Rahmetli Abdurrahman G\u00fcrses ve ems\u00e2li baz\u0131 \u00e2limlerimiz i\u00e7in \u201c-Allah g\u00f6stermesin- Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Kerim kaybolsa bir harfini bile eksik b\u0131rakmadan yeniden yazabilecek g\u00fc\u00e7te bir h\u00e2f\u0131zd\u0131r\u201d derlerdi. T\u00e2rihte bunu ilk defa ger\u00e7ekle\u015ftiren ki\u015fi herh\u00e2lde Hz. \u00dczeyir\u2019dir.<\/p>\n\n\n\n
H\u00e2run (a.s)\u2019\u0131n neslinden olan ve israilo\u011fullar\u0131 aras\u0131ndan ya\u015fayan \u00dczeyir (a.s) k\u0131rk ya\u015f\u0131na bast\u0131\u011f\u0131nda Allah te\u00e2l\u00e2 ona hikmet vermi\u015fti. Tevrat\u2019\u0131 onun kadar ezberleyen ve bilen yoktu.[1]<\/a> Toplumu ayd\u0131nlatan ve onlar\u0131 do\u011fru yola sevkeden \u00e7ok hay\u0131rl\u0131 bir insan olmu\u015ftu. Ancak peygamber miydi, de\u011fil miydi tam olarak bilemiyoruz. \u0130sl\u00e2m \u00e2limleri bu konuda farkl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fler ileri s\u00fcrm\u00fc\u015flerdir. \u0130bn Abbas (r.a), \u201c\u00dczeyir\u2019in peygamber olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmiyorum\u201d demi\u015ftir.[2]<\/a> \u0130bn Eb\u00ee H\u00e2tim ondan \u201cAllah\u2019\u0131n peygamberi\u201d diye bahsetmi\u015f,[3]<\/a> \u0130bn Kes\u00eer de onun peygamberli\u011fine dair g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn \u0130sl\u00e2m \u00e2limleri aras\u0131nda yayg\u0131n oldu\u011funu s\u00f6ylemi\u015ftir. Buna g\u00f6re o, S\u00fcleyman (a.s) ile Zekeriyy\u00e2 (a.s) aras\u0131nda ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131r. H\u00e2s\u0131l\u0131 onun Allah\u2019\u0131n s\u00e2lih ve hak\u00eem bir kulu oldu\u011fu muhakkak, \u0130sr\u00e2ilo\u011fullar\u0131 peygamberlerinden biri oldu\u011fu ise me\u015fhurdur.[4]<\/a><\/p>\n\n\n\n Rivayete g\u00f6re \u00dczeyir (a.s) zaman\u0131nda isr\u00e2ilo\u011fullar\u0131 Tevrat\u2019\u0131 terketmi\u015f ve do\u011fru yoldan sapm\u0131\u015flard\u0131. Bunun \u00fczerine Allah te\u00e2l\u00e2, Tevrat\u2019\u0131 ve T\u0101b\u00fbt\u2019u (ahid sand\u0131\u011f\u0131n\u0131) ortadan kald\u0131rd\u0131 ve onunla ilgili bilgileri isr\u00e2ilo\u011fullar\u0131n\u0131n kalbinden sildi. Yahudiler musibetler i\u00e7inde sefih bir hayat s\u00fcrmeye ba\u015flad\u0131lar. Hikmet sahibi s\u00e2lih bir z\u00e2t olan \u00dczeyir (a.s), Tevrat\u2019\u0131 yeniden g\u00f6ndermesi i\u00e7in Allah\u2019a dua etti. Allah da ona Tevrat\u2019\u0131n bilgisini verdi. \u00dczeyir (a.s) bunu israilo\u011fullar\u0131na m\u00fcjdeleyerek Tevrat\u2019\u0131 kendilerine \u00f6\u011fretti. Vef\u00e2t\u0131na kadar aralar\u0131nda kalarak onlar\u0131 \u0131slah etti. Onun \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra T\u0101b\u00fbt bulundu ve i\u00e7inden \u00e7\u0131kan Tevrat\u2019la Hz. \u00dczeyir\u2019in \u00f6\u011fretti\u011fi \u015feylerin ayn\u0131 oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcld\u00fc. \u0130sr\u00e2ilo\u011fullar\u0131 buna \u015fa\u015f\u0131rarak \u201cBu bilgi \u00dczeyir\u2019e ancak Allah\u2019\u0131n o\u011flu oldu\u011fu i\u00e7in verilmi\u015ftir\u201d demeye ba\u015flad\u0131lar.[5]<\/a><\/p>\n\n\n\n Di\u011fer rivayete g\u00f6re B\u00e2bil Kral\u0131 Buhtunnasr, isr\u00e2ilo\u011fullar\u0131n\u0131 sava\u015fta yenip m\u00e2bedi tahrip etmi\u015f ve Tevrat \u00e2limlerini katletmi\u015fti. \u0130\u00e7lerinde Hz. \u00dczeyir\u2019in dedesi ve babas\u0131 da vard\u0131. Kendisi ise o esnada k\u00fc\u00e7\u00fck bir \u00e7ocuktu. \u0130sr\u00e2ilo\u011fullar\u0131 s\u00fcrg\u00fcnden d\u00f6nd\u00fcklerinde aralar\u0131nda Tevrat\u2019\u0131 bilen kimse kalmam\u0131\u015ft\u0131. Allah y\u00fczy\u0131l \u00f6l\u00fc b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 Hz. \u00dczeyir\u2019i bir mucize ve al\u00e2met olarak yeniden diriltince ona Tevrat bilgisini vermi\u015f ve isr\u00e2ilo\u011fullar\u0131na g\u00f6ndermi\u015fti. Yah\u00fbdiler \u201cSen \u00dczeyir isen Tevrat\u2019\u0131 bize yazd\u0131r\u201d demi\u015f, \u00dczeyir (a.s) da onlar\u0131n bu arzusunu yerine getirmi\u015fti. \u0130\u00e7lerinden biri, \u201cBabam Tevrat\u2019\u0131n g\u00f6m\u00fcl\u00fc oldu\u011fu yeri bana haber vermi\u015fti\u201d diyerek gidip onu \u00e7\u0131karm\u0131\u015f, Hz. \u00dczeyir\u2019in yazd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 \u015feylerle Tevrat aras\u0131nda hi\u00e7 fark olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rm\u00fc\u015flerdi. Bunun \u00fczerine yahudiler hi\u00e7 kimseye g\u00f6stermedikleri sevgiyi ona g\u00f6stermeye ba\u015flad\u0131lar. Nihayetinde \u201cAllah\u2019\u0131n o\u011flu oldu\u011fu i\u00e7in kalbinden Tevrat\u2019\u0131n silinmedi\u011fi\u201dni s\u00f6ylemeye kadar vard\u0131lar.[6]<\/a><\/p>\n\n\n\n Hz. \u00dczeyir\u2019i m\u00fcmtaz k\u0131lan vasf\u0131, Allah\u2019\u0131n kitab\u0131n\u0131 ezberlemesi ve onun ilimlerine v\u00e2k\u0131f olmas\u0131yd\u0131. Bug\u00fcn de gen\u00e7lerin yapaca\u011f\u0131 en g\u00fczel i\u015f Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131 ezberlemek ve ilimlerini \u00f6\u011frenmektir.<\/p>\n\n\n\n Hz. \u00dczeyir\u2019in ismi Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem\u2019de sadece bir yerde ge\u00e7er, o da yahudilerin o \u00e7irkin iddialar\u0131n\u0131 yalanlamak i\u00e7indir: \u201cYahudiler, Uzeyr Allah\u2019\u0131n o\u011fludur, dediler. H\u0131ristiyanlar da, Mes\u00eeh Allah\u2019\u0131n o\u011fludur dediler. Bu onlar\u0131n a\u011f\u0131zlar\u0131yla s\u00f6yledikleri s\u00f6zlerdir. (S\u00f6zlerini) daha \u00f6nce k\u00e2fir olmu\u015f kimselerin s\u00f6zlerine benzetiyorlar. Allah onlar\u0131 kahretsin! Nas\u0131l da (haktan b\u00e2t\u0131la) d\u00f6nd\u00fcr\u00fcl\u00fcyorlar!\u201d<\/em>[7]<\/a><\/p>\n\n\n\n Sa\u02bbleb\u00ee, Taber\u00ee, \u0130bn Kes\u00eer, Fahreddin er-R\u00e2z\u00ee ve T\u00fbs\u00ee gibi m\u00fcfessirler \u00e2yetin b\u00fct\u00fcn yahudileri kapsamad\u0131\u011f\u0131n\u0131, bunu s\u00f6yleyenlerin Medine\u2019deki bir grup Yahudi oldu\u011funu ifade ederler.[8]<\/a><\/p>\n\n\n\n M\u00fcfessirlerin bir k\u0131sm\u0131 Bakara s\u00fbresinin 259. \u00e2yetinde bahsedilen ki\u015finin de \u00dczeyir (a.s) oldu\u011funu s\u00f6ylemi\u015flerdir:<\/p>\n\n\n\n \u201cYahut g\u00f6rmedin mi o kimseyi ki, evlerinin duvarlar\u0131 \u00e7at\u0131lar\u0131 \u00fczerine \u00e7\u00f6km\u00fc\u015f (alt \u00fcst olmu\u015f) bir kasabaya u\u011frad\u0131 \u00ab\u00d6l\u00fcm\u00fcnden sonra Allah bunlar\u0131 nas\u0131l diriltir acaba!\u00bb dedi. Bunun \u00fczerine Allah onu \u00f6ld\u00fcr\u00fcp y\u00fcz sene b\u0131rakt\u0131, sonra tekrar diriltti. \u00abNe kadar kald\u0131n?\u00bb buyurdu. \u00abBir g\u00fcn yahut daha az\u00bb dedi. Allah ona \u00abHay\u0131r, y\u00fcz sene kald\u0131n. Yiyece\u011fine ve i\u00e7ece\u011fine bak, hen\u00fcz bozulmam\u0131\u015ft\u0131r. E\u015fe\u011fine de bak. Seni insanlara bir ibret k\u0131lal\u0131m diye (y\u00fcz sene \u00f6l\u00fc tuttuk, sonra tekrar dirilttik). \u015eimdi sen kemiklere bak, onlar\u0131 nas\u0131l d\u00fczenliyor, sonra ona nas\u0131l et giydiriyoruz\u00bb buyurdu. Bu s\u00fbretle hak ona tebeyy\u00fcn edince \u00ab\u015eimdi iyice biliyorum ki ger\u00e7ekten Allah her \u015feye k\u0101dirdir\u00bb dedi.\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n Bu \u00e2yetlerden \u00f6nce \u201cAllah iman edenlerin velisidir, onlar\u0131 karanl\u0131klardan ayd\u0131nl\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar\u0131r. \u0130nk\u00e2rc\u0131lar\u0131n velisi ise sahte tanr\u0131lard\u0131r, onlar\u0131 ayd\u0131nl\u0131ktan \u00e7\u0131kar\u0131p karanl\u0131klara sokarlar\u201d <\/em>buyurulmu\u015f ve pe\u015finden misaller s\u0131ralanm\u0131\u015ft\u0131. Birinci misal Hz. \u0130br\u00e2him ile Nemrud aras\u0131nda ge\u00e7en tart\u0131\u015fma idi. \u0130kinci misal ise Hz. \u00dczeyir\u2019in ya\u015fad\u0131klar\u0131d\u0131r. Birincinin hedefi insanlar\u0131 \u015firk ve ink\u00e2r karanl\u0131\u011f\u0131ndan tevhidin ayd\u0131nl\u0131\u011f\u0131na \u00e7\u0131karmak, ikincininki ise \u00f6ld\u00fckten sonra tekrar dirilmenin ger\u00e7ekli\u011fini g\u00f6stermektir.[9]<\/a> U\u011frad\u0131\u011f\u0131 \u015fehir \u00f6yle harap olmu\u015ftu ki \u00dczeyir (a.s) oran\u0131n bir daha iflah olmas\u0131n\u0131 hayal edemiyordu. Allah onu ku\u015fluk vakti \u00f6ld\u00fcr\u00fcp y\u00fcz sene sonra g\u00fcne\u015f batmaya yakla\u015f\u0131rken diriltmi\u015fti. Ne kadar kald\u0131\u011f\u0131 soruldu\u011funda \u201cbir g\u00fcn\u201d dedi, sonra g\u00fcne\u015fin hen\u00fcz batmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcnce \u201cveya g\u00fcn\u00fcn bir k\u0131sm\u0131\u201d diye cevap verdi. Allah onun \u00f6nce g\u00f6zlerine can verdi.[10]<\/a> B\u00f6ylece kendi bedeninin ve merkebinin dirili\u015fini seyretti, Allah\u2019\u0131n kemiklere nas\u0131l et giydirdi\u011fini hayretle izledi, yiyecek ve i\u00e7eceklerinin ise hi\u00e7 \u00f6lmedi\u011fini g\u00f6rd\u00fc. O har\u00e2b olmu\u015f, yeniden imar\u0131 imk\u00e2ns\u0131z g\u00f6r\u00fcnen \u015fehir tekrar in\u015f\u00e2 edilmi\u015f, p\u0131r\u0131l p\u0131r\u0131l olmu\u015ftu. \u00dczeyr (a.s) k\u0131rk ya\u015f\u0131nda \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in tekrar ayn\u0131 ya\u015fta diriltilmi\u015fti. Bu sebeple ya\u015fl\u0131 torunlar\u0131n\u0131n yan\u0131nda gencecik duruyor ve her h\u00e2liyle insanlara ibret oluyordu.[11]<\/a> Allah\u2019\u0131n azamet ve kudreti sonsuzdur, yoktan var eder, istedi\u011fi varl\u0131\u011fa ebediyet verir ve o asla bozulmaz, yok olmaz. B\u00fct\u00fcn bunlar yeniden dirili\u015fin ve \u00e2hiretteki ebed\u00ee hayat\u0131n misalleridir. Baz\u0131 insanlar\u0131n akl\u0131na \u201csonsuza kadar nas\u0131l kalaca\u011f\u0131z\u201d gibi bir sual gelebilir. Allah te\u00e2l\u00e2 Hz. \u00dczeyir\u2019in taze incir, \u00fcz\u00fcm ve meyve suyu gibi hemen ek\u015fiyip bozulan yiyeceklerini y\u00fcz sene taptaze tutarak bu t\u00fcr sorulara cevap vermi\u015ftir. \u00dczeyr (a.s) \u201cAllah\u2019\u0131n her \u015feye k\u0101dir\u201d oldu\u011funu b\u00f6yle bir tecr\u00fcbe ile iyice \u00f6\u011frenmi\u015f oldu. Biz de onun bu tecr\u00fcbesinden istifade ederek Allah\u2019\u0131n her \u015feye g\u00fcc\u00fcn\u00fcn yetti\u011fini kalbimizin ortas\u0131na yazal\u0131m ve asla unutmayal\u0131m. \u00c7\u00fcnk\u00fc Allah \u00dczeyir (a.s)\u2019\u0131 insanlara bir \u00e2yet ve al\u00e2met yapm\u0131\u015ft\u0131r, onunla vermek istedi\u011fi dersi almamak olmaz. Bunu yapmak ayr\u0131ca bizim i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir huzur ve g\u00fcven vesilesi olacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n [1]<\/a> \u0130bn Kes\u00eer, el-Bid\u00e2ye<\/em> ve\u2019n-nih\u00e2ye, II, 384.<\/p>\n\n\n\n [2]<\/a> \u0130bn Kes\u00eer, el-Bid\u00e2ye<\/em>, II, 383.<\/p>\n\n\n\n [3]<\/a> \u0130bn Eb\u00ee H\u00e2tim, Tefs\u00eer<\/em>, II, 502.<\/p>\n\n\n\n [4]<\/a> \u0130bn Kes\u00eer, el-Bid\u00e2ye<\/em>, II, 389-392<\/p>\n\n\n\n [5]<\/a> Ali b. Muhammed el-H\u00e2zin, L\u00fcb\u00e2b\u00fc\u2019t-te\u02bev\u00eel,<\/em> n\u015fr. Abd\u00fcssel\u00e2m M. Ali \u015e\u00e2hin, Beyrut 1415\/1995, II, 351.<\/p>\n\n\n\n [6]<\/a> Bkz. Sa\u02bbleb\u00ee, Ar\u00e2is,<\/em> s. 347; \u0130bn\u00fc\u2019l-Cevz\u00ee, Z\u00e2d\u00fc\u2019l-mes\u00eer, <\/em>III, 423-424; \u0130bn Es\u00eer, el-K\u00e2mil<\/em>, I, 270, 271, 280; H\u00e2zin, II, 351-352; Baki Adam, \u201c\u00dczeyir\u201d, TDV \u0130sl\u00e2m Ansiklopedisi<\/em>, https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/uzeyir (06.04.2021).<\/p>\n\n\n\n [7]<\/a> et-Tevbe 9\/30.<\/p>\n\n\n\n [8]<\/a> \u0130bn Eb\u00ee H\u00e2tim, VI, 1781; \u0130bn\u00fc\u2019l-Cevz\u00ee, III, 424.<\/p>\n\n\n\n [9]<\/a> Heyet, Kur\u2019an Yolu, <\/em>I, 410-411.<\/p>\n\n\n\n
\n\n\n\n