{"id":3032,"date":"2013-07-22T13:29:32","date_gmt":"2013-07-22T11:29:32","guid":{"rendered":"http:\/\/www.kuranvesunnetyolunda.com\/?p=3032"},"modified":"2015-02-17T16:57:58","modified_gmt":"2015-02-17T14:57:58","slug":"illa-edep-illa-edep","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.kuranvesunnetyolunda.com\/?p=3032","title":{"rendered":"\u0130ll\u00e2 Edep! \u0130ll\u00e2 Edep!"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\">Edep r\u00fbhun s\u00fcs\u00fcd\u00fcr. Edep her i\u015fin us\u00fbl\u00fcd\u00fcr. Usuls\u00fcz vus\u00fbl (maksada ula\u015fmak) m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131ndan edep eksikli\u011fi ile de ger\u00e7ek insanl\u0131k seviyesine ula\u015fmak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc insan r\u00fbhuyla insand\u0131r, cesediyle de\u011fil.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">H\u00e2dim\u00ee\u2019nin t\u00e2biriyle edep, akl\u0131n d\u0131\u015ftan g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fcd\u00fcr. Hz. Ali\u2019ye g\u00f6re de, d\u00een, edep ve m\u00fcr\u00fcvvet akl\u0131n net\u00eeceleridir. Edep ve ahl\u00e2k\u0131 en g\u00fczel olan kimse \u00eem\u00e2n\u0131 en g\u00fc\u00e7l\u00fc olan bir m\u00fc\u2019mindir. (Eb\u00fb D\u00e2v\u00fbd, S\u00fcnnet, 15) O h\u00e2lde edep, \u00eem\u00e2n\u0131n aynas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Edep insanla hayvan aras\u0131ndaki farkt\u0131r. Edep muhabbeti celbeder. Edep, insana hayat\u0131 ve i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 toplumu sevdiren zarif, kibar ve nez\u00eeh bir al\u0131\u015fkanl\u0131kt\u0131r. Buna bin\u00e2en b\u00fcy\u00fckler, \u201cKi\u015finin edebi alt\u0131n\u0131ndan hay\u0131rl\u0131d\u0131r\u201d buyurmu\u015flard\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Edep \u015feytan\u0131n k\u00e2tilidir. Evl\u00e2d\u0131na edep \u00f6\u011fretmeyen baba d\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131 sevindirir. Edebin efdali ki\u015finin haddini bilerek s\u0131n\u0131r\u0131 a\u015fmaktan sak\u0131nmas\u0131d\u0131r. Bu sebeple \u201cUlem\u00e2n\u0131n yan\u0131nda diline, evliy\u00e2n\u0131n yan\u0131nda kalbine, sofrada eline, mis\u00e2firlikte g\u00f6z\u00fcne s\u00e2hip ol!\u201d denilmi\u015ftir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Her hususta edep ba\u015f t\u00e2c\u0131d\u0131r. Enes bin M\u00e2lik (r.a), \u201cAmelde edep, onun kabul\u00fcne i\u015farettir\u201d demi\u015ftir. Yine All\u00e2h dostlar\u0131, \u201c\u0130badet insan\u0131 cennete g\u00f6t\u00fcr\u00fcr, ibadette edep ve t\u00e2zim ise All\u00e2h\u2019a g\u00f6t\u00fcr\u00fcr, Hakk\u2019a yakla\u015ft\u0131r\u0131r\u201d demi\u015flerdir. Dolay\u0131s\u0131yla ahl\u00e2k\u0131n en m\u00fckemmeli, edebin en \u00fcst\u00fcn\u00fc dinde edep, All\u00e2h\u2019a kar\u015f\u0131 g\u00f6sterilen edeptir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">En b\u00fcy\u00fck \u015feref g\u00fczel ahl\u00e2kt\u0131r. K\u00e2d\u0131 \u0130y\u00e2z <b>g\u00fczel ahl\u00e2k<\/b>\u0131; insanlarla g\u00fczel ge\u00e7inmek, onlara kendini sevdirmek, merhamet etmek, verdikleri s\u0131k\u0131nt\u0131lara katlanmak, yapt\u0131klar\u0131 k\u00f6t\u00fcl\u00fcklere sabretmek, kibirlenmemek, \u015fiddet g\u00f6stermemek, \u00f6fkelenmemek ve kimseyi azarlamamak \u015feklinde t\u00e2rif etmi\u015ftir. \u0130nsan\u0131n m\u00fcr\u00fcvveti, arkada\u015flar\u0131n\u0131n verdi\u011fi baz\u0131 s\u0131k\u0131nt\u0131lara tahamm\u00fcl etmesidir. Hasan-\u0131 Basr\u00ee hazretleri de \u015f\u00f6yle der: \u201cG\u00fczel ahl\u00e2k\u0131n esas\u0131, iyili\u011fi yayg\u0131nla\u015ft\u0131rmak, kimseyi rahats\u0131z etmemek ve g\u00fcler y\u00fczl\u00fc olmakt\u0131r.\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Allah\u2019\u0131n bir kimseye verdi\u011fi en hay\u0131rl\u0131 ve en de\u011ferli \u015fey g\u00fczel ahl\u00e2kt\u0131r. (\u0130bn M\u00e2ce, T\u0131b, 1) K\u0131y\u00e2met g\u00fcn\u00fc m\u00eez\u00e2nda en a\u011f\u0131r gelecek sevap g\u00fczel ahl\u00e2kt\u0131r. (Eb\u00fb D\u00e2v\u00fbd, Edep, 7) All\u00e2h ve Ras\u00fbl\u00fc\u2019n\u00fcn en \u00e7ok sevdi\u011fi ve \u00e2hirette Peygamber Efendimiz\u2019e en yak\u0131n olacak kimseler de yine \u00e2hl\u00e2k\u0131 g\u00fczel, edepli kimselerdir. (Tirmiz\u00ee, Birr, 71\/2018) O h\u00e2lde g\u00fczel ahl\u00e2k cennet vizesidir. (Tirmiz\u00ee, Birr, 62\/2004)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">All\u00e2h Ras\u00fbl\u00fc (s.a.v, insanlar\u0131n en n\u00e2zi\u011fi, en iyi huylusu ve en m\u00fctebessimi idi. (\u0130bn-i Sa\u2019d, I, 365) \u00c7i\u00e7ekten iffetli, g\u00fclden hay\u00e2l\u0131 idi. S\u00f6zlerinde ve hareketlerinde hi\u00e7bir \u00e7irkinlik bulunmad\u0131\u011f\u0131 gibi O, \u00e7irkin olan hi\u00e7bir \u015feye de \u00eetib\u00e2r etmezdi. \u00c7ar\u015f\u0131da pazarda ba\u011f\u0131r\u0131p \u00e7a\u011f\u0131rmaz, k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011fe k\u00f6t\u00fcl\u00fckle kar\u015f\u0131l\u0131k vermezdi. Tam aksine kusurlar\u0131 ba\u011f\u0131\u015flar, hatta y\u00fcz\u00fcn\u00fc \u00e7evirip hatay\u0131 g\u00f6rmezden gelirdi. (Tirmiz\u00ee, Birr 69) <i>\u00a0\u201cAllah\u2019\u0131n ho\u015fnut olaca\u011f\u0131 g\u00fczel bir yol izlemek, a\u011f\u0131rba\u015fl\u0131 ve vakar sahibi olmak, ifrat ve tefritten uzak durmak n\u00fcb\u00fcvvetin yirmi d\u00f6rt c\u00fcz\u00fcnden biridir\u201d <\/i>buyururdu. (Tirmiz\u00ee, Birr 66) <i>\u201c\u0130nsanlar aras\u0131nda, y\u00fczdeki g\u00fczelli\u011fin tims\u00e2li olan \u00abben\u00bb gibi\u201d <\/i>olmam\u0131z\u0131 isterdi.<i> <\/i>(Eb\u00fb D\u00e2v\u00fbd, Lib\u00e2s, 25)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ras\u00fblull\u00e2h\u2019\u0131n g\u00fczel ahl\u00e2k\u0131na bir mis\u00e2l:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Enes (r.a) anlat\u0131yor: All\u00e2h Ras\u00fbl\u00fc (s.a.v) ile beraber y\u00fcr\u00fcyordum. \u00dczerinde Necran kuma\u015f\u0131ndan yap\u0131lm\u0131\u015f, kenarlar\u0131 sert ve kal\u0131n bir h\u0131rka vard\u0131. Bir bedev\u00ee Ras\u00fbl-i Ekrem\u2019e yeti\u015ferek h\u0131rkas\u0131n\u0131 sert\u00e7e \u00e7ekti. H\u0131rkan\u0131n boynuna gelen k\u0131sm\u0131na bakt\u0131m, bedev\u00eenin sert\u00e7e \u00e7ekmesinden dolay\u0131 h\u0131rkan\u0131n kenar\u0131 boynuna oturmu\u015ftu. Daha sonra bedev\u00ee:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201c\u2013Ey Muhammed! Elinde bulunan All\u00e2h\u2019a ait mallardan bana da verilmesini s\u00f6yle\u201d dedi. Ras\u00fblullah (s.a.v) bedev\u00eeye d\u00f6n\u00fcp g\u00fcld\u00fc. Sonra da ona bir \u015feyler verilmesini emretti. (Buh\u00e2r\u00ee, Hum\u00fcs 19, Lib\u00e2s 18, Edeb 68; M\u00fcslim, Zek\u00e2t 128)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Di\u011fer bir riv\u00e2yette bedev\u00eenin kabal\u0131klar\u0131 art\u0131nca ash\u00e2b-\u0131 kir\u00e2m aya\u011fa f\u0131rlad\u0131lar. Sah\u00e2b\u00eelerin bedev\u00eeyi yaka pa\u00e7a etmesinden endi\u015felenen Peygamber Efendimiz:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>\u201c\u2013S\u00f6z\u00fcm\u00fc duyanlar\u0131n, ben izin verene kadar yerinden ayr\u0131lmamas\u0131n\u0131 istiyorum\u201d<\/i> buyurdu. Orada bulunan bir sah\u00e2b\u00eeye, develerden birine arpa, \u00f6tekine hurma y\u00fcklemesini emretti. Sonra da sah\u00e2b\u00eelerine da\u011f\u0131lmalar\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. (Eb\u00fb D\u00e2v\u00fbd, Edeb 1; Nes\u00e2\u00ee, Kas\u00e2me, 24)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Kendisine yap\u0131lan kabal\u0131\u011f\u0131 affetti\u011fi gibi bir de onu ash\u00e2b\u0131n\u0131n elinden kurtarmas\u0131, sonra da istedi\u011fini fazlas\u0131yla vermesi ne ulv\u00ee bir ahl\u00e2kt\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ahl\u00e2k\u0131 k\u00f6t\u00fc olan ise ancak kendisine az\u00e2b eder. Edebin ikiz karde\u015fi olan hay\u00e2n\u0131n bir insandan al\u0131nmas\u0131 onun hel\u00e2ki demektir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Sevgili Peygamberimiz\u2019in (s.a.v) bildirdi\u011fine g\u00f6re, <i>\u201cAllah Te\u00e2l\u00e2 \u00e7irkin hareketler yapan, \u00e7irkin s\u00f6zler s\u00f6yleyen kimseden nefret eder.\u201d<\/i> (Tirmiz\u00ee, Birr 62\/2002) All\u00e2h muh\u00e2faza buyursun!<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Ravzat\u2019l-\u00cem\u00e2n<\/i> isimli manzum ilmih\u00e2lin s\u00e2hibi Hal\u00eel \u015f\u00f6yle der:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Hi\u00e7 yet\u00eem olmaz yet\u00eem-i \u00fcmm \u00fc eb<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bil yet\u00eem oldur ki d\u00fc\u015ft\u00fc b\u00ee-edeb<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>\u201cAnne-babadan mahr\u00fbm kalan kimse yet\u00eem olmaz. As\u0131l yetim edep mahr\u00fbmu olan kimsedir.\u201d<\/i><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p align=\"center\"><b>H\u00dcRMET \u0130\u00c7\u0130N AYA\u011eA KALKMAK <\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bug\u00fcn gen\u00e7lerin teredd\u00fct etti\u011fi, ne yapmalar\u0131 gerekti\u011fi hususunda karar veremedikleri vey\u00e2 ihm\u00e2lk\u00e2r davrand\u0131klar\u0131 meselelerden biri, herhangi bir insan i\u00e7in aya\u011fa kalkma konusudur. Baz\u0131s\u0131 bunun gereklili\u011fini savunurken bir k\u0131sm\u0131 da mahzurlar\u0131ndan bahsetmektedir. Peygamber Efendimiz kendisine g\u00f6sterilen a\u015f\u0131r\u0131 h\u00fcrmet ve t\u00e2z\u00eemi ho\u015f g\u00f6rmezlerdi. Kendisi i\u00e7in aya\u011fa kalk\u0131lmas\u0131ndan y\u00fczleri k\u0131zar\u0131r, pek memnun olmazlard\u0131. Eb\u00fb \u00dcm\u00e2me (r.a) anlat\u0131yor: \u201cBirg\u00fcn Ras\u00fblull\u00e2h (s.a.v) elinde bir baston oldu\u011fu h\u00e2lde yan\u0131m\u0131za geldi. Biz de onu g\u00f6r\u00fcnce aya\u011fa kalkt\u0131k. Bunun \u00fczerine Peygamberimiz:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>\u00a0\u201cF\u00e2r\u00eesilerin b\u00fcy\u00fcklerine yapt\u0131klar\u0131 gibi yapmay\u0131n!\u201d<\/i> buyurdu. (\u0130bn-i M\u00e2ce, Du\u00e2, 2) Bir ba\u015fka riv\u00e2yette ise: <i>\u201cBirbirlerine t\u00e2zimde bulunan Acemler gibi yapmay\u0131n\u201d <\/i>buyurmu\u015ftur. (Eb\u00fb D\u00e2v\u00fbd, Edeb, 152)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ancak Fahr-i K\u00e2in\u00e2t Efendimiz\u2019in, K\u0131z\u0131 F\u00e2t\u0131ma (Eb\u00fb D\u00e2v\u00fbd, Edep, 143) ve \u00e2zadl\u0131s\u0131 Zeyd bin H\u00e2rise gibi baz\u0131 sahab\u00eeleri kar\u015f\u0131larken aya\u011fa kalkt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. (Tirmiz\u00ee, \u0130sti\u2019z\u00e2n, 32) Yine Ras\u00fblullah (s.a.v) bir hakemlik vazifesiyle g\u00f6revlendirdi\u011fi Sa\u2019d bin Muaz hakk\u0131nda Ens\u00e2r\u2019a hit\u00e2ben: <i>\u201cEfendiniz (veya en hay\u0131rl\u0131n\u0131z) i\u00e7in aya\u011fa kalk\u0131n\u0131z\u201d<\/i> buyurmu\u015ftur. (Buh\u00e2r\u00ee, Me\u011f\u00e2z\u00ee, 30) Di\u011fer hadislerinde:<i><\/i><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>\u201cK\u00fc\u00e7\u00fcklerimize merhamet etmeyen, b\u00fcy\u00fcklerimize sayg\u0131 g\u00f6stermeyen bizden de\u011fildir.\u201d <\/i>(Tirmiz\u00ee, Birr, 15)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>\u201cAll\u00e2h Te\u00e2l\u00e2, ya\u015f\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc bir ihtiyara sayg\u0131 g\u00f6steren gence, ya\u015fl\u0131l\u0131\u011f\u0131nda hizmet edecek kimseler lutfeder.\u201d<\/i> (Tirmiz\u00ee, Birr, 75) buyurur.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bir h\u00e2diseyi anlatmak i\u00e7in huz\u00fbruna gelen kimselerden k\u00fc\u00e7\u00fck olan\u0131 s\u00f6ze ba\u015flay\u0131nca:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>\u201cS\u00f6z\u00fc b\u00fcy\u00fcklerine b\u0131rak, s\u00f6z\u00fc b\u00fcy\u00fcklerine b\u0131rak!\u201d<\/i> buyurmu\u015ftur. (Buh\u00e2r\u00ee, Cizye, 12)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Yine, <i>\u201cR\u00fcyamda di\u015flerimi misvakl\u0131yordum. Derken beni, biri di\u011ferinden daha ya\u015fl\u0131 iki adam \u00e7ekiverdi. Ben misvak\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fc\u011f\u00fcne vermek istedim. Ancak bana, \u00abb\u00fcy\u00fc\u011fe ver\u00bb denildi. Ben de b\u00fcy\u00fc\u011fe verdim\u201d<\/i> buyurmu\u015ftur. \u00a0(M\u00fcslim, R\u00fc\u2019y\u00e2, 19)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Peygamberimiz (s.a.v) birg\u00fcn otururken s\u00fctbabas\u0131 \u00e7\u0131kagelir. Ras\u00fblull\u00e2h (s.a.v) h\u00fcrmeten elbisesinin bir k\u0131sm\u0131n\u0131 yere serdi ve onu \u00fczerine oturttu. Az sonra s\u00fctannesi geldi. Peygamberimiz (s.a.v) bunun i\u00e7in de elbisenin di\u011fer taraf\u0131n\u0131 serdi, kad\u0131n \u00fczerine oturdu. Biraz sonra s\u00fct-o\u011flan karde\u015fi geldi. Ras\u00fblull\u00e2h (s.a.v) onun i\u00e7in de aya\u011fa kalkt\u0131 ve onu da \u00f6n\u00fcne oturttu.\u201d (Ebu D\u00e2vud, Edeb, 119-120\/5145)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ras\u00fblull\u00e2h (s.a.v) su veya s\u00fct gibi bir \u015fey i\u00e7ti\u011fi zaman, hepsini i\u00e7mez bir miktar b\u0131rak\u0131r, onu da sa\u011f taraf\u0131nda bulunan kimseye ikr\u00e2m ederdi. Sa\u011f yan\u0131ndaki ya\u015f\u00e7a k\u00fc\u00e7\u00fck biri ise ondan izin alarak sol yan\u0131ndakilere ikr\u00e2m ederdi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Cen\u00e2b-\u0131 Hak, <b>\u201cM\u00fc\u2019minlere kanatlar\u0131n\u0131 indir!\u201d<\/b> (el-Hicr 15\/88) buyurarak insanlara kar\u015f\u0131 m\u00fctev\u00e2zi ve h\u00fcrmetk\u00e2r olmam\u0131z\u0131 emretmektedir. <b>\u201cKim All\u00e2h\u2019\u0131n ni\u015f\u00e2nelerine, kurbanl\u0131klar\u0131na sayg\u0131 g\u00f6sterirse, \u015f\u00fcphesiz o kalblerin takvas\u0131ndand\u0131r\u201d <\/b>buyurmu\u015ftur. (el-Hac 22\/32) Kurbanl\u0131klara, K\u00e2\u2019be\u2019ye t\u00e2zim takv\u00e2dan ve \u00eem\u00e2n\u0131n kem\u00e2linden olursa m\u00fc\u2019minlere h\u00fcrmet daha b\u00fcy\u00fck bir faz\u00eelet olur.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ras\u00fblullah (s.a.v) birg\u00fcn K\u00e2\u2019be\u2019yi tavaf ederken \u015f\u00f6yle b\u0131y\u0131rmu\u015ftur:<i> \u201cSen ne temizsin, kokun da ne g\u00fczel! Sen ne y\u00fccesin, senin h\u00fcrmetin ne b\u00fcy\u00fck! Muhammed\u2019in nefsini elinde tutan Z\u00e2t-\u0131 Z\u00fclcel\u00e2l\u2019e yemin ederim ki m\u00fc\u2019minin All\u00e2h kat\u0131ndaki h\u00fcrmeti\/k\u0131ymeti, senin h\u00fcrmetinden daha b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. M\u00fc\u2019minin mal\u0131n\u0131n, kan\u0131n\u0131n h\u00fcrmeti de b\u00f6yledir\u2026\u201d<\/i> (\u0130bn M\u00e2ce, Fiten, 2)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ya\u015f\u00e7a b\u00fcy\u00fck olanlara sayg\u0131 g\u00f6sterildi\u011fi gibi, ilmiyle \u00e2mil Kur\u2019\u00e2n haf\u0131zlar\u0131 ve \u00e2dil h\u00fck\u00fcmdarlara dahi h\u00fcrmet g\u00f6stermek \u00eec\u00e2b etmektedir. Nitekim Efendimiz:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>\u00a0\u201cSa\u00e7\u0131 sakal\u0131 a\u011farm\u0131\u015f m\u00fcsl\u00fcmana, okuyu\u015funda (te\u011fann\u00ee ile) a\u015f\u0131r\u0131 gitmeyip, ahk\u00e2m\u0131yla amel eden Kur\u2019\u00e2n h\u00e2f\u0131z\u0131na ve \u00e2dil h\u00fck\u00fcmdara sayg\u0131 g\u00f6stermek, All\u00e2h Te\u00e2l\u00e2\u2019ya duyulan sayg\u0131 ve t\u00e2z\u00eemden ileri gelir.\u201d<\/i><i> <\/i>buyurur. (Eb\u00fb D\u00e2v\u00fbd, Edeb, 20)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu t\u00fcr hadisleri de\u011ferlendiren \u00e2limler, bilhassa ilim, ahl\u00e2k ve faz\u00eelet s\u00e2hibi kimselerle, cemiyetin faydas\u0131 i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fan makam ve mans\u0131p s\u00e2hibi zev\u00e2ta, g\u00f6steri\u015f ve menfaat d\u00fc\u015f\u00fcncesi olmaks\u0131z\u0131n, s\u0131rf h\u00fcrmet ve muhabbet \u0131zh\u00e2r etmek maksad\u0131yla aya\u011fa kalkman\u0131n c\u00e2iz oldu\u011funu bildirmi\u015flerdir. (\u0130bn-i Hacer,<i> Fethu\u2019l-B\u00e2r\u00ee,<\/i> XI, 49 vd.) All\u00e2h Ras\u00fbl\u00fc\u2019n\u00fcn (s.a.v) z\u00e2t-\u0131 \u00e2l\u00eeleri i\u00e7in aya\u011fa kalk\u0131lmamas\u0131n\u0131 istemesi ise onun ulv\u00ee tev\u00e2zuunun bir eseridir. Bir de, \u00f6nceki toplumlar\u0131n b\u00fcy\u00fcklerine g\u00f6sterdikleri a\u015f\u0131r\u0131 t\u00e2zim sebebiyle \u015firke ve putperestli\u011fe d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f olmalar\u0131; Peygamber Efendimiz\u2019i bu hususta daha hassas davranmaya sevketmi\u015ftir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">B\u00fct\u00fcn bunlarla birlikte sayg\u0131da, \u0130sl\u00e2m\u2019\u0131n tasvib etmedi\u011fi a\u015f\u0131r\u0131l\u0131klardan uzak durmal\u0131d\u0131r. Ras\u00fblullah (s.a.v)\u2019in: <i>\u201c\u0130nsanlara mevki, makam ve seviyelerine g\u00f6re mu\u00e2mele ediniz!\u201d<\/i> (Eb\u00fb D\u00e2v\u00fbd, Edep, 20) buyru\u011funca her mak\u00e2m ve \u015fahsa g\u00f6re m\u00fcn\u00e2sip bir davran\u0131\u015f sergilemelidir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Peki sam\u00eem\u00ee bir arkada\u015f\u0131m\u0131zla kucakla\u015fmam\u0131z nas\u0131l kar\u015f\u0131lan\u0131r?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bir ki\u015fi:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201c\u2013Y\u00e2 Ras\u00fblall\u00e2h! Bizden biri karde\u015fi veya arkada\u015f\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131nda onun i\u00e7in e\u011filebilir mi?\u201d diye sormu\u015ftu. Peygamber Efendimiz (s.a.v):<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>\u201c\u2013Hay\u0131r e\u011filemez\u201d<\/i> buyurdu. O kimse:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201c\u2013Ona sar\u0131l\u0131p \u00f6pebilir mi?\u201d diye sordu. Efendimiz:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>\u201c\u2013Hay\u0131r\u201d<\/i> buyurdular. Bu defa:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201c\u2013Elini tutup mus\u00e2faha yapabilir mi?\u201d dedi. All\u00e2h Ras\u00fbl\u00fc (s.a.v):<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>\u201c\u2013Evet\u201d<\/i> buyurdu. (Tirmiz\u00ee, \u0130sti\u2019z\u00e2n 31)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ca\u2019fer bin Eb\u00ee T\u00e2lib, Habe\u015fistan\u2019dan geldi\u011finde Peygamber Efendimiz onu kucaklayarak iki g\u00f6z\u00fcn\u00fcn aras\u0131ndan, aln\u0131ndan \u00f6pm\u00fc\u015ft\u00fc. (Eb\u00fb D\u00e2v\u00fbd, Edeb, 145-146)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Zeyd bin H\u00e2rise bir seferden gelmi\u015fti. Ras\u00fbl-i Ekrem\u2019in kap\u0131s\u0131n\u0131 \u00e7ald\u0131. Efendimiz de elbisesini s\u00fcr\u00fcyerek aya\u011fa kalkt\u0131, onu kucaklad\u0131 ve \u00f6pt\u00fc. (Tirmiz\u00ee, \u0130sti\u2019z\u00e2n 32)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0130sl\u00e2m \u00e2limleri di\u011fer riv\u00e2yetleri de g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurarak, uzaktan gelen veya bir yolculuktan d\u00f6nen kimse ile kucakla\u015f\u0131labilece\u011fini, ancak kad\u0131nlar\u0131n ve kad\u0131n yap\u0131l\u0131 erkeklerin bu h\u00fckm\u00fcn d\u0131\u015f\u0131nda oldu\u011funu kabul ederler. Bir de \u00f6nemli olan, \u00f6p\u00fclen yerin el veya aln\u0131n ortas\u0131 olmas\u0131d\u0131r. Bir ba\u015fkas\u0131n\u0131n dudaklar\u0131n\u0131 ve yana\u011f\u0131n\u0131 \u00f6pmek c\u00e2iz de\u011fildir. Y\u00e2ni her hususta edep ve niyete dikkat etmek gerekmektedir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bir kimsenin evl\u00e2d\u0131n\u0131 \u00f6pmesi ve ona sar\u0131lmas\u0131 ise tabi\u00eedir. Peygamber Efendimiz, k\u0131z\u0131 Hz. F\u00e2t\u0131m\u00e2 huz\u00fbruna girdi\u011finde kalkar, elini tutar, kendisini \u00f6per ve yan\u0131na oturturdu. F\u00e2t\u0131ma (r.anh\u00e2) da muhterem babas\u0131na ayn\u0131 \u015fekilde muk\u00e2bele ederdi. (Eb\u00fb D\u00e2v\u00fbd, Edeb, 143-144) Allah Ras\u00fbl\u00fc (s.a.v) F\u00e2t\u0131ma\u2019ya olan muhabbeti sebebiyle bir sefere \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131 zaman en son onunla ved\u00e2la\u015f\u0131r, d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcnde de ilk olarak yine ona u\u011frar ve \u015fefkatle yanaklar\u0131ndan \u00f6perdi. (Eb\u00fb D\u00e2v\u00fbd, Terecc\u00fcl, 21)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Hz. \u00c2i\u015fe (r.anh\u00e2) humma hastal\u0131\u011f\u0131na yakaland\u0131\u011f\u0131 bir s\u0131rada babas\u0131 Hz. Eb\u00fb Bekir onu ziy\u00e2ret etmi\u015f ve: \u201cK\u0131z\u0131m, nas\u0131ls\u0131n?\u201d diye hat\u0131r\u0131n\u0131 sorduktan sonra yana\u011f\u0131ndan \u00f6pm\u00fc\u015ft\u00fcr. (Eb\u00fb D\u00e2vud, Edep 146-147; Buh\u00e2r\u00ee, Men\u00e2k\u0131bu\u2019l-Ens\u00e2r 45)<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p align=\"center\"><b>EL \u00d6PME<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Gen\u00e7lerin teredd\u00fcde d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc meselelerden biri de el \u00f6pme hus\u00fbsudur. Kimlerin eli \u00f6p\u00fclmelidir, kimlerin \u00f6p\u00fclmemelidir? El \u00f6pmek uygun bir davran\u0131\u015f m\u0131d\u0131r? \u015eimdi bu sorulara cevap aramaya \u00e7al\u0131\u015fal\u0131m:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0130bn \u00d6mer (r.a): \u201cNeb\u00ee (s.a.v)\u2019e yakla\u015ft\u0131k ve elini \u00f6pt\u00fck\u201d demi\u015ftir. (Eb\u00fb D\u00e2v\u00fbd, Cih\u00e2d, 96; Edeb, 147-148) Yine iki yahudi Efendimiz\u2019le konu\u015ftuktan sonra O\u2019nun hak peygamber oldu\u011funu anlay\u0131nca elini ve aya\u011f\u0131n\u0131 \u00f6pm\u00fc\u015flerdir. (Tirmiz\u00ee, \u0130sti\u2019z\u00e2n, 33)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Hz. Add\u00e2s, T\u00e2if d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc All\u00e2h Ras\u00fbl\u00fc ile g\u00f6r\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, \u201cBen, \u015feh\u00e2det ederim ki sen All\u00e2h\u2019\u0131n kulu ve Ras\u00fbl\u00fcs\u00fcn\u201d diyerek m\u00fcsl\u00fcman olduktan sonra Peygamber Efendimiz\u2019in \u00fczerine kapan\u0131p ba\u015f\u0131n\u0131, ellerini ve ayaklar\u0131n\u0131 \u00f6pm\u00fc\u015ft\u00fc! (\u0130bn-i Hi\u015f\u00e2m, II, 30; Yak\u00fbb\u00ee, II, 36)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Husayn (r.a) All\u00e2h Ras\u00fbl\u00fc (s.a.v)\u2019in huz\u00fbrunda m\u00fcsl\u00fcman oldu\u011funda, daha \u00f6nce \u0130sl\u00e2m\u2019a giren o\u011flu \u0130mr\u00e2n (r.a), sevincinden babas\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131n\u0131, ellerini ve ayaklar\u0131n\u0131 \u00f6pm\u00fc\u015ft\u00fcr. (\u0130bn-i Hacer, <i>el-\u0130s\u00e2be,<\/i> I, 337)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu riv\u00e2yetler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda \u00e2limlerimiz bir kimsenin z\u00fchd ve takv\u00e2s\u0131ndan, ilim ve \u015ferefinden, d\u00fcr\u00fcstl\u00fck ve ad\u00e2letinden dolay\u0131 elinin \u00f6p\u00fclebilece\u011fini s\u00f6ylemi\u015flerdir. Y\u00e2ni bereketini umarak, m\u00fcttak\u00ee ve sal\u00e2h ehli olan kimselerin elini ve aya\u011f\u0131n\u0131 \u00f6pmek c\u00e2izdir. Peygamberimiz bunun yap\u0131lmas\u0131n\u0131 k\u00f6t\u00fc kar\u015f\u0131lamam\u0131\u015f ve yasaklamam\u0131\u015ft\u0131r. Ancak ki\u015finin zenginli\u011fi ve d\u00fcnyal\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in elinin \u00f6p\u00fclmesi uygun de\u011fildir. (\u0130bn-i Hacer, Fethu\u2019l-B\u00e2r\u00ee, XI, 57)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Mahrem olmayan erkeklerle kad\u0131nlar\u0131n tokala\u015fmalar\u0131 veya birbirlerinin ellerini \u00f6pmeleri ise c\u00e2iz de\u011fildir. Nitekim Efendimiz (s.a.v) kad\u0131nlardan bey\u2019at al\u0131rken hi\u00e7bir zaman onlarla mus\u00e2faha etmemi\u015f, bundan \u00f6zenle ka\u00e7\u0131nm\u0131\u015f (Buh\u00e2r\u00ee, Tal\u00e2k, 20) ve <i>\u201cBen kad\u0131nlarla mus\u00e2faha yapmam!\u201d <\/i>buyurmu\u015ftur. (\u0130bn-i M\u00e2ce, Cih\u00e2d, 43; Bkz. Buhari, Tefsir, 60\/2; Ahk\u00e2m 49; M\u00fcslim, \u0130m\u00e2ret 88; Tirmiz\u00ee, Tefsir, 60\/3303)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0130nsan kendisi i\u00e7in aya\u011fa kalk\u0131lmas\u0131n\u0131, elinin \u00f6p\u00fclmesini tev\u00e2zu icab\u0131 istememeli ancak kendisi ba\u015fkalar\u0131na kar\u015f\u0131 i\u00e7ten, sam\u00eem\u00ee ve a\u015f\u0131r\u0131ya ka\u00e7mayan bir t\u00e2zimi hi\u00e7bir zaman elden b\u0131rakmamal\u0131d\u0131r. B\u00fcy\u00fcklerimizin as\u0131rl\u0131k tecr\u00fcbesinden s\u00fcz\u00fclen bir s\u00f6z vard\u0131r:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>Kazananlar ancak sayg\u0131 ve h\u00fcrmet s\u00e2yesinde kazanm\u0131\u015f; kaybedenler de yine t\u00e2z\u00eemi terkettikleri i\u00e7in kaybetmi\u015ftir.<\/b><\/p>\n<p><b>\u00a0<\/b><\/p>\n<p><b>\u00c2z\u00e2lar\u0131n \u00c2d\u00e2b\u0131:<\/b><\/p>\n<p align=\"center\"><b><i>Y\u00dcZ\u00dcN \u00c2D\u00c2BI<\/i><\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Y\u00fcz kalbin aynas\u0131d\u0131r, vitrinidir. Y\u00fcze hay\u00e2 yak\u0131\u015f\u0131r. Y\u00fcz\u00fcn en m\u00fchim edebi tebess\u00fcmd\u00fcr, g\u00fclery\u00fczd\u00fcr. Fahr-i K\u00e2in\u00e2t (s.a.v) Efendimiz: <i>\u201cKarde\u015fini g\u00fclery\u00fczle kar\u015f\u0131lamak \u015feklinde bile olsa, hi\u00e7bir iyili\u011fi k\u00fc\u00e7\u00fck g\u00f6rme\u201d <\/i>buyurmu\u015ftur. (M\u00fcslim, Birr 144) G\u00fclery\u00fcz, m\u00fctebessim bir \u00e7ehre g\u00fczel ahl\u00e2k\u0131n en m\u00fchim \u015f\u00fbbesidir. Peygamber Efendimiz\u2019den daha \u00e7ok tebess\u00fcm eden bir kimse yoktu. (Tirmiz\u00ee, Men\u00e2k\u0131b, 10) Mesel\u00e2 Cer\u00eer bin Abdull\u00e2h, Ras\u00fblull\u00e2h (s.a.v)\u2019in kendisini her g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcnde tebess\u00fcm etti\u011fini haber vermektedir. (Buh\u00e2r\u00ee, Cih\u00e2d, 162) Din karde\u015flerimize kar\u015f\u0131 g\u00fcler y\u00fcz g\u00f6stermek ve tatl\u0131 s\u00f6z s\u00f6ylemek fakirlere sadaka verme sevab\u0131 kazand\u0131r\u0131r, cehennem az\u00e2b\u0131ndan muh\u00e2faza eder. (Buh\u00e2r\u00ee, Edep, 34) Bu sebeple insanlara d\u00e2im\u00e2 \u0130sl\u00e2m\u2019\u0131n g\u00fcler y\u00fcz\u00fcn\u00fc g\u00f6stermek gerekir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Birisi ile konu\u015furken y\u00fcz\u00fc ondan ay\u0131r\u0131p sa\u011fa sola \u00e7evirmemek y\u00fcz\u00fcn edebidir. Y\u00fcz ek\u015fitmemek, surat asmamak, kibir, gurur ve alay dolu tav\u0131r ve bak\u0131\u015flardan uzak durmak y\u00fcz\u00fcn edebidir. Ka\u015f-g\u00f6z i\u015f\u00e2retleriyle ve dudak b\u00fckerek insanlar\u0131 hakir g\u00f6rmemek y\u00fcz\u00fcn edebidir. Y\u00fcze g\u00fclmemek, sam\u00eem\u00ee olmak y\u00fcz\u00fcn edebidir. \u0130yiliklere y\u00fcz verip g\u00fcnahlara y\u00fcz vermemek y\u00fcz\u00fcn edebidir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Sakal ve b\u0131y\u0131\u011f\u0131 m\u00fcn\u00e2sip bir \u015fekilde d\u00fczelterek temizlik ve d\u00fczene ri\u00e2yet etmek de y\u00fcz\u00fcn edebidir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Edep r\u00fbhun s\u00fcs\u00fcd\u00fcr. Edep her i\u015fin us\u00fbl\u00fcd\u00fcr. Usuls\u00fcz vus\u00fbl (maksada ula\u015fmak) m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131ndan edep eksikli\u011fi ile de ger\u00e7ek insanl\u0131k seviyesine ula\u015fmak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc insan r\u00fbhuyla insand\u0131r, cesediyle de\u011fil. H\u00e2dim\u00ee\u2019nin&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"enabled":false},"version":2}},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-3032","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-makaleler"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p3G27m-MU","jetpack_likes_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.kuranvesunnetyolunda.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3032","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.kuranvesunnetyolunda.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.kuranvesunnetyolunda.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kuranvesunnetyolunda.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kuranvesunnetyolunda.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3032"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.kuranvesunnetyolunda.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3032\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11984,"href":"https:\/\/www.kuranvesunnetyolunda.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3032\/revisions\/11984"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.kuranvesunnetyolunda.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3032"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kuranvesunnetyolunda.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3032"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kuranvesunnetyolunda.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3032"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}