ftn80\"><sup>[80]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Bu sebeple Allah Ras\u00fbl\u00fc (s.a.v) vefat edip vahiy tamamland\u0131\u011f\u0131nda pek \u00e7ok ki\u015fi Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem\u2019in tamam\u0131n\u0131 ezberlemi\u015f, namazlarda okuyordu. Zira M\u00fczzemmil s\u00fbresinin ba\u015f\u0131nda emredildi\u011fi \u00fczere gecenin yar\u0131s\u0131ndan fazlas\u0131n\u0131 namaz ve Kur\u2019\u00e2n tilavetiyle ge\u00e7irebilmek i\u00e7in en az\u0131ndan Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131n b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131 ezberlemeleri gerekiyordu.<\/p>\n\n\n\n<p>Daha sonra gelen \u0130slam ulem\u00e2s\u0131n\u0131n en m\u00fchim esas\u0131 da Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131 ezberlemeden di\u011fer ilimlere ba\u015flamamak olmu\u015ftur. \u00c2limlerin hayatlar\u0131n\u0131 okudu\u011fumuzda hep k\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015fta Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131 ezberledikleri, sonra ilim talebine ba\u015flad\u0131klar\u0131 kaydedilmektedir. <strong>\u0130mam Nevev\u00ee<\/strong> ilim t\u00e2libinin \u00e2d\u00e2b\u0131ndan bahsederken \u015f\u00f6yle der: \u201cEzberlemeye, tekrar ve m\u00fctalaaya en m\u00fchimlerinden ba\u015flamal\u0131 ve \u00f6nem s\u0131ras\u0131na g\u00f6re gitmelidir. \u0130lk ba\u015flayaca\u011f\u0131 \u015fey Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Az\u00eez\u2019i ezberlemek olmal\u0131d\u0131r. Zira o, ilimlerin en m\u00fchimidir. Selef, hadisi ve f\u0131kh\u0131 ancak Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131 ezberleyen kimseye \u00f6\u011fretirlerdi.\u201d<a href=\"#_ftn81\">[81]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>\u0130lim yoluna girmeyen nice insan da Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131 ezberlemeyi hayat\u0131n\u0131n ideali h\u00e2line getirmi\u015f ve bunu ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015ftir. B\u00fct\u00fcn bunlar g\u00f6steriyor ki tarih boyunca hi\u00e7bir millet, kendilerine g\u00f6nderilen il\u00e2h\u00ee kitaba, \u00dcmmet-i Muhammed\u2019in Kur\u2019\u00e2n\u2019a g\u00f6sterdi\u011finden daha fazla itina g\u00f6stermemi\u015ftir. M\u00fcsl\u00fcmanlar, ilk g\u00fcnden beri Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Kerim\u2019le uzaktan yak\u0131ndan al\u00e2kas\u0131 olan her \u015feyi muhafaza, m\u00fct\u00e2laa ve tedvin konusunda di\u011fer \u00fcmmetleri geride b\u0131rakm\u0131\u015flard\u0131r. Hi\u00e7bir \u00fcmmetin kendilerine gelen kitab\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fc\u011f\u00fcyle b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fcyle, genciyle ya\u015fl\u0131s\u0131yla, \u015fehirlerde, k\u00f6ylerde as\u0131rlar boyunca ezberleyerek muhafaza etti\u011fine tarih \u015fahitlik etmemi\u015ftir. Merkezlerden en uzak k\u00f6\u015felerde bile Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131 okuyan biri, bir kelimesinde veya harfinde hata edecek olsa kendisine do\u011fruyu g\u00f6sterecek kimseler mutlaka bulunur. Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Kerim\u2019den ba\u015fka hi\u00e7bir kitap bu itinaya n\u00e2il olamam\u0131\u015ft\u0131r.<a href=\"#_ftn82\"><sup>[82]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem\u2019in korunup en sa\u011flam bir \u015fekilde g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar gelmesinde \u201cezber\u201d kadar \u201cyaz\u0131\u201dn\u0131n da b\u00fcy\u00fck bir rol\u00fc olmu\u015ftur:<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><a>4.2. Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem\u2019in Yaz\u0131ya Ge\u00e7irilmesi<\/a><\/h3>\n\n\n\n<p>Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem, okuma ve yazman\u0131n \u00e7ok az oldu\u011fu \u00fcmm\u00ee bir topluma inmeye ba\u015flad\u0131. Bu sebeple ilk inen \u00e2yetlerde hemen okuman\u0131n, yazman\u0131n, kalemin, kitab\u0131n ve sat\u0131rlar\u0131n ehemmiyetine dikkat \u00e7ekildi. \u00dcmm\u00ee bir toplumu ilim ve irfan sahibi meden\u00ee bir toplum h\u00e2line getirmek i\u00e7in okuman\u0131n, ara\u015ft\u0131rman\u0131n ve kalemle yazman\u0131n \u015fart oldu\u011funa vurgu yap\u0131ld\u0131. \u0130lk inen \u00e2yetlerde \u015f\u00f6yle buyruldu:<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201cYaratan Rabbinin ad\u0131yla oku! O, insan\u0131 al\u00e2ktan (as\u0131l\u0131p tutunan zigottan) yaratm\u0131\u015ft\u0131r. Oku! Kalemle (yazmay\u0131) \u00f6\u011freten, (b\u00f6ylece) insana bilmedi\u011fini bildiren Rabbin sonsuz kerem sahibidir.\u201d<\/strong><strong> <\/strong>(el-Alak 96\/1-5)<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;\u0130kinci vahiyde ise \u015f\u00f6yle buyruldu:<\/p>\n\n\n\n<p>\u0646\u0653 \u0648\u064e\u0627\u0644\u0652\u0642\u064e\u0644\u064e\u0645\u0650 \u0648\u064e\u0645\u064e\u0627 \u064a\u064e\u0633\u0652\u0637\u064f\u0631\u064f\u0648\u0646\u064e\u06d9 \ufd3f1\ufd3e<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201cN\u00fbn. Kaleme ve kalem ehlinin sat\u0131r sat\u0131r yazd\u0131klar\u0131na yemin olsun!\u201d<\/strong><strong> <\/strong>(el-Kalem 68\/1)<\/p>\n\n\n\n<p>Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem\u2019in ba\u015fta gelen isimlerinden birinin \u201ckitap\u201d olmas\u0131 ve s\u0131k s\u0131k tekrarlanmas\u0131 da, z\u0131mnen onun yaz\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini hat\u0131rlat\u0131yordu.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu \u00e2yetlerin m\u00e2n\u00e2s\u0131n\u0131 en iyi anlayan ki\u015fi hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz Allah Ras\u00fbl\u00fc (s.a.v) idi. Bu sebeple O, kalb-i \u015fer\u00eeflerine inen \u00e2yetleri bir taraftan hemen insanlara tebli\u011f ederken, bir taraftan da hi\u00e7 ara vermeden yazd\u0131r\u0131yorlard\u0131. Efendimiz\u2019in pek \u00e7ok vahiy k\u00e2tibi vard\u0131. Riv\u00e2yetlere bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda bunlar\u0131n say\u0131s\u0131n\u0131n altm\u0131\u015f be\u015fe (65) kadar \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. \u00c2yetler indik\u00e7e Sevgili Peygamberimiz, k\u00e2tiplerden m\u00fcsait olanlar\u0131 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r ve onlara vahyi yazd\u0131r\u0131rd\u0131. Onlar da, inen \u00e2yetleri zaman\u0131n yaz\u0131 malzemeleri \u00fczerine yazarlard\u0131. Bu malzemeler hurma a\u011fac\u0131n\u0131n yapraklar\u0131, kabuklar\u0131, k\u00fcrek ve kaburga kemikleri, i\u015flenmemi\u015f deri, ince deri (rakk), \u00e7anak \u00e7\u00f6mlek, par\u015f\u00f6men, tahtadan yap\u0131lm\u0131\u015f levhalar ve bezler idi. Yazma i\u015flemi bittikten sonra Ras\u00fblullah (s.a.v), vahiy k\u00e2tiplerine yazd\u0131klar\u0131n\u0131 okutur ve hatalar\u0131 varsa d\u00fczeltirdi.<a href=\"#_ftn83\">[83]<\/a> Bu hususta me\u015fhur vahiy k\u00e2tibi ve h\u00e2f\u0131z sah\u00e2bi <strong>Zeyd b. S\u00e2bit<\/strong> (r.a) \u015f\u00f6yle der:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cRas\u00fblullah (s.a.v) bana vahyi yazd\u0131r\u0131yor ve bitirince de yazd\u0131\u011f\u0131m vahyi okutuyorlard\u0131. E\u011fer herhangi bir yanl\u0131\u015f veya noksan bulurlarsa bunu hemen tashih ediyorlard\u0131. Ben de ancak ondan sonra kalk\u0131p s\u00f6z konusu vahyi insanlara bildiriyordum.\u201d<a href=\"#_ftn84\">[84]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>K\u0131s\u0131m k\u0131s\u0131m inen \u00e2yet ve s\u00fbrelerin Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131n neresine yerle\u015ftirilece\u011fi Cen\u00e2b-\u0131 Hak taraf\u0131ndan bildiriliyor, Cebr\u00e2il (a.s) bunlar\u0131 Allah Ras\u00fbl\u00fc\u2019ne tarif ediyor, Efendimiz (s.a.v) de k\u00e2tiplerine yazd\u0131r\u0131yorlard\u0131.<a href=\"#_ftn85\">[85]<\/a> Sa\u011flam bir \u015fekilde yaz\u0131lm\u0131\u015f olan bu sahife Allah Ras\u00fbl\u00fc\u2019ne teslim edilip h\u00e2ne-i saadete konuyordu. Ash\u00e2b-\u0131 kiramdan isteyenler, sonra kendileri i\u00e7in \u015fahs\u00ee n\u00fcshalar istinsah edebiliyorlard\u0131. Ras\u00fblullah (s.a.v) de inen \u00e2yetleri \u00f6nce erkek sonra da kad\u0131n sah\u00e2b\u00eelere tebli\u011f ediyorlard\u0131. M\u00fcsl\u00fcmanlar da gelen vahyi ezberliyor, bir k\u0131sm\u0131 da yazarak yan\u0131nda muhafaza ediyordu.<a href=\"#_ftn86\">[86]<\/a> Hatta \u00e7ok say\u0131da sahab\u00eenin yan\u0131nda Kur\u2019\u00e2n, yaz\u0131 malzemelerine kaydedilmi\u015f halde bulunuyordu. \u00c7\u00fcnk\u00fc ilk g\u00fcnden beri sahabilerin gelen vahiyleri yazd\u0131klar\u0131 veya bilenlere yazd\u0131rd\u0131klar\u0131 malumdur.<a href=\"#_ftn87\"><sup>[87]<\/sup><\/a> Ancak Allah Ras\u00fbl\u00fc\u2019n\u00fcn son \u00e2n\u0131na kadar vahiy devam etti\u011fi ve baz\u0131 \u00e2yet ve h\u00fck\u00fcmlerin neshedilmesi muhtemel oldu\u011fundan Kur\u2019\u00e2n s\u00fbrelerinin yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 sayfalar, iki kapak aras\u0131na toplan\u0131p kitap haline getirilmemi\u015fti.<a href=\"#_ftn88\"><sup>[88]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Ash\u00e2b-\u0131 kiram\u0131n bir k\u0131sm\u0131 hadis-i \u015ferifleri de yaz\u0131yordu. Allah Ras\u00fbl\u00fc (s.a.v) birbirine kar\u0131\u015fmamas\u0131 ve Kur\u2019\u00e2n\u2019a olan ilginin azalmamas\u0131 gibi sebeplerle ilk zamanlar sahabe-i kiram\u0131n kendisinden Kur\u2019\u00e2n\u2019dan ba\u015fka bir \u015fey yazmas\u0131n\u0131 yasaklad\u0131klar\u0131 rivayet edilir.<a href=\"#_ftn89\">[89]<\/a> Ancak bunun ge\u00e7ici bir s\u00fcre i\u00e7in oldu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00e2zil olan b\u00fct\u00fcn \u00e2yet ve s\u00fbreler, Allah Ras\u00fbl\u00fc\u2019n\u00fcn hayat\u0131nda bu \u015fekilde yaz\u0131yla kaydedildi. Allah Ras\u00fbl\u00fc\u2019n\u00fcn ve ash\u00e2b-\u0131 kiram\u0131n bu ihtimam\u0131na bakarak, ihmal edilip yaz\u0131lmayan veya kaybolan bir \u00e2yetin oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Cen\u00e2b-\u0131 Hakk\u2019\u0131n k\u0131y\u00e2mete kadar kalmas\u0131n\u0131 takdir buyurdu\u011fu ve neshetmedi\u011fi b\u00fct\u00fcn \u00e2yetler ve s\u00fbreler, Allah\u2019tan geldi\u011fi \u015fekilde sa\u011flam olarak kay\u0131t alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Bu hakikate i\u015faret eden birka\u00e7 delili burada zikredelim:<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Abese s\u00fbresinin 11-16. \u00e2yetlerinde, bir tefsire g\u00f6re, Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131n ilk senelerde mevcut \u00e7ok say\u0131daki yaz\u0131l\u0131 metinlerinden ve n\u00fcshalar\u0131ndan bahsedilmektedir:<\/p>\n\n\n\n<p>\u0643\u064e\u0644\u064e\u0651\u0653\u0627 \u0627\u0650\u0646\u064e\u0651\u0647\u064e\u0627 \u062a\u064e\u0630\u0652\u0643\u0650\u0631\u064e\u0629\u064c\u06da \ufd3f11\ufd3e \u0641\u064e\u0645\u064e\u0646\u0652 \u0634\u064e\u0653\u0627\u0621\u064e \u0630\u064e\u0643\u064e\u0631\u064e\u0647\u064f\u06e2 \ufd3f12\ufd3e \u0641\u06ea\u064a \u0635\u064f\u062d\u064f\u0641\u064d \u0645\u064f\u0643\u064e\u0631\u064e\u0651\u0645\u064e\u0629\u064d\u06d9 \ufd3f13\ufd3e<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;\u0645\u064e\u0631\u0652\u0641\u064f\u0648\u0639\u064e\u0629\u064d \u0645\u064f\u0637\u064e\u0647\u064e\u0651\u0631\u064e\u0629\u064d\u06d9 \ufd3f14\ufd3e \u0628\u0650\u0627\u064e\u064a\u0652\u062f\u06ea\u064a \u0633\u064e\u0641\u064e\u0631\u064e\u0629\u064d\u06d9 \ufd3f15\ufd3e \u0643\u0650\u0631\u064e\u0627\u0645\u064d \u0628\u064e\u0631\u064e\u0631\u064e\u0629\u064d\u06dc \ufd3f16\ufd3e<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201cHay\u0131r! \u015e\u00fcphesiz bu \u00e2yetler birer \u00f6\u011f\u00fctt\u00fcr. Dileyen ondan \u00f6\u011f\u00fct al\u0131r. O, mukaddes sayfalardad\u0131r; y\u00fcce makamlara kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, tertemiz sayfalarda. Se\u00e7kin ve erdemli el\u00e7ilerin ellerinde.\u201d<\/strong><strong> <\/strong>(Abese 80\/11-16)<strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; \u015eu \u00e2yet-i kerimeler, bir tefsire g\u00f6re Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131n yaz\u0131l\u0131 oldu\u011funu ve ona dokunmak i\u00e7in abdestli olmak gerekti\u011fini haber verir:<\/p>\n\n\n\n<p>\u0627\u0650\u0646\u064e\u0651\u0647\u064f \u0644\u064e\u0642\u064f\u0631\u0652\u0627\u0670\u0646\u064c \u0643\u064e\u0631\u06ea\u064a\u0645\u064c\u06d9 \ufd3f77\ufd3e \u0641\u06ea\u064a \u0643\u0650\u062a\u064e\u0627\u0628\u064d \u0645\u064e\u0643\u0652\u0646\u064f\u0648\u0646\u064d\u06d9 \ufd3f78\ufd3e \u0644\u064e\u0627 \u064a\u064e\u0645\u064e\u0633\u064f\u0651\u0647\u064f\u0653 \u0627\u0650\u0644\u064e\u0651\u0627 \u0627\u0644\u0652\u0645\u064f\u0637\u064e\u0647\u064e\u0651\u0631\u064f\u0648\u0646\u064e\u06dc \ufd3f79\ufd3e<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201c\u015e\u00fcphesiz o, \u00e7ok de\u011ferli, pek \u015ferefli bir Kur\u2019\u00e2n\u2019d\u0131r. Korunmu\u015f bir kitapta bulunur. Tertemiz olanlardan ba\u015fkas\u0131 ona dokunamaz.\u201d<\/strong><strong> <\/strong>(el-V\u00e2k\u0131a 56\/77-79)<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; <strong>\u201cAllah taraf\u0131ndan, tertemiz sayfalar okuyan bir ras\u00fbl\u2026\u201d<\/strong><a href=\"#_ftn90\">[90]<\/a> \u00e2yeti de Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131n yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6stermektedir.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Hz. \u00d6mer (r.a), bi\u02bbsetin ilk y\u0131llar\u0131nda k\u0131z karde\u015fi ve eni\u015ftesinin evlerinde okuduklar\u0131 ve T\u00e2h\u00e2 s\u00fbresinin ba\u015f taraf\u0131ndaki \u00e2yetlerin yaz\u0131l\u0131 bulundu\u011fu sayfay\u0131 g\u00f6rm\u00fc\u015f ve onu okuyarak iman nimetine eri\u015fmi\u015ftir.<a href=\"#_ftn91\">[91]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; R\u00e2fi b. M\u00e2lik (r.a)Akabe Bey\u2019at\u0131\u2019na kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, Ras\u00fblullah (s.a.v) o zamana kadar vahyedilmi\u015f t\u00fcm \u00e2yet ve s\u00fbrelerden olu\u015fan bir Kur\u2019\u00e2n metnini ona teslim etmi\u015flerdir. R\u00e2fi, Medine\u2019ye d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcnde kendi mahallesinde in\u015f\u00e2 ettirdi\u011fi ve \u0130sl\u00e2m \u00e2leminde ilk c\u00e2mi diye bilinen mescidde toplanan m\u00fcsl\u00fcmanlara bu \u00e2yet ve s\u00fbreleri til\u00e2vet ederdi. Y\u00fbsuf S\u00fbresi\u2019ni de Med\u00eene\u2019ye ilk def\u00e2 R\u00e2fi (r.a) getirmi\u015ftir.<a href=\"#_ftn92\">[92]<\/a><\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><a>4.3. Allah Ras\u00fbl\u00fc\u2019n\u00fcn Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131 Cebr\u00e2il\u2019e Arz\u0131<\/a><\/h3>\n\n\n\n<p>Nebiyy-i Ekrem Efendimiz (s.a.v), her sene ramazan ay\u0131nda Cebrail (a.s) ile Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131 birbirlerine kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak arz ederlerdi. Yani o vakte kadar inmi\u015f olan \u00e2yetleri iki defa okumu\u015f olurlard\u0131. Son sene bunu iki defa yaparak 4 hatim yapm\u0131\u015flard\u0131.<a href=\"#_ftn93\"><sup>[93]<\/sup><\/a> Bu hadiseden vefat\u0131n\u0131n yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlayan Ras\u00fblullah (s.a.v), sahabeyi toplayarak Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131 onlara son bir kez daha arzetmi\u015flerdi. Buna <em>\u201cArza-i Ah\u00eera\u201d<\/em> denir.<a href=\"#_ftn94\"><sup>[94]<\/sup><\/a> Arza-i ah\u00eera\u2019ya \u201cCem\u02bb-i Nebev\u00ee: Nebiyy-i Ekrem Efendimiz\u2019in Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131 toplamas\u0131\u201d ismi de verilir.<a href=\"#_ftn95\">[95]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u0130bn Mes\u00fbd<\/strong> (r.a) \u015f\u00f6yle der: \u201cRas\u00fblullah ve Cebr\u00e2il birbirlerine Kur\u2019\u00e2n okumay\u0131 bitirdiklerinde ben de Allah Ras\u00fbl\u00fc\u2019ne okuyordum ve Efendimiz benim okuyu\u015fumun son derece g\u00fczel oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyordu.\u201d<a href=\"#_ftn96\">[96]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Yine bir riv\u00e2yete g\u00f6re Cebr\u00e2il (a.s)\u2019la yap\u0131lan son mukabelenin ard\u0131ndan; Ras\u00fblullah (s.a.v), Zeyd b. S\u00e2bit ve \u00dcbey b. Ka\u2018b, Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131 birbirlerine okudular. Hatta Allah Ras\u00fbl\u00fc (s.a.v), \u00dcbey\u2019e iki kez okudu.<a href=\"#_ftn97\">[97]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>\u0130sl\u00e2m \u00e2leminde asr-\u0131 saadetten g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar devam edegelen \u201cmuk\u00e2bele\u201d gelene\u011fi, Ras\u00fblullah (s.a.v) Efendimiz\u2019in Cebr\u00e2il (a.s) ve ash\u00e2b\u0131yla yapt\u0131\u011f\u0131 bu kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 arzdan bize kadar gelen g\u00fczel bir s\u00fcnnettir. Bu faaliyetler Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131n korunup nesilden nesile nakledilmesine hizmet etmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p>Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem\u2019in muhafazas\u0131 ve tebli\u011fi hususunda Ras\u00fblullah (s.a.v) Efendimiz\u2019in vefat\u0131ndan sonra Hulef\u00e2-i R\u00e2\u015fid\u00een\u2019in de \u00e7ok b\u00fcy\u00fck hizmetleri olmu\u015ftur:<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><a>4.4. Hz. Eb\u00fb Bekir\u2019in Kur\u2019\u00e2n\u2019a Hizmetleri<\/a><\/h3>\n\n\n\n<p>Ras\u00fblullah (s.a.v) Efendimiz, hayatta olduklar\u0131 m\u00fcddet\u00e7e vahyin gelmesi devam etti\u011fi i\u00e7in Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem derlenip tek Mushaf haline getirilmemi\u015fti. Efendimiz\u2019in vef\u00e2t\u0131ndan sonra, Hz. \u00d6mer\u2019in de te\u015fvikleriyle Eb\u00fb Bekir (r.a) Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem\u2019i cem ettirmi\u015ftir. Bu m\u00fchim i\u015f i\u00e7in \u00e7ok zeki, dikkatli, m\u00fcttak\u00ee, emin, \u00e2lim, h\u00e2f\u0131z, vahiy k\u00e2tibi ve arza-i ah\u00eerede bulunmu\u015f, Efendimiz\u2019in Cebr\u00e2il\u2019le olan muk\u00e2belesini ba\u015f\u0131ndan sonuna kadar dinlemi\u015f ve elindeki yaz\u0131l\u0131 n\u00fcsha ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rm\u0131\u015f olan <strong>Zeyd b. S\u00e2bit<\/strong> (r.a)\u2019\u0131 vazifelendirdi. O, Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131 sa\u011flam bir metotla cem\u02bb ederek M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n Kur\u2019\u00e2n hakk\u0131nda ihtilafa d\u00fc\u015fmesini \u00f6nledi, onlar\u0131n din\u00ee ve k\u00fclt\u00fcrel birli\u011fini temin etti.<a href=\"#_ftn98\"><sup>[98]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Hz. Eb\u00fb Bekir zaman\u0131ndaki cem\u02bb ile ilgili en me\u015fhur rivayet Zeyd b. S\u00e2bit\u2019ten \u015fu \u015fekilde nakledilmi\u015ftir: Eb\u00fb Bekir (r.a), m\u00fcrtedlere (dinden d\u00f6nenlere) kar\u015f\u0131 yap\u0131lan Yem\u00e2me sava\u015f\u0131 esnas\u0131nda beni \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131. Gittim. Yan\u0131nda \u00d6mer (r.a) oturuyordu. Hz. Eb\u00fb Bekir bana \u015f\u00f6yle dedi: \u201cBak! \u00d6mer bana gelip; \u00abKurr\u00e2\u2019n\u0131n (Kur\u2019\u00e2n \u00e2limlerinin) de kat\u0131lm\u0131\u015f bulundu\u011fu Yem\u00e2me sava\u015flar\u0131 \u015fiddetlendi. Ben h\u00e2f\u0131zlar\u0131n \u015fehit olarak t\u00fckenmelerinden, onlarla birlikte Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131n da zayi olmas\u0131ndan korkuyorum.<a href=\"#_ftn99\"><sup>[99]<\/sup><\/a> Bu sebeple Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131n cem\u02bb edilmesini emretmeni uygun g\u00f6r\u00fcyorum!\u00bb dedi. Ben bu teklifi; \u00abRas\u00fblullah\u2019\u0131n yapmad\u0131\u011f\u0131 bir i\u015fi nas\u0131l yapar\u0131m?\u00bb diye kabul etmek istemedim.<a href=\"#_ftn100\"><sup>[100]<\/sup><\/a> Ancak \u00d6mer; \u00abBunda hay\u0131r var!\u00bb diye \u0131srar etti. Ben her ne kadar bu meseleye yana\u015fmak istemediysem de \u00d6mer, bunu \u0131srarla istedi. Sonunda Allah Te\u00e2l\u00e2, \u00d6mer\u2019in dediklerine akl\u0131ma uygun g\u00f6sterdi. Ben de meselenin l\u00fczumuna aynen \u00d6mer gibi inanmaya ba\u015flad\u0131m.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Sonra Eb\u00fb Bekir (r.a) bana y\u00f6nelerek \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi: \u201cSen gen\u00e7 ve ak\u0131ll\u0131 bir kimsesin, hi\u00e7 bir hususta sana kar\u015f\u0131 bir itimats\u0131zl\u0131\u011f\u0131m\u0131z yok. \u00dcstelik sen Allah Ras\u00fbl\u00fc\u2019ne vahiy k\u00e2tipli\u011fi yapt\u0131n, n\u00e2zil olan vahiyleri yazd\u0131n. \u015eimdi Kur\u2019\u00e2n \u00e2yetlerini ara\u015ft\u0131r ve onlar\u0131 iki kapak aras\u0131na topla!\u201d Allah\u2019a yemin ederim ki, Hz. Eb\u00fb Bekir bana da\u011flardan birini ta\u015f\u0131ma vazifesi verseydi bu teklif etti\u011fi i\u015ften daha a\u011f\u0131r gelmezdi. Kendisine itiraz ettim; \u201cSiz, Ras\u00fblullah\u2019\u0131n yapmad\u0131\u011f\u0131 bir \u015feyi nas\u0131l yapars\u0131n\u0131z?\u201d dedim. Eb\u00fb Bekir (r.a) beni ikna i\u00e7in; \u201cVallahi bu hay\u0131rl\u0131 bir i\u015ftir!\u201d dedi, talebine \u0131srarla devam etti. \u00d6yle ki sonunda Allah Te\u00e2l\u00e2, Eb\u00fb Bekir\u2019in kabul etti\u011fi bu i\u015f hakk\u0131nda benim kalbime de itmi\u2019nan verdi, bu i\u015f akl\u0131ma yatt\u0131. Bunun \u00fczerine ben de Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131 toplamaya ba\u015flad\u0131m. Gere\u011fi gibi ara\u015ft\u0131rd\u0131m ve onu yaz\u0131l\u0131 bulundu\u011fu hurma dallar\u0131ndan, ince ta\u015f levhalardan ve haf\u0131zlar\u0131n ezberlerinden toplad\u0131m. Nihayet Tevbe s\u00fbresinin sonunu Eb\u00fb Huzeyme el-Ensar\u00ee\u2019nin yan\u0131nda buldum. O \u00e2yeti ondan ba\u015fka kimsenin yan\u0131nda (yaz\u0131l\u0131 olarak<a href=\"#_ftn101\"><sup>[101]<\/sup><\/a>) bulamad\u0131m. Bu \u00e2yet, <strong>\u00abLe kad c\u00e2ekum ras\u00fbl\u00fcn min enfusikum az\u00eezun aleyhi m\u00e2 anittum&#8230;\u00bb<\/strong> s\u00f6zlerinden Ber\u00e2e s\u00fbresinin so\u00adnuna kadar devam eden iki \u00e2yet idi.<a href=\"#_ftn102\"><sup>[102]<\/sup><\/a> Neticede toplanan bu sahifeler, vefat edinceye kadar Hz. Eb\u00fb Bekir\u2019in yan\u0131nda kald\u0131. Sonra hayat\u0131 m\u00fcddetince Hz. \u00d6mer\u2019in yan\u0131nda kald\u0131. Bundan sonra onun k\u0131z\u0131 Hz. Hafsa\u2019n\u0131n yan\u0131nda kald\u0131.<a href=\"#_ftn103\"><sup>[103]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Bu en m\u00fchim vazife i\u00e7in Zeyd b. S\u00e2bit\u2019in tercih edilmesi bilin\u00e7li bir karard\u0131r. Zira o, gayreti ve kabiliyeti sebebiyle Ras\u00fblullah (s.a.v) taraf\u0131ndan be\u011fenilip takdir edilen ve kendisine m\u00fchim vazifeler verilen bir \u015fahsiyettir. O k\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015fta pek \u00e7ok s\u00fbreyi ezberlemi\u015f, buna memnun olan Ras\u00fblullah (s.a.v) ondan yahudilerin diliyle yazmay\u0131 \u00f6\u011frenmesini istemi\u015f o da on be\u015f g\u00fcn ge\u00e7meden onlar\u0131n yaz\u0131s\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenmi\u015fti. Yahudiler Ras\u00fbl-i Ekrem\u2019e mektup yazd\u0131klar\u0131nda onu kendisine okuyuveriyor, bu mektuplara cevap yazd\u0131rmak istedi\u011finde de onun ad\u0131na yaz\u0131veriyordu.<a href=\"#_ftn104\"><sup>[104]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Bir m\u00fcddet sonra Zeyd, vahiy k\u00e2tipli\u011fi yapmaya ba\u015flad\u0131.<a href=\"#_ftn105\"><sup>[105]<\/sup><\/a> Allah Ras\u00fbl\u00fc (s.a.v) Zeyd\u2019in Kur\u2019\u00e2n bilgisini daima methetti. Onun Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131 di\u011fer bir k\u0131s\u0131m sahabeden daha \u00e7ok ezberledi\u011fini s\u00f6yledi.<a href=\"#_ftn106\"><sup>[106]<\/sup><\/a> O, Ras\u00fbl-i Ekrem ile Cebr\u00e2il\u2019in Ramazan\u2019da yapt\u0131\u011f\u0131 Arza-i Ah\u00eera\u2019ya kat\u0131ld\u0131 ve vefat edinceye kadar insanlara buna g\u00f6re Kur\u2019\u00e2n \u00f6\u011fretti. Bunlara ilaveten o gen\u00e7, zek\u00ee ve m\u00fckemmel bir ahl\u00e2ka sahipti. \u0130\u015fte bu sebeple Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131 cem etme vazifesi ona verildi. Hz. Osman zaman\u0131nda da Mushaf \u00e7o\u011faltan k\u00e2tiplerin ba\u015f\u0131na tayin edildi.<a href=\"#_ftn107\"><sup>[107]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Zeyd (r.a), Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131n cem\u2019i i\u00e7in te\u015fekk\u00fcl ettirilecek heyete ba\u015fkanl\u0131k yapacak, bu \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 teklif eden Hz. \u00d6mer de ona tam destek verecekti. Halifenin ferman ve talimat\u0131n\u0131 m\u00fcteakiben Hz. \u00d6mer mescidin kap\u0131s\u0131nda durup; \u201cKim Ras\u00fbl-i Ekrem\u2019den Kur\u2019\u00e2n \u00e2yetleri telakk\u00ee ettiyse onu getirsin!\u201d dedi. Zira sah\u00e2b\u00eeler Kur\u2019\u00e2n \u00e2yetlerini sahifelere, levhalara ve hurma dallar\u0131na yaz\u0131yorlard\u0131.<a href=\"#_ftn108\"><sup>[108]<\/sup><\/a> Bilal b. Reb\u00e2h da Medine sokaklar\u0131n\u0131 gezerek ilanda bulunuyor ve elinde Ras\u00fbl-i Ekrem\u2019in bizzat yazd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 \u00e2yetler bulunan sah\u00e2b\u00eelerin onlar\u0131 getirmesini s\u00f6yl\u00fcyordu.<a href=\"#_ftn109\"><sup>[109]<\/sup><\/a> Yani bu ilm\u00ee \u00e7al\u0131\u015fma tam anlam\u0131yla bir toplum gayretiyle b\u00fcy\u00fcy\u00fcp geli\u015fiyordu. Zaten \u00e7al\u0131\u015fma, merkez\u00ee bir toplanma yeri olan Mescid-i Nebev\u00ee\u2019de yap\u0131l\u0131yordu.<a href=\"#_ftn110\"><sup>[110]<\/sup><\/a><strong><em><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Zerke\u015f\u00ee\u2019ye g\u00f6re \u00e2yetler da\u011f\u0131n\u0131k kaynaklardan toplanarak h\u00e2f\u0131zlar\u0131n ezberleriyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, b\u00f6ylece herkesin bu i\u015ften haberi olmu\u015f, yan\u0131nda yaz\u0131l\u0131 bir \u00e2yet bulunan hi\u00e7 kimse bu i\u015fin haricinde kalmam\u0131\u015f, b\u00f6ylece kimse Mushaf\u2019a konulan \u00e2yet ve s\u00fbreler hakk\u0131nda herhangi bir \u015f\u00fcphe duymam\u0131\u015f ve Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131n se\u00e7kin belirli ki\u015filerden topland\u0131\u011f\u0131 gibi bir \u015fik\u00e2yette bulunmam\u0131\u015ft\u0131r.<a href=\"#_ftn111\"><sup>[111]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Daha evvel deri, hurma dallar\u0131 gibi yaz\u0131 malzemeleri \u00fczerine yaz\u0131lm\u0131\u015f olan Kur\u2019\u00e2n, Hz. Eb\u00fb Bekir\u2019in emriyle neticede sahifeler \u00fczerine yaz\u0131larak cem\u02bb edilmi\u015f oldu.<a href=\"#_ftn112\"><sup>[112]<\/sup><\/a> Ashab-\u0131 kiram Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131n g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar gelen bu cem\u02bbi \u00fczerinde o g\u00fcn ittifak ettiler. Bu da Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131n \u00fcmmet i\u00e7inde bekas\u0131n\u0131 sa\u011flayarak Allah\u2019tan kullar\u0131na bir rahmet ve kolayl\u0131k oldu ve Allah\u2019\u0131n Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131 koruma va\u02bbdi b\u00f6ylece tahakkuk etti.<a href=\"#_ftn113\"><sup>[113]<\/sup><\/a><strong><em><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Bu n\u00fcshada \u00e2yetler ge\u00adli\u015f s\u0131ras\u0131na g\u00f6re de\u011fil, Ras\u00fblullah\u2019\u0131n bildirdi\u011fi niha\u00ee s\u0131ralamaya g\u00f6re ve ait olduk\u00adlar\u0131 s\u00fbrelere yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Burada kaydedilen t\u00fcm \u00e2yetlerin tev\u00e2t\u00fcr yoluyla bize kadar intikal etmi\u015f oldu\u011funda \u00fcmmetin icma\u0131 vard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Kur\u2019\u00e2n, Ras\u00fbl-i Ekrem\u2019in vefat\u0131ndan alt\u0131 ay sonra toplanm\u0131\u015ft\u0131r. O zaman bizzat Ras\u00fbl-i Ekrem\u2019den Kur\u2019\u00e2n dinleyenlerin hemen hepsi hayatta idi. Allah Ras\u00fbl\u00fc\u2019nden Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131 alarak ezberleyen ashab-\u0131 kiram, Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131n toplanmas\u0131na nezaret ediyorlard\u0131.<a href=\"#_ftn114\"><sup>[114]<\/sup><\/a> Sonunda b\u00fct\u00fcn s\u00fbrelerin \u00e2yetleri, Zeyd b. Sabit taraf\u0131ndan sahabenin \u00e7o\u011funlu\u011funun kontrol\u00fc alt\u0131nda hus\u00fbs\u00ee sayfalarda topland\u0131. Sonra da bu sayfalardan y\u00fczlerce mushaf yaz\u0131ld\u0131.<a href=\"#_ftn115\"><sup>[115]<\/sup><\/a> Hz. Eb\u00fb Bekir zaman\u0131ndaki cem\u02bb ameliyesi yakla\u015f\u0131k bir sene s\u00fcrd\u00fc.<a href=\"#_ftn116\"><sup>[116]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><a>4.5. Hz. Osman (r.a)\u2019\u0131n Kur\u2019\u00e2n\u2019a Hizmetleri<\/a><\/h3>\n\n\n\n<p>Hz. Osman (r.a) zaman\u0131nda \u0130sl\u00e2m co\u011frafyas\u0131 iyice geni\u015flemi\u015f ve Arap olmayan pek \u00e7ok insan \u0130sl\u00e2m\u2019a girmi\u015fti. K\u0131raat ve harf farkl\u0131l\u0131klar\u0131 sebebiyle insanlar aras\u0131nda zaman zaman ihtilaflar \u00e7\u0131kmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Bunun \u00fczerine Osman (r.a), baz\u0131 sahabilerin te\u015fvikiyle \u00e7ok m\u00fchim ve \u015ferefli bir hizmete karar verdi. Hz. Eb\u00fb Bekir zaman\u0131nda Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131 tek Mushaf haline getiren Zeyd b. S\u00e2bit ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda bir heyet kurdu. Bu heyet Mushaf\u2019\u0131 istinsah edip \u00e7o\u011faltt\u0131. Aralar\u0131nda leh\u00e7e bak\u0131m\u0131ndan herhangi bir ihtilaf ortaya \u00e7\u0131k\u0131nca, Kurey\u015f leh\u00e7esini esas ald\u0131lar. Hz. Osman da bu n\u00fcshalar\u0131 muhtelif merkezlere g\u00f6nderdi.<\/p>\n\n\n\n<p>Baz\u0131 rivayetlere g\u00f6re on iki ki\u015filik bu heyet, Hz. Osman\u2019\u0131n emriyle Mushaf\u2019\u0131 yeniden cem\u02bb etmi\u015ftir. Ellerindeki Mushaf\u2019\u0131 Hz. Eb\u00fb Bekir zaman\u0131nda cem\u02bb edilen Mushaf ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rm\u0131\u015f ve aralar\u0131nda hi\u00e7bir fark olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rm\u00fc\u015flerdir.<a href=\"#_ftn117\"><sup>[117]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Osman (r.a) merkez\u00ee \u015fehirlere birer Mushaf g\u00f6nderip \u015fahs\u00ee Mushaflar\u0131 yakt\u0131rmak s\u00fbretiyle insanlar\u0131 bir araya toplam\u0131\u015f, onlar\u0131 Kur\u2019\u00e2n hakk\u0131nda ihtilafa d\u00fc\u015fmekten korumu\u015ftur. Hz. Osman, Mushaflar\u0131n do\u011fru okunup anla\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak \u00fczere onlarla birlikte kurr\u00e2 sah\u00e2b\u00eeleri de merkez\u00ee \u015fehirlere g\u00f6ndermi\u015ftir. B\u00f6ylece Kur\u2019\u00e2n, Ras\u00fblullah (s.a.v) Efendimiz\u2019in a\u011fz\u0131ndan nas\u0131l \u00e7\u0131kt\u0131ysa harfi harfine aynen di\u011fer insanlara \u00f6\u011fretilmi\u015f, bu konuda \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir titizlik g\u00f6sterilmi\u015ftir. Bir kimsenin kendi ba\u015f\u0131na yaz\u0131l\u0131 bir malzemeden Kur\u2019\u00e2n \u00f6\u011frenmesine m\u00fcsaade edilmemi\u015f, mutlaka yaz\u0131yla birlikte ehil bir hocan\u0131n a\u011fz\u0131ndan \u00f6\u011frenmesi istenmi\u015ftir. Nitekim bu hususta, Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131n en k\u00fc\u00e7\u00fck ses hareketlerine kadar nas\u0131l okunaca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011freten Tecv\u00eed ismiyle bir ilim dal\u0131 te\u015fekk\u00fcl etmi\u015ftir ki bu ancak bir hocadan tatbikat yoluyla \u00f6\u011frenilebilir. Bu, \u201cKur\u2019\u00e2n\u2019\u0131 bir fem-i muhsinden alma\u201d yani d\u00fczg\u00fcn bir a\u011f\u0131zdan \u00f6\u011frenme gelene\u011fi, ilk g\u00fcnden zaman\u0131m\u0131za kadar aynen tatbik edilegelmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<p>Mushaf\u2019a yapt\u0131\u011f\u0131 bu \u015ferefli hizmet, Hz. Osman\u2019\u0131n en b\u00fcy\u00fck faziletlerinden biridir. B\u00fct\u00fcn sahabe bu konuda ona muvafakat etmi\u015ftir. \u0130bn Mes\u02bb\u00fbd\u2019un, vazife kendisine verilmedi\u011fi i\u00e7in ba\u015ftan biraz k\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ancak daha sonra di\u011fer sahabeye muvafakat etti\u011fi rivayet edilir.<a href=\"#_ftn118\"><sup>[118]<\/sup><\/a>Hz.Ali bu hususta; \u201cBunu Osman yapmasayd\u0131 ben mutlaka yapard\u0131m!\u201d demi\u015ftir.<a href=\"#_ftn119\"><sup>[119]<\/sup><\/a> D\u00f6rt imam Hz. Eb\u00fb Bekir, \u00d6mer, Osman ve Ali (r.a), Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131n cem\u02bbinin, dinin maslahatlar\u0131ndan biri oldu\u011fu hususunda ittifak etmi\u015flerdir ki onlar, Ras\u00fblullah (s.a.v) Efendimiz\u2019in haklar\u0131nda: <em>\u201cBenim ve benden sonraki hid\u00e2yet \u00fczere olan R\u00e2\u015fit Halifeler\u2019in s\u00fcnnetine s\u0131ms\u0131k\u0131 sar\u0131l\u0131n!\u201d<\/em><a href=\"#_ftn120\"><sup>[120]<\/sup><\/a> buyurdu\u011fu Halifeler\u2019dir.<a href=\"#_ftn121\"><sup>[121]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Cen\u00e2b-\u0131 Hak, <strong>\u201c\u015e\u00fcphesiz onu, toplamak (senin kalbine yerle\u015ftirmek) ve onu okutmak bize aittir\u201d<\/strong><a href=\"#_ftn122\"><sup>[122]<\/sup><\/a> \u00e2yet-i kerimesinin z\u0131mn\u0131nda Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131n Mushaflarda cem\u02bb edilece\u011fini, toplanaca\u011f\u0131n\u0131 haber vermi\u015ftir.<a href=\"#_ftn123\"><sup>[123]<\/sup><\/a> Bu \u00e2yetteki Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131n cem\u02bbinden murad, onun bir b\u00fct\u00fcn halinde toplanmas\u0131 ve \u00e2yetlerinin tertibidir.<a href=\"#_ftn124\"><sup>[124]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131n muhafaza edilece\u011fini ifade eden \u00e2yetler,<a href=\"#_ftn125\"><sup>[125]<\/sup><\/a>dolayl\u0131 olarak onun cem\u02bb edilece\u011fine de i\u015faret etmektedir. Di\u011fer taraftan Cen\u00e2b-\u0131 Hak bir kuds\u00ee hadiste; <em>\u201c(Ey Ras\u00fbl\u00fcm) sana suyun y\u0131kayamayaca\u011f\u0131 bir kitap indirdim\u201d <\/em>buyurmu\u015ftur.<a href=\"#_ftn126\"><sup>[126]<\/sup><\/a> Bu hadis, Ben\u00ee \u00c2dem\u2019in Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131 yok etmek i\u00e7in ortaya koyaca\u011f\u0131 gayretlerin ba\u015far\u0131ya ula\u015famayaca\u011f\u0131ndan kinayedir. Allah onu koruyacakt\u0131r. Onu koruma yolu ise Mushaflarda cem\u02bb edilmesi, insanlar\u0131n kalplerinin onu tilavete ve tefsir etmeye y\u00f6nlendirilmesidir.<a href=\"#_ftn127\"><sup>[127]<\/sup><\/a> Bu hususta Hulef\u00e2-i R\u00e2\u015fid\u00een\u2019in takdire \u015f\u00e2yan gayretleri olmu\u015ftur. Kur\u2019\u00e2n iki kapak aras\u0131na toplanm\u0131\u015f, \u00e2limler onun \u00fczerinde ittifak etmi\u015f, m\u00fctevatiren gelen nakiller de buna \u015fahitlik etmi\u015ftir. B\u00f6ylece Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131n korunmas\u0131 va\u02bbdi, halifelerin eliyle ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. Bu da onlar\u0131n faziletleri c\u00fcmlesindendir.<a href=\"#_ftn128\"><sup>[128]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n<p>K\u0131y\u00e2me s\u00fbresindeki \u201ckur\u2019\u00e2n\u201d, \u201ccem\u02bb\u201d ve \u201cbey\u00e2n\u201d<a href=\"#_ftn129\"><sup>[129]<\/sup><\/a> kelimelerini yak\u0131n m\u00e2nalara hamletmek bel\u00e2gat a\u00e7\u0131s\u0131ndan do\u011fru g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir. \u00c2yetteki <strong>\u201cOnun cem\u02bbi bize aittir\u201d<\/strong> ifadesi, \u201conu mushaflarda toplama va\u02bbdimi yerine getirmek bana aittir\u201d demektir. \u00c2yetin <strong>\u201conu okutmak bize aittir\u201d <\/strong>k\u0131sm\u0131, \u201ctevat\u00fcr silsilesinin kopmamas\u0131 i\u00e7in \u00fcmmetin k\u0131raat \u00e2limlerini ve avam\u0131n\u0131 Kur\u2019\u00e2n til\u00e2vetine muvaffak k\u0131lar\u0131z\u201d demektir. Bir sonraki <strong>\u201cSonra \u015f\u00fcphen olmas\u0131n ki, onu a\u00e7\u0131klamak da bize aittir\u201d <\/strong>\u00e2yeti ise \u201c\u00e2limlerin bir k\u0131sm\u0131n\u0131 Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131n garib kelimelerini, sebeb-i n\u00fcz\u00fbl\u00fcn\u00fc a\u00e7\u0131klamaya, b\u00f6ylece ahk\u00e2m\u0131n\u0131 do\u011fru bir \u015fekilde beyan etmeye muvaffak k\u0131larak her as\u0131rda Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131n m\u00e2nalar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klamak bana aittir\u201d demektir. \u00c2yette \u201ccem\u02bb\u201d ile \u201ckur\u2019\u00e2n\u201d kelimeleri aras\u0131nda \u201cvav\u201d harfi kullan\u0131l\u0131rken, \u201ckur\u2019\u00e2n\u201d ile \u201cbeyan\u201d kelimesi aras\u0131nda \u201cs\u00fcmme\u201d edat\u0131 kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu da Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131n tilavetinin, cem\u2018i ile birlikte olaca\u011f\u0131na, tefsir ilminin ise daha sonra ortaya \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131na i\u015faret etmektedir. V\u00e2k\u0131ada da b\u00f6yle olmu\u015ftur. Cen\u00e2b-\u0131 Hak bu va\u02bbdini \u015eeyhayn\u2019in eliyle tahakkuk ettirmi\u015ftir. Bu da \u201cHil\u00e2fet-i H\u00e2ssa\u201dn\u0131n<a href=\"#_ftn130\"><sup>[130]<\/sup><\/a> gereklerindendir.<a href=\"#_ftn131\"><sup>[131]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n<p>H\u00e2s\u0131l\u0131 Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem bize \u201cyaz\u0131\u201d, \u201cezber\u201d ve \u201cbir \u00fcstad\u201d yan\u0131nda t\u00e2lim g\u00f6rme gibi \u00fc\u00e7 sa\u011flam yol ile tam ve k\u00e2mil bir \u015fekilde ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130lk m\u00fcsl\u00fcmanlar k\u0131sa bir m\u00fcddet sonra, bol miktarda bulunan ve ucuz fiyata sat\u0131n al\u0131nabilen \u201ck\u00e2\u011f\u0131t\u201d\u0131n \u00fcretim yolunu ke\u015ffettiler. B\u00f6ylece par\u015f\u00f6men, papir\u00fcs gibi nadir ve pahal\u0131 yaz\u0131 malzemelerinden kurtuldular. \u0130\u015fte bu durum, b\u00fct\u00fcn orta \u00e7a\u011f boyunca Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem\u2019in bol miktarda yaz\u0131l\u0131p da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131 yan\u0131nda her \u00e7e\u015fit ilmin m\u00fcsl\u00fcmanlar aras\u0131nda \u00e7\u0131k\u0131p yayg\u0131n hale gelmesine de hizmet etmi\u015ftir.<a href=\"#_ftn132\">[132]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131n muhafaza edilip bir harfi bile de\u011fi\u015fmeden bize kadar naklini sa\u011flayan m\u00fchim bir sebep daha vard\u0131r ki o da M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131n h\u00fck\u00fcmleri ile amel etmeleri, onu ya\u015fayarak kendilerinden sonra gelen nesillere aktarmalar\u0131d\u0131r. Bir bilgiyi \u00f6\u011frenmenin en iyi yolu onu hayata ge\u00e7irmek ve tatbik sahas\u0131na koymakt\u0131r. Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem\u2019i ya\u015fayabilmek i\u00e7in m\u00fcsl\u00fcmanlar onunla ilgili b\u00fct\u00fcn ilimleri \u00f6\u011freniyor, \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor ve m\u00e2n\u00e2lar\u0131n\u0131 anlamaya gayret ediyorlard\u0131. \u00c2det\u00e2 k\u0131l\u0131 k\u0131rk yararcas\u0131na Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131 b\u00fct\u00fcn incelik ve tafs\u00eel\u00e2t\u0131yla inceliyor, bir harfinden, hatta bir harekesinden bile h\u00fck\u00fcmler \u00e7\u0131kar\u0131yorlard\u0131. Tecvid ve k\u0131raat \u00e2limleri onun en ince ses \u00f6zelliklerini, en k\u00fc\u00e7\u00fck ses hareketlerini dahi \u00f6\u011frenip talebelerine naklediyorlard\u0131. Bu faaliyetler de Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131n nokta nokta \u00f6\u011frenilip ezberlenmesini ve b\u00f6ylece muhafaza edilmesini sa\u011fl\u0131yordu.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><a>5. Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem Hakk\u0131 \u00c7ekinmeden S\u00f6yler<\/a><\/h2>\n\n\n\n<p>Allah Te\u00e2l\u00e2\u2019n\u0131n bir ism-i \u015ferifi de <strong>el-Hakk<\/strong>\u2019t\u0131r.<a href=\"#_ftn133\">[133]<\/a> O, ink\u00e2r\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmayan, varl\u0131\u011f\u0131 ve ul\u00fbhiyyeti kesin olan ve mutlaka iman edilmesi gereken Y\u00fcce Z\u00e2t\u2019t\u0131r. Hakk\u0131n ta kendisi, mahz\u00e2 ve bizzat hakt\u0131r. \u00c2yet-i kerimelerde \u015f\u00f6yle buyrulur:<\/p>\n\n\n\n<p>\u0641\u064e\u0630\u0670\u0644\u0650\u0643\u064f\u0645\u064f \u0627\u0644\u0644\u0651\u0670\u0647\u064f \u0631\u064e\u0628\u064f\u0651\u0643\u064f\u0645\u064f \u0627\u0644\u0652\u062d\u064e\u0642\u064f\u0651\u06da \u0641\u064e\u0645\u064e\u0627\u0630\u064e\u0627 \u0628\u064e\u0639\u0652\u062f\u064e \u0627\u0644\u0652\u062d\u064e\u0642\u0650\u0651 \u0627\u0650\u0644\u064e\u0651\u0627 \u0627\u0644\u0636\u064e\u0651\u0644\u064e\u0627\u0644\u064f\u06da \u0641\u064e\u0627\u064e\u0646\u0651\u0670\u0649 \u062a\u064f\u0635\u0652\u0631\u064e\u0641\u064f\u0648\u0646\u064e<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201c\u0130\u015fte O Allah sizin ger\u00e7ek Rabbinizdir. Hakk\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda sapk\u0131nl\u0131ktan ba\u015fka ne olabilir ki? O h\u00e2lde nas\u0131l yoldan \u00e7\u0131kar\u0131labiliyorsunuz?\u201d<\/strong> (Y\u00fbnus 10\/32)<\/p>\n\n\n\n<p>\u064a\u064e\u0648\u0652\u0645\u064e\u0626\u0650\u0630\u064d \u064a\u064f\u0648\u064e\u0641\u0651\u06ea\u064a\u0647\u0650\u0645\u064f \u0627\u0644\u0644\u0651\u0670\u0647\u064f \u062f\u06ea\u064a\u0646\u064e\u0647\u064f\u0645\u064f \u0627\u0644\u0652\u062d\u064e\u0642\u064e\u0651 \u0648\u064e\u064a\u064e\u0639\u0652\u0644\u064e\u0645\u064f\u0648\u0646\u064e \u0627\u064e\u0646\u064e\u0651 \u0627\u0644\u0644\u0651\u0670\u0647\u064e \u0647\u064f\u0648\u064e \u0627\u0644\u0652\u062d\u064e\u0642\u064f\u0651 \u0627\u0644\u0652\u0645\u064f\u0628\u06ea\u064a\u0646\u064f<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201cO g\u00fcn Allah onlara hak ettikleri cezay\u0131 tastamam verecektir ve onlar Allah\u2019\u0131n apa\u00e7\u0131k ger\u00e7ek oldu\u011funu anlayacaklard\u0131r.\u201d<\/strong> (en-N\u00fbr 24\/25)<\/p>\n\n\n\n<p>Y\u00fcce Rabbimiz Hak oldu\u011fu gibi O\u2019nun va\u2018di, s\u00f6zleri, fiilleri de hakt\u0131r, O\u2019na kavu\u015fmak da hakt\u0131r.<a href=\"#_ftn134\">[134]<\/a> Dolay\u0131s\u0131yla biz kullar\u0131na ikram etti\u011fi Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem\u2019in en m\u00fchim y\u00f6n\u00fc de onun hak olmas\u0131d\u0131r. Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131n isimlerinden biri de \u201cel-Hak\u201dt\u0131r.<a href=\"#_ftn135\">[135]<\/a> Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Kerim hakt\u0131r; do\u011fruyu, hakikati bildirir ve kendisine sar\u0131lanlar\u0131 en do\u011fru ve en sa\u011flam yola g\u00f6t\u00fcr\u00fcr.<a href=\"#_ftn136\"><sup>[136]<\/sup><\/a> Onun b\u00fct\u00fcn haberleri, anlatt\u0131\u011f\u0131 tarih\u00ee k\u0131ssalar\u0131, yerlere ve g\u00f6klere dair verdi\u011fi bilgileri ger\u00e7e\u011fe birebir uygundur. Zira her\u015feyi yaratan ve y\u00f6neten, o kel\u00e2m\u0131n s\u00e2hibi olan Allah\u2019t\u0131r, her\u015feyi bilen O\u2019dur ve her\u015fey O\u2019na aittir. Kimseye ihtiyac\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 gibi kimseden korkusu da yoktur. Yani Allah\u2019\u0131, hak olmayan bir \u015feyi s\u00f6ylemeye sevkedecek bir sebep yoktur. Allah Te\u00e2l\u00e2 bu hakikati bizlere, hak kel\u00e2m\u0131nda \u015f\u00f6yle haber verir:<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201cBiz Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131 sadece ger\u00e7e\u011fin bilgisi olarak indirdik, o da (sana) yaln\u0131z ger\u00e7e\u011fi s\u00f6yleyerek geldi; seni de ancak m\u00fcjdeleyici ve uyar\u0131c\u0131 olarak g\u00f6nderdik.\u201d<\/strong> (el-\u0130sr\u00e2 17\/105)<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201c\u2026Hak ve hakikati Allah s\u00f6yler, do\u011fru yolu da o g\u00f6sterir.\u201d<\/strong> (el-Ahz\u00e2b 33\/4)<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201cAllah Te\u00e2l\u00e2 (iblise \u015f\u00f6yle) buyurdu: \u201cO zaman ger\u00e7ek -ki ben hep ger\u00e7e\u011fi s\u00f6ylerim- \u015fudur: Kesinlikle ben cehennemi, sen ve b\u00fct\u00fcn sana uyanlarla dolduraca\u011f\u0131m!\u201d<\/strong> (S\u00e2d 38\/84-85)<\/p>\n\n\n\n<p>Bu sebeple Hak olan Rabbimizin hak s\u00f6z\u00fc olan Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem daima hakk\u0131 ve hakikati s\u00f6yler ve bunu hi\u00e7bir \u015feyden \u00e7ekinmeden en kuvvetli bir \u00fcslupla ifade eder. Yeri geldi\u011finde d\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131n en hassas damarlar\u0131na basmaktan bile \u00e7ekinmez. \u00c2deta onlar\u0131n irinle\u015fmi\u015f yaralar\u0131na ne\u015fter vurur. K\u0131l\u0131c\u0131n\u0131 onlar\u0131n cahiliye hamiyetleri ve k\u00e2fir taassuplar\u0131 \u00fczerine indirir. Zira <strong>\u201cO, yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131n sonucundan korkacak de\u011fildir.\u201d<\/strong> (e\u015f-\u015eems 91\/15)<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00eesetin ilk y\u0131llar\u0131yd\u0131. Allah Ras\u00fbl\u00fc (s.a.v.) insanlar\u0131 gizli gizli \u0130sl\u00e2m\u2019a davet ediyordu. Mekke m\u00fc\u015frikleri O\u2019nun bu davetinden son derece rahats\u0131z oluyorlard\u0131. Bunlar Peygamber Efendimiz\u2019e adeta ate\u015f p\u00fcsk\u00fcr\u00fcyorlard\u0131. Neredeyse g\u00f6zleriyle onu \u00f6ld\u00fcr\u00fcp yok etmek istiyorlard\u0131. Onun hi\u00e7bir s\u00f6z\u00fcne tahamm\u00fclleri yoktu. Aleyhlerinde s\u00f6ylenecek en k\u00fc\u00e7\u00fck bir s\u00f6z onlar\u0131 iyice k\u00f6p\u00fcrtmeye yetiyordu. Buna ra\u011fmen Ahnes b. \u015eer\u00eek, Velid b. Mu\u011f\u00eere, Eb\u00fb Cehil gibi az\u0131l\u0131 m\u00fc\u015frikler hakk\u0131nda n\u00e2zil olan<a href=\"#_ftn137\">[137]<\/a> \u015fu il\u00e2hi ifadeler hakk\u0131 hi\u00e7 \u00e7ekinmeden s\u00f6yl\u00fcyordu:<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201c\u015eu halde seni yalanc\u0131l\u0131kla itham edenlere boyun e\u011fme! \u0130sterler ki sen t\u00e2viz veresin, onlar da t\u00e2viz versinler. Olur olmaz yemin eden, a\u015fa\u011f\u0131l\u0131k, daima kusur aray\u0131p i\u011fneleyen, durmadan laf g\u00f6t\u00fcr\u00fcp getiren, iyili\u011fi hep engelleyen, sald\u0131rgan, g\u00fcnahk\u00e2r, huysuz ve sert, b\u00fct\u00fcn bunlardan sonra bir de ne id\u00fc\u011f\u00fc belirsiz kimselere, serveti ve \u00e7ocuklar\u0131 var diye sak\u0131n boyun e\u011fme. Ona \u00e2yetlerimiz okundu\u011fu zaman, \u00ab\u00d6ncekilerin masallar\u0131!\u00bb der. Yak\u0131nda onun aln\u0131na (cehennemlik) damgas\u0131n\u0131 vuraca\u011f\u0131z!\u201d <\/strong>(el-Kalem 68\/8-16)<\/p>\n\n\n\n<p>Yine rivayete g\u00f6re Velid hakk\u0131nda inen<a href=\"#_ftn138\">[138]<\/a> \u015fu ayetler de son derece serttir ve hakikati a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya koymaktad\u0131r:<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201cYaratt\u0131\u011f\u0131m o \u015fahs\u0131 (cezaland\u0131rmak \u00fczere) tek ba\u015f\u0131na bana b\u0131rak! Kendisine geni\u015f bir servet ve g\u00f6z\u00fc \u00f6n\u00fcnde duran o\u011fullar verdi\u011fim; \u00f6n\u00fcne nimetleri serdik\u00e7e serdi\u011fim, arkas\u0131ndan daha fazla vermemi bekleyen ki\u015fiyi! (Daha fazla vermek mi?) Asla! \u00c7\u00fcnk\u00fc o bizim \u00e2yetlerimize kar\u015f\u0131 inatla direnmektedir. Ben de onu sarp bir yoku\u015fa s\u00fcrece\u011fim! \u00c7\u00fcnk\u00fc o, d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc ta\u015f\u0131nd\u0131, \u00f6l\u00e7t\u00fc bi\u00e7ti. Kahrolas\u0131, ne bi\u00e7im \u00f6l\u00e7t\u00fc bi\u00e7ti! Sonra kahrolas\u0131 ne bi\u00e7im \u00f6l\u00e7t\u00fc bi\u00e7ti! Sonra bakt\u0131. Sonra ka\u015flar\u0131n\u0131 \u00e7att\u0131, surat\u0131n\u0131 ast\u0131. En sonunda s\u0131rt\u0131n\u0131 d\u00f6n\u00fcp gitti ve kibrine yenildi. \u00abBu\u00bb dedi, \u00abOlsa olsa eskilerden nakledilmi\u015f bir sihirdir. Bu, insan s\u00f6z\u00fcnden ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir.\u00bb Ben onu Sekar\u2019a (cehenneme) sokaca\u011f\u0131m. Sen bilir misin Sekar nedir? Bitirir ama yok olmaya da b\u0131rakmaz; insanlar\u0131 kavurur.\u201d <\/strong>(el-M\u00fcddessir 74\/11-29)<\/p>\n\n\n\n<p>Ras\u00fblullah (s.a.v) Efendimiz\u2019e peygamberlik vazifesi verilmi\u015f, o da Rabbinin kendisine \u00f6\u011fretti\u011fi \u015fekilde namaz k\u0131lmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Atalar\u0131n\u0131n dininde \u0131srar eden k\u00fcfr\u00fcn eleba\u015flar\u0131 ise onun bu ib\u00e2det \u015feklinden rahats\u0131z oluyorlard\u0131.Bir g\u00fcn<strong> Eb\u00fb Cehl<\/strong>:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201c\u2012Muhammed sizin aran\u0131zda h\u00e2l\u00e2 y\u00fcz\u00fcn\u00fc topra\u011fa s\u00fcr\u00fcyor mu?\u201d dedi. Kendisine \u201cEvet!\u201d cevab\u0131 verilince:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201c\u2012L\u00e2t ve Uzza\u2019ya yemin ederim ki onu, bunu yaparken g\u00f6r\u00fcrsem mutlaka boynuna basar\u0131m. Yahut mutlaka y\u00fcz\u00fcn\u00fc topra\u011fa g\u00f6merim!\u201d dedi. Az sonra Ras\u00fblullah Efendimiz\u2019in (s.a.v) namaz k\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rerek ya\u00adn\u0131na vard\u0131. Boynuna basmak niyetinde idi, fakat insanlar onun birdenbire geri \u00e7ekildi\u011fini ve elleriyle kendisini korumaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fcler. Hayretle, \u201cSana ne oldu b\u00f6yle?\u201d diye sorunca Eb\u00fb Cehil:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201c\u2012Ger\u00e7ekten onunla benim aramda ate\u015ften bir hendek, korkun\u00e7 bir \u015fey ve bir tak\u0131m kanatlar var!\u201d dedi. Ras\u00fblullah (s.a.v) Efendimiz de:<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201c\u2012Bana yakla\u015fm\u0131\u015f olsayd\u0131 melekler onun uzuvlar\u0131n\u0131 birer birer kopar\u0131rd\u0131!\u201d <\/em>buyurdular. Bunun \u00fczerine Allah -azze ve celle-:<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201cGer\u00e7ek \u015fu ki, insan kendini kendine yeterli g\u00f6rerek azar. \u015e\u00fcphesiz d\u00f6n\u00fc\u015f Rabb\u2019inedir. Namaz k\u0131larken bir kulu (namazdan) men edeni g\u00f6rd\u00fcn m\u00fc? Ne dersin, o (Peygamber) do\u011fru yolda ise yahut takv\u00e2y\u0131 emrediyorsa? Ne dersin o (men eden, Peygamber\u2019i) yalanl\u0131yor ve do\u011fru yoldan y\u00fcz \u00e7eviriyorsa? (Bu adam) Allah\u2019\u0131n her \u015feyi g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc bilmez mi! Hay\u0131r, hay\u0131r! E\u011fer vazge\u00e7mezse mutlaka onu per\u00e7eminden, o yalanc\u0131, g\u00fcnahk\u00e2r per\u00e7emden yakalay\u0131p (cehenneme atar\u0131z). O vakit hemen gidip meclisini (adamlar\u0131n\u0131) \u00e7a\u011f\u0131rs\u0131n. Biz de zeb\u00e2n\u00eeleri \u00e7a\u011f\u0131raca\u011f\u0131z. Hay\u0131r! Ona itaat etme! Secdeye kapan ve Allah\u2019a yak\u0131nla\u015f!\u201d<\/strong><a href=\"#_ftn139\"><sup>[139]<\/sup><\/a> \u00e2yetlerini indirdi.<a href=\"#_ftn140\">[140]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Ras\u00fblullah (s.a.v) bir g\u00fcn Mescid-i Haram\u2019a girdi\u011fi s\u0131rada, Kurey\u015f m\u00fc\u015friklerinin ileri gelenlerindenVelid bin Mug\u00eere ve daha bir\u00e7ok kimseler K\u00e2\u2018be\u2019nin Hat\u00eem\u2019inde oturuyorlard\u0131. Ras\u00fblullah (s.a.v) da var\u0131p yanlar\u0131na oturdular. K\u00e2\u2018be\u2019nin \u00e7evresinde, tap\u0131lmak \u00fczere dikilmi\u015f, kur\u015funla sa\u011flamla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f \u00fc\u00e7 y\u00fcz altm\u0131\u015f put bulunuyordu. O s\u0131rada, Nadr bin H\u00e2ris de gelip yanlar\u0131na oturdu. Ras\u00fblullah (s.a.v) konu\u015fmaya ba\u015flay\u0131nca, Nadr bin H\u00e2ris itiraz etti. Ras\u00fblullah (s.a.v), verdi\u011fi cevapla onu susturdu. Sonra da, ona ve oradakilere Enbiy\u00e2 s\u00fbresinin:<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201cSiz ve Allah\u2019\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda tapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z \u015feyler cehennem yak\u0131t\u0131s\u0131n\u0131z. Siz oraya gireceksiniz. E\u011fer onlar birer il\u00e2h olsalard\u0131 oraya <\/strong>(cehenneme)<strong> girmezlerdi. H\u00e2lbuki hepsi <\/strong>(tapanlar da tap\u0131lanlar da)<strong> orada ebed\u00ee kalacaklard\u0131r. Onlar orada inim inim inleyecekler, kendilerini sevindirecek hi\u00e7bir haber de i\u015fitmeyeceklerdir\u201d<\/strong><a href=\"#_ftn141\">[141]<\/a> \u00e2yetlerini okudular. Sonra da kalk\u0131p gittiler. Putlar\u0131 aleyhinde okunan \u00e2yetler Kurey\u015f m\u00fc\u015friklerinin \u00e7ok a\u011f\u0131r\u0131na gitti.<a href=\"#_ftn142\">[142]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Medine-i M\u00fcnevvere\u2019de Ras\u00fblullah (s.a.v) Efendimiz\u2019e d\u00fc\u015fmanl\u0131k eden, onun davas\u0131na kar\u015f\u0131 her t\u00fcrl\u00fc entrika \u00e7eviren Yahudiler ve m\u00fcnaf\u0131klar vard\u0131. Bunlar da pek yaman d\u00fc\u015fmanlard\u0131. \u015eerlerinden korkulmas\u0131 ve sak\u0131n\u0131lmas\u0131 gereken kimselerdi. Allah Ras\u00fbl\u00fc\u2019n\u00fc \u00f6ld\u00fcrmek ve yok etmek i\u00e7in nice sinsi planlar yap\u0131yorlard\u0131. Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem yahudilerin bu sinsi planlar\u0131n\u0131 ve m\u00fcnaf\u0131klar\u0131n ikiy\u00fczl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc her defas\u0131nda g\u00fcn y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131kard\u0131, onlar\u0131 b\u00fct\u00fcn insanlar\u0131n \u00f6n\u00fcnde rezil r\u00fcsva eyledi. Mesela yahudiler hakk\u0131nda \u015fu t\u00fcr \u00e2yetler n\u00e2zil oldu:<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201cYemin olsun ki, onlar\u0131 insanlar\u0131n ya\u015famaya en d\u00fc\u015fk\u00fcn\u00fc olarak bulursun; m\u00fc\u015friklerden de \u00e7ok; her biri ister ki bin sene ya\u015fas\u0131n. Oysa \u00e7ok ya\u015fat\u0131lmas\u0131 hi\u00e7 kimseyi azaptan kurtaramaz. Allah onlar\u0131n yapmakta olduklar\u0131n\u0131 eksiksiz g\u00f6r\u00fcr.\u201d <\/strong>(el-Bakara 2\/96)<strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201cOnlar, hep yalana kulak veren ve durmadan haram yiyen kimselerdir. Sana gelirlerse aralar\u0131nda h\u00fck\u00fcm ver veya onlardan y\u00fcz \u00e7evir. Onlardan y\u00fcz \u00e7evirirsen sana hi\u00e7bir zarar veremezler. E\u011fer h\u00fck\u00fcm verirsen aralar\u0131nda adaletle h\u00fckmet. \u015e\u00fcphesiz Allah \u00e2dil olanlar\u0131 sever.\u201d <\/strong>(el-M\u00e2ide 5\/42)<strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201cYahudiler \u00abAllah\u2019\u0131n eli ba\u011flanm\u0131\u015f!\u00bb dediler. As\u0131l kendi elleri ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r ve s\u00f6yledikleri y\u00fcz\u00fcnden l\u00e2netlenmi\u015flerdir. Aksine O\u2019nun iki eli de a\u00e7\u0131kt\u0131r, diledi\u011fi gibi verir. Rabbinden sana indirilen, onlardan bir\u00e7o\u011funun azg\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve ink\u00e2rc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ku\u015fkusuz art\u0131racakt\u0131r. Onlar\u0131n aras\u0131na k\u0131yamete kadar s\u00fcrecek d\u00fc\u015fmanl\u0131k ve kin sald\u0131k. Ne zaman sava\u015f ate\u015fini tutu\u015fturmu\u015flarsa Allah onu s\u00f6nd\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Onlar yery\u00fcz\u00fcnde bozgunculuk i\u00e7in \u00e7aba harcarlar; Allah ise bozguncular\u0131 sevmez.\u201d <\/strong>(el-M\u00e2ide 5\/64)<strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201cDe ki: \u00abEy yahudiler! Ba\u015fka insanlar\u0131n de\u011fil de yaln\u0131z kendinizin Allah\u2019\u0131n dostu oldu\u011funuzu iddia ediyorsan\u0131z ve \u015fayet s\u00f6z\u00fcn\u00fcze sad\u0131ksan\u0131z haydi \u00f6l\u00fcm\u00fc temenni edin!\u00bb Ama onlar daha \u00f6nce yap\u0131p ettikleri y\u00fcz\u00fcnden asla \u00f6l\u00fcm\u00fc istemeyeceklerdir. Allah zalimleri \u00e7ok iyi bilmektedir.\u201d<\/strong> (el-Cuma 62\/6-7)<\/p>\n\n\n\n<p>Bir k\u0131s\u0131m \u00e2yetler de m\u00fcnaf\u0131klar\u0131n i\u00e7 y\u00fcz\u00fcn\u00fc ortaya koyuyor, onlar\u0131 rezil ediyordu. Bunlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 da \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201cErke\u011fiyle kad\u0131n\u0131yla m\u00fcnaf\u0131klar birbirine benzer; k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc \u00f6zendirip iyili\u011fi men ederler, hay\u0131r i\u00e7in harcamaya elleri varmaz. Onlar Allah\u2019\u0131 umursamad\u0131lar, O da onlar\u0131 kendi hallerine b\u0131rakt\u0131. Ger\u00e7ek \u015fu ki m\u00fcnaf\u0131klar g\u00fcnaha batm\u0131\u015f kimselerdir. Allah, erke\u011fiyle kad\u0131n\u0131yla m\u00fcnaf\u0131klara ve a\u00e7\u0131ktan ink\u00e2rc\u0131l\u0131k yapanlara, i\u00e7inde ebed\u00ee olarak kalacaklar\u0131 cehennem ate\u015fini vaad etmi\u015ftir. Onlara bu yeter de artar! Allah onlar\u0131 l\u00e2netlemi\u015ftir ve onlar i\u00e7in devaml\u0131 bir azap vard\u0131r.\u201d<\/strong> (et-Tevbe 9\/67-68)<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201cM\u00fcnaf\u0131klar sana geldiklerinde, \u201c\u015eahitlik ederiz ki sen ger\u00e7ekten Allah\u2019\u0131n el\u00e7isisin\u201d derler. Senin hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz kendi el\u00e7isi oldu\u011funu Allah elbette biliyor; ama Allah \u015fahitlik eder ki m\u00fcnaf\u0131klar (inand\u0131k derken) kesinlikle yalan s\u00f6ylemektedirler. Onlar yeminlerini kalkan edinip Allah yolundan yan \u00e7izmi\u015flerdir. Onlar\u0131n yapt\u0131klar\u0131 ne kadar \u00e7irkin! \u015e\u00f6yle ki, onlar s\u00f6zde inand\u0131lar ama ger\u00e7ekte ink\u00e2r ettiler; bu y\u00fczden kalpleri m\u00fch\u00fcrlenmi\u015ftir; art\u0131k anlay\u0131p kavrayamazlar. Onlara \u015f\u00f6yle bir bakt\u0131\u011f\u0131nda d\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fleri sana iyi bir izlenim verir; konu\u015furlarsa s\u00f6zlerine kulak verirsin. Ama onlar sanki bir yere dayanm\u0131\u015f k\u00fct\u00fckler gibidir (b\u00f6yle g\u00fcvendeymi\u015f gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcrler). Ama her g\u00fcr\u00fclt\u00fcy\u00fc de kendilerine y\u00f6nelik san\u0131rlar. As\u0131l d\u00fc\u015fman onlard\u0131r, onlardan korun! Allah kahretsin onlar\u0131! Nas\u0131l da haktan y\u00fcz \u00e7eviriyorlar!\u201d <\/strong>(el-M\u00fcn\u00e2fik\u00fbn 63\/1-4)<\/p>\n\n\n\n<p>H\u00e2s\u0131l\u0131 Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Kerim\u2019de her \u015feyin yarat\u0131c\u0131s\u0131 ve sahibi olan ve her \u015feyi bilen sonsuz kudret sahibi Allah\u2019\u0131n \u00fcsl\u00fbbu a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fclmektedir. Onda her\u015feye h\u00e2kim olan ve hi\u00e7bir mahl\u00fbktan korkmayan y\u00fcce bir z\u00e2t\u0131n \u00fcsl\u00fbbu vard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><a>6. Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem \u00c2lem\u015f\u00fcmuld\u00fcr, Ahk\u00e2m\u0131 Ebed\u00eedir<\/a><\/h2>\n\n\n\n<p>Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Kerim, muayyen bir b\u00f6lgeye ve kavme has de\u011fil, n\u00fczul\u00fcnden k\u0131yamete kadar b\u00fct\u00fcn insanlara ve cinlere g\u00f6nderilmi\u015ftir. Zira o, daha n\u00e2zil olmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 ilk g\u00fcnlerden itibaren kendisinin <strong>\u201c\u00e2lemler i\u00e7in bir \u00f6\u011f\u00fct ve uyar\u0131\u201d<\/strong> oldu\u011funu bildirmi\u015f, daha sonralar\u0131 da Mekke devrinin sonuna kadar zaman zaman bunu hat\u0131rlatm\u0131\u015ft\u0131r.<a href=\"#_ftn143\">[143]<\/a> Onu getiren peygamberin de <strong>\u201c\u00e2lemlere rahmet olarak\u201d<\/strong> g\u00f6nderildi\u011fi ifade edilmi\u015ftir.<a href=\"#_ftn144\">[144]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131n \u00fcsl\u00fbbu b\u00fct\u00fcn insanlara y\u00f6neliktir. O \u201cEy insanlar!\u201d, \u201cEy \u00c2demo\u011fullar\u0131!\u201d diye hitap etmektedir. Hus\u00fbs\u00ee isimleri fazla zikretmez, Ras\u00fblullah (s.a.v) Efendimiz\u2019in ismi bile sadece d\u00f6rt yerde ge\u00e7er. Ona daha ziyade, mukaddes vazifesini bildiren \u201cras\u00fbl\u201d, \u201cneb\u00ee\u201d kelimeleriyle hitap edilir. Baz\u0131 \u00e2yetler sebepler \u00fczerine inmi\u015f olmakla birlikte h\u00fck\u00fcmleri umum\u00eedir. Bunlarda da \u015fah\u0131slar ve sebepler de\u011fil davran\u0131\u015f ve karakterler \u00f6n plana \u00e7\u0131kar.<\/p>\n\n\n\n<p>Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131n b\u00fct\u00fcn \u00e2lemlere hitap etti\u011fini haber veren \u00e2yetlerin tamam\u0131n\u0131n Mekke devrinde inmi\u015f olmas\u0131 onun ayr\u0131 bir mucizesidir. Bu \u00e2yetlerle daha risaletin ba\u015f\u0131nda iken \u0130sl\u00e2m\u2019\u0131n Arabistan hudutlar\u0131ndan \u00e7\u0131karak t\u00fcm d\u00fcnyaya yay\u0131laca\u011f\u0131 beyan edilmi\u015f olmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Allah Te\u00e2l\u00e2 \u015f\u00f6yle buyurur:<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201cBiz seni b\u00fct\u00fcn insanlara ancak m\u00fcjdeleyici ve uyar\u0131c\u0131 olarak g\u00f6nderdik; fakat insanlar\u0131n \u00e7o\u011fu bunu bilmezler.\u201d<\/strong> (Sebe\u2019 34\/28)<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c2yet-i kerime, Ras\u00fblullah (s.a.v) Efendimiz\u2019in ve dolay\u0131s\u0131yla Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131n muayyen bir millet, kavim, dil, k\u00fclt\u00fcr, \u00e7evre veya co\u011frafyaya de\u011fil, b\u00fct\u00fcn zamanlara ve mek\u00e2nlara g\u00f6nderildi\u011fini ifade etmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201cDe ki: Ey insanlar! Ger\u00e7ekten ben sizin hepinize, g\u00f6klerin ve yerin sahibi olan Allah\u2019\u0131n el\u00e7isiyim. Ondan ba\u015fka tanr\u0131 yoktur, O diriltir ve \u00f6ld\u00fcr\u00fcr. \u00d6yle ise Allah\u2019a ve \u00fcmm\u00ee Peygamber olan Ras\u00fbl\u00fcne -ki o, Allah\u2019a ve onun s\u00f6zlerine inan\u0131r- iman edin ve O\u2019na uyun ki do\u011fru yolu bulas\u0131n\u0131z.\u201d<\/strong> (el-A\u02bbr\u00e2f 7\/158)<\/p>\n\n\n\n<p>Burada sadece Ras\u00fblullah (s.a.v) Efendimiz\u2019e iman etmek de\u011fil, bununla birlikte s\u00f6z ve fiillerine uyulmas\u0131 da emredilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201c\u2026Bu Kur\u2019\u00e2n bana, kendisiyle sizi ve ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 herkesi uyarmam i\u00e7in vahyolundu\u2026\u201d <\/strong>(el-En\u02bb\u00e2m 6\/19)<\/p>\n\n\n\n<p>Bu \u00e2yet-i kerimeye g\u00f6re Kur\u2019\u00e2n\u2019daki ahk\u00e2m k\u0131yamete kadar gelecek b\u00fct\u00fcn insanlara \u015famildir. T\u00e2bi\u00eenin b\u00fcy\u00fck \u00e2limlerinden <strong>Sa\u00eed bin C\u00fcbeyr<\/strong> (r.a) \u015f\u00f6yle der:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cKur\u2019\u00e2n kime ula\u015f\u0131rsa, sanki o ki\u015fi Muhammed (s.a.v)\u2019i g\u00f6rm\u00fc\u015f gibi (onun uyar\u0131s\u0131na muhatap) olur.\u201d<a href=\"#_ftn145\">[145]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Allah Ras\u00fbl\u00fc (s.a.v), ris\u00e2letinin ilk g\u00fcnlerinde akrab\u00e2lar\u0131n\u0131 evine d\u00e2vet edip izzet \u00fc ikramdan sonra onlara \u015f\u00f6yle buyurmu\u015ftu:<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201c\u2026Ey Abd\u00fclmuttalibo\u011fullar\u0131! Vall\u00e2hi Araplar i\u00e7inde d\u00fcny\u00e2 ve \u00e2hiretiniz i\u00e7in, benim size getirdi\u011fim \u015feyden daha hay\u0131rl\u0131s\u0131n\u0131 kavmine getirmi\u015f bir yi\u011fit bilmiyorum.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Ey Abd\u00fclmuttalibo\u011fullar\u0131! Ben hus\u00fbs\u00ee olarak size, um\u00fbm\u00ee olarak da b\u00fct\u00fcn insanlara peygamber g\u00f6nderildim. Siz bu hususta daha \u00f6nce g\u00f6rmedi\u011finiz m\u00fbcizelerden baz\u0131s\u0131n\u0131 da g\u00f6rm\u00fc\u015f bulunuyorsunuz. Bu vaz\u00eefemde bana yard\u0131mc\u0131 ve karde\u015f olmay\u0131, b\u00f6ylece cenneti kazanmay\u0131 hanginiz kab\u00fbl eder? Hanginiz bu yolda karde\u015fim ve arkada\u015f\u0131m olmak \u00fczere bana bey\u2019at eder?\u201d<\/em><a href=\"#_ftn146\">[146]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Yine Ras\u00fblullah (s.a.v) \u015f\u00f6yle buyurmu\u015flard\u0131r:<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cBana, benden \u00f6nceki peygamberlerden kimseye verilmemi\u015f olan be\u015f hus\u00fbsiyet verildi:<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>1. Bir ayl\u0131k mes\u00e2feden d\u00fc\u015fman\u0131n kalbine korku salmakla yard\u0131m olundum.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>2. Bana yery\u00fcz\u00fc mescid ve temiz k\u0131l\u0131nd\u0131. Bin\u00e2enaleyh \u00fcmmetimden herhangi bir m\u00fc\u2019min, namaz vakti gelince, hemen oldu\u011fu yerde namaz\u0131n\u0131 k\u0131ls\u0131n!<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>3. Benden \u00f6nce hi\u00e7bir peygambere hel\u00e2l k\u0131l\u0131nmayan gan\u00eemet, bana hel\u00e2l k\u0131l\u0131nd\u0131.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>4. Bana \u015fefaat izni verildi.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>5. Benden \u00f6nceki peygamberler, s\u00e2dece milletlerine g\u00f6nderilirlerdi. Ben ise, b\u00fct\u00fcn insanl\u0131\u011fa peygamber olarak g\u00f6nderildim.\u201d<\/em><a href=\"#_ftn147\"><sup>[147]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Ras\u00fblullah (s.a.v) Efendimiz\u2019i ve getirdi\u011fi Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131 ink\u00e2r edenlerin yeri ise cehennemdir. \u00c2yet-i kerimede \u015f\u00f6yle buyrulur:<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201cRabbin taraf\u0131ndan (gelmi\u015f) a\u00e7\u0131k bir delile dayanan ve kendisini Rabbinden bir \u015fahidin izledi\u011fi, ayr\u0131ca kendisinden \u00f6nce, bir \u00f6nder ve bir rahmet olarak Musa\u2019n\u0131n Kitab\u2019\u0131 (elinde) bulunan kimse (ink\u00e2rc\u0131lar gibi) midir? \u00c7\u00fcnk\u00fc bunlar ona (Kur\u2019\u00e2n\u2019a) inan\u0131rlar. Hangi z\u00fcmre de onu ink\u00e2r ederse i\u015fte cehennem ate\u015fi onun varaca\u011f\u0131 yerdir, bundan \u015f\u00fcphen olmas\u0131n; zira bu, senin Rabbin taraf\u0131ndan bildirilmi\u015f ger\u00e7ektir; fakat insanlar\u0131n \u00e7o\u011fu inanmazlar.\u201d<\/strong> (H\u00fbd 11\/17)<\/p>\n\n\n\n<p>Bu \u00e2yette zikredilen \u201cahz\u00e2b: z\u00fcmreler\u201d, Ras\u00fblullah (s.a.v) Efendimiz\u2019e kar\u015f\u0131 sava\u015fmak i\u00e7in kuvvet toplayan Kurey\u015f ve Arap kabileleri oldu\u011fu gibi o g\u00fcnden itibaren k\u0131yamete kadar gelecek olan m\u00fc\u015frik, yahudi, hristiyan, mec\u00fbs\u00ee ve sair b\u00fct\u00fcn ink\u00e2rc\u0131 f\u0131rkalard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Sa\u00eed bin C\u00fcbeyr<\/strong> (r.a) \u201cBana Ras\u00fblullah (s.a.v) Efendimiz\u2019den sahih olarak bir had\u00ees-i \u015fer\u00eef ula\u015ft\u0131\u011f\u0131nda onun tasdikini mutlaka Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem\u2019de bulmu\u015fumdur\u201d dedikten sonra:<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cNefsim kudret elinde olan Allah\u2019a yemin ederim ki bu \u00fcmmetten, yahudi veya hristiyan olsun, her kim beni i\u015fitir de ris\u00e2letime \u00eem\u00e2n etmeden \u00f6l\u00fcrse mutlaka Cehennem ehlinden olur\u201d<\/em><a href=\"#_ftn148\">[148]<\/a> had\u00eesinin manas\u0131n\u0131 tasdik eden \u00e2yetin yukar\u0131da nakletti\u011fimiz H\u00fbd s\u00fbresinin 17. \u00e2yeti oldu\u011funu s\u00f6ylemi\u015ftir.<a href=\"#_ftn149\">[149]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>\u0130nsan hangi z\u00fcmreye, hangi dine mensup olursa olsun kurtulup ebed\u00ee saadete erebilmesi i\u00e7in Kur\u2019\u00e2n\u2019a \u00eeman etmesi \u015fartt\u0131r. Allah Te\u00e2l\u00e2, yahudi ve hristiyan gibi din mensuplar\u0131n\u0131 ve Araplar gibi kendilerine herhangi bir kitap gelmeyen \u00fcmm\u00ee toplumlar\u0131, yani b\u00fct\u00fcn insanlar\u0131 m\u00fcsl\u00fcman olmaya d\u00e2vet etmektedir:<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201cE\u011fer seninle tart\u0131\u015fmaya girerlerse de ki: \u00abBana uyanlarla birlikte ben kendimi Allah\u2019a teslim ettim.\u00bb Ehl-i kitaba ve \u00fcmm\u00eelere de: \u00abSiz de Allah\u2019a teslim oldunuz mu?\u00bb de. E\u011fer teslim oldularsa do\u011fru yolu buldular demektir. Yok, e\u011fer y\u00fcz \u00e7evirdilerse sana d\u00fc\u015fen, yaln\u0131zca duyurmakt\u0131r. Allah kullar\u0131n\u0131 \u00e7ok iyi g\u00f6rmektedir.\u201d <\/strong>(\u00c2l-i \u0130mr\u00e2n 3\/20)<\/p>\n\n\n\n<p>Ras\u00fblullah Efendimiz (s.a.v) ehl-i kitaptan olup da hem kendi peygamberine hem de Muhammed (s.a.v)\u2019e \u00eem\u00e2n eden kimseye iki ecir verilece\u011fini m\u00fcjdelemi\u015flerdir.<a href=\"#_ftn150\">[150]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Bir g\u00fcn <strong>Hz. \u00d6mer<\/strong> (r.a), elinde bir k\u0131s\u0131m Tevr\u00e2t sayfalar\u0131 ile Peygamber Efendimiz\u2019e gelip:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201c\u2013Ey Allah\u2019\u0131n Ras\u00fbl\u00fc! Bunlar Tevrat\u2019tan baz\u0131 k\u0131s\u0131mlar. Onlar\u0131 Zurayk O\u011fullar\u0131\u2019na mensup bir arkada\u015f\u0131mdan ald\u0131m\u201d dedi. Peygamber Efendimiz\u2019in y\u00fcz\u00fcn\u00fcn rengi birden de\u011fi\u015fiverdi. Bunun \u00fczerine Abdullah bin Zeyd (r.a), Hz. \u00d6mer\u2019e:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201c\u2013Allah senin akl\u0131n\u0131 ba\u015f\u0131ndan m\u0131 ald\u0131? Ras\u00fblullah\u2019\u0131n y\u00fcz\u00fc ne h\u00e2le geldi, g\u00f6rm\u00fcyor musun?\u201d dedi. Hat\u00e2s\u0131n\u0131 anlayan Hz. \u00d6mer (r.a) hemen:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201c\u2013Rab olarak Allah\u2019tan, din olarak \u0130sl\u00e2m\u2019dan, peygamber olarak Muhammed (s.a.v)\u2019den, \u00f6nder olarak Kur\u2019\u00e2n\u2019dan r\u00e2z\u0131 olduk\u201d dedi. Bunun \u00fczerine Allah Ras\u00fbl\u00fc\u2019n\u00fcn y\u00fcz\u00fcnde g\u00fcller a\u00e7t\u0131, \u00fcz\u00fcnt\u00fcs\u00fc gitti. Sonra da \u015f\u00f6yle buyurdular:<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201c\u2013Nefsim kudret elinde olan Allah\u2019a yemin ederim ki, e\u011fer M\u00fbs\u00e2 (a.s) aran\u0131zda olup da ona uyarak beni terk etseydiniz, derin bir dal\u00e2lete d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f olurdunuz. Siz \u00fcmmetler i\u00e7inde benim nas\u00eebimsiniz, ben de peygamberler i\u00e7inde sizin nas\u00eebinizim.\u201d<\/em><a href=\"#_ftn151\">[151]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Ras\u00fblullah (s.a.v) Arap yar\u0131madas\u0131n\u0131 \u0130sl\u00e2m\u2019a d\u00e2vet ettikten sonra Bizans, \u0130ran, Habe\u015fistan gibi Arap olmayan di\u011fer milletlere de d\u00e2vet mektuplar\u0131 g\u00f6ndermi\u015ftir. Kendisinden ve akrabalar\u0131ndan ba\u015flay\u0131p kavmini, \u015fehrini, k\u0131tas\u0131n\u0131 ve t\u00fcm k\u0131talar\u0131, hatta cinler \u00e2lemini d\u00e2vet ederek yak\u0131ndan uza\u011fa do\u011fru Allah\u2019\u0131n dinini b\u00fct\u00fcn zamanlara ve mek\u00e2nlara ula\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Cen\u00e2b-\u0131 Hak Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Kerim\u2019in insanlar\u0131n yan\u0131nda cinlere de g\u00f6nderildi\u011fini ifade ederek \u015f\u00f6yle buyurur:<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201cEy cin ve insan toplulu\u011fu! \u0130\u00e7inizden size \u00e2yetlerimi anlatan ve bug\u00fcnle kar\u015f\u0131la\u015faca\u011f\u0131n\u0131za dair sizi uyaran peygamberler gelmedi mi? Onlar \u00abKendi aleyhimize \u015fahitlik ederiz\u00bb derler; d\u00fcnya hayat\u0131 onlar\u0131 aldatm\u0131\u015f oldu ve (\u00e2hirette) k\u00e2fir olduklar\u0131na dair kendi aleyhlerine \u015fahitlik ettiler.\u201d <\/strong>(el-En\u02bb\u00e2m 6\/130)<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201cBir zamanlar cin toplulu\u011fundan bir grubu, Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131 dinlemek \u00fczere sana do\u011fru y\u00f6nlendirmi\u015ftik. Yan\u0131na geldiklerinde \u00abSusup dinleyin!\u00bb dediler, okuma sona erince de uyar\u0131c\u0131lar olarak kendi topluluklar\u0131na d\u00f6nd\u00fcler. \u00abEy halk\u0131m\u0131z!\u00bb dediler, \u00abBiz M\u00fbs\u00e2\u2019dan sonra indirilmi\u015f, kendinden \u00f6ncekileri tasdik eden, ger\u00e7e\u011fe ve do\u011fru yola k\u0131lavuzluk eden bir kitap dinledik. Ey halk\u0131m\u0131z! Allah\u2019\u0131n davet\u00e7isine uyun ve ona iman edin ki, Allah g\u00fcnahlar\u0131n\u0131z\u0131 ba\u011f\u0131\u015flas\u0131n ve sizi ac\u0131l\u0131 azaptan korusun.\u00bb Allah\u2019\u0131n \u00e7a\u011fr\u0131c\u0131s\u0131na kulak vermeyenler yery\u00fcz\u00fcnde O\u2019nu \u00e2ciz b\u0131rakamayacak, O\u2019na kar\u015f\u0131 bir y\u00e2r ve yard\u0131mc\u0131 da bulamayacaklard\u0131r; bunlar apa\u00e7\u0131k bir sapk\u0131nl\u0131k i\u00e7indedirler.\u201d <\/strong>(el-Ahk\u00e2f 46\/29-32)<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201cSizin i\u00e7in de (hesap sorma) vaktimiz olacak, ey sorumluluk y\u00fcklenmi\u015f iki varl\u0131k! Art\u0131k Rabbinizin nimetlerinden hangisini ink\u00e2r edebilirsiniz? Ey cin ve insan topluluklar\u0131! G\u00f6klerin ve yerin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 a\u015f\u0131p \u00f6teye ge\u00e7ebilirseniz haydi ge\u00e7in! Ama (taraf\u0131m\u0131zdan verilmi\u015f) bir g\u00fc\u00e7 olmad\u0131k\u00e7a ge\u00e7emezsiniz.\u201d<\/strong> (er-Rahm\u00e2n 55\/31-33)<\/p>\n\n\n\n<p>Cin s\u00fbresinde de onlar\u0131n Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131 dinleyip iman ettikleri ve kavimlerine tebli\u011fci olarak d\u00f6nd\u00fckleri haber verilir. Ras\u00fblullah (s.a.v) Efendimiz de cinlere Rahm\u00e2n s\u00fbresini okudu\u011funu haber vermi\u015ftir.<a href=\"#_ftn152\">[152]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Hz. \u00c2dem ilk insan ve ilk peygamberdi. Allah Te\u00e2la ona bir k\u0131s\u0131m sahifeler indirmi\u015fti. \u0130lk insan toplulu\u011funu ilgilendiren ve onlar\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layan vahiyler g\u00f6ndermi\u015fti. Daha sonra gelen peygamberlere de zamanlar\u0131n\u0131n ihtiyac\u0131na g\u00f6re kitaplar ve vahiyler geldi. B\u00fct\u00fcn peygamberlere vahyedilen dinin ismi \u0130sl\u00e2m\u2019d\u0131r. Hepsinin \u00f6z\u00fc birdir. \u0130htiv\u00e2 ettikleri inan\u00e7 esaslar\u0131 ayn\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc hepsinin kayna\u011f\u0131 Y\u00fcce Allah\u2019t\u0131r.<a href=\"#_ftn153\">[153]<\/a> Bu sebeple biz t\u00fcm peygamberlere ve kitaplara inan\u0131r\u0131z. Allah\u2019tan geldikleri \u015fekliyle tek din olan \u0130sl\u00e2m\u2019\u0131 \u00f6\u011fretmeleri itibar\u0131yla aralar\u0131nda bir farkl\u0131l\u0131k yoktur.<a href=\"#_ftn154\">[154]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6nceki kitaplar\u0131n i\u00e7erdi\u011fi ana esaslar ayn\u0131 olmakla birlikte, bunlar\u0131n zaman ve mek\u00e2n itibar\u0131yla teferruata dair meselelerde bir tak\u0131m farkl\u0131l\u0131klar g\u00f6stermesi tabi\u00eedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc zaman ve mek\u00e2n\u0131n de\u011fi\u015fmesiyle birlikte insanlar\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131 da de\u011fi\u015fmektedir. Sade bir hayat ya\u015fayan ilk insanlar\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131yla, daha sonraki devirlerde ya\u015fayan insanlar\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131 birbirinden \u00e7ok farkl\u0131d\u0131r. Bu sebepledir ki insan\u0131 yaratan, onu en iyi \u015fekilde bilen ve ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layan Allah Te\u00e2la, her d\u00f6nemdeki insanlara ihtiya\u00e7lar\u0131na g\u00f6re h\u00fck\u00fcmler g\u00f6ndermi\u015ftir. En k\u00e2mil ve kal\u0131c\u0131 h\u00fck\u00fcmleri ise son peygamberi Hz. Muhammed\u2019e g\u00f6ndermi\u015ftir. Ondan sonra bir peygamber gelmeyece\u011fi i\u00e7in, art\u0131k vahiyde bir de\u011fi\u015fiklik olmayacak, insanlar hayatlar\u0131n\u0131 bu nih\u00e2\u00ee vahye g\u00f6re tanzim edeceklerdir. Peygamberimizle birlikte din kemale ermi\u015ftir ve ondan ba\u015fka bir din de kabul edilmeyecektir.<a href=\"#_ftn155\">[155]<\/a><strong>\u201cMuhammed Allah\u2019\u0131n ras\u00fbl\u00fc ve peygamberlerin sonuncusudur\u201d<\/strong><a href=\"#_ftn156\">[156]<\/a> \u00e2yet-i kerimesinin haber verdi\u011fine g\u00f6re Hz. Muhammed (s.a.v) peygamberler silsilesinin son halkas\u0131, ona indirilen Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Kerim de il\u00e2h\u00ee kitaplar\u0131n sonuncusudur. Bundan sonra ba\u015fka bir peygamber gelmeyece\u011fi ve ba\u015fka bir kitap inmeyece\u011fine g\u00f6re, Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Kerim\u2019in i\u00e7erdi\u011fi anlam ve mesajlar\u0131n cih\u00e2n\u015f\u00fcmul olmas\u0131 zar\u00fbr\u00eedir. Zira Cen\u00e2b-\u0131 Hak kullar\u0131n\u0131 hidayetsiz b\u0131rakmaz.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator\"\/>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref1\">[1]<\/a> ez-Z\u00fcmer 39\/1; Fuss\u0131let 41\/2, 42; el-C\u00e2siye 45\/2; el-Ahk\u00e2f 46\/2.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref2\">[2]<\/a> Mahm\u00fbd bin Ahmed ed-D\u00fbser\u00ee, <em>Azamet\u00fc\u2019l-Kur\u2019\u00e2ni\u2019l-Ker\u00eem,<\/em> Demm\u00e2m: D\u00e2ru \u0130bn Hazm, 1426, s. 94-95.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref3\">[3]<\/a> Buh\u00e2r\u00ee, Bed\u2019\u00fcl-Vahy 3; M\u00fcslim, \u0130man 252.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref4\">[4]<\/a> el-M\u00fcddessir, 1-5.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref5\">[5]<\/a> Buh\u00e2r\u00ee, Bed\u2019\u00fc\u2019l-Vahy, 3.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref6\">[6]<\/a> Ras\u00fblullah Efendimiz (s.a.v) bir g\u00fcn mescidde iken Cebr\u00e2\u00eel (a.s) temiz k\u0131yafetli bir insan s\u00fbretinde yan\u0131na gelerek, \u00eeman, \u0130sl\u00e2m, ihs\u00e2n ve k\u0131y\u00e2met al\u00e2metleri hakk\u0131nda sualler sordu. B\u00f6ylece ash\u00e2b-\u0131 kir\u00e2ma dinlerini \u00f6\u011fretti. \u0130\u015fte bu h\u00e2diseyi anlatan had\u00eese \u201cCibr\u00eel Had\u00eesi\u201d denilir. (Bkz. Buh\u00e2r\u00ee, \u00ceman, 37; M\u00fcslim, \u00ceman, 1, 5)<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref7\">[7]<\/a> Ahmed b. Hanbel, <em>M\u00fcsned<\/em>, 1: 293-294; Eb\u00fc\u2019l-Hasen Nureddin Ali b. Eb\u00ee Bekr el-Heysem\u00ee (v. 807\/1405), <em>Mecmau\u2019z-zev\u00e2id<\/em> <em>ve menbau\u2019l-fev\u00e2id<\/em>, thk. H\u00fcs\u00e2m\u00fcdd\u00een el-Kuds\u00ee (K\u00e2hire: Mektebet\u00fc\u2019l-Kuds\u00ee, 1414\/1994), 9: 276.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref8\">[8]<\/a> Buh\u00e2r\u00ee, Men\u00e2k\u0131b, 25, IV, 185.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref9\">[9]<\/a> Bkz. Babanz\u00e2de Ahmed Na\u00eem Efendi, <em>Sah\u00eeh-i Buh\u00e2r\u00ee Muhtasar\u0131 Tecr\u00eed-i Sar\u00eeh Tercemesi ve \u015eerhi<\/em> (Ankara: Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 Yay\u0131nlar\u0131, 1987), 1: 3-7.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref10\">[10]<\/a> Bkz. Ha\u015fr 59\/21.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref11\">[11]<\/a> el-M\u00fczzemmil 73\/5.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref12\">[12]<\/a> Ahmed, 2: 176; 6: 445; Eb\u00fb Abdillah Muhammed b. Sa\u02bbd (v. 230), <em>et-Tabak\u00e2t\u00fc\u2019l-k\u00fcbr\u00e2<\/em>, thk. \u0130hsan Abbas (Beyrut: D\u00e2ru S\u00e2d\u0131r, 1968), 1: 197; Eb\u00fb Ca\u02bbfer Muhammed b. Cer\u00eer et-Taber\u00ee, <em>C\u00e2miu\u2019l-bey\u00e2n f\u00ee te\u2019v\u00eeli\u2019l-Kur\u2019\u00e2n, <\/em>thk. Ahmed Muhammed \u015e\u00e2kir (Beyrut: M\u00fcesseset\u00fc\u2019r-Ris\u00e2le, 1420\/2000), 6: 106.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref13\">[13]<\/a> Bkz. Ahmed, V, 190-191; Buh\u00e2r\u00ee, Sal\u00e2t, 12, Cih\u00e2d, 31; Eb\u00fb D\u00e2v\u00fbd, Cih\u00e2d, 19.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref14\">[14]<\/a> M\u00fcslim, Hud\u00fbd, 13.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref15\">[15]<\/a> Tirmiz\u00ee, Tefsir, 23\/3173.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref16\">[16]<\/a> Buh\u00e2r\u00ee, Hac, 17. Kr\u015f. M\u00fcslim, Hac, 8.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref17\">[17]<\/a> Buh\u00e2r\u00ee, Cih\u00e2d, 37, Rik\u00e2k,7.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref18\">[18]<\/a> M\u00fcslim, Cih\u00e2d, 84.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref19\">[19]<\/a> Menn\u00e2u\u2019l-Katt\u00e2n, <em>Meb\u00e2his f\u00ee ul\u00fbmi\u2019l-Kur\u2019\u00e2n, <\/em>Beyrut, 1987, s. 26.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref20\">[20]<\/a> \u00c2l-i \u0130mr\u00e2n 3\/31; en-Nis\u00e2 4\/80\u2026<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref21\">[21]<\/a> Buh\u00e2r\u00ee, Bed\u2019\u00fc\u2019l-Vahy, 4, Tefs\u00eer, 75; M\u00fcslim, Sal\u00e2t, 147.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref22\">[22]<\/a> Taber\u00ee, <em>C\u00e2miu\u2019l-bey\u00e2n, <\/em>24: 65, 66.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref23\">[23]<\/a> Eb\u00fb Hafs Sir\u00e2c\u00fcdd\u00een \u00d6mer b. Ali en-Num\u00e2n\u00ee (v. 775), <em>el-L\u00fcb\u00e2b f\u00ee ul\u00fbmi\u2019l-Kit\u00e2b,<\/em> thk. \u00c2dil Ahmed &#8211; Ali Muhammed (Beyrut: D\u00e2ru\u2019l-K\u00fct\u00fcbi\u2019l-\u0130lmiyye, 1419\/1998), 19: 559.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref24\">[24]<\/a> Taber\u00ee, <em>C\u00e2miu\u2019l-bey\u00e2n, <\/em>24: 67.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref25\">[25]<\/a> Muk\u00e2til b. S\u00fcleyman (v. 150\/767), <em>Tefs\u00eeru Muk\u00e2til b. S\u00fcleym\u00e2n,<\/em> thk. Abdullah Mahm\u00fbd \u015eahh\u00e2te (Beyrut: D\u00e2ru \u0130hy\u00e2i\u2019t-T\u00fcr\u00e2s, 1423), 3: 43; Taber\u00ee, <em>C\u00e2miu\u2019l-bey\u00e2n,<\/em> 18: 382; \u0130bn At\u0131yye, Eb\u00fb Muhammed Abd\u00fclhak b. G\u0101lib el-Endel\u00fcs\u00ee, <em>el-Muharraru\u2019l-vec\u00eez f\u00ee tefsiri\u2019l-Kit\u00e2bi\u2019l-Az\u00eez, <\/em>thk. Abd\u00fc\u2019s-Selam Abd\u00fc\u2019\u015f-\u015e\u00e2f\u00ee Muhammed (Beyrut: D\u00e2ru\u2019l-K\u00fct\u00fcbi\u2019l-\u0130lmiyye, 1422), 4: 66; N\u00e2s\u0131r\u00fcdd\u00een Eb\u00fb Sa\u00eed Abdull\u0101h b. \u00d6mer el-Beyd\u00e2v\u00ee, <em>Env\u00e2ru\u2019t-Tenz\u00eel ve esr\u00e2ru\u2019t-te\u2019v\u00eel, <\/em>thk. Muhammed Abdurrahman el-Mer\u02bba\u015fl\u00ee (Beyrut: D\u00e2ru \u0130hy\u00e2i\u2019t-T\u00fcr\u00e2si\u2019l-Arab\u00ee, 1418), 4: 40; Eb\u00fb Hayy\u00e2n, 7: 387-388.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref26\">[26]<\/a> Semerkand\u00ee, <em>Bahru\u2019l-ul\u00fbm,<\/em> 2: 414; V\u00e2h\u0131d\u00ee, <em>el-Vec\u00eez,<\/em> s. 706; \u0130bn\u00fc\u2019l-Cevz\u00ee,<em> Z\u00e2d\u00fc\u2019l-mes\u00eer,<\/em> 3: 177-178.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref27\">[27]<\/a> Bkz. Zemah\u015fer\u00ee, 3: 90.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref28\">[28]<\/a> el-A\u2018l\u00e2 87\/6-7.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref29\">[29]<\/a> e\u015f-\u015eu\u2018ar\u00e2 26\/193; en-Necm 53\/5-6; et-Tekv\u00eer 81\/19-21.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref30\">[30]<\/a> et-Tekv\u00eer 81\/24.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref31\">[31]<\/a> Meryem 19\/64.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref32\">[32]<\/a> Buh\u00e2r\u00ee, Tefsir 19\/2, Bed\u2019\u00fc\u2019l-Halk 6, Tevhid 28; Tirmiz\u00ee, Tefsir, 19\/3157; Eb\u00fb Abdill\u00e2h Muhammed b. Ahmed el-Kurtub\u00ee, <em>el-C\u00e2mi\u02bb li-ahk\u00e2mi\u2019l-Kur\u2019\u00e2n,<\/em> thk. Ahmed el-Berd\u00fbn\u00ee, \u0130brahim Itfeyyi\u015f (K\u00e2hire: D\u00e2ru\u2019l-K\u00fct\u00fcbi\u2019l-M\u0131sr\u0131yye, 1384\/1964), 11: 128-129.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref33\">[33]<\/a> el-\u0130sr\u00e2 17\/85.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref34\">[34]<\/a> Bkz. Taber\u00ee, <em>C\u00e2miu\u2019l-bey\u00e2n, <\/em>15: 238-239, [el-\u0130sr\u00e2 17\/85]; Eb\u00fb Abdullah Fahreddin Muhammed b. \u00d6mer er-R\u00e2z\u00ee, <em>et-Tefs\u00eeru\u2019l-keb\u00eer (Mef\u00e2t\u00eehu\u2019l-\u011fayb) <\/em>(Beyrut: D\u00e2ru \u0130hy\u00e2i\u2019t-T\u00fcr\u00e2si\u2019l-Arab\u00ee, 1420), 21: 204, [Meryem 19\/64].<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref35\">[35]<\/a> Buh\u00e2r\u00ee, \u00cem\u00e2n, 30.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref36\">[36]<\/a> Eb\u00fc\u2019s-Su\u00fbd Muhammed b. Muhammed, <em>\u0130r\u015f\u00e2d\u00fc\u2019l-akli\u2019s-sel\u00eem il\u00e2 mez\u00e2ya\u2019l-Kit\u00e2bi\u2019l-Ker\u00eem <\/em>(Beyrut: D\u00e2ru \u0130hy\u00e2i\u2019t-T\u00fcr\u00e2si\u2019l-Arab\u00ee, ts.), 1: 174, (el-Bakara 2\/144).<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref37\">[37]<\/a> Buh\u00e2r\u00ee, \u00ceman, 30; Tefsir, 2\/12, 18; Sal\u00e2t, 31; M\u00fcslim, Mes\u00e2cid, 11; Nes\u00e2\u00ee, K\u0131ble, 1, Sal\u00e2t, 22; \u0130bn Sa\u2018d, 1: 241-242.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref38\">[38]<\/a> Bkz. en-N\u00fbr 24\/11-21; Buh\u00e2r\u00ee, \u015eeh\u00e2d\u00e2t 15, 30, Hibe 15, Cih\u00e2d 64, Meg\u00e2zi 11, 34, Tefsir 12\/3, 24\/6, 11, Eym\u00e2n 18, \u0130\u02bbtisan 28, Tevh\u00eed 35, 52; M\u00fcslim, Tevbe 56.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref39\">[39]<\/a> Bu \u00e2yet-i ker\u00eemelerdeki it\u00e2b (azarlama), Ras\u00fblullah (s.a.v) Efendimiz\u2019in zellesi sebebiyle v\u00e2k\u00ee olmu\u015ftur. Zelle, peygamberlerin i\u015fledi\u011fi gayr-i ir\u00e2d\u00ee hat\u00e2d\u0131r. Bu zelleler peygamberlere mur\u00e2d-\u0131 il\u00e2h\u00ee ile \u015fu g\u00e2yelere m\u00e2tuf olarak yapt\u0131r\u0131l\u0131r:<\/p>\n\n\n\n<p>1. Cennete girmeleri teminat alt\u0131nda olan peygamberlere \u00e2cizliklerini idr\u00e2k ettirmek,<\/p>\n\n\n\n<p>2. Kendilerinin l\u00fbtf-i il\u00e2h\u00eeye m\u00fcsta\u011frak olduklar\u0131n\u0131 bilerek vazifelerine ihtimam g\u00f6stermelerini sa\u011flamak,<\/p>\n\n\n\n<p>3. \u0130\u015flenen zelleyi \u00fcmmete ir\u015fad vesilesi k\u0131lmak,<\/p>\n\n\n\n<p>4. Se\u00e7kin kullar\u0131n, b\u00f6yle \u00eekazlar kar\u015f\u0131s\u0131nda rikkat-i kalbiyye sahibi olup bu ve benzeri fiillerden ka\u00e7\u0131narak Kur\u2019\u00e2n ahl\u00e2k\u0131na kavu\u015fmalar\u0131n\u0131 temin etmek,<\/p>\n\n\n\n<p>5. Peygamberlerin de be\u015fer oldu\u011funu g\u00f6sterip, insanlar\u0131n hristiyanl\u0131kta oldu\u011fu gibi onlara ul\u00fbhiyet iz\u00e2fe etmesine m\u00e2n\u00ee olmak.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref40\">[40]<\/a> Bkz. Tirmiz\u00ee, Tefsir, 80\/3331; <em>Muvatta\u2019,<\/em> Kur\u2019\u00e2n, 8.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref41\">[41]<\/a> et-Tevbe 9\/113.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref42\">[42]<\/a> Buh\u00e2r\u00ee, Tefs\u00eer, 9\/16; Eb\u00fc\u2019l-Hasen Ali b. Ahmed el-V\u00e2hid\u00ee en-Neysab\u00fbr\u00ee (v. 468\/1076), <em>Esb\u00e2bu n\u00fcz\u00fbli\u2019l-Kur\u2019\u00e2n, <\/em>thk. Kem\u00e2l Besy\u00fbn\u00ee Za\u011fl\u00fbl (Beyrut: D\u00e2ru\u2019l-K\u00fct\u00fcbi\u2019l-\u0130lmiyye, 1411\/1990), s. 266-267.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref43\">[43]<\/a> Buh\u00e2r\u00ee, Tefs\u00eer, 9\/12-13; M\u00fcslim, M\u00fcn\u00e2f\u0131k\u00een, 3; Tirmiz\u00ee, Tefs\u00eer, 9\/3097-8; Nese\u00ee, Cen\u00e2iz, 40, 69.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref44\">[44]<\/a> Abdurrahman b. Eb\u00ee Bekir Cel\u00e2l\u00fcddin es-S\u00fcy\u00fbt\u00ee, <em>L\u00fcb\u00e2b\u00fc\u2019n-n\u00fck\u00fbl, <\/em>tahric: Abd\u00fcrrazzak el-Mehd\u00ee (Beyrut: D\u00e2ru\u2019l-Kit\u00e2bi\u2019l-Arab\u00ee, 1426\/2006), s. 126.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref45\">[45]<\/a> Abdulfett\u00e2h el-K\u00e2d\u00ee, <em>Esb\u00e2bu\u2019n-n\u00fcz\u00fbl,<\/em> s. 62.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref46\">[46]<\/a> Bkz. Ahmed, 3: 195-196; M\u00fcslim, Nik\u00e2h, 89, 93, 95; Tirmiz\u00ee, Tefs\u00eer, 33\/3207, 3212; \u0130bn Kes\u00eer, 11: 112-116, 171-175.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref47\">[47]<\/a> Ahz\u00e2b 33\/37.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref48\">[48]<\/a> Tirmiz\u00ee, Tefs\u00eer, 33\/3207.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref49\">[49]<\/a> M\u00fcslim, \u0130man, 287.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref50\">[50]<\/a> el-Bakara 2\/284.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref51\">[51]<\/a> Bkz. M\u00fcslim, \u00cem\u00e2n, 199-200; Tirmiz\u00ee, Tefs\u00eer, 2\/2992; Ahmed, 1: 233; II, 412; V\u00e2hid\u00ee, s. 97.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref52\">[52]<\/a> \u0130bn At\u0131yye, <em>el-Muharraru\u2019l-vec\u00eez, <\/em>1: 390.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref53\">[53]<\/a> Bkz. Murat Kaya, <em>Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem\u2019de \u0130l\u00e2h\u00ee Azamet<\/em> (\u0130stanbul, Yedirenk, 2011), s. 312-331.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref54\">[54]<\/a> Mufassal s\u00fbreler, Mushaf-\u0131 \u015eer\u00eef\u2019in son b\u00f6l\u00fcm\u00fc olup, tercih edilen g\u00f6r\u00fc\u015fe g\u00f6re 50. s\u00fbre olan K\u00e2f\u2019tan itib\u00e2ren N\u00e2s\u2019a kadarki k\u0131s\u0131md\u0131r. K\u0131sal\u0131\u011f\u0131 sebebiyle s\u0131k s\u0131k Besmele ile ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bu isim verilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref55\">[55]<\/a> el-Kamer 54\/46.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref56\">[56]<\/a> Buh\u00e2r\u00ee, Fed\u00e2ilu\u2019l-Kur\u2019\u00e2n, 6.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref57\">[57]<\/a> en-Nahl 16\/67.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref58\">[58]<\/a> el-Bakara 2\/219.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref59\">[59]<\/a> en-Nis\u00e2 4\/43.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref60\">[60]<\/a> V\u00e2hidi, <em>Esb\u00e2bu\u2019n-nuz\u00fbl,<\/em> s. 73.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref61\">[61]<\/a> Muk\u00e2til b. S\u00fcleyman, <em>Tefs\u00eer,<\/em> 1: 374; M\u00fcslim, Fed\u00e2il\u00fc\u2019s-Sah\u00e2be 43; Taber\u00ee, <em>C\u00e2mi\u2019u\u2019l-bey\u00e2n,<\/em> 7: 45-46; Eb\u00fb Muhammed Huseyn b. Mes\u02bb\u00fbd el-Be\u011fav\u00ee (v. 516\/1122), <em>Me\u00e2lim\u00fc\u2019t-Tenz\u00eel f\u00ee tefs\u00eeri\u2019l-Kur\u2019\u00e2n, <\/em>thk. Muhammed Abdullah en-Nemr &#8211; Osman Cum\u02bba Dumeyriyye &#8211; S\u00fcleyman M\u00fcslim el-Har\u015f (D\u00e2ru\u2019t-Taybe, 1417\/1997), 1: 277.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref62\">[62]<\/a> Eb\u00fc\u2019l-K\u00e2s\u0131m&nbsp;C\u00e2rullah Mahm\u00fbd&nbsp;b. \u00d6mer&nbsp;ez-Zemah\u015fer\u00ee, <em>el-Ke\u015f\u015f\u00e2f an hak\u00e2iki gav\u00e2m\u0131z\u0131\u2019t-Tenz\u00eel ve uy\u00fbni\u2019l-ek\u00e2v\u00eel f\u00ee v\u00fcc\u00fbhi\u2019t-te\u2019v\u00eel<\/em> (Beyrut: D\u00e2ru\u2019l-K\u00fct\u00fcbi\u2019l-Arab\u00ee, 1407), 1: 636-637.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref63\">[63]<\/a> Abese 80\/13-16.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref64\">[64]<\/a> el-V\u00e2k\u0131a 56\/77-79.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref65\">[65]<\/a> Bkz. Prof. Dr. Muhammed Ham\u00eedullah, \u201cThe Practicability of Islam in This World\u201d, <em>Islamic Cultural Forum<\/em> (Tokyo, Nisan 1977), s. 15; a.mlf., <em>Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Kerim T\u00e2rihi Ders Notlar\u0131<\/em> (Erzurum 1978), s. 10-11; A. Jeffery, <em>Materials,<\/em> Preface (Leiden 1937), s. 1; Muhammed Mustafa el-A\u2018zam\u00ee, <em>Kur\u2019an Tarihi<\/em> (\u0130stanbul: \u0130z Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, 2006), s. 260; Cel\u00e2l K\u0131rca, <em>Kur\u2019\u00e2n ve Bilim<\/em> (\u0130stanbul 1997), s. 114-116.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref66\">[66]<\/a> el-Kamer 54\/17.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref67\">[67]<\/a> \u0130bn Kuteybe, <em>Tev\u00eel\u00fc m\u00fc\u015fkili\u2019l-Kur\u2019\u00e2n<\/em> (Beyrut, D\u00e2ru\u2019l-K\u00fct\u00fcbi\u2019l-\u0130lmiyye, ts.), s. 37.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref68\">[68]<\/a> Bkz. \u00d6mer Nas\u00fbhi Bilmen, <em>B\u00fcy\u00fck Tefsir Tarihi,<\/em> \u0130stanbul 1973, I, 27.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref69\">[69]<\/a> M\u00fcslim, Cennet, 63; Ahmed, 4: 162.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref70\">[70]<\/a> Eb\u00fb Zekeriyy\u00e2 Yahy\u00e2 b. \u015eeref en-Nevev\u00ee&nbsp;(\u00f6. 676\/1277), <em>el-Minh\u00e2c f\u00ee \u015ferhi Sah\u00eehi M\u00fcslim b. Hacc\u00e2c<\/em> (Beyrut: D\u00e2ru \u0130hy\u00e2i\u2019t-T\u00fcr\u00e2si\u2019l-Arab\u00ee, 1392), 17: 198; Ahmed (Arna\u00fbt), 29: 34-35.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref71\">[71]<\/a> el-Kamer 54\/17, 22, 32, 40.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref72\">[72]<\/a> el-Bakara 2\/97; e\u015f-\u015eu\u02bbar\u00e2 26\/192-195.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref73\">[73]<\/a> el-K\u0131y\u00e2me 75\/16-19.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref74\">[74]<\/a> M\u00fcslim, M\u00fcs\u00e2fir\u00een, 203. Kr\u015f. Eb\u00fc\u2019l-Fadl Ahmed b. Ali b. Hacer el-Askal\u00e2n\u00ee (v. 852\/1449), <em>el-Met\u00e2lib\u00fc\u2019l-\u00e2liye bi-zev\u00e2idi\u2019l-mes\u00e2n\u00eedi\u2019s-sem\u00e2niye, <\/em>haz. Sa\u02bbd b. N\u00e2s\u0131r b. Abdilaziz e\u015f-\u015eesr\u00ee (D\u00e2ru\u2019l-\u00c2s\u0131me &#8211; D\u00e2ru\u2019l-\u011eays, 1419-1420)<em>,<\/em> 4: 389\/585.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref75\">[75]<\/a> Bkz. M\u00fcslim, M\u00fcs\u00e2fir\u00een 142; Ahmed b. Hanbel, <em>M\u00fcsned,<\/em> 4: 9; \u0130bn M\u00e2ce, Sal\u00e2t 178.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref76\">[76]<\/a> Abdurrahman b. Eb\u00ee Bekir, Cel\u00e2l\u00fcddin es-S\u00fcy\u00fbt\u00ee, <em>el-\u0130tk\u00e2n f\u00ee ul\u00fbmi\u2019l-Kur\u2019\u00e2n,<\/em> thk. Muhammed Eb\u00fc\u2019l-Fadl \u0130brahim (el-Hey\u2019et\u00fc\u2019l-M\u0131sr\u0131yyet\u00fc\u2019l-\u00c2mmet\u00fc li\u2019l-K\u00fct\u00fcb, 1394), 1: 72.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref77\">[77]<\/a> Buh\u00e2r\u00ee, Fed\u00e2il\u00fc\u2019l-Kur\u2019\u00e2n, 21; Eb\u00fb D\u00e2vud, Vitr, 14; Tirmiz\u00ee, Fed\u00e2il\u00fc\u2019l-Kur\u2019\u00e2n, 15; \u0130bn M\u00e2ce, Mukaddime, 16; D\u00e2rim\u00ee, Fed\u00e2il\u00fc\u2019l-Kur\u2019\u00e2n, 2; Ahmed, 1: 153.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref78\">[78]<\/a> el-Kehf 18\/28.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref79\">[79]<\/a> Bkz. Ahmed, 3: 235, 137; Buh\u00e2r\u00ee, Cen\u00e2iz, 41, Cih\u00e2d 9, Vitr 7, Me\u011f\u00e2z\u00ee 28; M\u00fcslim, \u0130m\u00e2re, 147.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref80\">[80]<\/a> Kevser\u00ee, <em>Mak\u00e2l\u00e2t,<\/em> s. 25.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref81\">[81]<\/a> Eb\u00fb Zekeriyy\u00e2 Yahy\u00e2 b. \u015eeref en-Nevev\u00ee, <em>el-Mecm\u00fb\u2018 \u015ferhu\u2019l-M\u00fchezzeb<\/em> (D\u00e2ru\u2019l-Fikr, ts.), 1: 38.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref82\">[82]<\/a> Muhammed Z\u00e2hid el-Kevser\u00ee (v. 1952), <em>Mak\u00e2l\u00e2t\u00fc\u2019l-Kevser\u00ee,<\/em> el-Env\u00e2r, 1373, s. 23. Bkz. It\u0131r, <em>Cem\u02bbu\u2019l-Kur\u2019\u00e2ni\u2019l-Ker\u00eem, <\/em>s. 43-51; Murat Kaya, <em>Hz. Eb\u00fb Bekir (r.a)\u2019\u0131n Kur\u2019\u00e2n\u2019a Hizmetleri ve Tefsirdeki Yeri,<\/em> \u0130stanbul: Erkam Yay\u0131nlar\u0131, 1440\/2018, s. 160-162; a.mlf., <em>Ebed\u00ee Yol Haritas\u0131 \u0130sl\u00e2m,<\/em> \u0130stanbul: Erkam Yay\u0131nlar\u0131, 1430\/2009, s. 223-228.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref83\">[83]<\/a> Bkz. Buh\u00e2r\u00ee, Fed\u00e2il\u00fc\u2019l-Kur\u2019\u00e2n 4; Tirmiz\u00ee, Men\u00e2k\u0131b 74\/3954.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref84\">[84]<\/a> Heysem\u00ee, <em>Mecma\u2019u\u2019z-zev\u00e2id<\/em>, 1: 152; 8: 257.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref85\">[85]<\/a> Buh\u00e2r\u00ee, Tefs\u00eer 2\/45; Eb\u00fb D\u00e2v\u00fbd, Sal\u00e2t 120-121\/786; Tirmizi, Tefsir 9\/3086.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref86\">[86]<\/a> Bkz. M. M. el-A\u2019zami, <em>Kur\u2019\u00e2n Tarihi, <\/em>s. 106-107; Muhammed Ham\u00eedullah, <em>Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem Tarihi,<\/em> trc. Salih Tu\u011f (\u0130stanbul: \u0130fav Yay\u0131nlar\u0131, 2000), s. 42.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref87\">[87]<\/a> Bkz. Abese 80\/13; el-Beyyine 98\/2; Buh\u00e2r\u00ee, Ez\u00e2n, 54, Fed\u00e2il\u00fc\u2019l-Kur\u2019\u00e2n, 6; Beyhak\u00ee, <em>\u015euab<\/em>, 4: 8\/2108; \u0130bn Hacer, <em>Fethu\u2019l-B\u00e2r\u00ee, <\/em>9:12-13; A\u02bbzam\u00ee, <em>Kur\u2019\u00e2n Tarihi, <\/em>s. 105-116.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref88\">[88]<\/a> Eb\u00fb Abdillah Bedr\u00fcddin Muhammed b. Abdillah ez-Zerke\u015f\u00ee (v. 794), <em>el-Burh\u00e2n f\u00ee ul\u00fbmi\u2019l-Kur\u2019\u00e2n,<\/em> thk. Muhammed Eb\u00fc\u2019l-Fadl \u0130brahim (D\u00e2ru \u0130hy\u00e2i\u2019l-K\u00fct\u00fcb, 1376\/1957),1:235; \u0130bn Hacer, <em>Fethu\u2019l-B\u00e2r\u00ee, <\/em>9:12; A\u02bbzam\u00ee, <em>Kur\u2019\u00e2n Tarihi, <\/em>s. 117.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref89\">[89]<\/a> Ahmed, 3: 12, 21, 39, 56; M\u00fcslim, Z\u00fchd, 72.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref90\">[90]<\/a> el-Beyyine 98\/2.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref91\">[91]<\/a> \u0130bn Hi\u015f\u00e2m, <em>S\u00eeret<\/em>, 1: 368-371.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref92\">[92]<\/a> \u0130bn Kes\u00eer, <em>el-Bid\u00e2ye,<\/em> 3: 152; \u0130bn\u00fc\u2019l-Es\u00eer, <em>\u00dcsd\u00fc\u2019l-\u011e\u00e2be,<\/em> 2: 157.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref93\">[93]<\/a> Buh\u00e2r\u00ee, Bed\u2019\u00fc\u2019l-Vahy, 5, Fed\u00e2il\u00fc\u2019l-Kur\u2019\u00e2n, 7, Men\u00e2k\u0131b, 25; M\u00fcslim, Fed\u00e2il\u00fc\u2019s-Sah\u00e2be, 98-99; \u0130bn M\u00e2ce, Cen\u00e2iz, 64; Ahmed, 1: 405, 6: 282; Kevser\u00ee, <em>Mak\u00e2l\u00e2t,<\/em> s. 26.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref94\">[94]<\/a> Kevser\u00ee, <em>Mak\u00e2l\u00e2t, <\/em>s. 26.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref95\">[95]<\/a> Kevser\u00ee, <em>Mak\u00e2l\u00e2t, <\/em>s. 42.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref96\">[96]<\/a> Taber\u00ee, <em>C\u00e2mi\u2019u\u2019l-bey\u00e2n,<\/em> 1: 28. Kr\u015f. Ahmed b. Hanbel, <em>M\u00fcsned,<\/em> 1: 405.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref97\">[97]<\/a> <em>Mukaddimet\u00e2n,<\/em> s. 74, 227; T\u00e2hir el-Cez\u00e2ir\u00ee, <em>et-Tiby\u00e2n,<\/em> s. 26.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref98\">[98]<\/a> Ekrem Ziy\u00e2 \u00d6mer\u00ee, <em>Asru\u2019l-hil\u00e2feti\u2019r-r\u00e2\u015fide -muh\u00e2velet\u00fcn li-nakdi\u2019r-riv\u00e2yeti\u2019t-t\u00e2r\u00eehiyye vifka men\u00e2hici\u2019l-muhaddis\u00een-,<\/em> Riy\u00e2d, 1432, s. 74.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref99\">[99]<\/a> Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131 binlerce ki\u015fi ezberlemi\u015f, ted\u00e2r\u00fcs etmi\u015f ve Arap Yar\u0131madas\u0131\u2019n\u0131n her taraf\u0131na ta\u015f\u0131m\u0131\u015ft\u0131. Bu sebeple Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131n eksilmesinden korkulmuyordu. Hz. \u00d6mer\u2019in korktu\u011fu \u015fey, Hur\u00fbf-i Seb\u02bba\u2019dan baz\u0131 \u015feylerin ve Allah Ras\u00fbl\u00fc\u2019n\u00fcn huzurunda yaz\u0131lan sayfalar\u0131n kaybolmas\u0131yla onlar\u0131n yaz\u0131l\u0131\u015f \u015fekillerinin bilinememesi idi. Yani o, Ras\u00fblullah (s.a.v) taraf\u0131ndan husus\u00ee olarak takrir edilen Resm-i Mushaf\u2019\u0131n kaybolmas\u0131ndan korkmu\u015ftu (Ferm\u00e2v\u00ee, Abd\u00fclhay H\u00fcseyn, <em>Resm\u00fc\u2019l-Mushaf ve naktuh\u00fb,<\/em> Mekket\u00fc\u2019l-M\u00fckerreme: D\u00e2ru N\u00fbri\u2019l-Mekteb\u00e2t, 1425\/2004, s. 93, 105).<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref100\">[100]<\/a> Kevser\u00ee\u2019ye g\u00f6re Hz. Eb\u00fb Bekir, Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131n yaz\u0131ya ge\u00e7irilmesini g\u00fcnah sayd\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in de\u011fil, Kur\u2019\u00e2n sayfalara yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, onun muhafazas\u0131n\u0131 herkesin ba\u015fkas\u0131ndan bekleyece\u011fi ve ezberlenmesi konusunda tembelli\u011fe yol a\u00e7abilece\u011fi m\u00fclahazas\u0131yla ba\u015flang\u0131\u00e7ta bu i\u015fte teredd\u00fct etmi\u015ftir. (<em>Mak\u00e2l\u00e2t<\/em>, s. 28)<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref101\">[101]<\/a> Sahabiler tev\u00e2t\u00fcr halinde bu \u00e2yetleri ezbere biliyorlard\u0131 ama Zeyd (r.a) i\u015fi sa\u011flama almak istiyor, yaz\u0131 ve iki \u015fahit de talep ediyordu.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref102\">[102]<\/a> et-Tevbe 9\/128-129. Yani Zeyd bu \u00e2yeti, Nebiyy-i Ekrem\u2019in vahiy k\u00e2tiplerinden bi\u00adrinin yan\u0131nda yaz\u0131lm\u0131\u015f olarak bulamam\u0131\u015ft\u0131r. Yoksa bu \u00e2yeti ondan ba\u015fkas\u0131 ez\u00adberlememi\u015fti demek de\u011fildir. Zira bu \u00e2yeti pek \u00e7ok kimse ezberlemi\u015f, namaz i\u00e7inde ve namaz haricinde tilavet etmekte idi. Di\u011fer rivayetlere bakarak Hz. Zeyd\u2019in bu ifadesini, \u201cBu \u00e2yetleri ilk anda sadece Eb\u00fb Huzeyme\u2019nin yan\u0131nda buldum, daha sonra H\u00e2ris b. Huzeyme de onlar\u0131 yaz\u0131l\u0131 olarak getirdi\u201d \u015feklinde anlamak da m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr (Bkz. Zerke\u015f\u00ee, <em>el-Burh\u00e2n, <\/em>1:239; \u0130bn Hacer, <em>Fethu\u2019l-B\u00e2r\u00ee,<\/em> 9: 15). Nitekim \u00dcbey b. Ka\u02bbb\u2019\u0131n bu \u00e2yetleri, Ras\u00fblullah\u2019\u0131n kendisine okuttu\u011funu s\u00f6yleyerek onlara imla ettirdi\u011fi rivayet edilir. (Eb\u00fb Bekr Abdullah b. Eb\u00ee D\u00e2v\u00fbd (v. 316\/929), <em>Kit\u00e2b\u00fc\u2019l-Mes\u00e2hif,<\/em> thk. Muhammed b. Abduh (K\u00e2hire: el-F\u00e2r\u00fbk el-Had\u00eese, 1423\/2002), s. 56 [isn\u00e2d\u0131nda \u0131nk\u0131t\u00e2\u02bb vard\u0131r]; Eb\u00fc\u2019l-Hasen Alem\u00fcdd\u00een Al\u00ee b. Muhammed es-Seh\u00e2v\u00ee (v. 643\/1245), <em>Cem\u00e2l\u00fc\u2019l-kurr\u00e2\u2019 ve kem\u00e2l\u00fc\u2019l-ikr\u00e2\u2019<\/em>, thk. Merv\u00e2n el-At\u0131yye &#8211; Muhsin Har\u00e2be (Beyrut: D\u00e2ru\u2019l-Me\u2019m\u00fbn, 1418\/1997), s. 163) Neticede Allah taraf\u0131ndan adaleti ve d\u00fcr\u00fcstl\u00fc\u011f\u00fc teyit edilen sahabiler, bu \u00e2yetleri bize tevat\u00fcren nakletmi\u015flerdir. Hz. Zeyd\u2019in bu ifadesi ayn\u0131 zamanda, Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131n cem\u02bbi esnas\u0131nda Zeyd\u2019in kendi yaz\u0131 ve ezberinin yeterli g\u00f6r\u00fclmeyip i\u015fin \u00e7ok s\u0131k\u0131 tutuldu\u011funu ve sa\u011flam yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. (\u0130bn Hacer, <em>Fethu\u2019l-B\u00e2r\u00ee,<\/em> 9: 13)<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref103\">[103]<\/a> Buhar\u00ee, Fed\u00e2ilu\u2019l-Kur\u2019\u00e2n 3, 4, Tefsir, 9\/20, Ahk\u00e2m 37; Tirmiz\u00ee, Tefsir, 9\/3103; Taber\u00ee, <em>C\u00e2miu\u2019l-bey\u00e2n, <\/em>1: 59-60.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref104\">[104]<\/a> Ahmed, 5: 186. Bkz. \u0130bn Sa\u02bbd, 2: 358; Buh\u00e2r\u00ee, Ahk\u00e2m, 40; Eb\u00fb D\u00e2v\u00fbd, \u0130lim, 3\/3645; Tirmiz\u00ee, \u0130stizan, 22\/2715; \u0130bn Eb\u00ee D\u00e2vud, <em>el-Mes\u00e2hif,<\/em> s. 34-36.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref105\">[105]<\/a> Ahmed, 5: 190-191. Kr\u015f. Buh\u00e2r\u00ee, Sal\u00e2t, 12, Cih\u00e2d, 31; Eb\u00fb D\u00e2v\u00fbd, Cih\u00e2d, 19; \u0130bn Eb\u00ee D\u00e2vud, <em>el-Mes\u00e2hif,<\/em> s. 37.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref106\">[106]<\/a> V\u00e2k\u0131d\u00ee, <em>el-Me\u011f\u00e2z\u00ee,<\/em> 3: 1003.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref107\">[107]<\/a> Zerke\u015f\u00ee, <em>el-Burh\u00e2n,<\/em> 1: 237; A\u02bbzam\u00ee, <em>Kur\u2019\u00e2n Tarihi,<\/em> s. 119.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref108\">[108]<\/a> \u0130bn Eb\u00ee D\u00e2vud, <em>el-Mes\u00e2hif<\/em>, s. 62, 113; \u0130bn Hacer, <em>Fethu\u2019l-B\u00e2r\u00ee, 9: <\/em>14; A\u02bbzami, <em>Kur\u2019an Tarihi, <\/em>s. 123.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref109\">[109]<\/a> A\u02bbzami, <em>Kur\u2019an Tarihi, <\/em>s. 121.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref110\">[110]<\/a> A\u02bbzami, <em>Kur\u2019an Tarihi, <\/em>s. 123.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref111\">[111]<\/a> Zerke\u015f\u00ee, <em>el-Burh\u00e2n, <\/em>1:238. Kr\u015f. \u0130sb\u00eend\u00e2r\u00ee, <em>Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem\u2019in Mekke D\u00f6neminde Yaz\u0131l\u0131\u015f\u0131, <\/em>s. 151; Kayhan, <em>Kur\u2019\u00e2n Vahyinin Yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u0130lk Malzeme,<\/em> s. 122, 134.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref112\">[112]<\/a> \u0130bn Hacer, <em>Fethu\u2019l-B\u00e2r\u00ee, <\/em>9:16.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref113\">[113]<\/a> Zerke\u015f\u00ee, <em>el-Burh\u00e2n, <\/em>1:237.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref114\">[114]<\/a> \u015eibl\u00ee, <em>Asr-\u0131 Saadet, <\/em>4:91.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref115\">[115]<\/a> Kevser\u00ee, <em>Mak\u00e2l\u00e2t<\/em>, s. 28.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref116\">[116]<\/a> Hamed, \u011e\u00e2nim Kadd\u00fbr\u00ee, <em>Resm\u00fc\u2019l-Mushaf -dir\u00e2set\u00fcn l\u00fc\u011faviyyet\u00fcn t\u00e2r\u00eeh\u0131yye-,<\/em> Ba\u011fd\u00e2d: el-Lecnet\u00fc\u2019l-Vataniyye, 1402\/1982, s. 105. Bkz. Kaya, <em>Hz. Eb\u00fb Bekir (r.a)\u2019\u0131n Kur\u2019\u00e2n\u2019a Hizmetleri,<\/em> s. 160-170.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref117\">[117]<\/a> Bkz. A\u02bbzami, <em>Kur\u2019an Tarihi, <\/em>s. 131-135.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref118\">[118]<\/a> Bkz. \u015eems\u00fcdd\u00een Eb\u00fb Abdill\u00e2h Muhammed b. Ahmed ez-Zeheb\u00ee, <em>Siyeru a\u02bbl\u00e2mi\u2019n-n\u00fcbel\u00e2,<\/em> thk. \u015euayb Arna\u00fbt, M\u00fcesseset\u00fc Ris\u00e2le, 1405\/1985,1:488; \u0130bn Kes\u00eer, <em>Fed\u00e2il\u00fc\u2019l-Kur\u2019\u00e2n<\/em> (<em>Tefs\u00eer<\/em>\u2019in mukaddimesinde I, 28).<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref119\">[119]<\/a> \u0130bn Eb\u00ee D\u00e2vud, <em>el-Mes\u00e2hif,<\/em> s. 67 (\u0130sn\u00e2d\u0131 \u201czay\u0131f\u201dt\u0131r); \u0130bn Kes\u00eer, <em>Fed\u00e2il\u00fc\u2019l-Kur\u2019\u00e2n<\/em> (<em>Tefs\u00eer<\/em>\u2019in mukaddimesinde I, 28).<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref120\">[120]<\/a> Eb\u00fb D\u00e2v\u00fbd, S\u00fcnnet, 5\/4607; Tirmiz\u00ee, \u0130lim, 16\/2676; \u0130bn M\u00e2ce, Mukaddime, 6\/42-43; D\u00e2rim\u00ee, Mukaddime, 16\/96; Ahmed, 4: 126; H\u00e2kim, 1: 174\/329.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref121\">[121]<\/a> \u0130bn Kes\u00eer, <em>Fed\u00e2il\u00fc\u2019l-Kur\u2019\u00e2n<\/em> (<em>Tefs\u00eer<\/em>\u2019in mukaddimesinde I, 28-29).<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref122\">[122]<\/a> el-K\u0131y\u00e2me 75\/17.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref123\">[123]<\/a> \u015eah Veliyyull\u00e2h Ahmed b. Abdirrah\u00eem ed-Dihlev\u00ee (v. 1176\/1762), <em>\u0130z\u00e2let\u00fc\u2019l-haf\u00e2 an hil\u00e2feti\u2019l-hulef\u00e2,<\/em>&nbsp;thk. Tak\u0131yy\u00fcdd\u00een en-Nedv\u00ee (D\u0131me\u015fk: D\u00e2ru\u2019l-Kalem, 1434\/20139),1:232, 2: 392. Kr\u015f. \u015eibl\u00ee, <em>Asr-\u0131 Saadet, <\/em>4:80.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref124\">[124]<\/a> \u015eibl\u00ee, <em>Asr-\u0131 Saadet, <\/em>4:80.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref125\">[125]<\/a> el-H\u0131cr 15\/9; el-K\u0131y\u00e2me 75\/16-19.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref126\">[126]<\/a> Ahmed, 4: 162; M\u00fcslim, Cennet, 63; \u0130bn Hibb\u00e2n, <em>Sah\u00eeh,<\/em> thk. \u015euayb Arna\u00fbt, Beyrut: M\u00fcesseset\u00fc\u2019r-Ris\u00e2le, 1414, 2: 422; Beyhak\u00ee, <em>es-S\u00fcnen\u00fc\u2019l-k\u00fcbra, 9: <\/em>34.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref127\">[127]<\/a> Dihlev\u00ee, <em>\u0130z\u00e2let\u00fc\u2019l-haf\u00e2, <\/em>1:230-231.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref128\">[128]<\/a> Dihlev\u00ee, <em>\u0130z\u00e2let\u00fc\u2019l-haf\u00e2, <\/em>2:148.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref129\">[129]<\/a> el-K\u0131y\u00e2me 75\/17-19.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref130\">[130]<\/a> Dihlev\u00ee hilafeti ikiye ay\u0131r\u0131r: 1) el-Hil\u00e2fet\u00fc\u2019l-\u00c2mme: Nebiyy-i Ekrem\u2019e vek\u00e2leten dini ikame, cihad\u0131 devam ettirme, hadleri tatbik ve bunlarla al\u00e2kal\u0131 i\u015fleri y\u00fcr\u00fctmekle vazifeli umumi idarecilik. 2) el-Hil\u00e2fet\u00fc\u2019l-H\u00e2ssa: N\u00fcb\u00fcvvet Hil\u00e2feti de denen daha hususi bir halifeliktir ki bunun \u015fartlar\u0131 \u015funlard\u0131r: a) Temiz bir f\u0131trata sahip olmak, b) Ras\u00fbl-i Ekrem\u2019in elindeki bir ney gibi olmak, yani onun yolunu aynen takip etmek, Kur\u2019\u00e2n\u2019da ve s\u00fcnnette Nebiyy-i Ekrem\u2019e nisbet edilen baz\u0131 i\u015flerin bu halifenin eliyle ger\u00e7ekle\u015fmesi, c) Hil\u00e2fetine dair \u015f\u00e2ri\u02bb taraf\u0131ndan nas veya i\u015faretin bulunmas\u0131 d) \u0130lk muh\u00e2cirlerden olmas\u0131, Hudeybiye\u2019de ve Bedir, Teb\u00fck gibi di\u011fer b\u00fcy\u00fck gazvelerde bulunmas\u0131, N\u00fbr s\u00fbresinin n\u00fczul\u00fc esnas\u0131nda sahabi olmas\u0131, e) cennetle m\u00fcjdelenmesi, f) \u00dcmmetin en \u00fcst tabakas\u0131ndan olmas\u0131, g) Ras\u00fbl-i Ekrem\u2019in kendisine kavl\u00ee ve fiil\u00ee olarak defalarca, bir sultan\u0131n vezirine muamele etti\u011fi gibi davranm\u0131\u015f olmas\u0131, h) S\u00f6z\u00fcn\u00fcn dinde delil olmas\u0131, \u0131) Hilafeti esnas\u0131nda naklen ve aklen \u00fcmmetin en faziletlisi olmas\u0131 (<em>\u0130z\u00e2let\u00fc\u2019l-haf\u00e2, 1: <\/em>85-130). Ona g\u00f6re hilafetin bir zahiri, bir de bat\u0131n\u0131 vard\u0131r. Zahiri, dini ikame i\u00e7in insanlar\u0131 ve devleti idare etmek, h\u00fckmetmektir. Bat\u0131n\u0131 ise n\u00fcb\u00fcvvete dair s\u0131fatlar\u0131nda Ras\u00fbl-i Ekrem\u2019e benzemektir (<em>\u0130z\u00e2let\u00fc\u2019l-haf\u00e2, 2: <\/em>364). Kim zahir\u00ee hilafet ile bat\u0131n\u00ee hilafeti cem\u02bb ederse o <strong>\u201cel-Hal\u00eefet\u00fc\u2019l-H\u00e2s\u201d<\/strong> diye isimlendirilir (<em>\u0130z\u00e2let\u00fc\u2019l-haf\u00e2, 2: <\/em>366).<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref131\">[131]<\/a> Dihlev\u00ee, <em>\u0130z\u00e2let\u00fc\u2019l-haf\u00e2, 1: <\/em>232-233. Bkz. Kaya, <em>Hz. Eb\u00fb Bekir (r.a)\u2019\u0131n Kur\u2019\u00e2n\u2019a Hizmetleri,<\/em> s. 171-174.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref132\">[132]<\/a> Bkz. Ham\u00eedullah, <em>Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem Tarihi<\/em>, s. 52.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref133\">[133]<\/a> el-En\u2018\u00e2m 6\/62; Y\u00fbnus 10\/30, 32; el-Kehf 18\/44; T\u00e2h\u00e2 20\/114; el-Hacc 22\/6; el-Mumin\u00fbn: 23\/116; en-N\u00fbr 24\/25; Lokman 31\/30; Fussilet 41\/53.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref134\">[134]<\/a> Bkz. Y\u00fbnus 10\/5, 82; Lokman 31\/33; Buh\u00e2r\u00ee, Deav\u00e2t, 9; M\u00fcslim, M\u00fcs\u00e2fir\u00een, 199; en-Nes\u00e2\u00ee, K\u0131y\u00e2m\u00fc\u20191-Leyl, 9; R\u00e2g\u0131b el-Isfah\u00e2n\u00ee, <em>el-M\u00fcfred\u00e2t, <\/em>\u201chkk\u201d md.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref135\">[135]<\/a> el-En\u2019am 6\/66; H\u00fbd 11\/17; el-Enbiy\u00e2 21\/18; Sebe\u2019 34\/48-49; el-H\u00e2kka 69\/51;<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref136\">[136]<\/a> el-Bakara 2\/252; \u00c2l-i \u0130mr\u00e2n 3\/103; Y\u00fbnus 10\/108; el-\u0130sr\u00e2 17\/9, 105; ez-Z\u00fcmer 39\/2, 41; el-C\u00e2siye 45\/6.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref137\">[137]<\/a> \u0130bn Hi\u015f\u00e2m, <em>es-S\u00eeretu\u2019n-Nebeviyye, <\/em>1:360; Taber\u00ee, <em>C\u00e2miu\u2019l-Bey\u00e2n, <\/em>23: 535; Kurtub\u00ee, 18: 229, 231; \u0130bn Kes\u00eer, <em>Tefs\u00eeru\u2019l-Kur\u2019\u00e2ni\u2019l-Az\u00eem,<\/em> 8: 193.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref138\">[138]<\/a> V\u00e2h\u0131d\u00ee, <em>Esb\u00e2bu n\u00fcz\u00fbli\u2019l-Kur\u2019\u00e2n,<\/em> s. 468; \u0130bnu\u2019l-Cevz\u00ee, <em>Z\u00e2d\u00fc\u2019l-mes\u00eer,<\/em> 4: 361; R\u00e2z\u00ee, <em>et-Tefs\u00eeru\u2019l-Keb\u00eer,<\/em> 30: 704; Al\u00fbs\u00ee, <em>R\u00fbhu\u2019l-me\u00e2n\u00ee, <\/em>15: 135.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref139\">[139]<\/a> el-Al\u00e2k 96\/6-19.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref140\">[140]<\/a> M\u00fcslim, M\u00fcn\u00e2f\u0131k\u00een, 38; Ahmed, 2: 370. Kr\u015f. Buh\u00e2r\u00ee, Tefs\u00eer, 96\/4.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref141\">[141]<\/a> el-Enbiy\u00e2 21\/98-100.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref142\">[142]<\/a> \u0130bn Hi\u015f\u00e2m, 1: 382; Taber\u00ee, <em>C\u00e2miu\u2019l-bey\u00e2n, <\/em>17: 96-97; \u0130bn Kes\u00eer, <em>Tefsir,<\/em> 3: 198-199; Ezrak\u00ee, <em>Ahb\u00e2ru Mekke,<\/em> 1: 120-121; \u0130bn Sa\u2019d, 2: 136; V\u00e2hidi, <em>Esb\u00e2b\u00fc\u2019n-n\u00fcz\u00fbl,<\/em> 206.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref143\">[143]<\/a> el-En\u02bb\u00e2m 6\/90; Y\u00fbsuf 12\/104; S\u00e2d 38\/87; el-Kalem 68\/52; et-Tekv\u00eer 81\/27.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref144\">[144]<\/a> el-Enbiy\u00e2 21\/107.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref145\">[145]<\/a> Fahrettin er-R\u00e2z\u00ee, <em>Mef\u00e2t\u00eehu\u2019l-\u011fayb, <\/em>12:178.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref146\">[146]<\/a> Bkz. Ahmed, 1: 159; \u0130bn Sa\u2018d, 1: 187; Heysem\u00ee, 8: 302; \u0130bn\u00fc\u2019l-Es\u00eer, <em>el-K\u00e2mil<\/em>, 2: 63; Bel\u00e2zur\u00ee, 1: 119; Haleb\u00ee, 1: 283.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref147\">[147]<\/a> Buh\u00e2r\u00ee, Teyemm\u00fcm, 1. Di\u011fer bir riv\u00e2yette All\u00e2h Ras\u00fbl\u00fc \u00fc\u00e7 hus\u00fbsa daha i\u015f\u00e2ret buyururlar:<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201c1. Bana cev\u00e2miu\u2019l-kelim olma (az s\u00f6zle pek \u00e7ok m\u00e2n\u00e2lar if\u00e2de edebilme) hus\u00fbsiyeti bah\u015fedildi.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>2. Peygamberlik benimle sona erdi ve m\u00fch\u00fcrlendi, benden sonra hi\u00e7bir peygamber gelmeyecektir.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>3. Uyudu\u011fum bir esn\u00e2da bana yery\u00fcz\u00fc haz\u00eenelerinin anahtarlar\u0131 getirildi ve \u00f6n\u00fcme kondu.\u201d <\/em>(M\u00fcslim, Mes\u00e2cid, 5, 6)<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref148\">[148]<\/a> M\u00fcslim, \u00cem\u00e2n, 240.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref149\">[149]<\/a> Taber\u00ee, <em>C\u00e2miu\u2019l-bey\u00e2n,<\/em> 15: 279 [H\u00fbd, 17]. Kr\u015f. Heysemi, 8: 261-262.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref150\">[150]<\/a> Buh\u00e2r\u00ee, \u0130lim, 31.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref151\">[151]<\/a> Heysem\u00ee, 1: 174. Kr\u015f. Ahmed, 3: 338, 387.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref152\">[152]<\/a> Tirmiz\u00ee, Tefs\u00eer, 1\/3291.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref153\">[153]<\/a> e\u015f-\u015e\u00fbr\u00e2 42\/13.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref154\">[154]<\/a> el-Bakara 2\/136, 285. Bk. \u00c2l-i \u0130mran 3\/84.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref155\">[155]<\/a> \u00c2l-i \u0130mr\u00e2n 3\/19, 84; el-M\u00e2ide 5\/3.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref156\">[156]<\/a> el-Ahzab 33\/40.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem, Y\u00fcce Rabbimizin kel\u00e2m\u0131 oldu\u011funu hem nazm\u0131ndaki bel\u00e2\u011fat, hem de muhtevas\u0131ndaki hakikat ve hikmetlerle her d\u00e2im ispat edip durmaktad\u0131r. Zira onun hem nazm\u0131, hem de m\u00e2nas\u0131nda nice mucizeler gizlidir.&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"enabled":false},"version":2}},"categories":[896],"tags":[],"class_list":["post-16226","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kitabimizkuran"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p3G27m-4dI","jetpack_likes_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.kuranvesunnetyolunda.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16226","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.kuranvesunnetyolunda.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.kuranvesunnetyolunda.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kuranvesunnetyolunda.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kuranvesunnetyolunda.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=16226"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.kuranvesunnetyolunda.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16226\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16227,"href":"https:\/\/www.kuranvesunnetyolunda.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16226\/revisions\/16227"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.kuranvesunnetyolunda.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=16226"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kuranvesunnetyolunda.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=16226"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kuranvesunnetyolunda.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=16226"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}