{"id":3030,"date":"2013-07-22T13:28:01","date_gmt":"2013-07-22T11:28:01","guid":{"rendered":"http:\/\/www.kuranvesunnetyolunda.com\/?p=3030"},"modified":"2013-11-30T10:57:35","modified_gmt":"2013-11-30T08:57:35","slug":"buyuklere-hurmet","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.kuranvesunnetyolunda.com\/?p=3030","title":{"rendered":"B\u00fcy\u00fcklere H\u00fcrmet"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\">\u0130nsan, h\u00fcrmete l\u00e2y\u0131k bir varl\u0131k olarak yarat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. (el-\u0130sr\u00e2 17\/70) Kimseyi k\u00fc\u00e7\u00fck g\u00f6rmemeli, insan olmas\u0131 hasebiyle herkese sayg\u0131l\u0131 davranmal\u0131d\u0131r. Atalar\u0131m\u0131z, \u201cHer geceyi Kadir bil, her ge\u00e7eni h\u0131z\u0131r bil\u201d demi\u015flerdir. B\u00f6yle oldu\u011fu takdirde hayat, huzur ve sa\u00e2detle dolar. Bunun aksine, bir millette ve \u00e2ile fertleri aras\u0131nda h\u00fcrmet ortadan kalkt\u0131\u011f\u0131nda onun yerine ihtil\u00e2f, \u00e7eki\u015fme, huzursuzluk, kin ve d\u00fc\u015fmanl\u0131k gelir. H\u00fcrmetsizlik net\u00eecesinde insan b\u00fcy\u00fcklerinin tevecc\u00fch\u00fcn\u00fc, akranlar\u0131n\u0131n ise sayg\u0131s\u0131n\u0131 kaybeder. K\u00fc\u00e7\u00fck ve zay\u0131flar\u0131n da azim ve \u00fcm\u00eedini yitirmelerine sebep olur. K\u0131saca:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Kazananlar hep sayg\u0131 ve h\u00fcrmet s\u00e2yesinde kazanm\u0131\u015f, kaybedenler de sayg\u0131s\u0131zl\u0131k ve kibirleri y\u00fcz\u00fcnden kaybetmi\u015flerdir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bununla birlikte, insanlar\u0131n toplum i\u00e7indeki sayg\u0131nl\u0131klar\u0131 farkl\u0131l\u0131k arzedebilir. Bu durumda bir \u00e2lime c\u00e2hil gibi, bir b\u00fcy\u00fc\u011fe k\u00fc\u00e7\u00fck gibi, bir y\u00f6neticiye s\u00e2de vatanda\u015f gibi davranmak b\u00fcy\u00fck bir dengesizlik olu\u015fturur. Her insana, toplumdaki yer ve mevkiine uygun \u015fekilde muamele edilmesi onun en tabi\u00ee hakk\u0131d\u0131r. Peygamber Efendimiz (s.a.v):<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>\u201c\u0130nsanlara mevki, makam ve seviyelerine g\u00f6re mu\u00e2mele ediniz!\u201d <\/i>buyurmu\u015ftur. (Eb\u00fb D\u00e2v\u00fbd, Edeb, 20)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Peygamber Efendimiz\u2019in (s.a.v) meclisi anlat\u0131l\u0131rken \u015fu if\u00e2delere yer verilmektedir:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201c\u2026Onun mec\u00adli\u00adsin\u00adde bu\u00adlu\u00adnan\u00ad herkes e\u015fit mu\u00e2mele g\u00f6r\u00fcrd\u00fc. Bir\u00adbir\u00adle\u00adri\u00adne kar\u015f\u0131 \u00fcst\u00fcn\u00adl\u00fck\u00adle\u00adri ise an\u00adcak tak\u00adva ileydi. Hep\u00adsi de m\u00fctev\u00e2z\u00ee idi\u00adler. B\u00fcy\u00fck\u00adle\u00adre h\u00fcrmet eder\u00adler, k\u00fc\u00e7\u00fck\u00adle\u00adre \u015fef\u00adkat ve mer\u00adha\u00admet g\u00f6s\u00adte\u00adrir\u00adler, ih\u00adti\u00adya\u00e7 s\u00e2hip\u00adle\u00adri\u00adne \u00f6ncelikle ilgi g\u00f6sterir, ih\u00adti\u00adya\u00e7\u00adla\u00adr\u0131\u00adn\u0131 kar\u015f\u0131\u00adla\u00adma\u00adya \u00e7al\u0131\u00ad\u015f\u0131r\u00adlar, ga\u00adrib ve ya\u00adban\u00adc\u0131 olan\u00adla\u00adr\u0131 ko\u00adruyup g\u00f6zetirlerdi.\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Z\u00eer\u00e2 All\u00e2h Ras\u00fbl\u00fc (s.a.v) \u015f\u00f6yle buyuruyordu:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>\u201cK\u00fc\u00e7\u00fcklerimize merhamet etmeyen, b\u00fcy\u00fcklerimize sayg\u0131 g\u00f6stermeyen, onlar\u0131n hakk\u0131n\u0131 tan\u0131mayan kimse bizden de\u011fildir.<\/i>\u201d (Eb\u00fb D\u00e2v\u00fbd, Edeb 58; Tirmiz\u00ee, Birr 15)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Kazananlar\u0131n hep sayg\u0131 ve h\u00fcrmetle kazand\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemi\u015ftik. \u0130\u015fte bu g\u00fczel ahl\u00e2k\u0131n d\u00fcny\u00e2 ve ebed\u00ee hayattaki faydalar\u0131na birer mis\u00e2l:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">All\u00e2h\u2019\u0131n sevgili Ras\u00fbl\u00fc \u015f\u00f6yle m\u00fcjdeliyorlar:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>\u201cAll\u00e2h Te\u00e2l\u00e2, ya\u015f\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc bir ihtiyara sayg\u0131 g\u00f6steren gence, ya\u015fl\u0131l\u0131\u011f\u0131nda hizmet edecek kimseler lutfeder<\/i>.\u201d (Tirmiz\u00ee, Birr, 75)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>\u201cEy Enes! Ya\u015fl\u0131lara sayg\u0131 g\u00f6ster, k\u00fc\u00e7\u00fcklere de \u015fefkat et ki, cennette bana arkada\u015f olas\u0131n.\u201d<\/i> (Beyhak\u00ee, <i>\u015euab<\/i>, VII, 458; Zeb\u00eed\u00ee, <i>\u0130thafu\u2019s-Saade,<\/i> VI, 275; \u0130bn As\u00e2kir, III, 146)<i><\/i><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">B\u00fcy\u00fcklere g\u00f6sterilecek h\u00fcrmetin baz\u0131 tez\u00e2h\u00fcrlerinden bahsetmek gerekirse \u00f6ncelikle \u015funlar\u0131 s\u00f6yleyebiliriz:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Herhangi bir yerde karl\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131ndan k\u00fc\u00e7\u00fckler b\u00fcy\u00fcklere sel\u00e2m vermelidirler. (Buh\u00e2r\u00ee, \u0130sti\u2019z\u00e2n 5,6)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">C\u00e2mide \u00f6n saf\u0131 b\u00fcy\u00fcklere b\u0131rakmal\u0131d\u0131r. (M\u00fcslim, Sal\u00e2t 122)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Meclislerde k\u00fc\u00e7\u00fckler yerlerini g\u00f6n\u00fclden, sevab\u0131na inanarak, severek ve isteyerek \u00e2limlere ve b\u00fcy\u00fcklere vermelidir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Herhangi bir ikr\u00e2mda sa\u011f taraf g\u00f6zetilmek s\u00fbretiyle b\u00fcy\u00fckten ba\u015flanmal\u0131d\u0131r. (M\u00fcslim, R\u00fc\u2019y\u00e2, 19)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">B\u00fcy\u00fcklerin konu\u015fmas\u0131 l\u00e2z\u0131m gelen hus\u00fbslarda k\u00fc\u00e7\u00fckler \u00f6ne \u00e7\u0131kmamal\u0131d\u0131r. (Buh\u00e2r\u00ee, Cizye 12)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">B\u00fcy\u00fckler hakk\u0131ndaki d\u00fc\u015f\u00fcnce, konu\u015fma ve yaz\u0131larda da h\u00fcrmete ri\u00e2yet etmelidir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Sayg\u0131 ve h\u00fcrmet g\u00f6sterilecekler aras\u0131nda b\u00fcy\u00fckler yan\u0131nda, ilmiyle \u00e2mil Kur\u2019\u00e2n haf\u0131zlar\u0131 ve \u00e2dil h\u00fck\u00fcmdarlar da bulunmaktad\u0131r. Hadis-i \u015ferifte \u015f\u00f6yle buyrulur:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>\u201cSa\u00e7\u0131 sakal\u0131 a\u011farm\u0131\u015f m\u00fcsl\u00fcmana, okuyu\u015funda <\/i>(te\u011fann\u00ee ile) <i>a\u015f\u0131r\u0131 gitmeyip, ahk\u00e2m\u0131yla amel eden Kur\u2019an h\u00e2f\u0131z\u0131na ve \u00e2dil h\u00fck\u00fcmdara sayg\u0131 g\u00f6stermek, All\u00e2h Te\u00e2l\u00e2\u2019ya duyulan sayg\u0131 ve ta\u2019z\u00eemden ileri gelir.<\/i>\u201d (Eb\u00fb D\u00e2v\u00fbd, Edeb, 20)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Kullar i\u00e7inde sayg\u0131 ve h\u00fcrmete en l\u00e2y\u0131k olanlar ise ana babad\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bununla birlikte sayg\u0131da, \u0130sl\u00e2m\u2019\u0131n tasvib etmedi\u011fi a\u015f\u0131r\u0131l\u0131klardan uzak durulmal\u0131d\u0131r. All\u00e2h Ras\u00fbl\u00fc, muhtelif \u00fclkelerde krallara secde edildi\u011fini g\u00f6r\u00fcp Peygamber Efendimiz\u2019in buna daha l\u00e2y\u0131k oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnen ash\u00e2b\u0131na, b\u00f6yle yapmamalar\u0131 gerekti\u011fini, secdenin s\u00e2dece All\u00e2h\u2019a olabilece\u011fini bildirmi\u015ftir. (Eb\u00fb D\u00e2v\u00fbd, Nik\u00e2h, 40; Tirmiz\u00ee, Rad\u00e2` 10; Ahmed, VI, 76)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Yine, ki\u015finin kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 karde\u015fi veya arkada\u015f\u0131 \u00f6n\u00fcnde e\u011filip e\u011filmeyece\u011fini soran bir kimseye Efendimiz: \u201c<i>Hay\u0131r, e\u011filemez\u201d<\/i> cevab\u0131n\u0131 vermi\u015ftir. (Tirmiz\u00ee, \u0130sti\u2019z\u00e2n, 31)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">H\u00fcrmet maksad\u0131yla s\u00f6ylenen birtak\u0131m a\u015f\u0131r\u0131 \u00f6vg\u00fc if\u00e2delerinden de titizlikle ka\u00e7\u0131nmak gerekir. Had\u00ees-i \u015fer\u00eefte: <i>\u201cBirbirinizi <\/i>(\u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcz bir \u015fekilde)<i> methetmeyin. Z\u00eera bu durum<\/i> (methedileni)<i> \u00f6ld\u00fcrmek <\/i>(gibi)<i>dir.\u201d<\/i> buyrulmu\u015ftur. (\u0130bn M\u00e2ce, Edeb, 36)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\n<p style=\"text-align: justify;\">\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>G\u00d6Z\u00dcN \u00c2D\u00c2BI<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">G\u00f6z, kalbin aynas\u0131d\u0131r. Kalbini temiz tut ki g\u00f6zlerin g\u00fczel ve rahat olsun.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Harama ve n\u00e2mahreme kar\u015f\u0131 g\u00f6zlerini yum! (en-N\u00fbr 24\/30-31)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">H\u00e2in bak\u0131\u015flardan \u015fiddetle sak\u0131n, z\u00eer\u00e2 All\u00e2h g\u00f6zlerin h\u00e2in bak\u0131\u015flar\u0131n\u0131 bilmektedir ve hes\u00e2b\u0131n\u0131 da soracakt\u0131r. (el-M\u00fc\u2019min 40\/19) \u00c7\u00fcnk\u00fc kulaklara ve g\u00f6zlere m\u00e2lik olan All\u00e2h\u2019t\u0131r. (Y\u00fbnus 10\/31)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ka\u015f g\u00f6z i\u015f\u00e2retleriyle en fen\u00e2 bir g\u00fcnah olan g\u0131ybete d\u00fc\u015fme! Tahk\u00eer edici bak\u0131\u015flarla All\u00e2h\u2019\u0131n m\u00fckerrem olarak yaratt\u0131\u011f\u0131 insan\u0131 ve hatta hayvanlar\u0131 dahi hafife alma, istihk\u00e2r etme! (el-H\u00fcmeze 104\/1)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Hakk\u0131n olmayan bir \u015feye ve ba\u015fkalar\u0131na imtihan i\u00e7in verilen d\u00fcny\u00e2 mal\u0131na g\u00f6z dikme!<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">G\u00fcnah\u0131n\u0131 g\u00f6z\u00fcnde k\u00fc\u00e7\u00fcltme, iyiliklerini de b\u00fcy\u00fck g\u00f6rme!<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">G\u00f6z\u00fcn\u00fc All\u00e2h\u2019\u0131n \u00e2yetlerine ve yaratt\u0131klar\u0131ndan ibret almaya kapatma! (el-Kehf 18\/101)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Kimseye nazar etme, g\u00f6z\u00fcnle n\u00eemet s\u00e2hiplerinin aya\u011f\u0131n\u0131 kayd\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015fma! (el-Kalem 68\/51)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Konu\u015furken g\u00f6zlerini ka\u00e7\u0131rma!<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bir kimseye dikkatlice bakarak onu rahats\u0131z etme!<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Hakk\u0131 g\u00f6r ve anla ki g\u00f6zlerine perde indirilmesin.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">G\u00f6zlerini All\u00e2h korkusuyla a\u011flamaya al\u0131\u015ft\u0131r ki onlara ate\u015f dokunmas\u0131n.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Farzlardan sonra bir de n\u00e2filerle All\u00e2h\u2019a yakla\u015f ki All\u00e2h senin g\u00f6ren g\u00f6z\u00fcn olsun.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">G\u00f6z\u00fcn\u00fcn \u015f\u00fckr\u00fcn\u00fc ed\u00e2 et!<\/p>\n<p>Her hususta g\u00f6z\u00fcn\u00fc ayd\u0131n etmesi i\u00e7in All\u00e2h\u2019a du\u00e2 et!<\/p>\n<p>All\u00e2h\u2019\u0131n emirlerini yerine getir ki, g\u00f6z\u00fcn ayd\u0131n olsun!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130nsan, h\u00fcrmete l\u00e2y\u0131k bir varl\u0131k olarak yarat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. (el-\u0130sr\u00e2 17\/70) Kimseyi k\u00fc\u00e7\u00fck g\u00f6rmemeli, insan olmas\u0131 hasebiyle herkese sayg\u0131l\u0131 davranmal\u0131d\u0131r. Atalar\u0131m\u0131z, \u201cHer geceyi Kadir bil, her ge\u00e7eni h\u0131z\u0131r bil\u201d demi\u015flerdir. B\u00f6yle oldu\u011fu&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"enabled":false},"version":2}},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-3030","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-makaleler"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p3G27m-MS","jetpack_likes_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.kuranvesunnetyolunda.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3030","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.kuranvesunnetyolunda.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.kuranvesunnetyolunda.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kuranvesunnetyolunda.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kuranvesunnetyolunda.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3030"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.kuranvesunnetyolunda.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3030\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7879,"href":"https:\/\/www.kuranvesunnetyolunda.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3030\/revisions\/7879"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.kuranvesunnetyolunda.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3030"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kuranvesunnetyolunda.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3030"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kuranvesunnetyolunda.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3030"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}