{"id":3253,"date":"2013-08-19T12:49:07","date_gmt":"2013-08-19T10:49:07","guid":{"rendered":"http:\/\/www.kuranvesunnetyolunda.com\/?p=3253"},"modified":"2016-04-26T16:47:43","modified_gmt":"2016-04-26T14:47:43","slug":"osmanli-ulemasinin-tanzimat-sonrasi-tefsir-calismalari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.kuranvesunnetyolunda.com\/?p=3253","title":{"rendered":"Osmanl\u0131 Ulem\u00e2s\u0131n\u0131n Tanzimat Sonras\u0131 Tefs\u00eer \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><b>\u00d6zet*<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Tanzimat sonras\u0131 Osmanl\u0131 Tefsir \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 s\u00f6zl\u00fc ve yaz\u0131l\u0131 diye ikiye ay\u0131rmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. S\u00f6zl\u00fc olanlar; medrese dersleri, halka a\u00e7\u0131k dersler, cami ve tekkelerdeki Cuma, bayram ve di\u011fer vaazlar ile saraydaki Huz\u00fbr Dersleri\u2019dir. Yaz\u0131l\u0131 olanlar ise tam tefsirler, c\u00fcz ve s\u00fbre tefsirleri, \u00e2yet tefsirleri, tefs\u00eer us\u00fbl\u00fc \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, terc\u00fcmeler, \u015ferh ve h\u00e2\u015fiyelerdir. Osmanl\u0131 tarihinde belli bir seviye kazanan tefsir faaliyetleri, Tanzimat devrinde iki farkl\u0131 geli\u015fme ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131r. Bunlardan biri, yaz\u0131lan eserlerin matbaa yoluyla \u00e7o\u011falt\u0131larak daha \u00e7ok insana ula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, di\u011feri de T\u00fcrk\u00e7e eserlerin telifine, bas\u0131m\u0131na ve terc\u00fcme faaliyetlerine daha fazla a\u011f\u0131rl\u0131k verilmesidir. Tanzimat devrinde az say\u0131lmayacak kadar eser ortaya konulmu\u015ftur. Um\u00fbm\u00ee olarak Osmanl\u0131 d\u00f6neminde, hus\u00fbs\u00ee olarak da Tanzimat d\u00f6neminde ulem\u00e2n\u0131n ekseriyeti tasavvuf erbab\u0131 oldu\u011fundan eserleri de a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak i\u015f\u00e2r\u00ee tefsir t\u00fcr\u00fcndendir. Bu da o zamanki toplumun yap\u0131s\u0131n\u0131 ortaya koymaktad\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>Anahtar kelimeler:<\/b> Tefsir, S\u00fbre, \u00c2yet, Terc\u00fcme, Tanzimat.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>Abstract<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">The commentary studies after Tanzimat era may be divided in two; as oral and written studies. Courses in theological schools, special courses open to public, preaches in mosque and dervish convents during Friday prayer and religious festivals and special lessons in palace are oral studies. Written studies includes entire commentary, surah and verse commentaries, commentary methods and translations. Reaching to a certain level in Ottoman era, commentary activities has taken two different roots in Tanzimat era. One of them is to increase the work of arts by printer and distribute them to people, the other one is to concentrate on complying and pressing Turkish work of arts and translation activities. There were enough work of arts in Tanzimat era. Genarally in Ottoman era and especially in Tanzimat era most of the scholars are expert in mysticism. This shows the social structure of the society in that time.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>Key words:<\/b> Commentary, Surah, Verse, Translation, Tanzimat.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>\u00a0<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>Giri\u015f<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Osmanl\u0131 devletinde ulem\u00e2 ve halk, Tefs\u00eer ilmine ayr\u0131 bir al\u00e2ka duymu\u015f ve bu alandaki \u00e7al\u0131\u015fmalara devaml\u0131 destek vermi\u015flerdir. Osmanl\u0131 ulem\u00e2s\u0131 tefsir eserlerini daha \u00e7ok <b><i>Arap\u00e7a<\/i><\/b> kaleme alm\u0131\u015flard\u0131r. Bunun bir sebebi, tefsir kitaplar\u0131n\u0131n, her isteyen taraf\u0131ndan kolayca okunup anla\u015f\u0131lacak t\u00fcrden olmay\u0131\u015f\u0131d\u0131r. Tefs\u00eer, pek \u00e7ok ilmi bilmeyi gerektiren geni\u015f bir ilim dal\u0131d\u0131r. Bu sebeple tefsir kitaplar\u0131, bir <b><i>\u00e2limden tedr\u00ees edilmeli<\/i><\/b>dir ki yanl\u0131\u015f ve eksik anlamalar\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilebilsin. Durum b\u00f6yle olunca, T\u00fcrk\u00e7e tefs\u00eer kitab\u0131 yazmay\u0131 gerektiren sebepler azalmaktad\u0131r. Medreselerde t\u00e2lim g\u00f6ren talebelere de z\u00e2ten Arap\u00e7a kitaplar okutulmaktad\u0131r. B\u00f6ylece insanlar\u0131n tefsir ihtiy\u00e2c\u0131 iki yoldan kar\u015f\u0131lanmaktad\u0131r. Bunlar\u0131n biri <b><i>medresedeki dersler<\/i><\/b>, di\u011feri de <b><i>ulem\u00e2n\u0131n halka a\u00e7\u0131k dersleri ve vaazlar\u0131<\/i><\/b>. Medreselerin az oldu\u011fu ta\u015frada, Anadolu\u2019nun muhtelif \u015fehirlerinde ve Beyliklerde T\u00fcrk\u00e7e telif ve terc\u00fcmelerin artt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Arap\u00e7a tedrisat\u0131n bol oldu\u011fu \u0130stanbul bu l\u00fczumu pek hissetmemi\u015f gibidir. Bu terc\u00fcmelerin az yap\u0131lmas\u0131nda, <b><i>terc\u00fcmenin caiz olup olmad\u0131\u011f\u0131<\/i><\/b> m\u00fcnaka\u015falar\u0131n\u0131n da tesiri olabilir. Zira \u0130sl\u00e2m ulemas\u0131 Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131 daha ziyade tefs\u00eer v\u00e2s\u0131tas\u0131yla anlatma yolunu tutmu\u015flard\u0131r.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn1\">[1]<\/a> Arap\u00e7a telife a\u011f\u0131rl\u0131k verilmesinin bir sebebi de <b><i>terc\u00fcmenin zorlu\u011fu<\/i><\/b>dur.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn2\">[2]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Osmanl\u0131daki T\u00fcrk\u00e7e tefs\u00eer faaliyetleri ise \u00fc\u00e7 koldan ilerlemi\u015ftir:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1. Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131n \u201csat\u0131r-aras\u0131\u201d kelime kelime terc\u00fcmeleri.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">2. Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131n uzun tefs\u00eerlerle T\u00fcrk\u00e7e\u2019ye \u00e7evrilmesi. Bu tefs\u00eerlerin \u00e7o\u011fu, <b>Eb\u00fc\u2019l-Leys es-Semerkand\u00ee<\/b>\u2019nin (v. 383\/993) tefs\u00eeri<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn3\">[3]<\/a> esas al\u0131narak yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r veya bu tefs\u00eerin aynen terc\u00fcmesidir.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn4\">[4]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">3. <i>Cev\u00e2hiru\u2019l-Asd\u00e2f<\/i>.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn5\">[5]<\/a> Bu eser \u201csat\u0131r-aras\u0131\u201d Kur\u2019\u00e2n terc\u00fcmeleriyle \u201ctefs\u00eer\u201dler aras\u0131nda \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir grubu te\u015fkil etmektedir. \u00c2yetlere \u00f6nce kelime kelime mana verilmesi bak\u0131m\u0131ndan da \u201ctefs\u00eer\u201dlere benzemektedir. Fakat terc\u00fcmelerden daha muhtasard\u0131r. Bu bak\u0131mdan bu esere \u201cTefs\u00eer\u00ee terc\u00fcme\u201d diyebiliriz. Bu t\u00fcr, Ebu\u2019l-Leys terc\u00fcmesine nisbetle daha k\u0131sa ve hacim bak\u0131m\u0131ndan daha k\u00fc\u00e7\u00fck olmas\u0131 nedeniyle medrese talebesi aras\u0131nda ve halk i\u00e7inde daha \u00e7ok tutulmu\u015ftur.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn6\">[6]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Osmanl\u0131 devri tefsir \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir hacme sahip oldu\u011fu i\u00e7in biz bu makalede sadece Tanzimat\u2019tan sonraki tefsir faaliyetleri \u00fczerine teksif olaca\u011f\u0131z. Bu d\u00f6nemdeki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 \u00f6ncelikle iki k\u0131s\u0131mda m\u00fct\u00e2laa edebiliriz:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>I. S\u00d6ZL\u00dc TEFS\u0130R FAAL\u0130YETLER\u0130<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>1.<\/b> Medreselerdeki tefsir dersleri. Tanzimat devrine gelindi\u011finde Osmanl\u0131 topraklar\u0131nda <b><i>medreseler<\/i><\/b>in say\u0131s\u0131 iyice artm\u0131\u015ft\u0131. \u00d6yle ki kasabalarda birden \u00e7ok medrese oldu\u011fu gibi n\u00e2hiyelerde, hatta k\u00f6ylerde bile medrese bulunuyordu. 1910 senesinde medrese say\u0131s\u0131 2490 idi.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn7\">[7]<\/a> Buralarda ders g\u00f6ren talebeler, muhtelif tefsir kitaplar\u0131ndan ders g\u00f6r\u00fcyorlard\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>2.<\/b> Cuma, bayram ve di\u011fer g\u00fcnlerde halka y\u00f6nelik vaazlar. Ulem\u00e2 vaaz k\u00fcrs\u00fcs\u00fcnde s\u0131k s\u0131k insanlara \u00e2yet ve s\u00fbrelerin tefsirini anlat\u0131rd\u0131. Hatta baz\u0131 \u00e2limler, c\u00e2mideki ve tekkedeki vaazlar\u0131nda belli bir tefs\u00eeri t\u00e2kip eder, ba\u015ftan sona okuyup \u00eez\u00e2h ederdi. Bilhassa <b><i>Tasavvuf erb\u00e2b\u0131<\/i><\/b>n\u0131n \u015fif\u00e2h\u00ee tefsir faaliyetlerine \u00e7ok a\u011f\u0131rl\u0131k verdi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. Mesela M\u0131sr\u0131yye Tar\u00eekat\u0131\u2019ndan \u015eeyh Abd\u00fcllat\u00eef Efendi\u2019nin Bursa Ulu Camii\u2019nde, Nak\u015fibendiyye\u2019den Kerk\u00fckl\u00fc \u015eeyh Muhammed Emin Efendi\u2019nin Ayasofya Camii\u2019nde, Nak\u015fibendiyye\u2019den \u015eumnulu \u015eeyh Y\u00fbsuf Efendi\u2019nin Edirne Eski Camii\u2019nde, \u015e\u00e2zeliyye Tar\u00eekat\u0131\u2019ndan Harputlu Abdurrahman Efendi\u2019nin medresesinde, Konyal\u0131 Ali Behcet Efendi ve Hoca H\u00fcs\u00e2meddin Efendi\u2019nin haftada bir g\u00fcn tekkesinde \u00f6mr\u00fcn\u00fcn sonuna kadar tefs\u00eer okuttu\u011fu nakledilir.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn8\">[8]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>3.<\/b> Cuma ve bayram vaazlar\u0131 h\u00e2ricinde medrese hocalar\u0131 ve talebeleri \u00fc\u00e7 aylarda ta\u015fraya yay\u0131larak halk\u0131 ir\u015f\u00e2d ederlerdi. Bu derslerde en \u00e7ok Kur\u2019\u00e2n tefsiri yap\u0131l\u0131rd\u0131. Medrese hocalar\u0131, \u00fc\u00e7 aylarda ve bilhassa da Ramazanlarda sel\u00e2t\u00een c\u00e2milerinde halka Tefs\u00eer ve Had\u00ees dersleri vermekteydiler. \u0130darecilerin iste\u011fi \u00fczerine medresede yapt\u0131klar\u0131 dersleri halka a\u00e7m\u0131\u015flard\u0131. Ancak bu derslerin halka a\u011f\u0131r geldi\u011fi g\u00f6r\u00fcld\u00fc.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn9\">[9]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>4.<\/b> Huzur Dersleri. Osmanl\u0131lar\u2019da 1759\u2019dan 1924 y\u0131l\u0131nda hil\u00e2fetin kald\u0131r\u0131lmas\u0131na kadar Ramazan ay\u0131nda padi\u015fah\u0131n huzurunda tefsir dersleri yap\u0131l\u0131rd\u0131. Dersi takrir eden \u00e2li\u00adme \u201cMukarrir\u201d, m\u00fczakereci durumunda olan \u00e2limlere \u00f6nceleri \u201cT\u00e2lip\u201d, daha sonra \u201cMuhatap\u201d denilmi\u015ftir. Bir mukarrir ve be\u015f muhatapla ba\u015flayan bu derslerde muhataplar\u0131n say\u0131s\u0131 zaman i\u00e7inde art\u0131p eksilmi\u015f, ders adedi, dersin g\u00fcnleri, saatleri ve m\u00fcddeti de\u011fi\u015fikli\u011fe u\u011fram\u0131\u015ft\u0131r. Tam bir ilm\u00ee serbestiyet i\u00e7inde yap\u0131lan derslerde bir \u00e2yet okunarak mukarrir ta\u00adraf\u0131ndan onun tefsiri yap\u0131l\u0131r, muhataplar\u0131n sorular\u0131na ve itirazlar\u0131na mukarrir cevap verir, b\u00f6ylece ilm\u00ee bir m\u00fcb\u00e2hase cereyan ederdi. Dersler um\u00fbmiyetle <i>K\u00e2d\u00ee Beyd\u00e2v\u00ee<\/i> tef\u00adsirinden yap\u0131l\u0131rd\u0131. Her dersin mukarrir ve muhataplar\u0131 farkl\u0131 olurdu. Derslere \u015fehzadeler ve devlet v\u00fckel\u00e2s\u0131 da d\u00e2vet edilirdi. Harem kad\u0131nlar\u0131 ise dersleri bir paravana arkas\u0131ndan takip ederdi. <b>\u0130stanbul \u00dcniversitesi K\u00fct\u00fcphanesi<\/b>\u2019nde, Y\u0131ld\u0131z Saray\u0131 K\u00fct\u00fcphanesi\u2019nden intikal eden yirmiden fazla m\u00fckem\u00admel nesih ve ta\u2018l\u00eek hatla yaz\u0131lm\u0131\u015f, tezhipli <i>\u201cHuz\u00fbr-\u0131 H\u00fcm\u00e2y\u00fbn Ders Takr\u00eeri Defter\u00adleri\u201d<\/i> bulunmaktad\u0131r.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn10\">[10]<\/a> Bu derslerin sonuncusu 1341 Ramazan\u0131nda (May\u0131s 1923) yap\u0131lm\u0131\u015f, 26 Receb 1342 (4 Mart 1924) tarihinde hil\u00e2fetin ilgas\u0131 ile birlikte huzur dersleri de tarihe kar\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. B\u00f6ylece bu dersler 1172\u2019den 1341\u2019e kadar 169 sene devam etmi\u015ftir.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn11\">[11]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Huzur Dersleri, ilim adamlar\u0131 ve Tefsir ilmi a\u00e7\u0131s\u0131ndan son derece te\u015fvik edici olmu\u015f, pek\u00e7ok \u00e2lim bu vesile ile Tefsir alan\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fmalar yapm\u0131\u015ft\u0131r. <i>At\u00e2 T\u00e2rihi<\/i>\u2019nden nakletti\u011fimiz \u015fu c\u00fcmleler bu s\u00f6z\u00fcm\u00fcz tevsik eder vas\u0131ftad\u0131r:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201c(Huzur Dersleri) Devlet-i aliyye-i Osmaniye\u2019nin \u015feriat-\u0131 garr\u00e2 ve ul\u00fbm-i hid\u00e2yet-n\u00fcm\u00e2ya olan fart-\u0131 ra\u011fbet ve ri\u00e2yet-i \u00e2l\u00eesinden ileri gelmi\u015f ve bu \u015ferefe n\u00e2iliyet arzusu bir\u00e7ok fuh\u00fbl ve fuzal\u00e2-y\u0131 uleman\u0131n takdim-i em\u00e2sil ve ak\u00e2rib eylemeye sa\u2019y ve g\u00fb\u015fi\u015flerine memalik-i mahr\u00fbse-i \u015f\u00e2h\u00e2neden Haleb ve \u015eam ve M\u0131s\u0131r ve H\u00e2dim ve Kayseri ve Karaman gibi ulem\u00e2 yeti\u015ftiren memalikten m\u00e2ad\u00e2 \u0130ran ve Turan ve Horasan ve Da\u011f\u0131stan ve Hindistan ve Buh\u00e2ra\u2019dan bir nice ef\u00e2d\u0131lin merkez-i saltanat-\u0131 seniyyeye kud\u00fcmle arz\u0131 kem\u00e2l\u00e2t-\u0131 m\u00fcktesebe eylemelerine b\u00e2d\u00ee olma\u011f\u0131n Dersaadet elhak menba-\u0131 ul\u00fbm-i aliyye ve \u00e2liye denmeye kesb-i sal\u00e2hiyet eylemi\u015ftir. Zeh\u00ee h\u00fcsn-i ahl\u00e2k, sal\u00e2t\u00een-i \u00e2l-i Osman an\u0131nla tezyin-i v\u00fcc\u00fbd-i hil\u00e2fet-\u00fcnv\u00e2n etmi\u015flerdir.\u201d<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn12\"><sup><sup>[12]<\/sup><\/sup><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu hususta Eb\u00fc\u2019l-ul\u00e2 Mardin \u015f\u00f6yle der:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201cM\u00e2lum oldu\u011fu ve\u00e7hile, son iki asr\u0131n Ramazan aylar\u0131nda memleketin irfan merkezi olan \u0130stanbul\u2019da y\u00fcksek ilim mahfilleri, huzur derslerine \u00e2it \u015fu\u00fbn ile u\u011fra\u015f\u0131r ve padi\u015fah huzurunda takrir olunan m\u00fcnazaral\u0131 tefsir derslerinin m\u00fcbahase ve m\u00fcnaka\u015falar\u0131nda var\u0131lan neticeler her ilim m\u00fcntesibini ilgilendirirdi. Havas i\u00e7in Ramazan feyizlerinden biri de bu derslerin muhassalalar\u0131ndan istifade idi. Tefsirde ihtilafl\u0131 tel\u00e2kk\u00eelerden, y\u00fcksek ve sal\u00e2hiyetli ilim meclislerinin tasvibine mazhar olan\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenmek, zaman\u0131m\u0131zda Temyiz Mahkemesi i\u00e7tihadlar\u0131na vukuf derecesinde amel\u00ee bir ehemmiyeti h\u00e2izdi ve takarr\u00fcr eden neticede de itmi\u2019n\u00e2n\u0131 temin bak\u0131m\u0131ndan m\u00fcstesn\u00e2 bir kuvvet m\u00fcndemi\u00e7ti. \u00c7\u00fcnk\u00fc takrir ve tefsir olunacak \u00e2yetler \u00fczerinde m\u00fctehass\u0131slarca padi\u015fah huzurunda mahcub olmamak endi\u015fesi de munzam olarak teksif olunan cehd ve mes\u00e2i ve \u00e7al\u0131\u015fma mevzuu olan \u00e2yet-i ker\u00eemeye hakk\u0131yla n\u00fcfuz i\u00e7in hey\u2019et m\u00fcntesiplerince k\u00fct\u00fcphanelerde b\u00fct\u00fcn sene devam eden m\u00fckibb\u00e2ne gayret ve nihayet hararetli bir m\u00fcb\u00e2hase ve m\u00fcn\u00e2ka\u015fa s\u00fczgecinden ge\u00e7irilerek ve bazen de se\u00e7ilen hakemin karar\u0131na mut\u00e2vaat edilerek tesbit olunan netice, tel\u00e2kk\u00eenin isabetini kabul i\u00e7in kat\u02bb\u00ee bir karine idi. Bu muntazam ve gayet dikkatli \u00e2zam\u00ee cehd, \u015feyh\u00fclislam Ebu\u2019s-Su\u00fbd merhum gibi m\u00fcmtaz m\u00fcfessirler yeti\u015ftiren memleketimizde tefsir ilminin de inki\u015faf\u0131na medar oluyordu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Derslerin f\u00e2idelerini tamim i\u00e7in takrirlerin, \u201cilim lisan\u0131d\u0131r\u201d diye Arap\u00e7a de\u011fil, T\u00fcrk\u00e7e yaz\u0131larak bir eser h\u00e2line ifr\u00e2\u011f\u0131, <b>\u0130kinci Abd\u00fclhamid<\/b> devrinin ev\u00e2s\u0131t\u0131na do\u011fru (h. 1315) emrolunmu\u015f ve bu iradeden sonra mukarrirlerden baz\u0131lar\u0131 takrirleriyle sual ve cevaplar\u0131 T\u00fcrk\u00e7e birer risale h\u00e2linde tedvin ve z\u00e2t-\u0131 \u015f\u00e2h\u00e2neye takdim ettikleri cihetle, masruf mesai bu s\u00e2yede k\u0131smen olsun muh\u00e2faza olunabilmi\u015ftir. Tes\u00e2d\u00fcf edilen ris\u00e2lelerde muhataplar\u0131n, suallerini z\u00e2t\u00ee m\u00fch\u00fcrleriyle de tevsik ettikleri g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Memlekette temeyy\u00fcz eden ve di\u011fer resm\u00ee vazifelerden tecerr\u00fctle kendilerini tamamen ilme hasreyleyen zaman\u0131n Osmanl\u0131 ve yabanc\u0131 g\u00fcz\u00eede b\u00fcy\u00fck \u0130sl\u00e2m \u00e2limlerinin, halife huzurunda resm\u00ee m\u00e2hiyeti h\u00e2iz olarak akdettikleri m\u00fcn\u00e2zaral\u0131 meclislerde, Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131n tefsiriyle ilgili bahisleri akl\u00ee ve nakl\u00ee muhtelif ilimlerden bi\u2019l-istif\u00e2de en hurde teferruata kadar serbest tenkit ve m\u00fcn\u00e2ka\u015fa yoluyla tesirden m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar \u00e2z\u00e2de s\u00fbrette<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn13\">[13]<\/a> ta\u02bbm\u00eek ve tetkik edip aralar\u0131nda kat\u02bb\u00ee bir neticeye varm\u0131\u015f olmalar\u0131 ve bazen de ilm\u00ee kudretleri m\u00fcttefekun aleyh olan m\u00fcmtaz ve reyi muta zev\u00e2t\u0131n padi\u015fah v\u00e2s\u0131tas\u0131yla hakemli\u011fine m\u00fcracaat edilerek bu kudretli \u015fahsiyetin reyine m\u00fcttefikan \u00e2mil olmalar\u0131 \u015f\u00fcphesiz ki ilm\u00ee b\u00fcy\u00fck bir h\u00e2disedir.\u201d<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn14\">[14]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>5.<\/b> Osmanl\u0131 Saray\u0131\u2019ndaki M\u00fbtad Tefsir Dersleri.<b> <\/b>Bunlar Huzur Dersleri\u2019nden farkl\u0131d\u0131r; sene boyunca devam eder ve sarayda padi\u015fah\u0131n istedi\u011fi herhangi bir yerde yap\u0131labilir. Hatta bazen seher vakti, sarayda vazife sahibi b\u00fcy\u00fck hocalar taraf\u0131ndan m\u00fcn\u00e2vebe yolu ile tefsir tedris edilir. Ramazan\u2019da bir taraftan Huzur Dersleri devam ederken, di\u011fer taraftan da m\u00fbtad tefsir derslerinin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Huzur derslerinde mub\u00e2hese ve m\u00fcn\u00e2zara vard\u0131r. H\u00e2lbuki m\u00fbtad tefsir dersini yaln\u0131zca mukarrir verir, ders devam ederken kimse konu\u015farak ders veren z\u00e2t\u0131n huzurunu ihlal edemez.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn15\"><sup><sup>[15]<\/sup><\/sup><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Gerek Huz\u00fbr Dersleri\u2019nde gerekse m\u00fbtad tefsir derslerinde, bu ves\u00eele ile ilim ve faz\u00eelet erbab\u0131na h\u00fcrmet ve ikr\u00e2m kasd\u0131 da bulunmaktad\u0131r:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201cDevlet-i aliyye-i Osmaniye -d\u00e2met bi\u2019s-sa\u00e2deti\u2019l-ebediyye-\u2019nin ibtid\u00e2-y\u0131 n\u00fbr-u zuh\u00fbr-u cih\u00e2n-\u00e2r\u00e2s\u0131ndan beri ul\u00fbm-i \u015fer\u00eefeye olan ra\u011fbet-i mahs\u00fbsas\u0131 cihetiyle erb\u00e2b-\u0131 ul\u00fbm ve faz\u00e2ile h\u00fcrmet ve ikr\u00e2ma bahane olmak \u00fczere eyy\u00e2m-\u0131 meserrette ve baz\u0131 evk\u00e2t-\u0131 mes\u2019\u00fbde ve mahs\u00fbsada huzur-i hum\u00e2yunda meclis-i \u015fer\u00eef-i ilm\u00ee akdi \u00e2det-i kadimedir.\u201d<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn16\"><sup><sup>[16]<\/sup><\/sup><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201c\u0130lmi ter\u011f\u00eeb eylemektir, ehl-i ilme iltifat!\u201d<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn17\"><sup><sup>[17]<\/sup><\/sup><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>II. YAZILI TEFS\u0130R FAAL\u0130YETLER\u0130<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Yaz\u0131l\u0131 tefsir faaliyetleri de kendi i\u00e7inde muhtelif kategorilere ayr\u0131labilir:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1. a. Tam Tefsirler, b. S\u00fbre Tefsirleri, c. \u00c2yet tefsirleri, d. Ul\u00fbmu\u2019l-Kur\u2019\u00e2n\u2019la al\u00e2kal\u0131 eserler.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">2. a. Yazma Olarak Kalanlar, b. Matb\u00fb Olanlar. ba. Daha Evvel Telif Edilip Tanzimat Devrinde Bas\u0131lanlar bb. Bu Devirde Yaz\u0131lanlar.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">3. a. Telif Eserler, b. Terc\u00fcme Eserler.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">4. a. M\u00fcstakil Telif Eserler, b. \u015eerh ve H\u00e2\u015fiye Olanlar.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">5. a. Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem\u2019i Sadece Terc\u00fcme Edenler, b. Hem Terc\u00fcme Hem de Tefsir Edenler.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">6. a. T\u00e2lim Maksad\u0131yla Telif Edilenler, b. Halk \u0130\u00e7in Kaleme Al\u0131nanlar.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">7. Bir de <i>S\u0131r\u00e2t-\u0131 M\u00fcstak\u00eem, Seb\u00eel\u00fcrre\u015f\u00e2d<\/i>, <i>Bey\u00e2n\u00fc\u2019l-Hak<\/i> gibi mecmualarda tefrika edilen, tefsir ve us\u00fble d\u00e2ir mak\u00e2leler mevcuttur.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Tanzimat devrinde, daha \u00f6nceki tefsir faaliyetleri devam etmekle birlikte bu devirde \u00e7ok m\u00fchim bir geli\u015fme olmu\u015ftur. O da daha \u00f6nceki yazma eserlerin veya yeni telif edilen tefsir kitaplar\u0131n\u0131n <b><i>matbaa<\/i><\/b> yoluyla yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131larak geni\u015f kitlelere ula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bir di\u011fer husus da bu devirde T\u00fcrk\u00e7e telif ve terc\u00fcmeye biraz daha fazla ehemmiyet verilmesidir. Daha \u00f6nce de oldu\u011fu gibi T\u00fcrk\u00e7e eserler daha \u00e7ok talebelerin Arap\u00e7a \u00f6\u011frenmesine yard\u0131mc\u0131 olmas\u0131 i\u00e7in haz\u0131rlan\u0131yordu. Mesel\u00e2 Anadolu beyliklerinde ilk \u00f6nce k\u0131sa s\u00fbrelerin (\u0130hl\u00e2s, Y\u00e2s\u00een, Teb\u00e2reke gibi) terc\u00fcmeleri beyz\u00e2de ve \u015fehz\u00e2delere Kur\u2019\u00e2n ile beraber Arap dilini de \u00f6\u011fretmek maksad\u0131yla yaz\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r. \u0130htimal ki sat\u0131r aras\u0131, tefs\u00eersiz terc\u00fcmeler de medrese talebelerine Kur\u2019\u00e2n l\u00fcgatini \u00f6\u011fretmek i\u00e7in yaz\u0131lm\u0131\u015f olabilirler.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn18\">[18]<\/a> Mesel\u00e2 <b>Mehmed S\u00e2id Efendi<\/b> (v. 1257), yazma h\u00e2lindeki <i>Tefs\u00eer-i S\u00fbre-i ve\u2019l-Adiy\u00e2t<\/i><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn19\">[19]<\/a><i> <\/i>isimli eserinin mukaddimesinde, eserini T\u00fcrk\u00e7e olarak yazmas\u0131na sebep olarak <b><i>talebelere kolayl\u0131k sa\u011flamay\u0131<\/i><\/b> ve <b><i>halktan istekli olanlar\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131na cevap vermeyi<\/i><\/b><i> <\/i>g\u00f6stermektedir. B\u00e2z\u0131 \u00e2limler de m\u00fchim bilgilerin b\u00fcy\u00fck tefsirlerden bulunup okunmas\u0131 zor oldu\u011fu i\u00e7in k\u0131sa s\u00fbre ve \u00e2yet tefsirlerini yazm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>Seyyid Muhammed \u00c2rif<\/b>, <i>Tefsir-i S\u00fbre-i M\u00fclk;<\/i> <b>Anonim<\/b>, <i>Nebe\u2019 S\u00fbresi Tefsiri<\/i> ve <b>Yakub el-Afv\u00ee,<\/b> <i>Yusuf S\u00fbresi Tefsiri<\/i> gibi baz\u0131 eserler, asl\u0131nda <b><i>Arap\u00e7a<\/i><\/b> yaz\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r. Ancak tefsirini yapt\u0131klar\u0131 \u00e2yetlerin k\u00fc\u00e7\u00fck bir \u00e7er\u00e7eve i\u00e7inde <b><i>bir de T\u00fcrk\u00e7e terc\u00fcmesi<\/i><\/b>ni veya muhtasar tefsirini vermi\u015f, Arap\u00e7a bilmeyenlerin de istifadesini d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015flerdir. <b>Anonim<\/b>,<b> <\/b><i>Terc\u00fcme-i Nuhbet\u00fc\u2019l-menk\u00fbl f\u00ee kavlihi Te\u00e2l\u00e2: <\/i>\u201c<b>Ve m\u00e2 Muhammed\u00fcn ill\u00e2 ras\u00fbl\u201d<\/b> isimli eserde ise, c\u00fcmle c\u00fcmle \u00f6nce Arap\u00e7a metin, sonra T\u00fcrk\u00e7e terc\u00fcmesi verilmi\u015ftir.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn20\">[20]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0130lk devir yazma terc\u00fcmelerin um\u00fbmiyetle ayn\u0131 eserden kaynaklanmas\u0131 ve birbirlerine \u00e7ok benzemelerine ra\u011fmen 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n ortas\u0131ndan g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar bas\u0131lm\u0131\u015f Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem T\u00fcrk\u00e7e tefs\u00eer ve terc\u00fcmelerinde, birka\u00e7\u0131 m\u00fcstesna, fazla bir benzerlik yoktur.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn21\">[21]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Osmanl\u0131 m\u00fcfessirleri um\u00fbmiyetle, <b><i>\u015fahs\u00ee fikir<\/i><\/b>, kanaat ve yorumlar\u0131n\u0131 serdetmekten ka\u00e7\u0131nm\u0131\u015f, daha \u00e7ok \u00f6nceki tefsirlerden nakillerde bulunmu\u015f veya kendilerine g\u00f6re baz\u0131 sentezler yapm\u0131\u015flard\u0131r. Bunun en m\u00fchim sebebi de <b>Ras\u00fblull\u00e2h (s.a.v)<\/b> <b>Efendimiz<\/b>\u2019in \u015fu had\u00ees-i \u015ferifleridir: <i>\u201cKim Kur\u2019\u00e2n hakk\u0131nda kendi re\u2019yi yani g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ile s\u00f6z s\u00f6ylerse Cehennem\u2019deki yerine haz\u0131rlans\u0131n!\u201d<\/i><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn22\">[22]<\/a><i> \u201cKim Kur\u2019\u00e2n hakk\u0131nda kendi re\u2019yi ile bir \u015fey s\u00f6ylerse, bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnde isabet etse bile hat\u00e2 etmi\u015ftir.\u201d<\/i><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn23\">[23]<\/a><i> <\/i>Mesel\u00e2 <b>Ankarav\u00ee<\/b>, <i>F\u00fct\u00fbh\u00e2t-i Ayniyye<\/i> isimli eserinin 4. sayfas\u0131nda, yukar\u0131daki had\u00ees-i \u015ferifleri zikrederek onlar\u0131n bahsetti\u011fi kimselerden olmamak i\u00e7in evvel\u00e2 \u00f6nceki tefsirleri tetebbu edip onlardan istihra\u00e7 etti\u011fi ma\u00e2rif-i cel\u00eele ve me\u00e2n\u00ee-yi l\u00e2t\u00eefeyi terc\u00fcme etti\u011fini ifade etmektedir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Yine bu devirdeki tefs\u00eerler, umumiyetle <b><i>tasavvuf\u00ee ne\u015f\u2019eyle<\/i><\/b> kaleme al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Zira Osmanl\u0131 toplumunda daha \u00e7ok tasavvuf\u00ee tefsirler ra\u011fbet g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">K\u0131saca bunlar\u0131 ifade ettikten sonra \u015fimdi Tanzimat sonras\u0131nda yap\u0131lan tefsir \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n bir listesini takdim edebiliriz. \u015e\u00fcphesiz ki bizim ula\u015famad\u0131\u011f\u0131m\u0131z ba\u015fka eserler de vard\u0131r. Bunlar ya k\u00fct\u00fcphane kay\u0131tlar\u0131na girmemi\u015f veya \u015fahs\u00ee k\u00fct\u00fcphanelerde kalm\u0131\u015f eserlerdir. Listeyi haz\u0131rlarken m\u00fcelliflerin vefat tarihlerini esas ald\u0131k. Vefat tarihi bilinmeyen z\u00e2tlar\u0131n eserlerini de yazma ise telif tarihine, matb\u00fb ise bas\u0131m tarihine g\u00f6re s\u0131ralad\u0131k. Daha evvel yaz\u0131l\u0131p Tanzimat devrinde bas\u0131lan eserleri farkl\u0131 bir liste h\u00e2linde tanzim ettik. Listede, zaman zaman m\u00fcellifler ve eserleri hakk\u0131nda k\u0131sa notlara da yer verdik.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>A. TANZ\u0130MAT SONRASI TEFS\u0130R \u00c7ALI\u015eMALARININ L\u0130STES\u0130<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>1. G\u00f6z\u00fcb\u00fcy\u00fck-z\u00e2de \u0130brahim el-Kayser\u00ee <\/b>(1160-1253\/1838),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Tefs\u00eeru C\u00fcz\u2019i\u2019n-Nebe\u2019 <\/i>(Amme C\u00fcz\u2019\u00fc\u2019n\u00fcn tefsirini ihtiv\u00e2 eden eser Nas S\u00fbresi\u2019nin sonunda nihayete ermektedir. Arap\u00e7a. 120 vr., 19 sat\u0131r. Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 Ktp., Yaz. D. no: 95)<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn24\"><sup><sup>[24]<\/sup><\/sup><\/a>; <i>Risale f\u00ee hakk\u0131 Besmele <\/i>(<i>Mecm\u00fbat\u00fc\u2019l-kav\u00e2id <\/i>i\u00e7inde); <i>Terc\u00fcme-i S\u00fbre-i Duh\u00e2 ve\u2019l-Kadr ve\u2019l-Asr<\/i> (\u0130stanbul 1287, k\u00fc\u00e7\u00fck boy, 24 s. T\u00fcrk\u00e7e).<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn25\"><sup><sup>[25]<\/sup><\/sup><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>2. \u015eeyh\u00fclisl\u00e2m Kad\u0131z\u00e2de T\u00e2hir Efendi <\/b>(v. 1254\/1839) (Huzur Dersi hocalar\u0131ndand\u0131r. 1205\/1790 senesindeki 4. meclise muhatap olarak i\u015ftirak etmi\u015ftir.),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>S\u00fbre-i \u0130hl\u00e2s Tefs\u00eeri.<\/i><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn26\">[26]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>3. E\u011finli \u0130brahim Efendi<\/b> (v. 1254),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Huzur Dersi Takrirleri<\/i> (\u00c2l-i \u0130mr\u00e2n 3\/145, 10 varak. II. Mahmud devri, 1238 Ramazan\u2019\u0131 6. meclis mukarriri iken kaleme ald\u0131\u011f\u0131 ders notlar\u0131. \u0130stanbul \u00dcnv. Ktp., T\u00fcrk\u00e7e Yazmalar, no: 7295)<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn27\"><sup><sup>[27]<\/sup><\/sup><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>4. Anonim<\/b>,<b><\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Terc\u00fcme-i Nuhbet\u00fc\u2019l-menk\u00fbl f\u00ee kavlihi Te\u00e2l\u00e2: <\/i>\u201c<b>Ve m\u00e2 Muhammed\u00fcn ill\u00e2 ras\u00fbl\u201d<\/b>, \u0130stanbul 1254\/1838, D\u00e2ru\u2019t-T\u0131baati\u2019l-\u00c2mire, 73 sayfa, Arap\u00e7a, T\u00fcrk\u00e7e.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn28\">[28]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>5. Molla Halil Siird\u00ee<\/b> (v. 1257\/1841),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Bas\u00eerat\u00fc\u2019l-kul\u00fbb f\u00ee kel\u00e2mi All\u00e2mi\u2019l-\u011fuy\u00fbb. <\/i>372 varakl\u0131k tam bir tefsirdir<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn29\">[29]<\/a>; <i>Tefs\u00eeru\u2019l-Kur\u2019\u00e2n <\/i>(Kehf S\u00fbresi\u2019ne kadar).<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn30\">[30]<\/a> \u00d6ncekine g\u00f6re daha mufassal bir tefsirdir. 152 varakt\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>6. Kayseri\u2019li Mehmed Sa\u00eed Efendi<\/b> (1257\/1841),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Tefs\u00eer-i S\u00fbre-i ve\u2019d-Duh\u00e2; Tefs\u00eer-i S\u00fbre-i ve\u2019l-\u00c2diy\u00e2t. <\/i>Bu iki tefsir de Be\u015fikta\u015f\u2019ta Yahya Efendi K\u00fct\u00fcphanesi\u2019nde mevcuttur.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn31\">[31]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>7. Seyyid Abd\u00fcssel\u00e2m Efendi<\/b> (1200-1259\/1786-1843),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>\u015eerh-i F\u00e2tiha-i \u015eer\u00eefe bi-hur\u00fbfi\u2019l-m\u00fchmele min s\u0131n\u00e2\u00e2ti fenni\u2019l-Bed\u00ee\u2019.<\/i> (M\u00fcellif, noktas\u0131z harflerle yazd\u0131\u011f\u0131 bu eseri, Ba\u011fdat v\u00e2lisi Ali R\u0131za Pa\u015fa\u2019ya ithaf etmi\u015ftir); <i>Ris\u00e2le fi\u2019r-reddi ale\u2019t-t\u00e2in\u00een f\u00ee i\u2019c\u00e2zi\u2019l-Kur\u2019\u00e2n<\/i>.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn32\">[32]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>8. Hadim Ahmed Efendi Nev\u015fehri-R\u00fbh\u00eez\u00e2de<\/b> (1260\/1844),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Risale fi Kel\u00e2mill\u00e2hi Te\u00e2l\u00e2; Tefsiru <b>\u201cVem\u00e2 te\u015f\u00e2\u00fbne ill\u00e2 en ye\u015f\u00e2 Allah\u201d<\/b>.<\/i><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bunlara ilaveten birka\u00e7 ris\u00e2lesi daha bir araya getirilerek tab edilmi\u015ftir.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn33\">[33]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>9. Hamm\u00e2m\u00ee-z\u00e2de Ali <\/b>(?)<b>,<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Tefs\u00eeru S\u00fbreti Y\u00e2s\u00een,<\/i> (\u0130stanbul 1263, 49 sayfa; \u0130stanbul 1273, 39 sayfa; \u0130stanbul 1294, 1306; \u0130stanbul 1318, 48 sayfa); <i>Tefs\u00eeru S\u00fbreti ve\u2019d-Duh\u00e2,<\/i> Beyaz\u0131t Devlet Ktp., Genel, 44344.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn34\">[34]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>10. Hac\u0131 Muhammed Ra\u011f\u0131b Efendi \u00c2mid\u00ee<\/b> (v. 1264\/1847),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Risale-i m\u00fchimme fi tefsiri\u2019l-\u00e2y\u00e2ti ve \u015ferhi\u2019l-eh\u00e2disi\u2019l-v\u00e2ride fi hakk\u0131\u2019l-\u011fuz\u00e2t.<\/i><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn35\">[35]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>11. Mehmed Em\u00een Efendi<\/b> (v. 1264\/1847),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Ash\u00e2bu\u2019l-Kehfi ve\u2019r-Rak\u00eem <\/i>(\u0130stanbul: Matbaa-i \u00c2mire, 1264\/1848, 63 s. Osmanl\u0131ca)<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn36\">[36]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>12. Sahaflar \u015eeyhizade, Mehmed Esad b. Ahmed el-Arabkiri<\/b> (v. 1264\/1848),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Ris\u00e2le f\u00ee kavlihi Te\u00e2l\u00e2: Li&#8217;z-zekeri misl\u00fc hazzi&#8217;l-\u00dcnseyeyn, <\/i>m\u00fcellif hatt\u0131, 1258\/1842, 12-13 vr. Osmanl\u0131ca, S\u00fcleymaniye Ktp., Esad Efendi, nr. 3842.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn37\">[37]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>13. Ahmed \u0130zz\u00ee b. Muhammed L\u00fctf\u00ee<\/b> (?),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Tefs\u00eer-i S\u00fbre-i Nebe,<\/i> telif tarihi: 1264\/1848, 32 varak.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn38\">[38]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>14. Anonim<\/b>,<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Nebe\u2019 S\u00fbresi Terc\u00fcme ve Tefs\u00eeri, <\/i>\u0130stanbul, 1264\/1848, Matbaa-i Amire, 32 sayfa.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>15. Seyyid Muhammed \u00c2rif<\/b> (?),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Tefs\u00eer-i S\u00fbre-i M\u00fclk<\/i>, 55 sayfa, Ta\u015fbasma \u0130stanbul, 1264\/1848, Daru\u2019t-T\u0131baati\u2019l-Amire. \u0130kinci bask\u0131: \u0130stanbul 1303, Arap\u00e7a, T\u00fcrk\u00e7e. T\u00fcrk\u00e7e k\u0131s\u0131mlar um\u00fbmiyetle <i>Tiby\u00e2n<\/i> tefs\u00eerinden nakledilmektedir.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn39\">[39]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>16. Muhammed bin Muhammed \u015eehr\u00ee<\/b> (1266\/1849\u2019dan sonra),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>H\u00fcl\u00e2sat\u00fc\u2019t-tef\u00e2s\u00eer,<\/i> S\u00fcleymaniye Ktp., Hac\u0131 Mahmud Efendi, no: 172. 204 varak, 29 sat\u0131r. Tam tefsir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>17. \u00c2kif Efendi <\/b>(?),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Mir\u2019\u00e2t\u00fc\u2019l-Kur\u2019\u00e2n.<\/i> 1266\u2019da telif edilmi\u015f, <i>Mu\u2019cem\u00fc\u2019l-m\u00fcfehres<\/i> tarz\u0131nda mufassal bir eserdir. Bir n\u00fcshas\u0131 H\u00e2lis Efendi k\u00fct\u00fcphanesinde mevcuttur. Tevfik Bey taraf\u0131ndan, us\u00fbl ve id\u00e2re-i at\u00eeka hakk\u0131ndaki mevzular\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131larak 1287 tarihinde terc\u00fcme ve tab olunmu\u015ftur. Hicaz eski v\u00e2lisi Ahmed Re\u015f\u00eed Pa\u015fa taraf\u0131ndan da terc\u00fcme ve asl\u0131yla beraber 1331\u2019de Mekke-i M\u00fckerreme\u2019de tab olunmu\u015ftur.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn40\">[40]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>18. Fa\u015fl\u0131 S\u00fcleyman H\u00e2lid Efendi <\/b>(1267\u2019den sonra),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Huzur Dersi Takrirleri<\/i> (el-M\u00e2ide 5\/1, 26 varak, 1266 Ramazan\u2019\u0131 ibtid\u00e2s\u0131nda takrir etti\u011fi dersin notlar\u0131. \u0130stanbul \u00dcnv. Ktp., T\u00fcrk\u00e7e Yazmalar, no: 6708)<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn41\"><sup><sup>[41]<\/sup><\/sup><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>19. M\u00eerg\u00e2n\u00ee Muhammed Osman <\/b>(1208-1268\/1793-1851),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>T\u00e2cu\u2019t-tef\u00e2s\u00eer li-kel\u00e2mi\u2019l-Meliki\u2019l-Keb\u00eer<\/i>. \u0130ki c\u00fcz h\u00e2linde Bulak\u2019ta tab edilmi\u015ftir.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn42\">[42]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>20. Burdur\u00ee Halil Efendi <\/b>(v. 1269\/1852),<b><\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>N\u00fcveyr\u00ee H\u00e2\u015fiyesi. <\/i>(K\u0131raat ilmine d\u00e2ir.); <i>K\u00e2d\u0131 Beyd\u00e2v\u00ee<\/i>\u2019nin pek \u00e7ok yerine t\u00e2l\u00eek\u00e2t.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn43\">[43]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>21. \u00c2l\u00fbs\u00eez\u00e2de Mahm\u00fbd Efendi<\/b> (1217\/-1270\/1802-1854),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>R\u00fbhu\u2019l-me\u00e2n\u00ee f\u00ee tefs\u00eeri Kur\u2019\u00e2ni\u2019l-az\u00eem ve\u2019s-Seb\u2019i\u2019l-mes\u00e2n\u00ee<\/i>. \u00c2l\u00fbs\u00ee, yazd\u0131\u011f\u0131 tefs\u00eerin ilk k\u0131s\u0131mlar\u0131n\u0131 Sultan Mahm\u00fbd\u2019un k\u00fct\u00fcph\u00e2nesine hediye etmi\u015f, daha sonra yazd\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7 cildi Sultan Abd\u00fclmecid\u2019e ith\u00e2f etmi\u015f, son iki cildini de 1267\u2019de tamamlayarak bizzat \u0130stanbul\u2019a getirip Sultan Abd\u00fclmecid\u2019e takdim etmi\u015ftir. Abd\u00fclmecid de 9 ciltlik bu yazma n\u00fcshay\u0131 1268 tarihinde Koca R\u00e2g\u0131b Pa\u015fa K\u00fct\u00fcphanesine vakfetmi\u015ftir. (nr. 185-193).<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn44\">[44]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>22. Ferd\u00ee Abdullah Efendi<\/b> <b>Ma\u011fn\u00ees\u00e2v\u00ee<\/b> (v. 1274\/1858),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>\u00c2y\u00e2t-\u0131 Mens\u00fbha Terc\u00fcme ve \u015eerhi, <\/i>\u0130mam S\u00fcy\u00fbt\u00ee\u2019nin <i>\u00c2y\u00e2t-\u0131 Mens\u00fbha<\/i> ris\u00e2lesini 1259\u2019da manzum olarak terc\u00fcme ve \u015ferh etmi\u015ftir. Kendi el yaz\u0131s\u0131yla bir n\u00fcshas\u0131 Turgutlu H\u00fcseyin A\u011fa K\u00fct\u00fcph\u00e2nesi\u2019nde mevcuttur.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn45\"><sup><sup>[45]<\/sup><\/sup><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>23. \u0130mamz\u00e2de Es\u2019ad Efendi <\/b>(v. 1276\/1859),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Bakara S\u00fbresi 212. \u00c2yet-i Ker\u00eeme\u2019nin Tefs\u00eeri.<\/i><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn46\">[46]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>24. Anonim<\/b>,<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Haftyek. Kitab-\u0131 \u015feref Maab Haftyek Tefs\u00eeri,<\/i> T\u00fcrki dilinde, 351 sayfa, Kazan 1276\/1860, Kazan \u00dcniversitesi Tabhanesi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>25. Muhammed bin Osman el-Hilmi el-Adav\u00ee el-Muh\u00e2cir<\/b> (v. 1278\/1861),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Tefsir-i S\u00fbre-i V\u00e2k\u0131a,<\/i> \u0130stanbul 1288, 1305, 1310. Arap\u00e7a, 460 sayfa. M\u00fcellif, bu eserini, v\u00e2iz\u00een-i kir\u00e2ma hediye olmak \u00fczere muteber kitaplardan cem etmi\u015f ve A\u2019l\u00e2 S\u00fbresi 18-19. \u00e2yetlere imtis\u00e2len me\u2019hazlar\u0131n\u0131 tasr\u00eeh eylemi\u015f, 1267\u2019de tamamlam\u0131\u015ft\u0131r.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn47\">[47]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>26. Abdullah bin Sel\u00e2m <\/b>(?),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Had\u00ees\u00fc M\u00fbs\u00e2 (a.s)<\/i>, Arap\u00e7a, yazma. Telif tarihi: 1279\/1861, Bal\u0131kesir \u0130l Halk K\u00fct\u00fcphanesi, 10 Hk 628\/01, 4b-29b. Hz. M\u00fbs\u00e2 ve H\u00e2r\u00fbn -aleyhimessel\u00e2m- ile al\u00e2kal\u0131 \u00e2yetlerin tefs\u00eeri m\u00e2hiyetindedir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>27. Anonim,<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Tefsiru\u2019l-Kur\u2019\u00e2n ve tebyinu sirri\u2019l-Furk\u00e2n,<\/i> 1279, 157 vr., 23 sat\u0131r. Ba\u015ftan A\u02bbr\u00e2f S\u00fbresi\u2019nin 40. \u00e2yet-i kerimesine kadar. Arap\u00e7a. (\u0130stanbul B\u00fcy\u00fck \u015eehir Belediyesi Kitapl\u0131\u011f\u0131, Osman N. Ergin Yazmalar\u0131, nr. 1879)<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn48\"><sup><sup>[48]<\/sup><\/sup><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>28. Molla Eb\u00fb Bekr el-K\u00fcl\u00e2l\u00ee<\/b> (v. 1280\/1863),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Safvet\u00fc\u2019t-tef\u00e2s\u00eer.<\/i><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn49\">[49]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>29. K\u00fctahyal\u0131<\/b> <b>Evliy\u00e2z\u00e2de \u0130sm\u00e2il Hakk\u00ee Efendi <\/b>(v. 1282\/1865),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Mift\u00e2hu\u2019t-tef\u00e2s\u00eer, <\/i>mufassal F\u00e2tiha-i \u015eer\u00eefe tefs\u00eeri, matbu.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn50\">[50]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>30. \u015eumnulu Y\u00fbsuf Efendi<\/b> (v. 1282\/1865), (Nak\u015f\u00ee me\u015f\u00e2y\u0131h\u0131ndan ve \u0130lm-i K\u0131raat m\u00fctehass\u0131slar\u0131ndand\u0131r. Edirneli \u015eeyh D\u00e2vud Efendi\u2019nin en me\u015fhur halifesidir. Eski C\u00e2mi\u2019de Arap\u00e7a ve Tefs\u00eer dersleri okutmu\u015ftur),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>\u0130m\u2019\u00e2n f\u00ee cem\u2019i\u2019l-Kur\u2019\u00e2n<\/i>. Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem\u2019in cem\u2019i ve tert\u00eebi hakk\u0131ndad\u0131r.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn51\">[51]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>31. Muhammed bin Mustafa bin Abdurrahim Turhal\u00ee <\/b>(?),<b><\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>C\u00fcz\u2019-i Nebe\u2019 Tefs\u00eeri,<\/i> \u0130stanbul 1282, Matbaa-i Es\u2019adiyye.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>32. \u015eeyh Eb\u00fb Bekir el-Benn\u00e2n\u00ee <\/b>(v. 1284\/1867),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Tefs\u00eeru\u2019l-Kur\u2019\u00e2ni\u2019l-Az\u00eem.<\/i> \u0130\u015f\u00e2r\u00ee tefsirdir.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn52\">[52]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>33. Mehmed \u015eerif b. Abdullah<\/b> (K\u00fctahya m\u00fcft\u00fcs\u00fc) (v. 1286\/1869),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>M\u0131sb\u00e2hu\u2019l-\u00e2y\u00e2ti\u2019l-cel\u00eeleti\u2019l-Furk\u00e2niyye ve mift\u00e2hu\u2019t-tef\u00e2s\u00eeri\u2019l-cem\u00eeleti\u2019l-Kur\u2019\u00e2niyye<\/i>, \u0130stanbul 1289, Matbaa-i \u00c2mire, 8+296 sayfa. \u00c2yet-i ker\u00eemelerin Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem\u2019in hangi c\u00fcz ve sahifesinde oldu\u011funu ve \u00e2limler ve talebeler taraf\u0131ndan \u00e7ok\u00e7a kullan\u0131lan matbu yedi tefs\u00eerin hangi cild ve sahifesinde bulundu\u011funu d\u00fczenli bir cetvel halinde g\u00f6stermektedir.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn53\">[53]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>34. Eb\u00fb Bekir en-Nak\u015fbend\u00ee <\/b>(v. 1287\/1870),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Tefs\u00eeru d\u00fcrreti\u2019l-yet\u00eeme tahte hak\u00eekati\u2019l-Muhammediyye <\/i>(Arap\u00e7a, 485 vr., 24 sat\u0131r. S\u00fcleymaniye Ktp., Hac\u0131 Mahmud Efendi, no: 82).<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn54\"><sup><sup>[54]<\/sup><\/sup><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>35. Muhammed Ali Sirozi <\/b>(?),<b><\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Tefs\u00eeru c\u00fcz\u2019-i Nebe,<\/i> \u0130stanbul 1287, Matbaa-i Es\u2019adiye, 96 sayfa. Hac\u0131 Selim A\u011fa Ktp. H\u00fcdayi Efendi B\u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019nde bir n\u00fcshas\u0131 mevcut.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>36. Hoca S\u00e2d\u0131k Efendi<\/b> <b>Pir\u00e2v\u00e2d\u00ee<\/b> (v. 1290\/1873),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Ris\u00e2le f\u00ee tefs\u00eeri ba\u2019di\u2019s-s\u00fcver\/Baz\u0131 S\u00fbre-i \u015eer\u00eeflere Tefsir.<\/i><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn55\">[55]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>37. H\u00e2mid Efendi Kars\u00ee <\/b>(v. 1291\/1874),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>S\u00fbre-i Abese tefs\u00eeri.<\/i> Yazma h\u00e2lindedir.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn56\">[56]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>38. Osman Nec\u00e2t\u00ee Eski\u015fehr\u00ee<\/b> (1226-1293\/1811-1876),<b><\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Tefs\u00eeru\u2019n-nec\u00e2t<\/i>, \u0130stanbul 1288, T\u00fcrk\u00e7e, 427 sayfa.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn57\">[57]<\/a><b><\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>39. Muhammed Hayruddin Han Hindi Haydarabadi<\/b> (1294\u2019ten sonra),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Kit\u00e2bu\u2019t-Tefs\u00eeri\u2019l-cem\u00e2l\u00ee ale\u2019t-Tenz\u00eeli\u2019l-Cel\u00e2l\u00ee, <\/i>4 cilt, Kahire, 1294\/1877, Bulak Matbaas\u0131.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn58\">[58]<\/a> <b>\u015eah Veliyyullah ed-Dihlev\u00ee<\/b> taraf\u0131ndan <i>Fethu\u2019r-Rahm\u00e2n<\/i> ismiyle yap\u0131lan Fars\u00e7a Kur\u2019\u00e2n tefs\u00eerinden \u015eeyh Muhammed Cemaleddin Dehlev\u00ee\u2019nin ricas\u0131 \u00fczerine Muhammed Hayreddin Han\u2019\u0131n baz\u0131 il\u00e2velerle T\u00fcrk\u00e7e\u2019ye yapt\u0131\u011f\u0131 terc\u00fcmedir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>40. Seyyid \u015eeyh S\u00fcleyman Hoca <\/b>(v. 1294\/1877),<b><\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>\u0130\u2019c\u00e2z\u00fc\u2019l-Kur\u2019\u00e2n<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn59\"><sup><b><sup>[59]<\/sup><\/b><\/sup><\/a> <\/i>(Arap\u00e7a. Yazma, \u00dcsk\u00fcdar, 1328, 66 vr. S\u00fcleymaniye Ktp.,<br \/>\nYazma Ba\u011f\u0131\u015flar, no: 1367); <i>\u0130<\/i><i>\u02bb<\/i><i>c\u00e2z\u00fc\u2019l-Kur\u2019\u00e2n.<\/i><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn60\">[60]<\/a><i><\/i><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>41. Necef Ali b. Hasan Ali Han el-Cih\u00e2n\u00e2b\u00e2d\u00ee et-Tebriz\u00ee,<\/b> (v. 1295\/1878),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0<i>Mi\u015fk\u00e2t\u00fc\u2019l-hay\u00e2t f\u00ee tefs\u00eeri\u2019l-\u00e2y\u00e2t<\/i>, \u0130stanbul 1289\/1874, T\u00fcrk\u00e7e, 102 sayfa, telif tarihi: 1289. Z\u00fclkarneyn (a.s) hakk\u0131ndaki \u00e2yetleri tefsir ediyor.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn61\">[61]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>42. Vodineli \u00d6mer Hul\u00fbsi Efendi<\/b> (v. 1295\u2019ten sonra),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Huzur Dersi Takrirleri<\/i> (el-A\u02bbr\u00e2f 7\/54, 15 varak. Ramazan 1295. \u0130stanbul \u00dcnv. Ktp., T\u00fcrk\u00e7e Yazmalar, no: 7329)<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn62\"><sup><sup>[62]<\/sup><\/sup><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>43. Abd\u00fc\u2019l-Fett\u00e2h-z\u00e2de <\/b>l\u00e2kapl\u0131<b> Vehb\u00ee bin Abd\u00fc\u2019l-Fett\u00e2h el-Konev\u00ee <\/b>(?),<b><\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>D\u00fcrret\u00fc\u2019l-bahr al\u00e2 S\u00fbreti\u2019l-Asr,<\/i><b> <\/b>\u0130stanbul 1297.<b><\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>44. Anonim<\/b>,<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Kur\u2019\u00e2n, S\u00fbret\u00fc\u2019l-Kehf<\/i>, Kazan 1297\/1880, T\u00fcrk\u00e7e, 95 sayfa.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>45. Mustafa Cem\u2019\u00ee <\/b>(?)<b>,<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Risale-i Teavv\u00fcz ve Risale-i Besmele<\/i>,<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn63\">[63]<\/a> \u0130stanbul 1298, T\u00fcrk\u00e7e, 52 sayfa.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn64\">[64]<\/a><b><\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>46. Har\u00eer\u00ee-z\u00e2de Seyyid Muhammed Kem\u00e2ledd\u00een Efendi<\/b> (1267-1299\/1851-1881),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>el-Mevridu\u2019l-h\u00e2s bi\u2019l-hav\u00e2s fi tefs\u00eer-i s\u00fbret-i \u0130hl\u00e2s<\/i>. (Arap\u00e7a\u2019d\u0131r, m\u00fcellif hatt\u0131yla muharrer n\u00fcshas\u0131 Yahya Efendi K\u00fct\u00fcph\u00e2nesi\u2019ndedir.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn65\">[65]<\/a> Yakup \u00c7i\u00e7ek taraf\u0131ndan <i>\u0130hl\u00e2s S\u00fbresi Tefs\u00eeri<\/i> ismiyle 1996 senesinde ne\u015fredilmi\u015ftir.); <i>S\u0131rru\u2019t-Tevess\u00fcl fi\u2019z-Zikri ve\u2019t-Tebett\u00fcl.<\/i> (\u0648\u064e\u0627\u0630\u0652\u0643\u064f\u0631\u0650 \u0627\u0633\u0652\u0645\u064e \u0631\u064e\u0628\u0650\u0651\u0643\u064e)<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn66\"><sup><sup>[66]<\/sup><\/sup><\/a> \u00e2yet-i ker\u00eemesinin tefs\u00eeridir.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn67\"><sup><sup>[67]<\/sup><\/sup><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>47. \u015eeyh\u00fclisl\u00e2m Ahmed Muhtar Bey <\/b>(1222-1300),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Tuhfet\u00fc\u2019l-Muht\u00e2r, <\/i>Trablus 1317<i>. Cel\u00e2leyn <\/i>tefs\u00eerinin \u00fczerine yap\u0131lan <i>Cemel<\/i> h\u00e2\u015fiyesinin h\u00fcl\u00e2sas\u0131d\u0131r.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn68\">[68]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>48. M\u0131hall\u0131\u00e7c\u0131kl\u0131 Hac\u0131 Mustafa Efendi <\/b>(v. 1300\/1883),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Risale-i Mahz\u00fbf\u00e2t\u00fc\u2019l-Kur\u2019\u00e2n<\/i><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn69\">[69]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>49. Hac\u0131 Sait Efendi \u00dcnsizade<\/b>,<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>S\u00fbre-i F\u00e2tiha ile Y\u00e2-S\u00een-i \u015ferif terc\u00fcmesi, <\/i>Tiflis 1300\/1883.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>50. Maks\u00fbd bin \u015eah Vali Efendi S\u00fcleym\u00e2n\u00ee<\/b> (v. 1300\/1883?),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Let\u00e2ifu\u2019t-te\u2019v\u00eel al\u00e2 Env\u00e2ri\u2019t-Tenz\u00eel,<\/i> K\u00e2d\u00ee Beyd\u00e2v\u00ee tefs\u00eeri \u00fczerine \u00c2l-i \u0130mr\u00e2n s\u00fbresine kadar h\u00e2\u015fiyedir. Arap\u00e7a, yazma, 164 varak.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn70\">[70]<\/a><b><\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>51. Midhat Pa\u015fa<\/b> (1822-1884),<b><\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Besmele ve F\u00e2tiha Tefsiri<\/i><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn71\"><i><b>[71]<\/b><\/i><\/a><i><\/i><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>52. Hac\u0131 Torun Mehmed S\u00e2lih b. Abdull\u00e2h Kayser\u00ee<\/b> (v. 1302\/1885)\u00a0,<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>\u0130\u015f\u00e2ret\u00fc\u2019l-Kur\u2019\u00e2n. <\/i>(Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem\u2019in rumuzlar\u0131 hakk\u0131ndad\u0131r. Arap\u00e7a. Telif tarihi: 1258\/1842. \u0130stinsah tarihi: 1258\/1842 Karahisar, 40 varak, 15 sat\u0131r, Milli K\u00fct\u00fcphane Yazmalar Koleksiyonu (06 Mil Yz. A 3509). Sultan Abd\u00fclmecid ad\u0131na yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.); <i>Hiss\u00fc\u2019l-hakk ve\u2019z-zahr. <\/i>(Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem k\u0131raatinden sonra <b>\u201cS\u00fcbh\u00e2ne Rabbike Rabbi\u2019l-izzeti\u2026\u201d<\/b> \u00e2yet-i ker\u00eemesinin <b>\u201cS\u00fcbh\u00e2ne Rabbin\u00e2\u2026\u201d<\/b> \u015feklinde okunmas\u0131n\u0131n daha do\u011fru oldu\u011funu \u00eez\u00e2h eden ve delillerini serdeden bir eserdir. Telif tarihi h. 1268\u2019dir.); <i>Ris\u00e2let\u00fc\u2019l-\u0130ndir\u00e2ciye<\/i>. K\u0131r\u00e2\u00e2t-i A\u015fere\u2019nin tert\u00eebi mevzuundad\u0131r.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn72\">[72]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>53. Kilisli Abdullah Efendi en-Nak\u015f\u00ee <\/b>(v. 1303\/1885),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>H\u00e2\u015fiye al\u00e2 Tefs\u00eer-i Beyd\u00e2v\u00ee.<\/i> (Vef\u00e2t\u0131 sebebiyle ikm\u00e2l edememi\u015ftir.); <i>Z\u00fcbde<\/i>. K\u0131r\u00e2\u00e2t-\u0131 Seb\u2019a ve A\u015fere\u2019ye d\u00e2irdir.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn73\"><sup><sup>[73]<\/sup><\/sup><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>54. Abdurrahim bin Ali Fed\u00e2\u00ee <\/b>(v. 1303),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Tefsiru s\u00fbreti\u2019l-Kevser,<\/i> 11<sup>b<\/sup>-14<sup>a<\/sup>, (Arap\u00e7a.\u0130stanbul B\u00fcy\u00fck \u015eehir Belediyesi Kitapl\u0131\u011f\u0131, Osman N. Ergin Yazmalar\u0131, no: 580\/6, 1623\/2)<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn74\"><sup><sup>[74]<\/sup><\/sup><\/a>; <i>S\u00fbre-i Kevser Tefsiri\u2019nin Terc\u00fcmesi,<\/i> 1321, M\u00fctercim: Menlik M\u00fcft\u00fcs\u00fc Mustafa Efendi, 86-89<sup>a<\/sup> vr. (\u0130stanbul B\u00fcy\u00fck \u015eehir Belediyesi Kitapl\u0131\u011f\u0131, Osman N. Ergin Yazmalar\u0131, no: 901\/2)<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn75\"><sup><sup>[75]<\/sup><\/sup><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>55. Anonim<\/b>,<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Tefs\u00eer Terc\u00fcmesi: \u00c2yet\u00fc\u2019l-K\u00fcrs\u00ee, \u0130hl\u00e2s, Felak, N\u00e2s, F\u00e2tiha, Asr, Kevser S\u00fbreleri,<\/i> \u0130stanbul 1303, 22 sayfa.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>56. <\/b><b>Mahm\u00fbd Hamza b. Muhammed Nes\u00eeb b. H\u00fcseyn b. Yahya el-H\u00fcseyn\u00ee<\/b> (1237\/1821-1305\/1887),<b><\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>D\u00fcrr\u00fc\u2019l-esr\u00e2r,<\/i> D\u0131me\u015fk 1306, Beyrut 1326<i>.<\/i><b> <\/b>Noktas\u0131z harflerle yaz\u0131lm\u0131\u015f, <b>Sultan Abd\u00fclmecid<\/b>\u2019e takdim edilmi\u015f ve tek cilt h\u00e2linde tab edilmi\u015ftir.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn76\">[76]<\/a><b><\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>57. <\/b><b>\u015eeyh Seyyid H\u00e2ce Muhamed N\u00fbru\u2019l-Arab\u00ee <\/b>(1228\/1813-1305\/1887),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>\u015eerhu Esr\u00e2ri\u2019l-F\u00e2tiha <\/i>(Arap\u00e7a. 5 vr. Bayezid Devlet Ktp., no: 105765; S\u00fcleymaniye Ktp., Yazma Ba\u011f\u0131\u015flar, no: 2997\/10); <i>Tefs\u00eeru s\u00fbreti\u2019l-Kevser <\/i>(Atat\u00fcrk Kitapl\u0131\u011f\u0131, Osman N. Ergin Yazmalar\u0131, no: 1548\/4-5)<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn77\"><sup><sup>[77]<\/sup><\/sup><\/a>; <i>Tefsir-i Sure-i \u0130hl\u00e2s <\/i>(1 yaprak, 18 sat\u0131r. T\u00fcrk\u00e7e. Osman N. Ergin Yazmalar\u0131, no: 542\/20, 201<sup>b<\/sup>).<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn78\"><sup><sup>[78]<\/sup><\/sup><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>58. Da\u011f\u0131stanl\u0131 \u0130brahim N\u00e2t\u0131k\u00ee Efendi<\/b> (v. 1305),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Huzur Dersi Takrirleri<\/i> (el-A\u02bbr\u00e2f 7\/100, 12 varak. Ramazan 1297 olmal\u0131, 6. meclis. \u0130stanbul \u00dcnv. Ktp., T\u00fcrk\u00e7e Yazmalar, no: 7322)<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn79\"><sup><sup>[79]<\/sup><\/sup><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>59. \u0130skender\u00e2n\u00ee, Muhammed b. Ahmed<\/b> (v. 1306\/1889),<b><\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Ke\u015ff\u00fc\u2019l-esr\u00e2ri\u2019n-n\u00fbr\u00e2niyyeti\u2019l-Kur\u2019\u00e2niyye, <\/i>K\u00e2hire 1297, 3 cilt.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn80\">[80]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>60. Pri\u015ftineli Hac\u0131 \u0130lyas Efendi<\/b> (v. \u011eurre-i Receb 1307),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Huzur Dersi Takrirleri<\/i> (el-A\u02bbr\u00e2f 7\/156, 9 varak. Ramazan 1302, 5. meclis. \u0130stanbul \u00dcnv. Ktp., T\u00fcrk\u00e7e Yazmalar, no: 7317)<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn81\"><sup><sup>[81]<\/sup><\/sup><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>61. Ke\u015ff\u00ee Hac\u0131 Mustafa Efendi el-Halvet\u00ee<\/b> (v. 1308\/1890),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>et-Ta\u2019l\u00eek\u00e2t al\u00e2 tefs\u00eeri Beyd\u00e2v\u00ee.<\/i><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn82\"><sup><sup>[82]<\/sup><\/sup><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>62. R\u00e2if Efendi<\/b> <b>\u0130stanb\u00fbl\u00ee<\/b> (v. 1309\/1891),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Tefsir-i \u015eerif, Tefsir-i Raif.<\/i> (Gayr-\u0131 matb\u00fb.); <i>Yunus S\u00fbresi Tefsiri<\/i> (Gayr-\u0131 matb\u00fb).<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn83\">[83]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>63. Vec\u00eeh\u00ee (Pa\u015faz\u00e2de Kem\u00e2l \u0130sm\u00e2il S\u00e2d\u0131k)<\/b> (v. 1310\/1892),<b><\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Tefs\u00eeru s\u00fbreti\u2019l-\u0130hl\u00e2s<\/i>.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn84\">[84]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>64. Muallim N\u00e2ci <\/b>(1265\/1849-1310\/1893),<b><\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Hul\u00e2satu\u2019l-\u0130hl\u00e2s,<\/i> (\u0130stanbul 1304\/1888, Matbaa-i Ebuz-Ziya, 36 sayfa, Fahredd\u00een R\u00e2z\u00ee\u2019den terc\u00fcme.); <i>\u0130\u2019c\u00e2z\u00fc\u2019l-Kur\u2019\u00e2n, <\/i>(\u0130stanbul 1301; \u0130stanbul 1997.); <i>Muamm\u00e2y-\u0131 \u0130l\u00e2h\u00ee Yahud Baz\u0131 S\u00fcver-i Kur\u2019\u00e2niyenin Ev\u00e2ilindeki Hur\u00fbf-i Tehecc\u00ee, <\/i>\u0130stanbul, 1302\/1885, Matbaa-i Eb\u00fczziya, 47 sayfa, Fahredd\u00een R\u00e2z\u00ee\u2019den terc\u00fcme.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn85\"><sup><sup>[85]<\/sup><\/sup><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>65. Hacer-z\u00e2de Receb Efendi Fereciki<\/b> (v. 1311\/1893),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Tefs\u00eer-i s\u00fbre-i Mutaffif\u00een, <\/i>(Arap\u00e7a, matbu.); <i>Ves\u00eelet\u00fc\u2019s-se\u00e2de al\u00e2 s\u00fbreti\u2019n-Nebe\u2019,<\/i> (\u0130stanbul 1287, 1305, 1320, Arap\u00e7a.); <i>Tefs\u00eeru C\u00fcz\u2019i\u2019n-Nebe\u2019<\/i>.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn86\">[86]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>66. Sabit Mehmed Kayser\u00ee Efendi<\/b>, (v. 1311\/1893),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Mir\u2019\u00e2t\u00fc\u2019l-h\u00e2mid\u00een f\u00ee ke\u015ffi esr\u00e2ri\u2019l-muhakk\u0131k\u00een, <\/i>Dersaadet 1309.<i> <\/i>F\u00e2tiha tefs\u00eeri, Arap\u00e7a, \u0130stanbul\u2019da tab edilmi\u015f. S\u00e2b\u0131k Edirne m\u00fcft\u00fcs\u00fc Mehmed Fevz\u00ee Efendi, Kayseri n\u00e2ibi iken bu esere takriz yazm\u0131\u015f.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn87\">[87]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>67. Azmi H\u00fcseyin Dede<\/b> (v. 1311\/1893),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Temyiz\u00fc\u2019l-Emreyn.<\/i> <b>\u201cYef\u2019al\u00fc\u2019llah\u00fc m\u00e2 ye\u015f\u00e2\u00fc ve yahk\u00fcm\u00fc m\u00e2 y\u00fcr\u00eed\u201d<\/b> \u00e2yet-i cel\u00eelesindeki \u201cme\u015fiyyet\u201d ile \u201cir\u00e2de\u201dnin temy\u00eezine d\u00e2irdir. Gayr-\u0131 matb\u00fbdur.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn88\">[88]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>68. Eb\u00fc\u2019l-Ferec el-Hat\u00eeb <\/b>(v. 1311\/1893),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>et-Tenz\u00eel ve esr\u00e2ru\u2019t-te\u2019v\u00eel<\/i>.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn89\">[89]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>69. Anonim<\/b>,<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>S\u00fcver mine\u2019l-Kur\u2019\u00e2n<\/i>, (1, 2, 36, 78, 112, 113, 114), 35 sayfa, Kazan 1311\/1893, 1895, 1898, 1903, 1904 (36 sayfa), 1905 (56 sayfa), 1907.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>70. Anonim<\/b>,<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Tefs\u00eer-i Haftyek min Tefs\u00eeri\u2019t-Tiby\u00e2n,<\/i> Kazan 1895; 2. bask\u0131, 238 sayfa, Kazan 1895, 232 sayfa.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>71. Anonim<\/b>,<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Y\u00e2-S\u00een-i \u015eerif Tefs\u00eeri, <\/i>Kazan 1895, 1898, 1899, 1903, 1907, 48 sayfa.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>72. Ahmed Cevdet Pa\u015fa<\/b> (v. 1312\/1895),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Hul\u00e2sat\u00fc\u2019l-bey\u00e2n f\u00ee te\u2019l\u00eefi\u2019l-Kur\u2019\u00e2n, <\/i>\u0130stanbul 1303.<i> <\/i>Ali Osman Y\u00fcksel taraf\u0131ndan terc\u00fcme edilerek <i>Muhtasar Kur\u2019an Tarihi<\/i> ismiyle ne\u015fredilmi\u015ftir. (\u0130stanbul 1985)<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn90\">[90]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>73. H\u00e2d\u0131m\u00ee Muhammed Hul\u00fbs\u00ee Efendi<\/b> (v. 1312),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Huzur Dersi Takrirleri<\/i> (el-A\u02bbr\u00e2f 7\/103, 16 varak. Ramazan 1297 olmal\u0131, 8. meclis, Kadir Gecesi. \u0130stanbul \u00dcnv. Ktp., T\u00fcrk\u00e7e Yazmalar, no: 7312)<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn91\"><sup><sup>[91]<\/sup><\/sup><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>74. S\u0131rr\u0131 Girid\u00ee<\/b> (1260-1313\/1844-1895),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>S\u0131rr-\u0131 Kur\u2019\u00e2n<\/i> (R\u00e2z\u00ee tefs\u00eerinden), (3 cild, 280+240+287 sayfa, \u0130stanbul 1302-1303\/1886-1887) Matbaa-i A-K-T. \u015eirket-i M\u00fcrettibiye Matbaas\u0131.); <i>Ahsen\u00fc\u2019l-Kasas Tefs\u00eer-i S\u00fbre-i Yusuf Aleyhisselam,<\/i> (3 cilt, 204+372+470 sayfa, \u0130stanbul 1309\/1893, \u015eirket-i M\u00fcrettibiye Matbaas\u0131.); <i>S\u0131rr-\u0131 Tenzil<\/i>. (3 cild, 117+68+28 sayfa, 1311\/1895, Diyarbak\u0131r matbaas\u0131.); <i>S\u0131rr-\u0131 Meryem \/ Tefs\u00eer-i S\u00fbre-i Meryem<\/i>, (Diyarbekir 1312. Telif tarihi: 1308.); <i>S\u0131rru\u2019l-\u0130ns\u00e2n \/ Tefs\u00eer-i S\u00fbre-i \u0130nsan<\/i>, (238+4 sayfa, \u0130stanbul 1312<b>,<\/b> Eski zabtiye caddesinde 61 numaral\u0131 matbaa.); <i>S\u0131rr-\u0131 Furk\u00e2n \/ Tefs\u00eer-i S\u00fbre-i Furk\u00e2n,<\/i> (2 cilt, 316+309 sayfa, \u0130stanbul 1312, Eski zabtiye caddesinde 61 numaral\u0131 matbaa. Telif tarihi: 1309.); <i>S\u0131rr-\u0131 \u0130stiv\u00e2; Tabak\u00e2t ve \u00c2d\u00e2b-\u0131 M\u00fcfessir\u00een,<\/i><i> <\/i>(Dersa\u00e2det 1312\/1894, Matbaa-i Osmaniye, 30 sayfa.)<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn92\">[92]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>75. \u015eeyh \u0130brahim \u015eevk\u00ee Efendi <\/b>(v. 1313\/1895),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Kenz-i Mahf\u00ee.<\/i> Yazma bir tefsirdir.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn93\">[93]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>76. Gelibolulu Muhammed \u00c2dil Efendi<\/b> (v. 1313),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Huzur Dersi Takrirleri<\/i> (el-A\u02bbr\u00e2f 7\/101, 8 varak. Ramazan 1297 olmal\u0131, 7. meclis; el-A\u02bbr\u00e2f 7\/155, 10 varak. Ramazan 1302 olmal\u0131, 4. meclis. \u0130stanbul \u00dcnv. Ktp., T\u00fcrk\u00e7e Yazmalar, no: 7323, 7324)<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn94\"><sup><sup>[94]<\/sup><\/sup><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>77. Ahmed R\u00fc\u015fd\u00fc Pa\u015fa <\/b>(v. 1315\/1897),<b><\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Terceme-i Hikmet\u00fc\u2019l-bey\u00e2n f\u00ee S\u00fbreti\u2019r-Rahm\u00e2n, <\/i>(\u0130stanbul 1305, Matbaa-i Ebu\u2019z-Ziy\u00e2, 77+2 sayfa. M\u00fcellif, daha \u00f6nce ayn\u0131 isimle Arap\u00e7a olarak kaleme ald\u0131\u011f\u0131 kitab\u0131n\u0131 T\u00fcrk\u00e7e\u2019ye terc\u00fcme etmi\u015ftir.); <i>Hak\u00e2y\u0131k-\u0131 Kur\u2019\u00e2niyye\u2019den Bir Nebze; T\u00e2\u2019y\u00een\u00fc\u2019l-vez\u00e2if f\u00ee hakki\u2019l-m\u00fcte\u015f\u00e2bih<\/i><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn95\">[95]<\/a>; <i>Hall-i Mes\u2019ele-i T\u00fbf\u00e2n.<\/i><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn96\"><sup><sup>[96]<\/sup><\/sup><\/a><i><\/i><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>78. Muhammed Hakk\u00ee Efendi<\/b> (v. 1315\/1897),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>T\u0131bbu\u2019l-Kur\u2019\u00e2n Hubbu\u2019r-Rahm\u00e2n; Tefh\u00eem\u00fc\u2019l-ihv\u00e2n f\u00ee tecv\u00eedi\u2019l-Kur\u2019\u00e2n. <\/i>Bu iki eser Arap\u00e7a olup bir mecmua i\u00e7inde matb\u00fbdur.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn97\">[97]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>79. Anonim<\/b>,<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Kur\u2019\u00e2n Tahlilleri,<\/i> Kazan 1897, 16 sayfa.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>80. S\u00e2lih H\u00fcd\u00e2\u00ee <\/b>(v. 1317\/1899),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Eshel\u00fc\u2019l-men\u00e2hic f\u00ee S\u00fbreti\u2019l-Me\u00e2ric.<\/i><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn98\">[98]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>81. Anonim<\/b>,<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Kur\u2019\u00e2n. Kelam-\u0131 \u015eerif Tefs\u00eeri \/ Tefs\u00eer-i Fev\u00e2id<\/i>, 2 cilt, 378+480, Kazan, 1899\/1900.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>82. Mehmed Fevz\u00ee Efendi <\/b>(1242-1318\/1826-1900),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Tefric\u00fc\u2019l-kalak f\u00ee tefs\u00eeri s\u00fbreti\u2019l-Felak<\/i> (\u0130stanbul 1285, Arap\u00e7a, 102 sayfa. Mev\u2019iza tarz\u0131nda bir tefs\u00eerdir, i\u015f\u00e2r\u00ee y\u00f6n\u00fc de vard\u0131r); <i>Kudsiyy\u00fc\u2019l-ferah f\u00ee tefs\u00eeri Elemne\u015frah<\/i> (\u0130stanbul ts., Arap\u00e7a, 51 s. 1297 senesi Ramazan\u2019\u0131nda Kud\u00fcs-i \u015eer\u00eef\u2019te Mescid-i Aks\u00e2\u2019da halka verdi\u011fi vaazlardan te\u015fekk\u00fcl ediyor); <i>Kudsiyy\u00fc\u2019l-irf\u00e2n f\u00ee tefs\u00eeri s\u00fbreti\u2019n-Necm mine\u2019l-Kur\u2019\u00e2n<\/i> (\u0130stanbul: \u015eirket-i Sahafiyye-i Osmaniye Matbaas\u0131, 1304, Arap\u00e7a, 140 s. Kud\u00fcs\u2019te Kad\u0131 olarak bulunu\u015funun ikinci y\u0131l\u0131nda (1298) yine Ramazan ay\u0131nda, \u00f6nce vaaz olarak halka anlat\u0131lan bu s\u00fbre tefs\u00eeri, daha sonra kitap h\u00e2linde ne\u015fredilmi\u015ftir); <i>Tesyir\u00fc\u2019l-f\u00fclk f\u00ee tefs\u00eeri s\u00fbreti\u2019l-M\u00fclk<\/i> (\u0130stanbul 1307, Arap\u00e7a, 104 s.); <i>Mesiru\u2019l-hal\u00e2s f\u00ee tefs\u00eeri s\u00fbreti\u2019l-\u0130hl\u00e2s<\/i> (\u0130stanbul 1309, Arap\u00e7a, 69 s.); <i>el-Havass\u00fc\u2019n-n\u00e2fia f\u00ee tefs\u00eeri s\u00fbreti\u2019l-V\u00e2k\u0131\u2019a<\/i> (\u0130stanbul 1313, T\u00fcrk\u00e7e, 19 s. Marmara \u00dc. \u0130lahiyat Fak\u00fcltesi Ktp., \u00d6\u011f\u00fct, no: 1099); <i>Ris\u00e2le-i R\u00fbhu\u2019s-Sal\u00e2h <\/i>(\u0130stanbul: Karnik Matbaas\u0131, 1302, T\u00fcrk\u00e7e, 24 s. Namazda okunan \u00e2yet, tehlil, tesbih ve dualar\u0131n anlamlar\u0131 bilinmedik\u00e7e namaz\u0131n hakikatine ermenin m\u00fcmk\u00fcn olmayaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyerek bunlar\u0131n meallerini verir. Marmara \u00dc. \u0130lahiyat Fak\u00fcltesi Ktp., Hakses, no: 640).<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn99\">[99]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>83. \u0130\u00e7elli (Ermenekli) Ayn\u00eez\u00e2de Muhammed Ayn\u00ee Efendi<\/b> (v. 12 Receb 1318),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Huzur Dersi Takrirleri<\/i> (et-Tevbe 9\/52, 12 varak. 19 Ramazan 1315, 6. meclis. \u0130stanbul \u00dcnv. Ktp., T\u00fcrk\u00e7e Yazmalar, no: 7325)<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn100\"><sup><sup>[100]<\/sup><\/sup><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>84. \u0130stanb\u00fbl\u00ee Muhammed E\u015fref Efendi <\/b>(2 Ramazan 1318),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Huzur Dersi Takrirleri<\/i> (et-Tevbe 9\/47, 9 varak, Arap\u00e7a-T\u00fcrk\u00e7e. Ramazan 1315, 3. meclis. \u0130stanbul \u00dcnv. Ktp., T\u00fcrk\u00e7e Yazmalar, no: 7311)<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn101\"><sup><sup>[101]<\/sup><\/sup><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>85. Osman N\u00fbri bin \u00d6mer el-\u00c7orum\u00ee <\/b>(?)<b>,<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Ziy\u00e2u\u2019l-bedr f\u00ee tefs\u00eeri S\u00fbreti\u2019l-Kadr,<\/i> \u0130stanbul 1319.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>86. Mehmed N\u00fbr\u00ee Efendi<\/b> (1268\/1851-1319\/1901),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Kutbu\u2019r-reh\u00e2 f\u00ee tefs\u00eeri s\u00fbreti ve\u2019d-Duh\u00e2,<\/i> yazma.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn102\">[102]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>87. Hamid Efendi Harput\u00ee<\/b> (el-H\u00e2c Abd\u00fclhamid Hamdi Efendi) (v. 1320\/1902),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Tabs\u0131rat\u00fc\u2019l-hak ale\u2019l-\u2019ay\u00e2n f\u00ee hurmeti\u2019l-isti\u2019c\u00e2r al\u00e2 k\u0131r\u00e2ati\u2019l-Kur\u2019\u00e2n.<\/i> Matbu de\u011fildir.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn103\">[103]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>88. Ref\u00ee Efendi Yanyav\u00ee <\/b>(v. 1320\/1902),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>\u00c2y\u00e2t ve Eh\u00e2d\u00ees-i Erba\u00een Tercemesi.<\/i><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn104\"><sup><sup>[104]<\/sup><\/sup><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>89. Yanyal\u0131 Hac\u0131 \u00d6mer L\u00fbtf\u00ee Efendi <\/b>(v. 1320 civ\u00e2r\u0131),<b><\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Huzur Dersi Takrirleri<\/i> (el-A\u02bbr\u00e2f 7\/31, 6 varak, Ramazan 1293; el-A\u02bbr\u00e2f 7\/35, 15 varak, Ramazan 1294, 2. meclis<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn105\">[105]<\/a>; el-A\u02bbr\u00e2f 7\/50, 26 varak, Ramazan 1295, 2. meclis; el-A\u02bbr\u00e2f 7\/65-67, 45 varak, Ramazan 1296, 2. meclis; el-A\u02bbr\u00e2f 7\/78-79, 13 varak, Ramazan 1297, 2. meclis olmal\u0131. \u0130stanbul \u00dcnv. Ktp., T\u00fcrk\u00e7e Yazmalar, no: 7330, 7320)<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn106\"><sup><sup>[106]<\/sup><\/sup><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu d\u00f6rt ders kitap h\u00e2line getirilmi\u015ftir: Hac\u0131 \u00d6mer Efendi Yanyal\u0131, <i>Mecmuat\u00fc\u2019d-D\u00fcr\u00fbs,<\/i> m\u00fcst. Feyzullah, Medine, Yazma, 1313, 56 vr., Arap\u00e7a (S\u00fcleymaniye K\u00fct\u00fcphanesi., T\u0131rnoval\u0131, 262); Yanyal\u0131 \u00d6mer L\u00fctfi Efendi, <i>Huzur Dersleri,<\/i><b> <\/b>y.y., Yazma, 1880, 12 c., 54 vr., T\u00fcrk\u00e7e (Topkap\u0131 Saray\u0131, III. Ahmed kitapl\u0131\u011f\u0131, 3525).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>90. Anonim<\/b>,<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>H\u00e2mishi Tefs\u00eer<\/i>, \u0130stanbul 1320, Bahriye matbaas\u0131, 616+5 sayfa.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>91. Mustaf\u00e2 Efend\u00ee <\/b>(?)<b>,<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Terceme-i Tefs\u00eer-i S\u00fbre-i Kevser,<\/i> telif tarihi: 1321\/1903, varak: 86-89a, 21 sat\u0131r. Fed\u00e2\u00ee Abdurrahim b. Ali\u2019nin eserine terc\u00fcmedir.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn107\">[107]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>92. Ali R\u0131z\u00e2 Bey <\/b>(v. 1321\/1903),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>S\u0131rr\u0131 S\u00fbreti\u2019l-\u0130hl\u00e2s<\/i> (Arap\u00e7a)<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn108\">[108]<\/a>; <i>\u0130<\/i><i>\u02bb<\/i><i>c\u00e2z-\u0131 Kur\u2019\u00e2n\u2019dan Bir Nebze,<\/i> 1318.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn109\">[109]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>93. S\u00fcleyman S\u0131rr\u0131 Efendi<\/b> (1240\/1824-1321\/1903),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">D\u00f6rt sene devam eden Huzur Dersleri mukarrirli\u011fi esn\u00e2s\u0131nda Sultan Abd\u00fclaziz H\u00e2n\u2019\u0131n iradesiyle <i>K\u00e2d\u00ee Beyd\u00e2v\u00ee Tefs\u00eeri<\/i>\u2019nden takrir edilen \u00e2yetlerin tefsirlerini m\u00fcstakillen T\u00fcrk\u00e7e olarak cem, tertib ve telif ederek Sultan\u2019a arz ve takdim etmi\u015ftir.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn110\"><sup><sup>[110]<\/sup><\/sup><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>94. G\u00fcm\u00fclcineli Hasan Hilmi Efendi <\/b>(1251-1321),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Huzur Dersi Takrirleri<\/i> (et-Tevbe 9\/53, 13 varak. Ramazan 1315, 7. meclis olmal\u0131. \u0130stanbul \u00dcnv. Ktp., T\u00fcrk\u00e7e Yazmalar, no: 7332)<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn111\">[111]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>95. Yahya Hilmi b. H\u00fcseyin Kastamon\u00ee<\/b> (1321\u2019den sonra)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>M\u0131sb\u00e2hu\u2019l-ihv\u00e2n li-taharriyat-\u0131 \u00e2yi\u2019l-Kur\u2019\u00e2n,<\/i> \u0130stanbul 1322, Mahmud Bey matbaas\u0131, 319 sayfa. Mu\u2019cem\u00fc\u2019l-m\u00fcfehres t\u00fcr\u00fc bir eser.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>96. H\u00fcseyin R\u0131z\u00e2 Pa\u015fa <\/b>(v.<b> <\/b>1322\/1904),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>\u015eezer\u00e2t\u00fc\u2019l-bey\u00e2n f\u00ee terc\u00fcmeti m\u00fcfredat\u00fc\u2019l-Kur\u2019\u00e2n. <\/i>\u0130tm\u00e2m\u0131na \u00f6mr\u00fc vef\u00e2 etmemi\u015ftir. Matbu de\u011fil.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn112\"><sup><sup>[112]<\/sup><\/sup><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>97. Yakub Han Ka\u015fgar\u00ee,<\/b> (v. 1325\/1907),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Tefs\u00eer-i Kur\u2019\u00e2n<\/i>.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn113\">[113]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>98. \u015eeyhu\u2019l-\u0130slam Muhammed Hasan \u015eekev\u00ee<\/b> (1907-1908 senelerinde Zakafkasya b\u00f6lgesinde \u015eeyh\u00fclislam idi),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Kitabu\u2019l-bey\u00e2n f\u00ee tefs\u00eeri\u2019l-Kur\u2019\u00e2n, <\/i>2 cild. 492+538, 1. bask\u0131 1324\/1907; 2. bask\u0131, Tiflis 1326, \u201cGayret\u201d Matbaas\u0131; 3. bask\u0131, Tebriz 1399\/1979. \u015eekev\u00ee, eserinde bir ciltlik <i>Tefs\u00eer-i Kur\u2019\u00e2n-\u0131 \u015eer\u00eef<\/i> isimli bir eserden bahsetmekte ve onun mu\u2019cizeleri akl\u00eele\u015ftiren \u00eez\u00e2hlar\u0131n\u0131 tenk\u00eed etmektedir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>99. \u015eeyh\u00fc\u2019l-\u0130sl\u00e2m b. Esedullah el-Humeyd\u00ee<\/b> (?),<b><\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>el-\u0130tkan f\u00ee Terc\u00fcmeti\u2019l-Kur\u2019\u00e2n,<\/i> Kazan 1907, Matbaai K\u0131r\u0131miyye, 2 cilt.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>100. <\/b><b>Yusuf Ziy\u00e2\u00fcddin Efendi<\/b> (1277\/1861-1325\u2019ten sonra),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>ed-Del\u00e2il\u00fc\u2019l-muhkeme f\u00ee k\u0131r\u00e2eti Sadd\u0131\u2019l-mu<\/i><i>\u02bb<\/i><i>ceme ve T\u00e2i\u2019l-m\u00fchmele<\/i>, (\u0130lm-i K\u0131r\u00e2at ve Ed\u00e2\u2019ya d\u00e2ir Arap\u00e7a bir ris\u00e2le.); <i>Hayru\u2019l-kel\u00e2m f\u00ee k\u0131r\u00e2eti\u2019n-Nebiyyi Aleyhissel\u00e2m<\/i>, (Arap\u00e7a bir ris\u00e2le); <i>Tecv\u00eed-i Keb\u00eer<\/i>, (Cezer\u00ee ve \u015e\u00e2t\u0131b\u00ee\u2019den cem ve terc\u00fcme edilmi\u015f.)<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn114\"><sup><sup>[114]<\/sup><\/sup><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>101. Tosyav\u00ee \u0130sm\u00e2il Z\u00fchd\u00fc Efendi<\/b> (1326\u2019dan sonra),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Huzur Dersi Takrirleri<\/i> (et-Tevbe 9\/54, 4 varak. Ramazan 1315 olmal\u0131, 8. meclis. \u0130stanbul \u00dcnv. Ktp., T\u00fcrk\u00e7e Yazmalar, no: 7321)<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn115\"><sup><sup>[115]<\/sup><\/sup><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>102. Sinoplu H\u00e2f\u0131z Eb\u00fb Bekir L\u00fbtf\u00ee Efendi<\/b> (1326\u2019dan sonra),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Huzur Dersi Takrirleri<\/i> (el-A\u02bbr\u00e2f 7\/172 [Ahd \u00fc M\u00ees\u00e2k Ris\u00e2lesi], 13 varak. Ramazan 1304. \u0130stanbul \u00dcnv. Ktp., T\u00fcrk\u00e7e Yazmalar, no: 7334)<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn116\"><sup><sup>[116]<\/sup><\/sup><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>103. S\u00e2lih K\u00e2mil Efendi<\/b> (1259\/1843-1326\u2019da teka\u00fcde sevk olundu),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Mecmau Haz\u00e2ini\u2019l-\u011fufr\u00e2n al\u00e2 es\u00e2si\u2019l-Kur\u2019\u00e2n,<\/i> Arap\u00e7a F\u00e2tiha tefsiri.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn117\">[117]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>104. Ali Yekta Efendi <\/b>(v. 1327), (1326-1327 senesinde Huzur Dersleri\u2019nde muhatap olarak bulunmu\u015ftur. Muhammed Es\u2019ad Erbil\u00ee Hazretleri\u2019nin hulef\u00e2s\u0131ndand\u0131r.),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>S\u00fbre-i Rahm\u00e2n Tefs\u00eeri<\/i> (yazma); <i>S\u00fbret\u00fc\u2019l-Beled Tefs\u00eeri<\/i> (yazma).<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn118\"><sup><sup>[118]<\/sup><\/sup><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>105. Muammer Saracz\u00e2de <\/b>(?)<b>,<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Cev\u00e2hiru&#8217;l-irf\u00e2n f\u00ee haz\u00e2ini&#8217;l-Kur&#8217;\u00e2n,<\/i> Dersaadet: Ahmed Saki Bey Matbaas\u0131, 1327, 32 s., 21 cm.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>106. Muhammed Burh\u00e2nedd\u00een<\/b> (1280\/1864-1328\/1910),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>el-Burh\u00e2n\u00fc\u2019l-m\u00fcn\u00eer f\u00ee m\u00e2 c\u00e2e ani\u2019l-ulem\u00e2i f\u00ee s\u00fbreti ve\u2019d-duh\u00e2 fi\u2019t-tefs\u00eer<\/i>, yazma.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn119\">[119]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>107. el-H\u00e2c Muhammed Em\u00een Geredev\u00ee<\/b> (1246-1328\/1830-1910),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Cev\u00e2hiru\u2019l-F\u00e2tihati\u2019\u015f-\u015eer\u00eefe, <\/i>Dersa\u00e2det 1329, Kan\u00e2at Matbaas\u0131, 30 sayfa, T\u00fcrk\u00e7e. M\u00fcellif, m\u00fc\u2019minin, \u00eem\u00e2n\u0131n\u0131 kem\u00e2le erdirebilmek i\u00e7in bilmesi zar\u00fbr\u00ee olan esaslar\u0131 F\u00e2tiha s\u00fbresinden \u00e7\u0131kar\u0131p maddeler h\u00e2linde s\u0131ralam\u0131\u015ft\u0131r. S\u0131k s\u0131k tekrarlanmas\u0131 ve kolay ezberlenebilmesi i\u00e7in de eserini m\u00fccmelen cem etmi\u015ftir.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn120\">[120]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>108. \u015eeyh Hul\u00fbsi Efendiz\u00e2de Abd\u00fclk\u00e2dir R\u00e2\u015fid Efendi<\/b> (1260-1328),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Huzur Dersi Takrirleri<\/i> (et-Tevbe 9\/50-51, 11 varak. Ramazan 1315, 5. meclis. \u0130stanbul \u00dcnv. Ktp., T\u00fcrk\u00e7e Yazmalar, no: 7318)<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn121\"><sup><sup>[121]<\/sup><\/sup><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>109. \u015eeyh \u015euayb \u015eerefedd\u00een Efendi<\/b> (1258\/1842-1329\/1911),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>\u00cez\u00e2hu\u2019l-mer\u00e2m f\u00ee meziyyeti\u2019l-kel\u00e2m<\/i> y\u00e2h\u00fbd <i>\u015eerhu\u2019n-noktati ve\u2019l-kalem<\/i> (yy. ts., 64 s. Osmanl\u0131ca, Millet Ktp., Ali Emiri-\u015eer\u2019iyye, no: 1405. Bu eserin hak\u00eek\u00ee mevz\u00fbu, \u0646\u0653 \u0648\u064e\u0627\u0644\u0652\u0642\u064e\u0644\u064e\u0645\u0650 \u0648\u064e\u0645\u064e\u0627 \u064a\u064e\u0633\u0652\u0637\u064f\u0631\u064f\u0648\u0646\u064e: <i>\u201cN\u00fbn. Kaleme ve yazd\u0131klar\u0131na yem\u00een olsun ki!\u201d<\/i><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn122\"><sup><sup>[122]<\/sup><\/sup><\/a> \u00e2yet-i ker\u00eemesinin tefs\u00eer-i b\u00e2t\u0131nisidir).<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn123\"><sup><sup>[123]<\/sup><\/sup><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>110. G\u00fcm\u00fclcineli Ahmed \u00c2s\u0131m Efendi <\/b>(1252-1329)<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn124\">[124]<\/a>,<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Huzur Dersi Takrirleri <\/i>(el-A\u2019r\u00e2f 7\/14-16, 28, 40-41, 70-71, 96, 109-114, 132-133, 143, 150, 176-178, 189, 205-206; el-Enf\u00e2l 8\/18-20, 30-31, 41, 52, 70; et-Tevbe 9\/6, 19, 32-33, 55-57, 68-69, 84, 97-98, 113-114; Y\u00fbnus 10\/1-2, 32-34, 53-56)<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn125\">[125]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>111. N\u00fbman b. Emir b. Osman (Molla) <\/b>(?),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Tefsir-i N\u00fbm\u00e2n\u00ee Tefsir-i Kur\u2019an-\u0131 Kerim<\/i>, Kazan 1911, 390 sayfa; Helsinki 1959.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>112. Manast\u0131rl\u0131 \u0130sm\u00e2il Hakk\u0131<\/b> (1263\/1846-1330\/1912),<b><\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Tefs\u00eer-i S\u00fbre-i Y\u00e2-S\u00een,<\/i> (\u0130stanbul 1316, Mekteb-i \u015e\u00e2h\u00e2ne Destgah\u0131, 110 sayfa. M\u00fcellif, Mekteb-i M\u00fclkiye-i \u015eahane\u2019de tefs\u00eer m\u00fcderrisi oldu\u011fu devirde bu eserini ders kitab\u0131 olarak haz\u0131rlam\u0131\u015f veya sene sonunda ders notlar\u0131ndan tanzim edilerek bir sonraki sene okutulmak \u00fczere haz\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131r. Kitab\u0131n kapa\u011f\u0131nda \u201cMekteb-i M\u00fclkiye-i \u015e\u00e2h\u00e2ne talebesine mahsus ve matbu\u2019\u0131 mahduttur.\u201d notu bulunmaktad\u0131r.)<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn126\">[126]<\/a>; <i>Tefs\u00eer-i S\u00fbre-i F\u00e2tiha,<\/i> (\u0130smail Hakk\u0131 Man\u00e2st\u0131rl\u0131\u2019n\u0131n Fatiha S\u00fbresi ve vaazlar\u0131nda anlatt\u0131\u011f\u0131 veya makale olarak yazd\u0131\u011f\u0131 di\u011fer m\u00fcteferrik \u00e2yetlerin tefs\u00eerleri S\u0131rat-\u0131 M\u00fcstakim<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn127\"><sup><sup>[127]<\/sup><\/sup><\/a> dergisinde ne\u015fredilmi\u015ftir.); <i>\u015eerh\u00fc\u2019s-sadr ve fed\u00e2il\u00fc Leyleti\u2019l-Kadr,<\/i> (\u0130stanbul 1324, T\u00fcrk\u00e7e, matbu.); <i>Fus\u00fbl\u00fc\u2019t-teys\u00eer, <\/i>(Tefsir us\u00fbl\u00fcne d\u00e2ir.)<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn128\"><sup><sup>[128]<\/sup><\/sup><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>113. Maksud Efendi<\/b> (v. 1330\/1912),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Let\u00e2if\u00fc\u2019t-te\u2019v\u00eel al\u00e2 Env\u00e2ri\u2019t-Tenz\u00eel <\/i>(\u00c2l-i \u0130mr\u00e2n s\u00fbresine kadar).<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn129\">[129]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>114. H\u00fcseyin Avni <\/b>(?)<b>,<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>\u0130\u2019c\u00e2z-\u0131 Kur\u2019\u00e2n ve Hakikat-\u0131 \u0130sl\u00e2m,<\/i> \u0130stanbul: Hukuk Matbaas\u0131, 1330, 48 s., 20 cm.<b><\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>115. Mehmed Zek\u00e2\u00ee bin Mehmed el-Mu\u011flav\u00ee <\/b>(1266\/1851-1330\/1912),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Hediyyet\u00fc\u2019l-esl\u00e2f f\u00ee tefs\u00eeri S\u00fbreti K\u00e2f<\/i>, yazma<i>.<\/i><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn130\"><sup><sup>[130]<\/sup><\/sup><\/a><i><\/i><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>116. Mehmed Efendi<\/b> (1299\/1883-1330\u2019dan sonra), (<b>\u00c7elebiz\u00e2de Mehmed Kem\u00e2leddin<\/b> diye de bilinir),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Matbu olmaya baz\u0131 eserleri yan\u0131nda <i>Beyd\u00e2v\u00ee<\/i> \u00fczerine \u015ferhi vard\u0131r.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn131\">[131]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>117. \u015e\u00fckr\u00fc Pa\u015fa<\/b> (v. 1331\/1912),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Tefs\u00eeru s\u00fbreti\u2019l-F\u00e2tiha<\/i> (Yedi aded enf\u00fcs\u00ee F\u00e2tiha tefs\u00eerini bir araya getirmi\u015ftir).<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn132\"><sup><sup>[132]<\/sup><\/sup><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>118. Mustafa el-V\u00e2iz<\/b> (1263-1331\/1847-1913),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Tefs\u00eeru m\u00fcfred\u00e2ti\u2019l-Kur\u2019\u00e2n. <\/i>(Eser Petersburg\u2019da bulunmaktad\u0131r.); <i>B\u00fcl\u00fb\u011fu\u2019n-n\u00eel fi\u2019l-kel\u00e2mi al\u00e2 \u00e2yeti <b>\u201cVe etimmu\u2019s-s\u0131y\u00e2me ile\u2019l-leyl\u201d<\/b>.<\/i><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn133\">[133]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>119. \u0130stanbullu Hac\u0131 Muhammed Hayri<\/b> (1299-?),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Tefsir-i S\u00fbre-i Y\u00fbnus<\/i>, \u0130stanbul 1331\/1915, 492 sayfa, T\u00fcrk\u00e7e, matb\u00fb.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn134\">[134]<\/a> Ekseriyen <i>Tefsir-i Medarik<\/i>\u2019ten takrir edilmi\u015ftir. Sonunda 16 sayfa <i>Nisa-i M\u00fckerrem\u00e2t <\/i>risalesi vard\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>120. Cem\u00e2l\u00fcdd\u00een el-K\u00e2s\u0131m\u00ee<\/b> (1283-1332),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Meh\u00e2sin\u00fc\u2019t-te\u2019v\u00eel; \u015eerhu\u2019l-Meyd\u00e2niyye fi\u2019t-tecv\u00eed.<\/i><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn135\">[135]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>121. Hoca-z\u00e2de Ahmed Hilmi <\/b>(v. 1914),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Ravzat\u00fc\u2019l-kurr\u00e2 ve T\u00e2r\u00eeh-i Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem. Cer\u00eede-i S\u00fbfiyye<\/i>\u2019nin 62-67 numaral\u0131 say\u0131lar\u0131nda tefrika edilmi\u015f, daha sonra l\u00e2tin harfleriyle ne\u015fredilmi\u015ftir (\u0130stanbul: T\u00fcrk Ne\u015friyat Yurdu, 1959, 54 sayfa).<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn136\"><sup><sup>[136]<\/sup><\/sup><\/a><i><\/i><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>122. S\u00fcleyman Vehb\u00ee Efendi<\/b> (1263-1332),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Had\u00e2iku takr\u00eebi\u2019l-Kur\u2019\u00e2n bi us\u00fbli\u2019s-suveri ve\u2019l-i\u015f\u00e2r\u00e2t, <\/i>(maht\u00fbt); <i>Ris\u00e2let\u00fc fi\u2019r-Ra\u00e2t Fev\u00e2id\u00fc\u2019l-K\u0131r\u00e2at,<\/i> (maht\u00fbt); <i>R\u00fck\u00fc\u00e2t-\u0131 Kur\u2019\u00e2niye,<\/i> (maht\u00fbt); <i>Ris\u00e2le-i R\u00e2iye,<\/i> matbu.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn137\"><sup><sup>[137]<\/sup><\/sup><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>123. Mehmed Hamdi Efendi <\/b>(1248-1332),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>F\u00e2tihat\u00fc\u2019r-Rahm\u00e2n<\/i>. F\u00e2tiha ve Rahm\u00e2n s\u00fbrelerinin \u00f6nce toplu olarak, sonra da a\u00e7\u0131k\u00e7a meziyetlerini beyan eder. Eserleri 1314\u2019te bas\u0131lmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn138\">[138]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>124. Ubeydullah Efgani <\/b>(?)<b>,<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Kavm-i Cedid&#8217;de Salavat Bahsine Mu&#8217;teriz Olanlara Kur&#8217;an-\u0131 Azim\u00fc\u2019\u015f-\u015e\u00e2n\u2019\u0131n \u0130nz\u00e2r ve \u0130ht\u00e2r\u0131,<\/i><b> <\/b>\u0130stanbul: \u015eems Matbaas\u0131, 1332, 14 s., 16 cm.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>125. Ali Haydar b. Hasan Fehmi<\/b> (v. 1333),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Ris\u00e2le f\u00ee tahk\u00eeki kavlihi Te\u00e2l\u00e2: Ve alleme \u00c2demel\u2019-esm\u00e2e,<\/i> yy., ts., 83-84 s. Arap\u00e7a, Millet Ktp., Ali Emiri Arabi, no: 3555.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>126. \u00c2gah \u0130brahim Pa\u015fa <\/b>(v. 1334\/1916),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>el-Ikd\u00fc\u2019l-Cem\u00eel f\u00ee M\u00fcte\u015f\u00e2bihi\u2019t-Tenz\u00eel, <\/i>Mekke-i M\u00fckerreme, 1311.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn139\">[139]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>127. Ahmed Remzi Efendi<\/b> (1287-1335\u2019ten sonra),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>\u0130r\u015f\u00e2d\u00fc\u2019l-k\u00e2r\u00ee f\u00ee mey\u00e2ni\u2019l-k\u00e2i\u2019l-c\u00e2r\u00ee,<\/i> tecvide d\u00e2ir gayr-i matbu.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn140\">[140]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>128. Mehmed Efendi<\/b> (1268\/1851 &#8211; R\u00fbm\u00ee 1335\u2019ten sonra),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Mir\u2019\u00e2t\u00fc\u2019t-Tecv\u00eed<\/i> ve <i>Redd\u00fc\u2019l-Mu<\/i><i>\u02bb<\/i><i>tezile<\/i> isimli iki ris\u00e2le telif etmi\u015ftir.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn141\">[141]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>129. N\u00fbh Efendi<\/b> (1280-1335\u2019ten sonra),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dedesi Hac\u0131 Torun Efendi\u2019nin <i>\u0130\u015f\u00e2r\u00e2t-\u0131 Kur\u2019\u00e2niye<\/i> isimli eseri ikm\u00e2l \u00fczere <i>Rumuz\u00e2t-\u0131 Furk\u00e2niye <\/i>isimli bir ris\u00e2le telif etmi\u015ftir. Matbu de\u011fildir.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn142\">[142]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>130. Bereket-z\u00e2de \u0130sm\u00e2il Hakk\u0131 <\/b>(v. 1267-1336\/1851-1918),<b><\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Env\u00e2r-\u0131 Kur\u2019\u00e2n,<\/i> (\u0130stanbul 1331. Bakara 142\u2019ye kadar tefs\u00eer. Daha evvel <i>S\u0131r\u00e2t-\u0131 M\u00fcstak\u00eem<\/i> ve <i>Kelime-i Tayyibe<\/i> dergilerinde tefrika edildi.); <i>Nec\u00e2ib-i Kur\u2019\u00e2niye, <\/i>(\u0130stanbul 1331, 441 sayfa. Daha evvel <i>S\u0131r\u00e2t-\u0131 M\u00fcstak\u00eem<\/i>\u2019de tefrika edildi. <i>S\u0131rat-\u0131 M\u00fcstakim<\/i> [1324], 1\/2, 23-26; 1\/3, 38-40; 1\/4, 54-55; 1\/6, 85-88; 1\/7, 98; 1\/8, 114-116; 1\/9, 131-133; 1\/10, 148-149; 1\/12, 178-179; 1\/13, 194-196; 1\/14, 211, 212; 1\/15, 227-228; 1\/20, 307-309; 1\/21, 321-323; II\/27, 3-6; II\/28, 18-20; II\/37, 163-165; II\/33, 98-100.)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>131. E\u011finli Muhammed Hul\u00fbsi Efendi <\/b>(1262-1336),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>\u00c2y\u00e2t-\u0131 Kur\u2019\u00e2niye\u2019den Baz\u0131 Nasihatler, <\/i>(maht\u00fbt); <i>Hav\u00e2s-\u0131 S\u00fcver-i Furk\u00e2niyye,<\/i> (maht\u00fbt); <i>Huzur Dersleri\u2019nde tesbit etti\u011fi notlar. <\/i>(Muhatapl\u0131\u011f\u0131 esn\u00e2s\u0131nda takrir olunan \u00e2yetlerin tefsir ve \u00eez\u00e2h\u0131n\u0131 h\u00e2v\u00ee sual ve cevab\u0131 muhtevi el yaz\u0131lar\u0131: \u0130sti\u00e2ze, el-Enf\u00e2l 8\/11-13, 30, 40, 50-51, 66; et-Tevbe 9\/1-2, 11-12, 25-26, 36, 47, 58-59, 70-71, 85-87, 99-101, 115-117; Y\u00fbnus 10\/1-2, 16-18, 32-33, 53-56, 71-74, 93-95; H\u00fbd 11\/1-4, 20-24, 41-43, 66-68, 87-90, 116-119; Y\u00fbsuf 12\/21)<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn143\"><sup><sup>[143]<\/sup><\/sup><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>132. Mehmed \u015e\u00fckr\u00fc Efendi<\/b> (v. 1336),<b><\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Umdet\u00fc\u2019n-nes\u00e2y\u0131h,<\/i> \u0130stanbul 1292. Muteber tefsirlere istinaden telif edilmi\u015f K\u00e2f S\u00fbresi tefsiridir.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn144\">[144]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>133. \u00d6mer Ziy\u00e2\u00fcdd\u00een Da\u011fistan\u00ee<\/b> (1266\/1851-1337),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>et-Tesh\u00eel\u00e2t\u00fc\u2019l-at\u0131re fi\u2019l-k\u0131r\u00e2\u00e2ti\u2019l-a\u015fere<\/i>, (yy. 1304, 100 s. S\u00fcleymaniye Ktp., Hasib Efendi, no: 7.); <i>\u00c2d\u00e2bu\u2019l-Kur\u2019\u00e2n<\/i>, (\u0130stanbul: Matbaa-i Osmaniye, 1326, 31 s. 20 cm.); <i>Tecv\u00eed-i Um\u00fbm\u00ee<\/i>, (1293\u2019te Me\u015f\u00eehat\u2019a takdim etti\u011fi bu eserle takdire mazhar olarak ta\u015fra ru\u00fbsuna n\u00e2il olmu\u015ftur.)<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn145\"><sup><sup>[145]<\/sup><\/sup><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>134. Gazi Ahmed Muhtar Pa\u015fa<\/b> (v. 1337),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Ser\u00e2iru\u2019l-Kur\u2019\u00e2n f\u00ee tekv\u00eeni ve ifn\u00e2i ve i\u00e2deti\u2019l-ekv\u00e2n,<\/i> \u0130stanbul 1336, T\u00fcrk\u00e7e, 87 sayfa. Bir n\u00fcshas\u0131 S\u00fcleymaniye Ktp., \u0130zmirli \u0130. Hakk\u0131, no: 166\/2\u2019de mevcuttur.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn146\"><sup><sup>[146]<\/sup><\/sup><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>135. T\u00e2hir el-Cez\u00e2ir\u00ee<\/b> (1268-1338),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Tefs\u00eeru\u2019l-Kur\u2019\u00e2n,<\/i> Yazma b\u00fcy\u00fck bir eserdir.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn147\">[147]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>136. Tikve\u015fli el-H\u00e2c H\u00e2f\u0131z Y\u00fbsuf Ziy\u00e2eddin Efendi <\/b>(15 \u015eaban 1245\/1829 &#8211; 22 Safer 1339\/1921), (\u201c<b>Re\u00ees\u00fc\u2019l-ulem\u00e2<\/b>\u201d diye bilinir. Pek \u00e7ok \u00e2lim yeti\u015ftirmi\u015ftir. Ahmed Ziy\u00e2eddin G\u00fcm\u00fc\u015fh\u00e2nev\u00ee\u2019ye intis\u00e2b etmi\u015ftir.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn148\"><sup><sup>[148]<\/sup><\/sup><\/a> 1282\u2019de Huzur Dersleri\u2019ne muh\u00e2tab tayin edilmi\u015f, 1291\u2019de mukarrirli\u011fe y\u00fckselmi\u015ftir. 1326\u2019ya kadar uzun seneler \u201cHuzur Dersleri\u201d mukarrirli\u011finde bulunmu\u015ftur.),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Huzur Dersi Takrirleri<\/i> (el-A\u2019r\u00e2f 7\/68-69, 9 varak, Ramazan 1296, 3. meclis; el-A\u2019r\u00e2f 7\/152-153; el-Enf\u00e2l 8\/72; et-Tevbe 9\/44-46. \u0130stanbul \u00dcnv. Ktp., T\u00fcrk\u00e7e Yazmalar, no: 4167, 7333)<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn149\"><sup><sup>[149]<\/sup><\/sup><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>137. Cebb\u00e2rz\u00e2de \u00c2rif Bey <\/b>(1244\/1828-1339\/1921),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Kit\u00e2bu\u2019l-hak\u00e2y\u0131k<\/i> (Tefs\u00eer, f\u0131k\u0131h ve ser\u00e2ir-i Kur\u2019\u00e2niyyeye d\u00e2ir d\u00f6rt cildlik bir eserdir).<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn150\"><sup><sup>[150]<\/sup><\/sup><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>138. \u015eeyh\u00fclisl\u00e2m M\u00fbs\u00e2 K\u00e2z\u0131m Efendi<\/b> (1275-1339),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Safvet\u00fc\u2019l-bey\u00e2n f\u00ee tefs\u00eeri\u2019l-Kur\u2019\u00e2n <\/i>(\u0130stanbul: Matbaa-i \u00c2mire, 1336. Bakara s\u00fbresinin 73. \u00e2yet-i ker\u00eemesine kadar gelen T\u00fcrk\u00e7e bir tefs\u00eerdir. Yeri geldik\u00e7e tasavvuf\u00ee m\u00fct\u00e2laalar dercedilmi\u015ftir); <i>S\u00fbre-i \u0130hl\u00e2s ve Al\u00e2k Tefs\u00eeri <\/i>(\u0130stanbul 1334\/1918, 16 s. T\u00fcrk\u00e7e); <i>S\u00fbre-i En\u2019\u00e2m\u2019a kadar T\u00fcrk\u00e7e bir tefs\u00eer <\/i>(M\u00fcellif takr\u00eer etmi\u015f, Ahmed Midhat Efendi zabt ve tesb\u00eet etmi\u015ftir. T\u00fcrk\u00e7e selis ifadeli bir tefs\u00eer imi\u015f ancak nerede oldu\u011fu bilinmiyor).<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn151\">[151]<\/a><i><\/i><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>139. \u00d6mer Fuad bin Mustafa el-K\u0131r\u00eem\u00ee<\/b> (v. 1340\/1921\u2019den sonra),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Tefs\u00eeru\u2019l-\u00e2yet <\/i><b>\u201cKul innem\u00e2 harrama Rabbiye\u2019l-fav\u00e2hi\u015fe\u2026\u201d<\/b>, T\u00fcrk\u00e7e. 29 R. Evvel 1340\/1921 tarihinde \u0130stanbul\u2019da yaz\u0131lm\u0131\u015f, 142 s., 71 vr., 19 sat\u0131r. Eser A\u02bbraf S\u00fbresi\u2019nin 33. \u00e2yetinin geni\u015f bir tefsiridir. \u0130lm-i Kel\u00e2m, Ak\u00e2id, Tasavvuf, \u0130lm-i R\u00fbh, Hikmet, Tarih cihetinden tahlil edilmi\u015ftir. M\u00fcellif hatt\u0131 olan tefsir, D\u00e2ru\u2019l-Hil\u00e2feti\u2019l-\u00c2liye Medrese-i S\u00fcleymaniye, Kelam ve Felsefe \u015eubesi son s\u0131n\u0131f mezunuyet tezidir. Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 Ktp., Yaz. D. no: 669.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn152\">[152]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>140. \u015eeyh Muhammed Sa\u00eed Efendi<\/b> (1277\/1860-1340\/1922). (Nak\u015fiyye-i H\u00e2lidiyye\u2019dendir. \u0130stanbul V\u00e2lide C\u00e2mii\u2019nde <i>Beyd\u00e2v\u00ee Tefs\u00eeri<\/i>\u2019ni ezberden okutarak dersler vermi\u015ftir. \u0130stanbul ulem\u00e2s\u0131 irfan\u0131na ve beyan\u0131na meftun olmu\u015flard\u0131r.),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>el-Kavl\u00fc\u2019l-cel\u00eel f\u00ee m\u00fc\u015fkil\u00e2ti <b>Env\u00e2ri\u2019t-Tenz\u00eel<\/b><\/i>. <i>Beyd\u00e2v\u00ee Tefs\u00eeri<\/i>\u2019ndeki m\u00fc\u015fkil\u00e2t-\u0131 hak\u00e2y\u0131k\u0131 hall v\u00e2d\u00eesinde yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn153\">[153]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>141. Kastamonulu Ball\u0131kl\u0131z\u00e2de \u015eeyh Ahmed M\u00e2hir Efendi <\/b>(1860-1922),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>el-F\u00e2tiha f\u00ee tefs\u00eeri\u20191-F\u00e2tiha,<\/i> (M\u00fcellifin tefsir dersi notlar\u0131ndan ibaret olup bas\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r, \u0130stanbul 1331, \u0130stanbul Hukuk Matbaas\u0131, 69 sayfa.); <i>Mu\u2019ciz\u00e2t-\u0131 Kur\u2019\u00e2niyye,<\/i> (Kita\u00adb\u0131n birinci k\u0131sm\u0131, m\u00fcellifin 1324-1325 (1908-1909) senelerinde gazetelerde ne\u015fredilmi\u015f makalelerinden meydana gel\u00admi\u015f olup 1328\u2019de \u0130stanbul\u2019da bas\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r, 280 sayfad\u0131r. Aziz Demircio\u011flu\u2019nun hus\u00fbs\u00ee k\u00fct\u00fcp\u00adhanesinde bulunan m\u00fcellif hatt\u0131yla 278 sayfa olan ikinci k\u0131sm\u0131 ise hen\u00fcz bas\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r.)<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn154\">[154]<\/a>; <i>Tefs\u00eeru\u2019l-Kur\u2019\u00e2n, <\/i>(\u015eeyh Ahmed M\u00e2hir Efendi, Meclis\u2019te yapt\u0131\u011f\u0131 bir konu\u015fmada bu eserinden bahisle \u015f\u00f6yle der:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201cMaatteess\u00fcf baz\u0131 zev\u00e2t da \u00abdine hizmet ediyoruz\u00bb diye tefsir yap\u0131yor. Ben T\u00fcrk\u00e7e tefsirleri g\u00f6rd\u00fcm. Onbe\u015f seneden beri de tefsirle i\u015ftigal ediyorum. Bug\u00fcn 19 c\u00fcz\u2019\u00fcn\u00fc de yazd\u0131m; 11 c\u00fcz\u2019\u00fc kald\u0131. Benim bu tahkikat\u0131ma g\u00f6re <i>Mev\u00e2kib<\/i>\u2019de pek\u00e7ok yanl\u0131\u015flar vard\u0131r\u2026\u201d)<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn155\">[155]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>142. \u0130stanb\u00fbl\u00ee Muhammed Es<\/b><b>\u02bb<\/b><b>ad Efendi<\/b> (v. 1341\/1922),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Huzur Dersi Takrirleri<\/i> (Y\u00fbnus 10\/47; el-M\u00fclk 67\/25; el-A\u02bbr\u00e2f 7\/188, 8 varak. Ramazan 1323, 7. meclis. \u0130stanbul \u00dcnv. Ktp., T\u00fcrk\u00e7e Yazmalar, no: 7316)<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn156\"><sup><sup>[156]<\/sup><\/sup><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>143. Mehmed Halid <\/b>(?)<b>,<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Kur&#8217;an Muallimi,<\/i> \u0130stanbul: Matbaa-i \u00c2mire, 1341, 68 s. Tecvid\u2019e d\u00e2ir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>144. Seyyid S\u00fcleyman el-H\u00fcseyni <\/b>(?)<b>,<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Z\u00fcbdet\u00fc\u2019l-Beyan f\u00ee Tefsiri\u2019l-Kur\u2019an: Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Kerim\u2019in Terc\u00fcme ve Tefsiri, <\/i>\u0130stanbul: Amedi Matbaas\u0131, 1340\/1342. 16, 7 s. ; 22 cm. 1. c\u00fcz.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>145. Ahmed Bahaedd\u00een Efendi <\/b>(1289\/1872-1342\/1923),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Ve\u2019d-Duh\u00e2\u2019dan a\u015fa\u011f\u0131 s\u00fcver-i Kur\u2019\u00e2niyye \u00fczerine tefs\u00eer<\/i> (Muhtelif tefs\u00eerlerden derleyip telhis ederek kaleme alm\u0131\u015ft\u0131r).<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn157\"><sup><sup>[157]<\/sup><\/sup><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>146. \u00c7erke\u015f\u00ee Y\u00fbsuf S\u0131dd\u00eek bin Abdurrahman <\/b>(v. 1342\/1923\u2019den sonra),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Tefs\u00eeru n\u00fbrin al\u00e2 n\u00fbr,<\/i> yy. ts.<i> <\/i>(\u0130\u015f\u00e2r\u00ee ve dirayet a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 bir tefsirdir. S\u00fcleymaniye Ktp., Nuri Arlasez, no: 194-221).<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn158\"><sup><sup>[158]<\/sup><\/sup><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>147. Ahmed Nazm\u00ee Efendi <\/b>(1342),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Bursev\u00ee Tefs\u00eeri<\/i>\u2019nden Bakara, Y\u00fbsuf, Y\u00e2s\u00een, Nebe, Rahm\u00e2n s\u00fbrelerini terc\u00fcme etmi\u015ftir. Tic\u00e2ret yapmak, a\u011fa\u00e7 dikmek ve hayvan yeti\u015ftirmek gibi muhtelif mevzularda eserler vermi\u015ftir.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn159\">[159]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>148. Debreli Vildan F\u00e2ik Efendi<\/b> (1269-1343\/1853-1924),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Tefs\u00eer-i S\u00fbre-i K\u00e2f, <\/i>matb\u00fb de\u011fil. (Hac\u0131 Selim A\u011fa Ktp., H\u00fcdai Efendi, no: 129); <i>el-Mev\u00e2iz\u00fc\u2019l-his\u00e2n f\u00ee m\u00e2 kurrire beyne yedeyi\u2019s-sult\u00e2n, <\/i>(Dersa\u00e2det 1330, Matbaa-i Hayriye, 80 sayfa. Sultan Mehmed Re\u015f\u00e2d devrinde Huzur Dersleri\u2019nin yedinci\u00adsine mukarrir olarak kat\u0131lan Vildan F\u00e2ik Efendi, d\u00f6rt dersin takrir ve m\u00fczakere\u00adlerini kitap haline getirmi\u015ftir.)<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn160\">[160]<\/a>; <i>\u00c2yet Tefs\u00eeri,<\/i> maht\u00fbt (S\u00fcleymaniye Ktp., Yazma Ba\u011f\u0131\u015flar, no: 65); <i>Ris\u00e2le f\u00ee tefsiri kavlihi te\u00e2l\u00e2: <\/i><b>\u201c\u0130nnall\u00e2he ye\u2019m\u00fcru bi\u2019l-adl\u2026\u201d<\/b>, (Hac\u0131 Selim A\u011fa Ktp., H\u00fcdayi Efendi, no: 125, 1b-8b)<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn161\">[161]<\/a>; <i>Tavd\u00eehu\u2019l-m\u00fcbhem\u00e2t f\u00ee m\u00e2 verade fi\u2019l-Kur\u2019\u00e2ni mine\u2019l-kelim\u00e2t,<\/i> matb\u00fb de\u011fil. (Hac\u0131 Selim A\u011fa Ktp., H\u00fcdayi Efendi, no: 125); <i>Teby\u00een\u00fc\u2019l-edev\u00e2t f\u00ee m\u00e2 verade fi\u2019l-Kur\u2019\u00e2ni mine\u2019l-kelim\u00e2t, <\/i>T\u00fcrk\u00e7e, 14 varak, matb\u00fb de\u011fil, (Hac\u0131 Selim A\u011fa, H\u00fcdayi Efendi, no: 123); <i>el-M\u00fcltek\u00e2t f\u00ee us\u00fbli\u2019t-tefs\u00eer <\/i>Arap\u00e7a 34 varak, matb\u00fb de\u011fil, (Hac\u0131 Selim A\u011fa, H\u00fcdayi Efendi, no: 126)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>149. Bursal\u0131 Mehmet Tahir<\/b> (v. 1343\/1925),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>\u0130lm-i tefsir ve m\u00fcfred\u00e2t-\u0131 Kur\u2019\u00e2n\u2019a d\u00e2ir malum\u00e2t-\u0131 icm\u00e2liye <\/i>(1318, 33 vr., T\u00fcrk\u00e7e)<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn162\"><sup><sup>[162]<\/sup><\/sup><\/a>;<i> Del\u00eel\u00fc\u2019t-tef\u00e2s\u00eer <\/i>(\u0130stanbul: Hil\u00e2l Matbaas\u0131, 1324\/1906, T\u00fcrk\u00e7e).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>150. Ahmed H\u00fcs\u00e2meddin Da\u011fist\u00e2n\u00ee <\/b>(v. 1925),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>es-Sohbet\u00fc\u2019l-Melei\u2019l-A\u2019l\u00e2 f\u00ee tefs\u00eeri Abese ve tevell\u00e2 <\/i>(\u0130stanbul 1328); <i>R\u00fbhu\u2019l-hikem f\u00ee tefs\u00eeri kelimeti Meryem <\/i>(\u0130zmir 1332); <i>Huccet\u00fc\u2019l-hucec f\u00ee tefs\u00eeri s\u00fbreti\u2019l-Hac <\/i>(\u0130zmir 1332); <i>Burh\u00e2n\u00fc\u2019l-asfiy\u00e2 f\u00ee tefs\u00eeri s\u00fbreti\u2019l-Enbiy\u00e2 <\/i>(\u0130zmir 1332);<i> Hikmet\u00fc\u2019l-env\u00e2r f\u00ee tefs\u00eeri Kehfi\u2019l-esr\u00e2r <\/i>(\u0130zmir 1332); <i>N\u00fbru\u2019l-esr\u00e2r f\u00ee tefs\u00eeri s\u00fbret-i T\u00e2h\u00e2 <\/i>(\u0130zmir 1332); <i>Esr\u00e2r <\/i>(\u0130stanbul 1339. M\u00fcellifin <i>Vec\u00eezet\u00fc\u2019l-hur\u00fbf al\u00e2 men\u00e2t\u0131k\u0131\u2019s-s\u00fcver<\/i> isimli Arap\u00e7a eserinin Amme c\u00fcz\u00fcne \u00e2it baz\u0131 k\u0131s\u0131mlar\u0131n\u0131n terc\u00fcmesidir); <i>Edv\u00e2ru\u2019l-\u00e2lem <\/i>(M\u00fcellifin evinde \u00e7\u0131kan yang\u0131ndan kurtar\u0131lan Fel\u00e2k ve N\u00e2s s\u00fbrelerine \u00e2it k\u0131s\u0131mlard\u0131r. M\u00fcellifin o\u011flu K\u00e2z\u0131m \u00d6zt\u00fcrk taraf\u0131ndan <i>Edv\u00e2r-\u0131 \u00c2lem\u2019den Baz\u0131 Par\u00e7alar<\/i> ismiyle ne\u015fredilmi\u015ftir); <i>Mez\u00e2hiru\u2019l-v\u00fcc\u00fbd al\u00e2 men\u00e2biri\u2019\u015f-\u015f\u00fch\u00fbd <\/i>(\u0130stanbul 1340. Eserin ikinci cildi Kehf, \u0130sr\u00e2, Nebe\u2019 ve M\u00fclk s\u00fbrelerinin tefs\u00eeridir. K\u00e2z\u0131m \u00d6zt\u00fcrk taraf\u0131ndan g\u00fcn\u00fcm\u00fcz T\u00fcrk\u00e7esiyle, <i>Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131n 20. Asra G\u00f6re Anlam\u0131<\/i> ismiyle ne\u015fredilmi\u015ftir: Ankara 1974, 1976); <i>Mev\u00e2rid\u00fc\u2019t-Tenz\u00eel f\u00ee tercemeti Kur\u2019\u00e2ni\u2019l-Cel\u00eel <\/i>(Tefs\u00eerdir).<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn163\"><sup><sup>[163]<\/sup><\/sup><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>151. Bergamal\u0131 Ahmed Cevdet Efendi<\/b> (1289-1344\/1872-1926),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Tefs\u00eer Tarihi, <\/i>(1927 tarihinde Ahmed K\u00e2mil Matbaas\u0131nda bas\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.); <i>Tefs\u00eer-i \u015eer\u00eef, <\/i>(D\u00e2ru\u2019l-F\u00fcn\u00fbn Matbaas\u0131 1340\/1924, 160 sayfa.); <i>Tefs\u00eer-i s\u00fbre-i Hucur\u00e2t<\/i>, (\u0130stanbul 1341\/1923, D\u00e2ru\u2019l-f\u00fcn\u00fbn matbaas\u0131. [D\u00e2ru\u2019l-f\u00fcn\u00fbn il\u00e2hiy\u00e2t ders notlar\u0131], 64 sayfa.)<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn164\">[164]<\/a>; <i>S\u00fbret\u00fc\u2019s-Saff Tefs\u00eeri,<\/i> (\u0130stanbul 1341\/1925, D\u00e2ru\u2019l-f\u00fcn\u00fbn matbaas\u0131, 16 sayfa.); <i>Tavz\u00eeh-i M\u00fcte\u015f\u00e2bih\u00e2t, <\/i>(Bir k\u0131sm\u0131 Mihr\u00e2b Mecmuas\u0131\u2019nda ibaresi tasarruf edilerek dercedilmi\u015f ise de m\u00fcellif tasarrufa r\u00e2z\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131ndan n\u00e2tamam kalm\u0131\u015ft\u0131r.)<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn165\">[165]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>152. Midhat Behari <\/b>(?)<b>,<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>R\u00fbh-i Kur\u2019\u00e2n\u2019dan Bir Sahife-i N\u00fbr,<\/i> \u0130stanbul: Ma\u2019rifet Matbaas\u0131, 1926, 40 s., 24 cm.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>153. \u015eeyh Muhammed Elif Efendi <\/b>(v. 1345\/1927),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>ed-D\u00fcrru\u2019l-mens\u00fbr f\u00ee h\u0131z\u00e2neti esr\u00e2ri\u2019n-N\u00fbr, <\/i>(Arap\u00e7a tefs\u00eer.); <i>en-N\u00fbru\u2019l-furk\u00e2n f\u00ee l\u00fcgati\u2019l-Furk\u00e2n.<\/i><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn166\">[166]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>154. Ahmed M\u00fcnib Efendi <\/b>(1275-?),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Kav\u00e2id\u00fc\u2019l-Kur\u2019\u00e2n, <\/i>(maht\u00fbt); <i>Terceme-i \u0130hl\u00e2s-\u0131 \u015eer\u00eef,<\/i> (maht\u00fbt); <i>Has\u00e2isu \u0130hl\u00e2s-\u0131 \u015eer\u00eef,<\/i> (maht\u00fbt); <i>Y\u00e2dig\u00e2r-\u0131 Tuhfet\u00fc\u2019l-Furk\u00e2n,<\/i> (maht\u00fbt).<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn167\"><sup><sup>[167]<\/sup><\/sup><\/a><i><\/i><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>155. Osman-z\u00e2de H\u00fcseyin Vass\u00e2f<\/b>, (1289\/1872-1348\/1929),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Esr\u00e2r-\u0131 Kur\u2019\u00e2niyeden Bir Nebze -R\u00fbhu\u2019l-bey\u00e2n\u2019dan Y\u00e2s\u00een-i \u015eer\u00eef Tec\u00fcmesi-<\/i> (Ahmed Nazm\u00ee Efendi ile birlikte. Telif: 1320, 380 vr. T\u00fcrk\u00e7e. S\u00fcleymaniye Ktp., Yazma Ba\u011f\u0131\u015flar, no: 2312)<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn168\"><sup><sup>[168]<\/sup><\/sup><\/a>; <i>G\u00fcldeste-i Hak\u00eekat<\/i> (<i>R\u00fbhu\u2019l-bey\u00e2n<\/i>\u2019dan<i> <\/i>iki c\u00fcz\u00fcn terc\u00fcmesi. Ahmed Nazm\u00ee Efendi ile birlikte).<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn169\"><sup><sup>[169]<\/sup><\/sup><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>156. Muhammed Es\u2019ad Erbil\u00ee<\/b>, (1847-1931), (Nak\u015f\u00ee-H\u00e2lid\u00ee ve K\u00e2dir\u00ee me\u015f\u00e2y\u0131h\u0131ndand\u0131r.),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>F\u00e2tiha-i \u015fer\u00eefe terc\u00fcmesi<\/i> (\u0130stanbul: Mahmud Bey Matbaas\u0131, 1327\/1911, 8 s. Ayr\u0131ca <i>Ris\u00e2le-i Es\u2019adiyye<\/i> ile birlikte \u0130stanbul\u2019da 1986 senesinde sadele\u015ftirilerek ne\u015fredilmi\u015ftir)<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn170\"><sup><sup>[170]<\/sup><\/sup><\/a>; <i>Ris\u00e2le-i Es\u2019adiyye<\/i> ve <i>Mekt\u00fbb\u00e2t<\/i> isimli eserlerinde de pek \u00e7ok \u00e2yet-i kerimeyi tefs\u00eer etmi\u015ftir. Es\u2019ad Efendi Hazretleri, hemen her mektubunda mutlaka bir veya birka\u00e7 \u00e2yet-i kerimeyi \u00eez\u00e2h etmi\u015ftir. Mesel\u00e2 4, 5 ve 97. mektublarda Had\u00eed S\u00fbresi hakk\u0131nda baz\u0131 \u00eezahlar yap\u0131p faziletinden bahsederek tefs\u00eerinin geni\u015f\u00e7e m\u00fct\u00e2laa edilmesini tavsiye eder. Muhammed Es\u2019ad Efendi\u2019nin F\u00e2tiha tefsiri, di\u011fer eserlerindeki \u00e2yet tefs\u00eerleri ve de\u011ferlendirmeleriyle al\u00e2kal\u0131 geni\u015f bir \u00e7al\u0131\u015fma yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn171\"><sup><sup>[171]<\/sup><\/sup><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>157. S\u00fcleyman S\u0131rr\u0131 Efendi<\/b> (1855-1931),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Esb\u00e2b\u00fc\u2019l-fel\u00e2h<\/i>, Tefs\u00eere d\u00e2ir Arap\u00e7a bir eser.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn172\"><sup><sup>[172]<\/sup><\/sup><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>158. H\u00fcseyin K\u00e2z\u0131m Kadri<\/b> (1870-1934),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>N\u00fbru\u2019l-bey\u00e2n, <\/i>(Matbaa-i \u00c2mire 1340, Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem terc\u00fcmesi.); <i>Tefs\u00eer-i S\u00fbre-i M\u00fclk, <\/i>(mealin sonunda ne\u015fredilmi\u015ftir.)<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn173\">[173]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>159. Mehmed \u00c2kif Ersoy <\/b>(1290\/1873-1936),<b><\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Asr S\u00fbre-i Cel\u00eelesinin Tefs\u00eeri, <\/i>(Muhammed Abduh\u2019tan terc\u00fcme.); <i>Seb\u00eel\u00fcrre\u015f\u00e2d<\/i>\u2019daki tefsir yaz\u0131lar\u0131. (Bu yaz\u0131lar\u0131 \u015fu eserde toplu olarak bulmak m\u00fcmk\u00fcn: Abd\u00fclkerim Abd\u00fclkadiro\u011flu, <i>Mehmed \u00c2kif\u2019in Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem\u2019i Tefs\u00eeri,<\/i> Ankara 1992); <i>Kur\u2019\u00e2n Meali<\/i> (M\u00fctercimin vasiyeti \u00fczerine yak\u0131lan mealin, daha \u00f6nce kopya edilen ilk on c\u00fcz\u00fc 2012 senesinde \u0130stanbul\u2019da Recep \u015eent\u00fcrk ve A. C\u00fcneyd K\u00f6ksal taraf\u0131ndan ne\u015fredilmi\u015ftir.)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>160. Milasl\u0131 \u0130smail Hakk\u0131<\/b> (1870-1938),<b><\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Kur\u2019\u00e2n Terc\u00fcme Edilebilir mi?; F\u00e2tiha Terc\u00fcme ve Tefs\u00eeri, <\/i>(Bu iki eser 1335\u2019te Hukuk Matbaas\u0131\u2019nda tab edilmi\u015ftir.)<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn174\">[174]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>161. Serbest-z\u00e2de Ahmed Hamdi <\/b>(1864-1939),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Terc\u00fcm\u00e2n-\u0131 Kur\u2019\u00e2n Tefs\u00eeru K\u00e2d\u00ee Beyd\u00e2v\u00ee. <\/i>Beyd\u00e2v\u00ee tefsirinin \u015ferh ve terc\u00fcmesi mahiyetinde yedi ciltten olu\u015fan ve o\u011flu S\u00fcreyya Serbest\u2019in hus\u00fbs\u00ee k\u00fct\u00fcphanesinde yazma ha\u00adlinde bulunan bu eserin ilk \u00fc\u00e7 cildi (En\u2019\u00e2m s\u00fbresinin sonuna kadar) temize \u00e7ekilmi\u015f, di\u011fer ciltleri ise m\u00fcsvedde ha\u00adlindedir. Eserin sonunda m\u00fcellifin oto\u00adbiyografisi de yer almaktad\u0131r.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn175\"><sup><sup>[175]<\/sup><\/sup><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>162. Hoca R\u00e2sim Efendi <\/b>(1880-1939),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem\u2019in T\u00fcrk\u00e7e Terc\u00fcmesi,<\/i> matbu de\u011fil.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn176\"><sup><sup>[176]<\/sup><\/sup><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>163. M\u00eer Muhammed Ker\u00eem Necel el-H\u00e2c M\u00eer Ca\u2019fer el-Alev\u00ee el-H\u00fcseyn\u00ee el-M\u00fbsev\u00ee el-B\u00e2k\u00fcv\u00ee <\/b>(1853-1939),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Ke\u015ffu\u2019l-Hak\u00e2ik an n\u00fcketi\u2019l-\u00e2y\u00e2ti ve\u2019d-dek\u00e2ik,<\/i> (T\u00fcrk Azarbaycan dilinde), 3 cilt, Bak\u00fc 1322\/1904. \u0130kinci bask\u0131s\u0131: Tebriz 1373.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>164. S\u00fcleyman Tevfik el-H\u00fcseyni <\/b>(v. 1939),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Tafs\u00eelu\u2019l-Bey\u00e2n f\u00ee Tefs\u00eeri\u2019l-Kur\u2019\u00e2n<\/i>, \u0130stanbul 1325. Matbaa-i \u00c2mire; <i>Terc\u00fcme-i \u015eer\u00eefe T\u00fcrk\u00e7e Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem<\/i> (<i>M\u00fclahhas Tafs\u00eel\u00fc\u2019l-Bey\u00e2n<\/i>), \u0130stanbul 1344\/1926.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>165. Elmal\u0131l\u0131 Muhammed Hamdi Yaz\u0131r, <\/b>(1878-1942),<b><\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Hak D\u00eeni Kur\u2019\u00e2n Dili &#8211; Yeni Mealli T\u00fcrk\u00e7e Tefsir, <\/i>\u0130stanbul 1935-1939.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>166. Mu\u011flal\u0131 Ali R\u0131z\u00e2 Efendi <\/b>(1277\/1861-1943), (1334\/1915 senesinde Huzur Dersleri\u2019ne mukarrir olarak i\u015ftirak etmi\u015f ve bu vaz\u00eefesine \u00fc\u00e7 sene devam etmi\u015ftir.),<b><\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Takr\u00eeru\u2019l-beyyin\u00e2t f\u00ee tefs\u00eeri sitti mine\u2019l-\u00e2y\u00e2t,<\/i> (Arap\u00e7a, mahtut); <i>Tahr\u00eeru\u2019l-kavli\u2019l-enfa\u2019 f\u00ee tefs\u00eeri\u2019l-\u00e2y\u00e2ti\u2019l-erba\u2019, <\/i>(Arap\u00e7a, mahtut).<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn177\">[177]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>167. Tavasl\u0131 H\u00e2f\u0131z Hasan Efendi <\/b>(1281\/1864-1945),<b><\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Cem\u2019u \u00e2y\u00e2ti\u2019l-m\u00fcte\u015f\u00e2bih\u00e2t elif-b\u00e2iyyen, <\/i>yazma.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn178\">[178]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>168. \u015eerafeddin<\/b> (v. 1367\/1947),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Tarih-i Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Kerim,<\/i> \u0130stanbul: Kader Matbaas\u0131, 1331, 45 s.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>169. Konyal\u0131 Mehmed Vehb\u00ee Efendi <\/b>(v. 1949),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>H\u00fcl\u00e2sat\u00fc\u2019l-Bey\u00e2n,<\/i> \u0130stanbul, 1339-1341; <i>Ahk\u00e2m-\u0131 Kur\u2019\u00e2niye,<\/i> \u0130stanbul 1922.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>170. Ahmed Nazmi T\u00fcre<\/b> (1876-1950),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Mecmuat\u00fc\u2019t-tef\u00e2sir,<\/i> Arap\u00e7a-T\u00fcrk\u00e7e, muhtelif tefsirlerden nakiller yap\u0131lm\u0131\u015f. (\u0130stanbul B\u00fcy\u00fck \u015eehir Belediyesi Kitapl\u0131\u011f\u0131, Osman N. Ergin Yazmalar\u0131, no: 66-22 ile 66-31 aras\u0131)<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn179\"><sup><sup>[179]<\/sup><\/sup><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>171. Ahmed Hamdi Akseki<\/b> (1887-1951),<b><\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Ve\u2019l-Asr S\u00fbresi Tefs\u00eeri, <\/i>\u0130stanbul 1346\/1928. Daha sonra Ertu\u011frul \u00d6zalp taraf\u0131ndan sadele\u015ftirilerek ne\u015fredilmi\u015ftir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>172. T\u00e2hiru\u2019l-Mevlev\u00ee <\/b>(1284\/1877-1951),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Terc\u00fcme-i Tefs\u00eer-i H\u00fcseyn\u00ee <\/i>(H\u00fcseyin V\u00e2iz-i Sebzev\u00e2r\u00ee\u2019nin tefs\u00eerinin Bakara s\u00fbresi sonlar\u0131na kadar terc\u00fcmesi); <i>Mahfil <\/i>dergisindeki tefs\u00eer yaz\u0131lar\u0131.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn180\"><sup><sup>[180]<\/sup><\/sup><\/a> Kendi ne\u015fretti\u011fi bu ayl\u0131k edeb\u00ee dergide yazd\u0131\u011f\u0131 mak\u00e2lelerin birinin ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 \u015f\u00f6yledir: \u201cKur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem\u2019in \u0130lk N\u00e2zil Olan \u00c2yetleri\u201d, <i>Mahfil, <\/i>cilt: I, say\u0131: 5, \u0130stanbul 1339\/1920, s. 74-75.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn181\">[181]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>173. Manisal\u0131z\u00e2de Mustafa \u015eevket Efendi (\u015eevket Molla)<\/b> (1295\/1877-1951),<b><\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>F\u00e2tiha ve di\u011fer baz\u0131 s\u00fbrelerin terc\u00fcmeleri; K\u00e2d\u00ee Beyd\u00e2v\u00ee ile Ebu\u2019s-Su\u00fbd aras\u0131nda bir muk\u00e2yese.<\/i><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn182\">[182]<\/a><i><\/i><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>174. Mustafa Sabri Efendi <\/b>(1286\/1869-1373\/1954), (\u015eeyh\u00fclislam),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Mes\u2019elet\u00fc Tercemeti\u2019l-Kur\u2019\u00e2n<\/i>, Kahi\u00adre 1932. Namazda Kur\u2019an\u2019\u0131n T\u00fcrk\u00e7e mealinin okunmas\u0131 te\u015febb\u00fcslerini savu\u00adnanlara kar\u015f\u0131 bir reddiye olan eseri S\u00fcleyman \u00c7elik <i>Kur\u2019an Terc\u00fc\u00admesi Meselesi <\/i>ad\u0131yla T\u00fcrk\u00e7e\u2019ye terc\u00fcme etmi\u015ftir (\u0130stanbul 1993).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>175. K\u00e2mil Miras<\/b> (1291\/1874-1957),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Kur\u2019\u00e2n ve Tefs\u00eer Tarihi; Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131n Cem<\/i><i>\u02bb<\/i><i>i<\/i><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn183\">[183]<\/a><i><\/i><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>176. Mehmed Efendi<\/b> (1299\/1883-?),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>H\u00e2\u015fiye al\u00e2 tefs\u00eeri\u2019l-Beyd\u00e2v\u00ee<\/i>, yazma.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn184\">[184]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>177. \u00d6mer Nas\u00fbhi Bilmen <\/b>(v. 1971),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem\u2019in T\u00fcrk\u00e7e Meal-i \u00c2l\u00eesi ve Tesiri,<\/i> \u0130stanbul, 1963-1966.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>178. Ha\u015f\u0131mz\u00e2de<\/b> <b>Ahmed \u0130srafilo\u011flu <\/b>(1896-1979),<i><\/i><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Tefs\u00eeru\u2019l-Kur\u2019\u00e2ni\u2019l-Az\u00eem, <\/i>4 cilt. Azerbaycan dilinde, yazma h\u00e2linde.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn185\">[185]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>179. Mahm\u00fbd S\u00e2mi Ramazano\u011flu<\/b> (1892-1984), (Nak\u015fbend\u00ee ve K\u00e2dir\u00ee me\u015f\u00e2y\u0131h\u0131ndand\u0131r. Muhammed Es\u2019ad Erbil\u00ee Hazretleri\u2019nin Kel\u00e2m\u00ee Derg\u00e2h\u0131\u2019nda terbiye g\u00f6rm\u00fc\u015f ve ic\u00e2zet alm\u0131\u015ft\u0131r.),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Fatiha S\u00fbresi Tefsiri<\/i> (\u0130stanbul: Erkam Yay., 1987); <i>Bakara S\u00fbresi Tefsiri <\/i>(\u0130stanbul: Erkam Yay., 1985); <i>Uhud Gazvesi<\/i> (\u0130stanbul: Erkam Yay., 1982. \u0130lgili \u00e2yetlerin tefsiri); <i>Bedir Gazvesi ve Enfal S\u00fbresi Tefsiri <\/i>(\u0130stanbul: Erkam Yay., ts.); <i>Teb\u00fck Gazvesi<\/i> (\u0130stanbul: Erkam Yay., 1981. Tevbe S\u00fbresi tefsiri); <i>Y\u00fbnus ve H\u00fbd S\u00fbreleri Tefsiri<\/i> (\u0130stanbul: Erkam Yay., 1983); <i>Hazreti Yusuf aleyhisselam<\/i> (\u0130stanbul: Erkam Yay., 1980. Y\u00fbsuf S\u00fbresi tefsiri); <i>Hazreti \u0130brahim aleyhisselam<\/i> (\u0130stanbul: Erkam Yay., ts. Hz. \u0130brahim (a.s) ile al\u00e2kal\u0131 \u00e2yetlerin tefsiri).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>180. Mahmud bin Seyyid T\u0131raz\u00ee <\/b>(?)<b>,<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem m\u00fctercem ve muha\u015f\u015f\u00e2 bi\u2019l-lugati\u2019t-T\u00fcrkist\u00e2niye,<\/i> Katar, ts.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn186\">[186]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>B. DAHA \u00d6NCE TEL\u0130F ED\u0130L\u0130P TANZ\u0130MAT DEVR\u0130NDE NE\u015eRED\u0130LEN ESERLER<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>1. Molla Fen\u00e2r\u00ee <\/b>(v. 834\/1431),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Aynu\u2019l-a\u2019y\u00e2n,<\/i> (\u0130stanbul 1326\/1908, 376 sayfa); <i>Bahs\u00fcn fi\u2019n-n\u00e2sih ve\u2019l-mens\u00fbh min tefs\u00eeri\u2019l-F\u00e2tiha<\/i>.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn187\"><sup><sup>[187]<\/sup><\/sup><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>2. \u0130bn-i Arap\u015fah<\/b>, \u015eihab Ahmed b. Muhammed el-Hanef\u00ee (v. 854\/1451),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Nebe\u2019 Tefs\u00eeri Terc\u00fcmesi,<\/i> 72 sayfa, Dersaadet, 1317\/1899, Cemal Efendi Matbaas\u0131.<i> <\/i>Eb\u00fc\u2019l-Leys Semerkandi\u2019nin (v. 373\/983) <i>Tefs\u00eer-i C\u00fcz\u2019i Nebe\u2019 <\/i>isimli eserinin terc\u00fcmesidir.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn188\">[188]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>3. \u0130bn-i Kem\u00e2l<\/b> (v. 940\/1534),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Tefs\u00eeru\u2019l-F\u00e2tiha,<\/i> (\u0130stanbul 1316, \u0130kdam Matbaas\u0131. Terc\u00fcmesi: Manast\u0131rl\u0131 Davud Pa\u015fa, <i>Din-i \u0130slam Hediyesi,<\/i> \u0130zmir 1326-1328\/1911-1912, 36 sayfa); <i>Tefs\u00eeru\u2019l-Fecr, <\/i>(\u0130stanbul 1316, \u0130kdam Matbaas\u0131)<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn189\">[189]<\/a>; <i>Tefsiru s\u00fbrati\u2019l-M\u00fclk,<\/i> (n\u015fr. Hasan Ziyaeddin Itr, Beyrut 1986). Nebe\u2019, N\u00e2zi\u00e2t, T\u00e2r\u0131k ve Asr s\u00fbrelerinin yazmalar\u0131 mevcuttur.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>4. Galatal\u0131 Muhammed b. \u0130brahim<\/b> (v. 1005\/1596),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>K\u0131ssa-i Z\u00eeb\u00e2 terc\u00fcme-i Yusuf u Z\u00fcleyh\u00e2<\/i> aleyhissalat\u00fc ve\u2019s-sel\u00e2m benam\u0131 <i>Ahsen\u00fc\u2019l-Kasas<\/i>, (\u0130stanbul 1293, \u015eevki Efendi Matbaas\u0131. 315 sayfa. Te\u2019lif tarihi: 994\/1585. M.\u00dc.\u0130.F. Ktp. \u00dcsk\u00fcdarl\u0131, no: 131\u2019de bir n\u00fcshas\u0131 mevcuttur. Bu eser, baz\u0131 listelerde <i>S\u00fbre-i Y\u00fbsuf Tefs\u00eeri<\/i>\u201d \u015feklinde zikredilir.); <i>H\u00fbd ve \u0130brahim S\u00fbreleri Tefs\u00eeri.<\/i><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn190\">[190]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>5. Ok\u00e7uz\u00e2de Mehmed \u015e\u00e2h\u00ee,<\/b> (v. 1039\/1629),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Nazm\u00fc\u2019l-M\u00fcb\u00een fi\u2019l-\u00e2y\u00e2ti\u2019l-erba\u00een<\/i>, Kostantiniyye, 1311, Matbaa-i \u00c2mire, haz. H\u00e2f\u0131z Ref\u00ee\u2019, T\u00fcrk\u00e7e, manzum, 8 sayfa.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn191\">[191]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>6. Vardar\u00ee Mahmud b. Mustafa<\/b> (v. 1055\/1645),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Tert\u00eeb-i z\u00eeb\u00e2 f\u00ee bey\u00e2ni ta\u2019d\u00e2di\u2019l-\u00e2y\u00e2t<\/i>, \u0130stanbul, 1284. 132 sayfa. Tefs\u00eer, hadis, tarih ve di\u011fer kitaplarda yeri geldik\u00e7e zikrolunan \u00e2yet-i kerimelerin Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Kerim\u2019de hangi s\u00fbrenin ka\u00e7\u0131nc\u0131 \u00e2yeti oldu\u011funu kolayca bulmaya yard\u0131mc\u0131 olmak i\u00e7in tert\u00eeb edilmi\u015ftir. Alfabatiktir. 132. sayfadan 143. sayfaya kadar Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131n s\u00fbre, \u00e2yet, kelime ve harflerinin adedini bildiren Arap\u00e7a bir b\u00f6l\u00fcm vard\u0131r. Burada s\u00fbrelerin Mekk\u00ee veya Meden\u00ee olduklar\u0131 bildirilmi\u015f, istisn\u00e2 olan \u00e2yetler g\u00f6sterilmi\u015ftir. Bu b\u00f6l\u00fcm\u00fcn kenar\u0131nda el yaz\u0131s\u0131yla \u201c<i>Env\u00e2ru\u2019l-A\u015f\u0131k\u00een<\/i>\u2019den ahzolunmu\u015ftur\u201d ibaresi yer almaktad\u0131r.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn192\">[192]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>7. \u015eehsuvaro\u011flu Ali<\/b> (\u015eeyh\u00ee),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Riy\u00e2du\u2019l-\u011fufr\u00e2n,<\/i> \u0130stanbul 1313, S\u00fcleyman Sak\u0131p Efendi Matbaas\u0131, 86 sayfa. Telif tarihi: 1058. T\u00fcrk\u00e7e, manzum Y\u00e2-S\u00een S\u00fbresi tefs\u00eeri.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn193\">[193]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>8. Aynt\u00e2b\u00ee Muhammed bin Hamza <\/b>(v. 1111\/1699),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Terceme-i Tefs\u00eer-i Tiby\u00e2n <\/i>(4 cilt, Kahire, H. 1257\/1841-1842. Terc\u00fcme tarihi: 1110\/ 1698. Bu tefs\u00eer, H\u0131dr b. Abdurrahman el-Ezd\u00ee\u2019nin (v. 773) <i>et-Tiby\u00e2n f\u00ee tefs\u00eeri\u2019l-Kur\u2019\u00e2n <\/i>isimli Arap\u00e7a tefs\u00eeri esas al\u0131narak haz\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131r. Arap\u00e7a asl\u0131n\u0131n telif tarihi H. 773\u2019t\u00fcr.)<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn194\"><sup><sup>[194]<\/sup><\/sup><\/a>; <i>H\u00e2\u015fiye al\u00e2 Beyd\u00e2v\u00ee <\/i>(Z\u00e2riy\u00e2t S\u00fbresi\u2019nden N\u00e2s\u2019\u0131n \u00e2hirine kadar).<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn195\"><sup><sup>[195]<\/sup><\/sup><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>9. Ahmed Salih b. Abdullah \u011eurab-z\u00e2de en-N\u00e2s\u0131h el-Ba\u011fdad\u00ee<\/b> (?),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Z\u00fcbed\u00fc\u2019l-\u00e2s\u00e2r el-Mev\u00e2hib ve\u2019l-Env\u00e2r, <\/i>2 cilt, \u0130stanbul, 1290\/1875-1877. Telif tarihi 1096\/1684. M\u00fcellif, di\u011fer kaynaklar\u0131n yan\u0131nda en \u00e7ok Beyz\u00e2v\u00ee\u2019nin <i>Env\u00e2r\u00fc\u2019t-Tenzil<\/i>\u2019inden ve K\u00e2\u015fifi\u2019nin <i>Mev\u00e2hib\u00fcl-led\u00fcnniyye<\/i>\u2019sinden istifade etti\u011finden dolay\u0131 eserinin ismini bu iki tefs\u00eerden birer kelime alarak koymu\u015ftur.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>10. \u0130smail Ankarav\u00ee <\/b>(v. 1402\/1632),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Fatiha tefsiri F\u00fct\u00fbh\u00e2t-\u0131 Ayniyye,<\/i> (1037\/1627 t\u00e2rihinde T\u00fcrk\u00e7e olarak telif edilmi\u015f \u0130\u015f\u00e2r\u00ee bir tefsir. 220 sayfa, \u0130stanbul 1328\/1910 Matbaa-i Ahmed Kamil)<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn196\">[196]<\/a>; <i>Misb\u00e2h\u00fc\u2019l-esr\u00e2r,<\/i> (N\u00fbr s\u00fbresi 35. \u00e2yetin tefs\u00eeri.)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>11. Yakub b. Mustafa el-Afv\u00ee el-Celvet\u00ee <\/b>(v. 1149\/1736),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0<i>Net\u00eecet\u00fc\u2019t-tef\u00e2s\u00eer f\u00ee S\u00fbret-i Y\u00fbsuf. <\/i>M\u00fcellif Arap\u00e7a bir tefs\u00eer yazm\u0131\u015f ve bunu sayfan\u0131n ortas\u0131na yerle\u015ftirerek kenarlara da yine Arap\u00e7a olarak ha\u015fiye yazm\u0131\u015ft\u0131r. Sayfan\u0131n ortas\u0131ndaki \u00e7er\u00e7evenin i\u00e7inde bulunan Arap\u00e7a tefs\u00eerin yan\u0131nda T\u00fcrk\u00e7e tefs\u00eer\u00ee terc\u00fcmeler yer almaktad\u0131r. Bunlar <i>Tiby\u00e2n<\/i> tefs\u00eerinden al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Mustafa Celvet\u00ee, Arap\u00e7a tefs\u00eerlerden bir\u00e7ok nakillerde bulunduktan sonra terc\u00fcme ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda <i>Tiby\u00e2n<\/i>\u2019dan nakillerde bulunmakta ve s\u00fbreyi ba\u015ftan sonuna kadar eksiksiz olarak T\u00fcrk\u00e7e tefs\u00eer de takip etmektedir. Eser, 1133 senesi Muharrem ay\u0131nda nihayete ermi\u015ftir. 3+116 sayfad\u0131r. 1266\/1849, 1279\/1862 ve 1318\/1900 tarihlerinde tab edilmi\u015ftir.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn197\">[197]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>12. Kazab\u00e2d\u00ee, Ebu\u2019n-Naki Ahmed bin Mehmed bin \u0130shak<\/b> (v. 1163\/1749),<b><\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>H\u00e2\u015fiye al\u00e2 tefs\u00eeri S\u00fbreti\u2019l-F\u00e2tiha min Env\u00e2ri\u2019t-Tenz\u00eel,<\/i> \u0130stanbul 1286.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn198\">[198]<\/a><i><\/i><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>13. \u015eeyh\u00fclisl\u00e2m Muhammed Es<\/b><b>\u02bb<\/b><b>ad<\/b> (v. 1166\/1753),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>\u00c2yete\u2019l-K\u00fcrsi Tefsiri Terc\u00fcmesi,<\/i> \u0130stanbul ts., Cemal Efendi Matbaas\u0131, 16 sahife, T\u00fcrk\u00e7e.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn199\">[199]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>14. Konev\u00ee, H\u00e2f\u0131z \u0130smail bin Mehmed bin Mustafa <\/b>(1194\/1779),<b><\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>H\u00e2\u015fiye al\u00e2 Tefs\u00eeri\u2019l-Beyd\u00e2v\u00ee, <\/i>\u0130stanbul 1285\/1868.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn200\">[200]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>15. T\u0131rabzon\u00ee \u015e\u00e2kir Ahmed Pa\u015fa<\/b> (v. 1235\/1819),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Tert\u00eeb-i Nef\u00ees<\/i>, (\u0130stanbul 1269,<b> <\/b>Takvimhane-i Amire, 54 sayfa, T\u00fcrk\u00e7e, manzum. M\u00fcellif, her s\u00fbreye \u00fc\u00e7 beyit tahsis ederek s\u00fbrelerin isimlerini, s\u0131ralar\u0131n\u0131, \u00e2yet say\u0131lar\u0131n\u0131, \u00e2yetlerin \u00fczerinde ittifak ve ihtilaf edilenlerini ve c\u00fczlerin biti\u015f ve ba\u015flang\u0131\u00e7lar\u0131n\u0131 bey\u00e2n etmektedir.)<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn201\">[201]<\/a>; <i>Add-i \u00e2yi\u2019l-Kur\u2019\u00e2n, <\/i>(manz\u00fbme, gayr-\u0131 matb\u00fb.)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>16. Ortak\u00f6yl\u00fc Ferruh \u0130smail Efendi <\/b>(v. 1256\/1840),<b><\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Tefs\u00eer-i Mev\u00e2kib\/Terceme-i Tefs\u00eer-i Mev\u00e2hib,<\/i> 2 cilt, \u0130stanbul, 1282\/1865, (terc\u00fcme tarihi: 1246\/1830)<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn202\">[202]<\/a> H\u00fcseyin b. Ali el-K\u00e2\u015fifi\u2019nin (v. 900\/1494) <i>el-Mev\u00e2hib\u00fc\u2019l-Aliyye <\/i>isimli Fars\u00e7a tefs\u00eerinin terc\u00fcmesidir.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn203\">[203]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>17. Kazanl\u0131 Muhammed S\u00e2d\u0131k bin Molla \u015e\u00e2h Ahmed bin Eb\u00fb Yezid bin Rahmetullah bin \u00cem\u00e2nkul\u00ee<\/b> (v. 1911\u2019den sonra),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Tesh\u00eel\u00fc\u2019l-bey\u00e2n f\u00ee tefs\u00eeri\u2019l-Kur\u2019\u00e2n. <\/i>K\u00e2\u015fifi\u2019nin <i>el-Mev\u00e2hib\u00fc\u2019l-Aliyye <\/i>isimli Fars\u00e7a tefs\u00eerinin Kazan T\u00fcrk\u00e7esi\u2019ne (Tatarca) terc\u00fcmesidir. Terc\u00fcme 1318-1328 (1900-1910) y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda yap\u0131lm\u0131\u015f ve iki cilt h\u00e2linde ne\u015fredilmi\u015ftir. (Kazan 1911) Bu terc\u00fcme sonradan t\u0131pk\u0131bas\u0131m olarak yeniden tabedilmi\u015ftir. (Doha-Katar 1996)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>18. Osman b. \u0130brahim el-Bosnev\u00ee<\/b> (?),<b><\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>S\u00fcbha-i Siby\u00e2n,<\/i> \u0130stanbul 1251, Matbaa-i \u00c2mire, 35 sayfa, manzum Kur\u2019\u00e2n l\u00fcgati.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn204\">[204]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>19. Mehmed Necib<\/b> (?),<b><\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Hediyet\u00fc\u2019l-ihv\u00e2n f\u00ee \u015ferh-i S\u00fcbha-i S\u0131by\u00e2n<\/i>, 1256, 265 sayfa.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><b><br clear=\"all\" \/> <\/b><\/p>\n<p><b>\u00a0<\/b><\/p>\n<p align=\"center\"><b>Tahl\u00eel ve Net\u00eece<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Gerek daha \u00f6nceki devirlerde gerekse Osmanl\u0131 d\u00f6neminde, Tanzimat\u2019a kadar tefsir alan\u0131nda pek \u00e7ok eser ortaya konmu\u015f, yaz\u0131lmas\u0131 gereken \u00e7o\u011fu \u015fey yaz\u0131l\u0131p s\u00f6ylenmi\u015ftir. Hatta baz\u0131 \u00e2limler tafs\u00eel\u00e2ta ve i\u015fin sanat taraf\u0131na y\u00f6nelmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Sadece noktas\u0131z harfleri kullanarak tefsir yazmak, manzum tefsir ve tefsir us\u00fbl\u00fc yazmak bunun bir tez\u00e2h\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Belli bir istikrar\u0131 yakalayan tefsir faaliyetleri, Tanzimat\u2019tan sonra da devam etmi\u015ftir. Ancak bu devirde iki m\u00fchim geli\u015fme ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r. Biri, yaz\u0131lan eserlerin matbaa yoluyla \u00e7o\u011falt\u0131larak daha \u00e7ok insana ula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, di\u011feri de T\u00fcrk\u00e7e eser yaz\u0131p basmaya ve terc\u00fcme faaliyetlerine a\u011f\u0131rl\u0131k verilmesidir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Tanzimat\u2019tan sonraki d\u00f6nemde Osmanl\u0131 ulem\u00e2s\u0131 az say\u0131lmayacak kadar eser ortaya koymu\u015flard\u0131r. Bu eserler, o g\u00fcnk\u00fc toplumun ihtiyac\u0131na cevap verecek nicelik ve niteliktedir. Bu d\u00f6nemde yaz\u0131lan eserleri \u201c\u00c7\u0131\u011f\u0131r a\u00e7acak farkl\u0131 fikirler ortaya koyamam\u0131\u015flard\u0131r\u201d diye tenkid etmenin do\u011fru olmad\u0131\u011f\u0131 kanaatindeyiz. Zira belli k\u00e2ide ve s\u0131n\u0131rlar\u0131 olan ve as\u0131rlar boyunca belli bir istikr\u00e2ra kavu\u015fmu\u015f bulunan k\u00f6kl\u00fc bir ilmin mecr\u00e2s\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmek, o alanda \u00e7ok farkl\u0131 bir \u00e7\u0131\u011f\u0131r a\u00e7mak hi\u00e7 de kolay de\u011fildir. Mevcut bilgi g\u00fczelce insanlara aktar\u0131l\u0131p hayata tatbik edilebilse, o bile insanl\u0131\u011f\u0131n ihtiy\u00e2c\u0131na k\u00e2f\u00ee gelirdi. Ancak as\u0131l mesele, insanlar\u0131n fikir yap\u0131lar\u0131ndaki kayma ile istek ve arzular\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fmesidir. D\u00fcnyev\u00ee menfaat ve nefs\u00e2n\u00ee heveslerin pe\u015finde ko\u015fmay\u0131 isteyen idareci ve insanlar\u0131n \u00e7o\u011falmas\u0131, tefsirlerde a\u00e7\u0131k\u00e7a \u00eez\u00e2h edilen faydal\u0131 bilgilere ra\u011fbeti azaltm\u0131\u015ft\u0131r. Bunun neticesi de tembellik, \u00e7al\u0131\u015fmadan haks\u0131z kazan\u00e7 pe\u015finde ko\u015fmak, insanl\u0131\u011f\u0131n ve vatan\u0131n iyili\u011fi i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 terk etmek ve nihayet madd\u00ee ve m\u00e2nev\u00ee alanlardaki gerileme olmu\u015ftur. B\u00f6yle bir ortamda bir \u00e2limin \u00e7\u0131k\u0131p Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem\u2019in \u00e2yetlerine \u00e7ok farkl\u0131 yorumlar getirmek s\u00fbretiyle \u00e2deta sihirli bir de\u011fnek gibi insanlar\u0131, i\u00e7ine d\u00fc\u015ft\u00fckleri bu k\u00f6t\u00fc h\u00e2lden kurtar\u0131vermesini beklemek ne derece do\u011fru olur! Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem\u2019in; bo\u015f durmay\u0131p devaml\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmak, insanl\u0131\u011fa faydal\u0131 olmak i\u00e7in sa\u2018y \u00fc gayret etmek, ilmi devaml\u0131 art\u0131rmak gibi emirleri herkes taraf\u0131ndan bilinmektedir. G\u00fczel bir e\u011fitimle sadece bu emirler bile yerine getirilebilse, o toplumun geri kalmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ancak Osmanl\u0131 toplumunun 17. asr\u0131n ba\u015flar\u0131ndan \u00eetib\u00e2ren hem iktis\u00e2d\u00ee, hem de fikr\u00ee alanda bir gerileme ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 m\u00e2lumdur. Tanzimat devrinde iyice hissedilmeye ba\u015flayan bu gerileme, neticede ilim erb\u00e2b\u0131na b\u00fcy\u00fck bir darbe indirmi\u015ftir. \u0130lm\u00ee faaliyetlerin azalmas\u0131na sebep olan en m\u00fchim \u00e2mil ise, \u00e2limlere sa\u011flanan madd\u00ee deste\u011fin t\u00fckenme noktas\u0131na gelmesidir. \u015e\u00f6yle ki:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Osmanl\u0131 devleti ilm\u00ee, fikr\u00ee ve iktis\u00e2d\u00ee sahalarda zay\u0131flay\u0131nca, Avrupa ve Rusya\u2019n\u0131n geni\u015fleme ve istil\u00e2 emellerine kar\u015f\u0131 duramaz oldu. Avrupal\u0131lar, d\u00e2hilde fikr\u00ee tesirlerine m\u00fcsait bir ortam haz\u0131rlanmas\u0131 i\u00e7in Osmanl\u0131 memleketlerinin b\u00fct\u00fcn yabanc\u0131lara serbest\u00e7e a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131 istiyorlard\u0131. Ard\u0131ndan da, her Avrupal\u0131n\u0131n bulundu\u011fu yerde iktis\u00e2d\u00ee istil\u00e2ya \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 ve bin\u00e2enaleyh hem d\u00e2im\u00e2 kalabilmek hem de Osmanl\u0131 arazilerinde m\u00fclk sahibi olabilmek, bu arazilerde yaln\u0131zca yabanc\u0131 fertlerin de\u011fil, m\u00e2nev\u00ee \u015fah\u0131slar\u0131n, hatta \u015firketlerin de istiml\u00e2k yapabilmelerini temin eylemek istiyorlard\u0131. Ancak Osmanl\u0131 arazisinde tam olarak temlik olunabilecek yer pek azd\u0131. Bunlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 ar\u00e2z\u00ee-i em\u00eeriye, m\u00fchim bir k\u0131sm\u0131 da vak\u0131flard\u0131. Avrupa bu arazilerin tamamen pazara \u00e7\u0131kabilecek bir mal h\u00e2line gelmesini ve bunlar \u00fczerinde ah\u00e2l\u00eenin m\u00e2nev\u00ee ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u015fiddetli olmamas\u0131n\u0131 arzu ediyordu. Bu hus\u00fbsu her vesileyle g\u00fcndeme getiriyorlard\u0131. Mesel\u00e2 1860\u2019da \u0130ngiliz h\u00fck\u00fbmetinden bor\u00e7 taleb edildi\u011finde, onlar\u0131n ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc \u015fartlar\u0131n ba\u015f\u0131nda <b><i>\u201cVak\u0131f sisteminin kald\u0131r\u0131lmas\u0131\u201d<\/i><\/b> da yer al\u0131yordu.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn205\">[205]<\/a> Yine 1867\u2019de Paris kabinesi B\u00e2b-\u0131 \u00c2l\u00ee\u2019ye m\u00fcr\u00e2caat ederek vak\u0131f us\u00fbl\u00fcn\u00fcn esasl\u0131 bir s\u00fbrette t\u00e2dilini, eml\u00e2k ve arazinin m\u00fclke tahvilini, m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n kendi eml\u00e2kini serbest\u00e7e kullanmaktan men eden ahv\u00e2lin ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 tavsiye etti. Fransa H\u00fck\u00fbmeti\u2019nin teklifine nazaran, arazi ve eml\u00e2k mu\u00e2mel\u00e2t\u0131yla i\u015ftigal etmek \u00fczere bankalar tesis edilecekti. B\u00e2b-\u0131 \u00c2l\u00ee bu tavsiyeleri k\u0131smen tatb\u00eek\u00e2ta koydu.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn206\">[206]<\/a> Zaman i\u00e7inde Avrupal\u0131lar\u0131n ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc \u015fartlar\u0131n hepsi kabul edildi ve net\u00eecede vak\u0131flar\u0131n pek \u00e7o\u011fu tasfiye edildi.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn207\">[207]<\/a> Bu husustaki siy\u00e2s\u00ee ves\u00eekalar da ilim erbab\u0131na a\u00e7\u0131lmad\u0131.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn208\">[208]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0130lg\u00e2s\u0131 kolay olmayan vak\u0131flar i\u00e7in, daha \u00f6nce 1242\/1826\u2019da <b>Evk\u00e2f Nez\u00e2reti<\/b> te\u015fkil edilmi\u015fti. Bu nez\u00e2ret, \u201cC\u00e2mi \u015fahs-\u0131 m\u00e2nev\u00eesi\u201d ve \u201ccihet-i d\u00eeniyye\u201d hat\u0131ra gelmesin diye Me\u015f\u00eehat\u2019a da ba\u011flanmay\u0131p m\u00fcstakil bulundurulmu\u015ftu. Neticede memleketimizdeki \u0130sl\u00e2m\u00ee vak\u0131flardan pek \u00e7oklar\u0131 elden \u00e7\u0131km\u0131\u015f, eskisine nisbetle bug\u00fcnk\u00fc vak\u0131flar pek az miktarda kalm\u0131\u015f oldu. Di\u011fer taraftan, zaman\u0131n \u00eecab\u0131 olarak g\u00f6sterilen ic\u00e2reteyn, tevs\u00ee-i intik\u00e2l ve gedik gibi vak\u0131flar\u0131n faydas\u0131na olmayan tatb\u00eekat ile vatanda\u015flar vak\u0131f kurmaktan so\u011futuldu.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn209\">[209]<\/a> Devletin m\u00e2l\u00ee durumu bozulduk\u00e7a elde kalan vak\u0131flar\u0131n bir k\u0131s\u0131m gelirleri, artan bir tempo ile devletin ihtiya\u00e7 duyulan di\u011fer sekt\u00f6rlerine aktar\u0131ld\u0131.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn210\">[210]<\/a> <b><i>Neticede, finans kayna\u011f\u0131 tamamen vak\u0131flara ba\u011fl\u0131 olan d\u00een\u00ee e\u011fitim m\u00fcesseseleri ile ulem\u00e2n\u0131n n\u00fcf\u00fbzu k\u0131r\u0131lm\u0131\u015f oldu.<\/i> <\/b>Yeni\u00e7erilerin ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131yla siyas\u00ee n\u00fcf\u00fbzunu kaybeden <b>\u015eeyh\u00fclislaml\u0131k<\/b> mak\u00e2m\u0131, vak\u0131f gelirlerinin ba\u015fka alanlara aktar\u0131lmas\u0131yla ekonomik g\u00fcc\u00fcn\u00fc de kaybederek merkez\u00ee otoriteye ba\u011fl\u0131 bir memuriyet h\u00e2line geldi.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn211\">[211]<\/a> Zamanla vak\u0131f gayrimenkulleri al\u0131n\u0131p sat\u0131l\u0131r h\u00e2le getirildi, hatta \u00e7ok c\u00fcz\u2019\u00ee muk\u00e2taa bedelleri kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda gayrim\u00fcslimlere intikalleri sa\u011fland\u0131. Bunun \u00fczerine y\u00fczlerce vak\u0131f arsa ve arazi \u00fczerine az\u0131nl\u0131klar taraf\u0131ndan kilise, mektep, rahip ve r\u00e2hibe okullar\u0131, sosyal tesisler yap\u0131ld\u0131.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn212\">[212]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu ac\u0131 hak\u00eekat, ulem\u00e2y\u0131 ge\u00e7im derdine ve muhtelif imk\u00e2ns\u0131zl\u0131klara d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc, daha da m\u00fchimi toplum nazar\u0131ndaki \u00eetib\u00e2r\u0131n\u0131 azaltt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in tabi\u00ee olarak ilm\u00ee verimlili\u011fi de asgar\u00eeye indirmi\u015f oldu. Bu hususta <b>Elmal\u0131\u2019l\u0131 Muhammed Hamdi Efendi<\/b> \u015f\u00f6yle der:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201cBu geli\u015fmeler erb\u00e2b-\u0131 ma\u00e2rifi memur durumuna d\u00fc\u015f\u00fcrm\u00fc\u015f ve devlet taraf\u0131ndan verilen maa\u015fla yetinmek mecb\u00fbriyetinde b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r. Bu durum, toplumumuzda ilm\u00ee \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n yap\u0131lmas\u0131na menf\u00ee y\u00f6nde tesir etmi\u015f, hey\u2019et-i ictim\u00e2\u00eede ve ul\u00fbm u ma\u00e2rifte \u00e7al\u0131\u015fma fikri, yerini ceh\u00e2lete b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r.\u201d<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn213\">[213]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Um\u00fbm\u00ee olarak Osmanl\u0131 d\u00f6neminde, hus\u00fbs\u00ee olarak da Tanzimat\u2019tan sonra dikkat \u00e7eken di\u011fer bir husus da, \u00e2limlerin \u00e7o\u011funun tasavvuf erbab\u0131 olmas\u0131d\u0131r. 19. as\u0131rda tefsir alan\u0131nda yaz\u0131lan eserlerin <b><i>y\u00fczde elliden fazlas\u0131<\/i><\/b>n\u0131n tasavvuf erbab\u0131 taraf\u0131ndan kaleme al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftn214\">[214]<\/a> Bu da o zamanki toplumun yap\u0131s\u0131n\u0131 resmeden m\u00fchim bir noktad\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Net\u00eece \u00eetibariyle ekseriyeti k\u00fct\u00fcphanelerimizde bekleyen bu k\u0131ymetli eserler, bizim i\u00e7in \u00e7ok k\u0131ymetli haz\u00eenelerdir. Onlar\u0131n bir an evvel g\u00fcn y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131, ilim d\u00fcnyam\u0131z i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir kazan\u00e7 olacakt\u0131r. Ge\u00e7mi\u015fini bilmeyen, gelece\u011fe em\u00een ad\u0131mlarla ilerleyemez. T\u00e2rihimizdeki bilgi birikimini g\u00fczelce tahlil edip ortaya koyman\u0131n, yeni bilgi \u00fcretimini kolayla\u015ft\u0131raca\u011f\u0131 ve bu yolda harcanacak zaman\u0131 k\u0131saltaca\u011f\u0131 \u00e2\u015fik\u00e2rd\u0131r. Ancak \u015fu ac\u0131 ger\u00e7e\u011fi de \u00fcz\u00fclerek ifade edelim ki, bu eserleri anlay\u0131p g\u00fcn y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131karabilmek i\u00e7in ilm\u00ee ve edeb\u00ee seviyemizi daha fazla y\u00fckseltmeye ihtiyac\u0131m\u0131z oldu\u011fu \u00e2\u015fik\u00e2rd\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b><br clear=\"all\" \/> <\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>\u00a0<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"center\"><b>Kit\u00e2biy\u00e2t<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Abdullah Ceyhan, <i>Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 K\u00fct\u00fcphanesi Elyazmas\u0131 Eserler Katalo\u011fu,<\/i> Ankara ts.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Abd\u00fclkadir Erdo\u011fan, \u201cKur\u2019\u00e2n Terc\u00fcmelerinin Dil Bak\u0131m\u0131ndan De\u011ferleri\u201d, <i>Vak\u0131flar Dergisi, <\/i>c. 1 (Ankara 1938), s. 47-51.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Abd\u00fclkadir \u0130nan, \u201cKur\u2019\u00e2n\u0131n Eski T\u00fcrk\u00e7e ve O\u011fuz-Osmanl\u0131ca \u00c7evirileri \u00dczerine Notlar\u201d, <i>T\u00fcrk Dili Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Y\u0131ll\u0131\u011f\u0131 Belleten, <\/i>1960, s. 79-94.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>\u2012\u2012\u2012\u2012\u2012\u2012,<\/i> <i>Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem\u2019in T\u00fcrk\u00e7e Terc\u00fcmeleri \u00dczerine Bir \u0130nceleme,<\/i> Ankara, 1961.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ahmed Topalo\u011flu, \u201cKur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem\u2019in \u0130lk T\u00fcrk\u00e7e Terc\u00fcmeleri ve <i>Cev\u00e2hiru\u2019l-Asd\u00e2f<\/i>\u201d, <i>T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131 Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131, <\/i>sy. 27 (1983), s. 61.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>\u2012\u2012\u2012\u2012\u2012\u2012, Cev\u00e2hiru\u2019l-Asd\u00e2f \u00dczerine Yap\u0131lan \u00c7al\u0131\u015fmalar ve Zajackowski\u2019nin Eseri, <\/i>\u0130stanbul 1987.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ali \u015eavv\u00e2h, <i>Mu\u2019cemu Musannef\u00e2ti\u2019l-Kur\u2019\u00e2ni\u2019l-Ker\u00eem,<\/i> Beyrut 1984, 4 cilt. 3281 eser tan\u0131t\u0131l\u0131yor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ba\u011fd\u00e2tl\u0131 \u0130sm\u00e2il Pa\u015fa, <i>Hediyyet\u00fc\u2019l-\u00e2rif\u00een esm\u00e2\u00fc\u2019l-m\u00fcellif\u00een ve \u00e2s\u00e2ru\u2019l-musannif\u00een,<\/i> \u0130stanbul 1951.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Brockelmann, Carl, <i>T\u00e2r\u00eehu\u2019l-edebi\u2019l-Arab\u00ee,<\/i> I-IX, M\u0131s\u0131r 1995.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bursal\u0131 Mehmed T\u00e2hir, <i>Osmanl\u0131 M\u00fcellifleri,<\/i> Matbaa-i \u00c2mire, \u0130stanbul 1333.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Cevat \u0130zgi, <i>Osmanl\u0131 Medreselerinde \u0130lim,<\/i> \u0130stanbul 1997.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Davud Ayd\u00fcz, \u201cS\u0131rat-\u0131 M\u00fcstakim ve Sebil\u00fc\u2019r-Re\u015f\u00e2d\u2019da \u00c7\u0131kan Tefs\u00eer \u0130le \u0130lgili Yaz\u0131lar\u201d<i>,<\/i> <i>Sakarya \u00dcnv. \u0130lahiyat Fak\u00fcltesi Dergisi, <\/i>, sy. 1 (1996), s. 27-56.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">D\u00fccane C\u00fcndio\u011flu, <i>Bir Kur\u2019\u00e2n \u015e\u00e2iri -Mehmed \u00c2kif ve Kur\u2019an Me\u00e2li-,<\/i> B\u00eerun Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, \u0130stanbul 2000.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Eb\u00fc\u2019l-ul\u00e2 Mardin, <i>Huzur Dersleri,<\/i> \u0130smail Akg\u00fcn Matbaas\u0131, \u0130stanbul, 1951-1966.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Elmal\u0131\u2019l\u0131 Muhammed Hamdi Yaz\u0131r, <i>Ahk\u00e2m-\u0131 Evk\u00e2f,<\/i> t\u00e2bii: Ahmed H\u00e2lid, Mekteb-i M\u00fclkiye Matbaas\u0131, \u0130stanbul 1326.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>\u2012\u2012\u2012\u2012\u2012\u2012,<\/i> <i>Ahk\u00e2m-\u0131 Evk\u00e2f,<\/i> T\u00e2bii: Mehmed \u015e\u00fckr\u00fc, Mekteb-i M\u00fclkiye Matbaas\u0131, \u0130stanbul 1327.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>\u2012\u2012\u2012\u2012\u2012\u2012,<\/i> <i>\u0130r\u015f\u00e2d\u00fc\u2019l-Ahl\u00e2f f\u00ee Ahk\u00e2mi\u2019l-Evk\u00e2f,<\/i> Ahmed K\u00e2mil Matbaas\u0131, \u0130stanbul 1330.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">G\u00f6z\u00fcb\u00fcy\u00fck-z\u00e2de \u0130brahim Efendi, <i>Mecm\u00fbat\u00fc\u2019l-kav\u00e2id, <\/i>1274, Necib Efendi Ta\u015f Destg\u00e2h\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Hayreddin Zirikli, <i>el-A\u2018l\u00e2m<\/i>, I-XI, Beyrut, ts.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">H\u00fcr Mahmud Y\u00fccer, <i>Osmanl\u0131 Toplumunda Tasavvuf (19. Y\u00fczy\u0131l)<\/i>, \u0130nsan Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul 2004.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">H\u00fcseyin Vass\u00e2f, <i>Sef\u00eene-i Evliy\u00e2,<\/i> haz. Mehmet Akku\u015f-Ali Y\u0131lmaz, \u0130stanbul: Kitabevi Yay., 2006.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0130shak Do\u011fan, <i>Osmanl\u0131 M\u00fcfessirleri,<\/i> \u0130z Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, \u0130stanbul 2011.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">K\u00e2tip \u00c7elebi, <i>Ke\u015ff\u00fc\u2019z-zun\u00fbn, <\/i>\u0130stanbul 1971.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L\u00fctf\u00ee Efendi, <i>L\u00fctf\u00ee T\u00e2rihi,<\/i> \u0130stanbul: Matbaa-i \u00c2mire, 1292.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Macid Ya\u015faro\u011flu, <i>Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem\u2019in T\u00fcrk\u00e7e Terceme ve Tefs\u00eerleri Bibliyografyas\u0131, <\/i>Ankara 1991.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Mehmet \u0130p\u015firli, \u201cHuzur Dersleri\u201d mad., <i>T\u00fcrkiye Diyanet Vakf\u0131 \u0130slam Ansiklopedisi (D\u0130A)<\/i>, c. XVIII (\u0130stanbul 1998), s. 441-443.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Mehmed S\u00fcreyya,<i> Sicill-i Osm\u00e2n\u00ee,<\/i> haz. Seyyit Ali Kahraman, Nuri Akbayar, \u0130stanbul 1996.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">M. Seyfeddin \u00d6zege, <i>Eski Harflerle Bas\u0131lm\u0131\u015f T\u00fcrk\u00e7e Eserler Katalo\u011fu,<\/i> \u0130stanbul 1971.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Muhammed Abay, \u201cOsmanl\u0131 D\u00f6neminde Yaz\u0131lan Tesir ile \u0130lgili Eserler Bibliyografyas\u0131\/Tefs\u00eerler, Ha\u015fiyeler, S\u00fbre Tefs\u00eerleri, Terc\u00fcmeler\u201d, <i>D\u00eev\u00e2n<\/i>, y\u0131l: 4, sy. 6 (1999\/1), s. 249-303.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Muhammed Es\u2019ad Erbil\u00ee, <i>Mekt\u00fbb\u00e2t, <\/i>Dersa\u00e2det: Matbaa-i Ahmed K\u00e2mil, 1343.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Muhammed Hamidullah, \u201cKur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem\u2019in T\u00fcrk\u00e7e Yazma Terc\u00fcmeleri\u201d, <i>T\u00fcrkiyat Mecmuas\u0131,<\/i> XIV, 1964-65, s. 65-80.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>\u2012\u2012\u2012\u2012\u2012\u2012, Fehm\u00fc\u2019l-Kur\u2019\u00e2ni\u2019l-Kerim li-men l\u00e2 yantiku bi-l\u00fcgati\u2019d-D\u00e2d,<\/i> (Tebli\u011f), 1986. en-Nedve.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>\u2012\u2012\u2012\u2012\u2012\u2012,<\/i> <i>Kur\u2019\u00e2n Tarihi<\/i> (Frans\u0131zcadan \u00c7eviren: Mehmed Said Mutlu), Ankara 1991.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>\u2012\u2012\u2012\u2012\u2012\u2012,<\/i> <i>Aziz Kur\u2019\u00e2n,<\/i> trc. Abd\u00fclaziz Hatip-Mahmud Kan\u0131k, \u0130stanbul 2000.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Mustafa \u00d6zel, \u201cSon D\u00f6nem Osmanl\u0131 Tefsir Tarihinden Baz\u0131 Portreler I\u201d, <i>Dokuz Eyl\u00fcl \u00dcnv. \u0130l\u00e2hiyat Fak. Dergisi,<\/i> sy. 15, \u0130zmir 2002.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>\u2012\u2012\u2012\u2012\u2012\u2012,<\/i> \u201cSon D\u00f6nem Osmanl\u0131 Tefsir Tarihinden Baz\u0131 Portreler II\u201d, <i>Dokuz Eyl\u00fcl \u00dcnv.<\/i> <i>\u0130l\u00e2hiyat Fak. Dergisi,<\/i> sy. 16, \u0130zmir 2002.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">M\u00fcjgan Cumbur, \u201cKur\u2019\u00e2n-\u0131 Kerim\u2019in T\u00fcrk Dilinde Bas\u0131lm\u0131\u015f Terc\u00fcme ve Tefs\u00eerleri\u201d, <i>Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 Dergisi, <\/i>1961-1962, s. 123-141.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>\u2012\u2012\u2012\u2012\u2012\u2012,<\/i> \u201cT\u00fcrk\u00e7e Kur\u2019\u00e2n Tefs\u00eer ve \u00c7evirileri Bibliyografyas\u0131\u201d,<b><i> <\/i><\/b><i>Yeni Yay\u0131nlar,<\/i> c. 4, sy. 4 (1959), s. 111-124.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>\u2012\u2012\u2012\u2012\u2012\u2012,<\/i> <i>T\u00fcrkiye Basmalar\u0131 Toplu Katalo\u011fu\/Arap Harfli T\u00fcrk\u00e7e Eserler 1729-1928, <\/i>Ankara, 1990-1994. (D. Kaya ile birlikte)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Nail Bayraktar, <i>Atat\u00fcrk Kitapl\u0131\u011f\u0131 Osman Ergin Yazmalar\u0131 Alfabatik Katalo\u011fu,<\/i> \u0130stanbul 1993.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Nazif \u00d6zt\u00fcrk, <i>T\u00fcrk Yenile\u015fme Tarihi \u00c7er\u00e7evesinde Vak\u0131f M\u00fcessesesi,<\/i> Yay\u0131mlanmam\u0131\u015f Doktora Tezi, Hacettepe \u00dcniversitesi Sosyal Bilimleri Enstit\u00fcs\u00fc, Ankara 1991.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>\u2012\u2012\u2012\u2012\u2012\u2012, Elmal\u0131\u2019l\u0131 M. Hamdi Yaz\u0131r G\u00f6z\u00fcyle Vak\u0131flar,<\/i> Diyanet Vakf\u0131 Yay\u0131nlar\u0131, Ankara 1995.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Nes\u00eemi Yaz\u0131c\u0131, \u201cTanzimat ve Abd\u00fclhamit D\u00f6neminde Din G\u00f6revlilerinin Yeti\u015fme Ortam\u0131\u201d, <i>A\u00dc\u0130FD<\/i>, c. 30, sy. 2 (1994), s. 33.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>\u2012\u2012\u2012\u2012\u2012\u2012, <\/i>\u201cTanzimat D\u00f6nemi Ramazanlar\u0131nda Vaaz ve \u0130r\u015fad Hizmetleri \u00dczerine De\u011ferlendirmeler\u201d, <i>Diyanet \u0130lmi Dergi,<\/i> c. 41, sy. 3 (2005), s. 113-116.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">S\u00e2d\u0131k Albayrak, <i>Son Devir Osmanl\u0131 Ulemas\u0131,<\/i> \u0130stanbul 1996.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">S\u00fcleyman Mollaibrahimo\u011flu, <i>Yazma Tefsir Literat\u00fcr\u00fc,<\/i> Damla Yay., \u0130stanbul, 2007.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u015eeyh Ali Efendi-z\u00e2de Muhyiddin, <i>Medreselerin Isl\u00e2h\u0131,<\/i> \u0130zmir 1314.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00d6mer \u00c7elik, \u201cMuhammed Es\u2019ad Erbil\u00ee\u2019nin (1847-1931) Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Kerim \u00c2yetlerini Yorumlama Yakla\u015f\u0131m\u0131\u201d,<i> Tasavvuf: \u0130lm\u00ee ve Akademik Ara\u015ft\u0131rma Dergisi<\/i>, say\u0131: 6, 2001, s. 177-210.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00d6mer \u00c7elik &#8211; Murat S\u00fcl\u00fcn, <i>T\u00fcrkiye Kur\u2019\u00e2n Makaleleri Bibliyografyas\u0131,<\/i> \u0130stanbul, 1999.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00d6mer Nas\u00fbhi Bilmen, <i>B\u00fcy\u00fck Tefs\u00eer Tarihi,<\/i> Bilmen Yay\u0131nevi, \u0130stanbul 1973.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00d6mer R\u0131z\u00e2 Kehh\u00e2le, <i>Mu\u2019cem\u00fc\u2019l-M\u00fcellif\u00een<\/i>, Ris\u00e2le, Beyrut, 1414\/1993.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00d6mer Y\u0131lmaz, <i>Edirne M\u00fcft\u00fcs\u00fc Mehmed Fevz\u00ee Efendi,<\/i> Ankara 2008.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Z. Velidi Togan, \u201cT\u00fcrkiye K\u00fct\u00fcphanelerindeki Baz\u0131 Yazmalar\u201d, <i>\u0130slam Tetkikleri Enstit\u00fcs\u00fc Dergisi, <\/i>cilt II, c\u00fcz 1 (\u0130stanbul 1957), s. 59-88.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>\u2012\u2012\u2012\u2012\u2012\u2012,<\/i> \u201cLondra ve Tahrandaki \u0130slam\u00ee Yazmalardan Baz\u0131lar\u0131na Dair\u201d, <i>\u0130slam Tetkikleri Enstit\u00fcs\u00fc Dergisi, <\/i>cilt, III, c\u00fcz 1-2 (\u0130stanbul 1960), s. 133-160.<\/p>\n<div><\/div>\n<hr align=\"left\" size=\"1\" width=\"33%\" \/>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p>*\u00a0Bu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n ilk h\u00e2li \u0130SAV\u2019\u0131n 21-22 Ekim 2011 tarihinde akdetti\u011fi \u201cBa\u015flang\u0131\u00e7tan G\u00fcn\u00fcm\u00fcze T\u00fcrklerin Kur\u2019an Tefsirine Hizmetleri\u201d isimli tart\u0131\u015fmal\u0131 ilm\u00ee toplant\u0131da tebli\u011f olarak takdim edilmi\u015f, daha sonra elde edilen bilgilerin ilavesiyle geli\u015ftirilerek makale h\u00e2line getirilmi\u015ftir.<\/p>\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref1\">[1]<\/a> Osman Keskio\u011flu, \u201cFatih Devrine Aid iki Ku\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem Terc\u00fcmesi\u201d, <i>Vak\u0131flar Dergisi,<\/i> IV (1958), s. 93.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref2\">[2]<\/a> <b>\u00d6mer Nas\u00fbhi Bilmen<\/b> bunu \u015f\u00f6yle \u00eez\u00e2h eder: \u201cT\u00fcrk \u00e2limleri, \u00f6teden beri Kur\u2019\u00e2n-\u0131 M\u00fcb\u00een\u2019in tefsiri hususunda pek me\u015fk\u00fbr hizmetlerde bulunmu\u015flard\u0131r. Fakat yazm\u0131\u015f olduklar\u0131 tefsirlerin en b\u00fcy\u00fck, en m\u00fchim k\u0131sm\u0131 Arap\u00e7a\u2019d\u0131r\u2026 \u00c7\u00fcnk\u00fc Arap\u00e7a tefsir yazan z\u00e2tlar, di\u011fer tefsirlerden, menba\u2019lardan terceme zahmetine katlanmaks\u0131z\u0131n istedikleri kadar iktibaslarda bulunabilirler. Bununla beraber ayr\u0131ca bir meal yazmak mecburiyetinden de v\u00e2reste bulunurlar. T\u00fcrk\u00e7e olarak yaz\u0131lacak bir tefsirde ise vaziyet ba\u015fkad\u0131r. B\u00e2hus\u00fbs belagat\u0131n i\u2019c\u00e2z mer\u00adtebesinde bulunan Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Hak\u00eem\u2019in \u00e2yetlerini -asl\u0131ndaki cez\u00e2let ve ulviyyeti m\u00fcmk\u00fcn mertebe g\u00f6sterebilmek \u015fart\u0131yla- T\u00fcrk\u00e7e\u2019ye \u00e7evirmek tahmin edilecek derecelerden daha g\u00fc\u00e7t\u00fcr. Bu b\u00e2bda hakk\u0131yle muvaffak\u0131yete nail olmu\u015f bir z\u00e2t g\u00f6sterilemez&#8230;\u201d (\u00d6mer Nas\u00fbhi Bilmen, <i>B\u00fcy\u00fck Tefs\u00eer Tarihi,<\/i> Bilmen Yay\u0131nevi, \u0130stanbul 1973, c. II, s. 788)<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref3\">[3]<\/a> Bu tefs\u00eeri Arap\u00e7a telif eden Eb\u00fc\u2019l-Leys hakk\u0131nda K\u00e2tip \u00c7elebi\u2019de \u015fu kayda tesad\u00fcf ediyoruz: \u201c<i>Tefs\u00eer-i Ebi\u2019l-Leys. <\/i>Sahibi Nasr ibni Muhammedini\u2019l-Fak\u00eeh\u00fc\u2019s-Semerkand\u00eeyy\u00fc\u2019l-Hanef\u00ee, h. 383\u2019de vefat etmi\u015ftir. Bu eseri T\u00fcrk\u00e7e\u2019ye \u00e7eviren Ahmet ibni Muhammed el-Maruf b. Arap\u015fahi\u2019l-Hanefi h. 854\u2019de vefat etmi\u015ftir.\u201d (<i>Ke\u015ff\u00fc\u2019z-Z\u00fcn\u00fbn,<\/i> I, 305, \u0130stanbul 1310) <b>Bursal\u0131 Mehmed T\u00e2hir<\/b>, <i>Delil\u00fc\u2019t-tef\u00e2s\u00eer<\/i> isimli eserinde ve <i>Osmanl\u0131 M\u00fcellifleri<\/i>\u2019nde ayn\u0131 tefs\u00eerin \u0130bn-i Arap\u015fah ve bir de Musa el-\u0130znik\u00ee (933 h.) taraf\u0131ndan terceme edildi\u011fini kaydediyor ve ikincisinin ad\u0131n\u0131 <i>\u201cEnfes\u00fc\u2019l-cev\u00e2hir\u201d<\/i> olarak naklediyor. K\u00fct\u00fcphanelerimizde mevcut Eb\u00fc\u2019l-Leys tefs\u00eeri tercemelerinin hepsi birbirinin ayn\u0131d\u0131r. M\u00fcstensihlerin ilavelerinde bazen \u201c\u0130bn-i Arap\u015fah\u201d bazan \u201cMusa el-\u0130znik\u00ee\u201d isimlerine tesad\u00fcf edilmektedir. <i>\u201cEnfes\u00fc\u2019l-cev\u00e2hir\u201d<\/i> ismine de rastlan\u0131r. (Bkz. Macid Ya\u015faro\u011flu, <i>Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem\u2019in T\u00fcrk\u00e7e Terceme ve Tefs\u00eerleri Bibliyo\u011frafyas\u0131, <\/i>Ankara 1991, s. 130)<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref4\">[4]<\/a> Ahmed Topalo\u011flu, \u201cKur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem\u2019in \u0130lk T\u00fcrk\u00e7e Terc\u00fcmeleri ve <i>Cev\u00e2hiru\u2019l-asd\u00e2f<\/i>\u201d, <i>T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131 Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131, <\/i>sy. 27 (1983), s. 61.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref5\">[5]<\/a> \u201c<i>Cev\u00e2hiru\u2019l-asd\u00e2f<\/i>, lisan-\u0131 T\u00fcrk\u00ee \u00fczerine muharrer olup \u0130sfendiyar Bey zaman\u0131nda yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r ki bu ci\u00adhetle tarih-i tahriri 797 ila 883 olmak laz\u0131m gelir.\u201d (Bursal\u0131 Mehmed Tahir, <i>Delil\u00fc\u2019t-tef\u00e2s\u00eer<\/i>) Bu eserin k\u00fct\u00fcphanelerdeki n\u00fcshalar\u0131 i\u00e7in bak. Ya\u015faro\u011flu, <i>Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem\u2019in T\u00fcrk\u00e7e Terceme ve Tefs\u00eerleri Bibliyo\u011frafyas\u0131,<\/i> s. 128. Eser hakk\u0131nda yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar i\u00e7in bkz. Ahmet Topalo\u011flu, <i>Cev\u00e2hiru\u2019l-asd\u00e2f \u00dczerine Yap\u0131lan \u00c7al\u0131\u015fmalar ve Zajackowski\u2019nin Eseri, <\/i>\u0130stanbul 1987.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref6\">[6]<\/a> Topalo\u011flu, \u201cKur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem\u2019in \u0130lk T\u00fcrk\u00e7e Terc\u00fcmeleri ve <i>Cev\u00e2hiru\u2019l-asd\u00e2f<\/i>\u201d, s. 64.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref7\">[7]<\/a> \u015eeyh Ali Efendi-z\u00e2de Muhyiddin, <i>Medreselerin Isl\u00e2h\u0131,<\/i> \u0130zmir 1314, s. 18, 21-22; Nes\u00eemi Yaz\u0131c\u0131, \u201cTanzimat ve Abd\u00fclhamit D\u00f6neminde Din G\u00f6revlilerinin Yeti\u015fme Ortam\u0131\u201d, <i>A\u00dc\u0130FD<\/i>, c. 30, sy. 2 (1994), s. 33.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref8\">[8]<\/a> Bkz. H\u00fcr Mahmud Y\u00fccer, <i>Osmanl\u0131 Toplumunda Tasavvuf (19. Y\u00fczy\u0131l)<\/i>, \u0130nsan Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul 2004, s. 798.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref9\">[9]<\/a> Nes\u00eemi Yaz\u0131c\u0131, \u201cTanzimat D\u00f6nemi Ramazanlar\u0131nda Vaaz ve \u0130r\u015fad Hizmetleri \u00dczerine De\u011ferlendirmeler\u201d, <i>Diyanet \u0130lmi Dergi,<\/i> c. 41, sy. 3 (2005), s. 113-116.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref10\">[10]<\/a> \u0130stanbul \u00dcnv. Ktp., T\u00fcrk\u00e7e Yazmalar, nr. 4167, 6708, 7297, 7311, 7312, 7316, 7317, 7318, 7320, 7321, 7322, 7323, 7324, 7325, 7326, 7328, 7329, 7331, 7332, 7333, 7334. Bu ders notlar\u0131 hakk\u0131nda bilgi i\u00e7in bkz. Eb\u00fc\u2019l-ul\u00e2 Mardin, <i>Huzur Dersleri,<\/i> \u0130stanbul: \u0130smail Akg\u00fcn matbaas\u0131, 1966, c. II-III, s. 1106-1108.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref11\">[11]<\/a> Mehmet \u0130p\u015firli, \u201cHuzur Dersleri\u201d mad., <i>T\u00fcrkiye Diyanet Vakf\u0131 \u0130slam Ansiklopedisi (D\u0130A)<\/i>, c. XVIII (\u0130stanbul 1998), s. 441-443.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref12\">[12]<\/a> Ahmed At\u00e2, <i>At\u00e2 Tarihi,<\/i> I, 212; Eb\u00fc\u2019l-ul\u00e2 Mardin, <i>Huzur Dersleri,<\/i> \u0130stanbul: \u0130smail Akg\u00fcn matbaas\u0131, 1951, c. I, s. 14.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref13\">[13]<\/a> \u201cHatta \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Selim devrinde mukarrir ve muhataplar\u0131n her birine hi\u00e7bir \u015feyden \u00e7ekinmeyerek ve her t\u00fcrl\u00fc tesirden \u00e2z\u00e2de kalarak d\u00fc\u015f\u00fcncelerini l\u00e2y\u0131k oldu\u011fu tarzda serbest\u00e7e izhar etmeleri keyfiyeti, dersten evvel padi\u015fah taraf\u0131nda ir\u00e2de-i kat\u02bbiyye h\u00e2linde bildirilir ve bu teminat dolay\u0131s\u0131yla bazen k\u00fcstahane v\u00e2ki tec\u00e2v\u00fczlerin bile aff\u0131 cihetine gidilirdi.\u201d (Mardin, <i>Huzur Dersleri,<\/i> c. I, s. 25)<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref14\">[14]<\/a> Mardin, <i>Huzur Dersleri,<\/i> c. I, s. 7-8, 80.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref15\">[15]<\/a> Mardin, <i>a.g.e.,<\/i> c. I, s. 14-26.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref16\">[16]<\/a> L\u00fctf\u00ee Efendi, <i>L\u00fctf\u00ee T\u00e2rihi,<\/i> \u0130stanbul: Matbaa-i \u00c2mire, 1292, III, 170. Bu hususta ayr\u0131ca bkz. <i>Takv\u00eem-i Vek\u00e2yi,<\/i> Ramazan 1247, say\u0131 16; Mardin, <i>a.g.e.,<\/i> I, 244.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref17\">[17]<\/a> L\u00fctf\u00ee Efendi, <i>L\u00fctf\u00ee T\u00e2rihi,<\/i> V, 38.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref18\">[18]<\/a> \u0130nan, 1960, s. 90.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref19\">[19]<\/a> S\u00fcleymaniye K\u00fct\u00fcphanesi H. Hayri-H. Abdullah 36.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref20\">[20]<\/a> Bu eser, bas\u0131lan ilk T\u00fcrk\u00e7e tefsir olmal\u0131d\u0131r: \u0130stanbul 1254\/1838, D\u00e2ru\u2019t-T\u0131baati\u2019l-\u00c2mire. (Bkz. Alpay Kabacal\u0131, <i>T\u00fcrk Yay\u0131n Tarihi,<\/i> Gazeteciler Cemiyeti Yay\u0131nlar\u0131, 1987, s. 55)<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref21\">[21]<\/a> M\u00fcjgan Cumbur, \u201cKur\u2019\u00e2n-\u0131 Kerim\u2019in T\u00fcrk Dilinde Bas\u0131lm\u0131\u015f Terc\u00fcme ve Tefs\u00eerleri\u201d, <i>Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 Dergisi, <\/i>1961-1962, s. 140.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref22\">[22]<\/a> Tirmiz\u00ee, Tefs\u00eer, 1\/2951.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref23\">[23]<\/a> Tirmiz\u00ee, Tefs\u00eer, 1\/2952.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref24\">[24]<\/a> Abdullah Ceyhan, <i>Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 K\u00fct\u00fcphanesi Elyazmas\u0131 Eserler Katalo\u011fu,<\/i> Ankara ts., I, 117-118. Ayr\u0131ca Erciyes \u00dcniversitesi \u0130lahiyat Fak\u00fcltesi Ktp. no: 4656\u2019daki, m\u00fcellifin muhtelif ris\u00e2lelerini bir araya getiren <i>Mecm\u00fbat\u00fc\u2019l-kav\u00e2id<\/i>\u2019in 1. sayfas\u0131nda ifade edilmektedir.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref25\">[25]<\/a> G\u00f6z\u00fcb\u00fcy\u00fck-z\u00e2de \u0130brahim Efendi, <i>Mecm\u00fbat\u00fc\u2019l-kav\u00e2id<\/i>, 1274, Necib Efendi Ta\u015f Destg\u00e2h\u0131; Bilmen, <i>B\u00fcy\u00fck Tefs\u00eer Tarihi,<\/i> c. II, s. 739\/425.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref26\">[26]<\/a> Bkz. Mehmed S\u00fcreyy\u00e2, <i>Sicill-i Osm\u00e2n\u00ee,<\/i> \u0130stanbul: Sebil Yay., 1996, III, 279; Bursal\u0131 Mehmed T\u00e2hir, <i>Osmanl\u0131 M\u00fcellifleri,<\/i> Matbaa-i \u00c2mire, \u0130stanbul 1333, c. I, s. 350; Bilmen, <i>a.g.e.,<\/i> II, 739-740\/426; Mardin, <i>a.g.e.,<\/i> c. I, s. 167; \u0130shak Do\u011fan, <i>Osmanl\u0131 M\u00fcfessirleri,<\/i> \u0130z Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, \u0130stanbul 2011, s. 216.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref27\">[27]<\/a> Mardin, <i>a.g.e.,<\/i> c. II-III, s. 142, 1106.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref28\">[28]<\/a> Kabacal\u0131, <i>T\u00fcrk Yay\u0131n Tarihi,<\/i> s. 55.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref29\">[29]<\/a> Bu eser \u00fczerine bir \u00e7al\u0131\u015fma yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r: \u00d6mer Paki\u015f, <i>Molla Halil es-Siird\u00ee ve Tefsirdeki Metodu,<\/i> Yay\u0131nlanmam\u0131\u015f Y\u00fcksek Lisans Tezi, M.\u00dc. Sosyal Bilimler Enstit\u00fcs\u00fc, \u0130stanbul 1996.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref30\">[30]<\/a> Bursal\u0131, <i>Osmanl\u0131 M\u00fcellifleri,<\/i> c. II, s. 37; Bilmen, <i>a.g.e.,<\/i> c. II, s. 741\/429; Do\u011fan, <i>Osmanl\u0131 M\u00fcfessirleri,<\/i> s. 175; Salih U\u00e7an, <i>Nak\u015fbend\u00ee \u015eeyhlerin Mukaddes S\u00f6zleri,<\/i> \u0130stanbul: Huzur Yay., 1983, s. 136.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref31\">[31]<\/a> Bursal\u0131, <i>a.g.e.,<\/i> c. I, s. 89; Bilmen, <i>a.g.e.,<\/i> c. II, s. 740-741\/428; Do\u011fan, <i>a.g.e.,<\/i> s. 205-206.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref32\">[32]<\/a> Bursal\u0131, <i>a.g.e.,<\/i> c. I, s. 381; Bilmen, <i>a.g.e.,<\/i> c. II, s. 741\/430; Do\u011fan, <i>a.g.e.,<\/i> s. 48.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref33\">[33]<\/a> Bursal\u0131, <i>a.g.e.,<\/i> c. I, s. 285; Do\u011fan, <i>a.g.e.,<\/i> s. 118.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref34\">[34]<\/a> Muhammed Abay, \u201cOsmanl\u0131 D\u00f6neminde Yaz\u0131lan Tesir ile \u0130lgili Eserler Bibliyo\u011frafyas\u0131\/Tefs\u00eerler, Ha\u015fiyeler, S\u00fbre Tefs\u00eerleri, Terc\u00fcmeler\u201d, <i>D\u00eev\u00e2n<\/i>, y\u0131l: 4, sy. 6 (1999\/1), s. 273.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref35\">[35]<\/a> Bursal\u0131, <i>a.g.e.,<\/i> c. I, s. 317.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref36\">[36]<\/a> Y\u00fccer, <i>Osmanl\u0131 Toplumunda Tasavvuf (19. Y\u00fczy\u0131l),<\/i> s. 175.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref37\">[37]<\/a> Bursal\u0131, <i>a.g.e.,<\/i> c. III, s. 24-26<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref38\">[38]<\/a> K\u00f6pr\u00fcl\u00fc Ktp., T\u00fcrk\u00e7e Yazmalar k\u0131sm\u0131, no: 13.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref39\">[39]<\/a> S\u00fcleymaniye Ktp., T\u0131rnoval\u0131, no: 197, 198.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref40\">[40]<\/a> Brockelmann, IX, 344; Bursal\u0131, <i>a.g.e.,<\/i> c. I, s. 278; Do\u011fan, <i>a.g.e.,<\/i> s. 277.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref41\">[41]<\/a> Mardin, <i>a.g.e.,<\/i> c. I, s. 133; c. II-III, s. 1106.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref42\">[42]<\/a> Bilmen, <i>a.g.e.,<\/i> c. II, s. 742\/431.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref43\">[43]<\/a> Bursal\u0131, <i>a.g.e.,<\/i> c. I, s. 300; Bilmen, <i>a.g.e.,<\/i> c. II, s. 742\/432.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref44\">[44]<\/a> Bkz. Es\u2019ad S\u00e2hib, <i>Bu\u011fyet\u00fc\u2019l-v\u00e2cid f\u00ee mekt\u00fbb\u00e2t\u0131 Hadrati Mevl\u00e2n\u00e2 H\u00e2lid, <\/i>D\u0131ma\u015fk 1334, s. 296-297; Bilmen, <i>a.g.e.,<\/i> c. II, s. 743\/433; Do\u011fan, <i>a.g.e.,<\/i> s. 59, 264.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref45\">[45]<\/a> Bursal\u0131, <i>a.g.e.,<\/i> c. I, s. 142; Y\u00fccer, <i>a.g.e.,<\/i> s. 256-257.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref46\">[46]<\/a> \u0130stanbul \u00dcnv. Ktp., \u0130bn\u00fc\u2019l-Em\u00een, no: 2649, vr. 30-33; Bursal\u0131, <i>a.g.e.,<\/i> c. I, s. 244.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref47\">[47]<\/a> Bursal\u0131, <i>a.g.e.,<\/i> c. I, s. 215-216; Do\u011fan, <i>a.g.e.,<\/i> s. 49. A.\u00dc.\u0130.F. Ktp., no: 29129.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref48\">[48]<\/a> Bayraktar, <i>Atat\u00fcrk Kitapl\u0131\u011f\u0131 Osman Ergin Yazmalar\u0131 Alfabatik Katalo\u011fu,<\/i> \u0130stanbul 1995, II, 104.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref49\">[49]<\/a> Bilmen, <i>a.g.e.,<\/i> c. II, s. 751\/434.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref50\">[50]<\/a> Bursal\u0131, <i>a.g.e.,<\/i> c. I, s. 38.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref51\">[51]<\/a> Bursal\u0131, <i>a.g.e.,<\/i> c. I, s. 202; Do\u011fan, <i>a.g.e.,<\/i> s. 226, 246; Y\u00fccer, <i>a.g.e.,<\/i> s. 315.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref52\">[52]<\/a> Bilmen, <i>a.g.e.,<\/i> c. II, s. 752\/435.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref53\">[53]<\/a> S\u00fcleymaniye Ktp., M. Hafid Efendi M\u00fclhak\u0131, no: 56; D\u00fc\u011f\u00fcml\u00fc Baba, 4m.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref54\">[54]<\/a> S\u00fcleyman Mollaibrahimo\u011flu, <i>Yazma Tefsir Literat\u00fcr\u00fc,<\/i> \u0130stanbul: Damla Yay., 2007, s. 601-606.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref55\">[55]<\/a> Bursal\u0131, <i>a.g.e.,<\/i> c. I, s. 343-344.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref56\">[56]<\/a> Bursal\u0131, <i>a.g.e.,<\/i> c. I, s. 285; Bilmen, <i>a.g.e.,<\/i> c. II, s. 752\/436; Y\u00fccer, <i>a.g.e.<\/i>, s. 796.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref57\">[57]<\/a> Mehmed S\u00fcreyy\u00e2, <i>Sicill-i Osm\u00e2n\u00ee,<\/i> c. III, s. 524; Bursal\u0131, <i>a.g.e.,<\/i> c. I, s. 330 (S\u00fcleyman Hakk\u0131 Efendi Eski\u015fehr\u00ee\u2019nin terc\u00fcme-i h\u00e2li i\u00e7inde); Mardin, <i>age,<\/i> II-III, 311; Bilmen, <i>a.g.e.,<\/i> c. II, s. 752-753\/437.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref58\">[58]<\/a> M.\u00dc.\u0130.F. Ktp., \u015ei\u015fli, no: 20. Bu tefsirin m\u00fctercimi \u00e7o\u011fu zaman kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. Bayezit Devlet K\u00fct\u00fcphanesi fi\u015f katalo\u011funda Cem\u00e2leddin Han ile Hayreddin Han birle\u015ftirilmi\u015f, bir de bunlar\u0131n yan\u0131na Afg\u00e2n\u00ee eklenerek \u015fu isim ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r: AFG\u00c2N\u0130 Cem\u00e2leddin (Mehmed Hayreddin). Bu vesileyle burada k\u00fct\u00fcphanelerimizin kataloglar\u0131n\u0131n tekrar d\u00fczenlenmesi ve tasnif edilmesi gerekti\u011fini hat\u0131rlatmak istiyoruz. Bilgisayar ile \u00e7al\u0131\u015fan k\u00fct\u00fcphanelerin kay\u0131tlar\u0131nda dahi konular ve diller birbirine girmi\u015f durumdad\u0131r.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref59\">[59]<\/a> H\u00fcseyin Vass\u00e2f, <i>Sef\u00eene-i Evliy\u00e2, <\/i>haz. Mehmet Akku\u015f-Ali Y\u0131lmaz, \u0130stanbul: Kitabevi Yay., 2006,<i> <\/i>c. II, s. 399-400; Mustafa \u00d6zel, \u201cSon D\u00f6nem Osmanl\u0131 Tefs\u00eer Tarihinden Baz\u0131 Portreler II\u201d, <i>Dokuz Eyl\u00fcl \u00dcniversitesi<\/i> <i>\u0130lahiyat Fak\u00fcltesi Dergisi,<\/i> say\u0131: 16, 2002, s. 115-116.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref60\">[60]<\/a> \u00d6zel, \u201cSon D\u00f6nem Osmanl\u0131 Tefsir Tarihinden Baz\u0131 Portreler II\u201d, sy. 16, s. 115-116.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref61\">[61]<\/a> M.\u00dc.\u0130.F. Ktp., \u00d6\u011f\u00fct, no: 1169; S\u00fcleymaniye Ktp, Hasib Efendi, no: 25.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref62\">[62]<\/a> Mardin, <i>a.g.e.,<\/i> c. I, s. 114; c. II-III, s. 1106.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref63\">[63]<\/a> Bu iki eser <i>Diyanet \u0130slam Ansiklopedisi<\/i>\u2019nde ve <i>Osmanl\u0131lar Ansiklopedisi<\/i>\u2019nde Akkirmani\u2019ye atfedilmektedir. <i>\u015eerhu\u2019l-Hadisi\u2019l-Erbain <\/i>ile ayn\u0131 eserin terc\u00fcmesi olan <i>Burh\u00e2n\u00fc\u2019l-M\u00fcttak\u00een Terc\u00fcme-i<\/i> <i>Hadisi\u2019l-Erbain <\/i>de iki ayr\u0131 esermi\u015f gibi Akkirmani\u2019ye izafe edilmektedir. H\u00e2lbuki birinci kitab\u0131 6. had\u00eese kadar Birgiv\u00ee yazm\u0131\u015f, yedinci hadisten itibaren Arap\u00e7a olarak Akkirman\u00ee tamamlam\u0131\u015ft\u0131r. \u0130kinci eser ise bu k\u0131rk hadis \u015ferhinin Mustafa Cem\u2019\u00ee taraf\u0131ndan yap\u0131lm\u0131\u015f olan terc\u00fcmesidir.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref64\">[64]<\/a> Bu ris\u00e2leler <b>Mustafa b. Halil Za\u011frav\u00ee<\/b> taraf\u0131ndan Arap\u00e7a telif edilmi\u015f olup 1317\u2019de bas\u0131lan bir <i>Mecmuat\u00fc\u2019r-Res\u00e2il <\/i>i\u00e7erisinde bulunmaktad\u0131r. <b>Mustafa Cem\u2019\u00ee<\/b>, bu risaleleri terc\u00fcme ederek, yine kendisinin terc\u00fcme etti\u011fi <i>el-B\u00fcrh\u00e2n\u00fc\u2019l-m\u00fcttak\u00een terc\u00fcme-i Had\u00ees-i Erba\u2019\u00een<\/i> isimli eserin ba\u015f taraf\u0131nda ne\u015fretmi\u015ftir. (\u0130stanbul 1298) Bir n\u00fcshas\u0131 S\u00fcleymaniye Ktp., T\u0131rnoval\u0131, no: 523\u2019te, di\u011fer bir n\u00fcshas\u0131 da M.\u00dc.\u0130.F. Ktp., \u00d6\u011f\u00fct, no: 1101\u2019de bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref65\">[65]<\/a> Bursal\u0131, <i>a.g.e.,<\/i> c. I, s. 155-157.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref66\">[66]<\/a> <b>\u201cRabbinin ismini zikret&#8230;\u201d<\/b> (M\u00fczzemmil, 8)<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref67\">[67]<\/a> Vass\u00e2f, <i>Sef\u00eene-i Evliy\u00e2, <\/i>c. III, s. 123.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref68\">[68]<\/a> Bursal\u0131, <i>a.g.e.,<\/i> c. II, s. 40; Bilmen, <i>a.g.e.,<\/i> c. II, s. 753\/438; Do\u011fan, <i>a.g.e.,<\/i> s. 183.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref69\">[69]<\/a> Bursal\u0131, <i>a.g.e.,<\/i> c. II, s. 39-40; Do\u011fan, <i>a.g.e.,<\/i> s. 166.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref70\">[70]<\/a> Bursal\u0131, <i>a.g.e.,<\/i> c. II, s. 37-38. S\u00fcleymaniye Ktp., L\u00e2leli, no: 319.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref71\">[71]<\/a> Hikmet Gazetesi, sy. 3, 25 Reb\u00eeu\u2019l-\u00c2hir 1328, s. 2-3.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref72\">[72]<\/a> Bursal\u0131, <i>a.g.e.,<\/i> c. I, s. 285-286; Do\u011fan, <i>a.g.e.,<\/i> s. 117, 245, 250, 260.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref73\">[73]<\/a> Bursal\u0131, <i>a.g.e.,<\/i> c. I, s. 385-387; Bilmen, <i>a.g.e.,<\/i> c. II, s. 755\/441; Do\u011fan, <i>a.g.e.,<\/i> s. 40, 239, 281.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref74\">[74]<\/a> Bayraktar, <i>Osman Ergin Yazmalar\u0131 Alfabatik Katalo\u011fu,<\/i> \u0130stanbul 2001, III, 22.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref75\">[75]<\/a> Bayraktar, <i>Osman Ergin Yazmalar\u0131 Alfabatik Katalo\u011fu,<\/i> II, 31.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref76\">[76]<\/a> Bilmen, <i>a.g.e.,<\/i> c. II, s. 756\/442.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref77\">[77]<\/a> Bayraktar, <i>Osman Ergin Yazmalar\u0131 Alfabatik Katalo\u011fu,<\/i> \u0130stanbul 1993, I, 105, 107; Mustafa \u00d6zel, \u201cMuhammed N\u00fbru\u2019l-Arab\u00ee\u2019nin F\u00e2tiha ve Kevser S\u00fbreleri Tefs\u00eeri\u201d, <i>Dokuz Eyl\u00fcl \u00dcniversitesi \u0130lahiyat Fak\u00fcltesi Dergisi,<\/i> say\u0131: 28, 2008, s. 1-10.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref78\">[78]<\/a> Bayraktar, <i>a.g.e.,<\/i> c. III, s. 74.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref79\">[79]<\/a> Mardin, <i>a.g.e.,<\/i> c. II-III, s. 139, 1107.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref80\">[80]<\/a> Eser hakk\u0131nda iki y\u00fcksek lisans \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r: A. Kadir Kaptan, <i>Muhammed b. Ahmed el-\u0130skender\u00e2n\u00ee\u2019nin \u201cKe\u015ff\u00fc\u2019l-esr\u00e2ri\u2019n-n\u00fbr\u00e2niyyeti\u2019l-Kur\u2019\u00e2niyye\u201d Adl\u0131 Eserinin Tahlili, <\/i>Yay\u0131nlanmam\u0131\u015f Y\u00fcksek Lisans Tezi, Erciyes \u00dcnv. Sosyal Bilimler Enstit\u00fcs\u00fc, Kayseri 1992; Abdurrahman Ate\u015f, <i>\u0130skender\u00e2n\u00ee ve \u0130lm\u00ee Tefsirdeki Yeri,<\/i> Yay\u0131nlanmam\u0131\u015f Y\u00fcksek Lisans Tezi, Sel\u00e7uk \u00dcnv. Sosyal Bilimler Enstit\u00fcs\u00fc, Konya 1994.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref81\">[81]<\/a> Mardin, <i>a.g.e.,<\/i> c. II-III, s. 175-176, 780, 856, 1107.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref82\">[82]<\/a> Bursal\u0131, <i>a.g.e.,<\/i> c. II, s. 58-59; Bilmen, <i>a.g.e.,<\/i> c. II, s. 759\/444; Do\u011fan, <i>a.g.e.,<\/i> s. 225; \u00d6zel, a.g.m., sy. 16, s. 119.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref83\">[83]<\/a> Bursal\u0131, <i>a.g.e.,<\/i> c. I, s. 318; Bilmen, <i>a.g.e.,<\/i> c. II, s. 760\/445; Do\u011fan, <i>a.g.e.,<\/i> s. 200.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref84\">[84]<\/a> \u00d6zel, a.g.m., sy. 16, s. 120.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref85\">[85]<\/a> Bursal\u0131, <i>a.g.e.,<\/i> c. II, s. 422-426; Y\u00fccer, <i>a.g.e.,<\/i> s. 798.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref86\">[86]<\/a> Bursal\u0131, <i>a.g.e.,<\/i> c. I, s. 318; Bilmen, <i>a.g.e.,<\/i> c. II, s. 760\/446; Do\u011fan, <i>a.g.e.,<\/i> s. 202.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref87\">[87]<\/a> Bursal\u0131, <i>a.g.e.,<\/i> c. I, s. 265; Bilmen, <i>a.g.e.,<\/i> c. II, s. 761\/447; Do\u011fan, <i>a.g.e.,<\/i> s. 203, 255.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref88\">[88]<\/a> Bursal\u0131, <i>a.g.e.,<\/i> c. I, s. 134.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref89\">[89]<\/a> \u00d6zel, a.g.m., sy. 16, s. 120.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref90\">[90]<\/a> Bursal\u0131, <i>a.g.e.,<\/i> c. II, s. 129-132.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref91\">[91]<\/a> Mardin, <i>a.g.e.,<\/i> c. II-III, s. 150-151, 1107.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref92\">[92]<\/a> Bilmen, <i>a.g.e.,<\/i> c. II, s. 761\/448; Ayr\u0131ca bkz. Ekrem G\u00fcl\u015fen, <i>Giridli S\u0131rr\u0131 Pa\u015fa ve Tefsir \u0130lmindeki Yeri,<\/i> Yay\u0131nlanmam\u0131\u015f Y\u00fcksek Lisans Tezi, M.\u00dc. Sosyal Bilimler Enstit\u00fcs\u00fc, \u0130stanbul 1992.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref93\">[93]<\/a> Y\u00fccer, <i>a.g.e.,<\/i> s. 797.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref94\">[94]<\/a> Mardin, <i>a.g.e.,<\/i> c. II-III, s. 146, 1107.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref95\">[95]<\/a> Uluda\u011f \u00dcnv. \u0130lh. Ktp., no: 4322.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref96\">[96]<\/a> Bursal\u0131, <i>a.g.e.,<\/i> c. II, s. 213.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref97\">[97]<\/a> Bursal\u0131, <i>a.g.e.,<\/i> c. I, s. 65; Do\u011fan, <i>a.g.e.,<\/i> s. 123.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref98\">[98]<\/a> \u00d6zel, a.g.m., sy. 16, s. 123.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref99\">[99]<\/a> Di\u011fer eserleri i\u00e7in bkz. Bilmen, <i>a.g.e.,<\/i> c. II, s. 762\/449; \u00d6mer Y\u0131lmaz, <i>Edirne M\u00fcft\u00fcs\u00fc Mehmed Fevz\u00ee Efendi,<\/i> Ankara 2008, s. 82-122; Mustafa Uzun, \u201cFevzi Efendi\u201d, <i>D\u0130A<\/i>, XII, 506.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref100\">[100]<\/a> Mardin, <i>a.g.e.,<\/i> c. II-III, s. 143, 1107.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref101\">[101]<\/a> Mardin, <i>a.g.e.,<\/i> c. I, s. 114; c. II-III, s. 840, 1107.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref102\">[102]<\/a> Albayrak, S\u00e2d\u0131k, <i>Son Devir Osmanl\u0131 Ulemas\u0131,<\/i> \u0130stanbul 1996, c. III, s. 272; \u00d6zel, a.g.m., sy. 16, s. 142.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref103\">[103]<\/a> Bursal\u0131, <i>a.g.e.,<\/i> c. I, s. 287-288; Do\u011fan, <i>a.g.e.,<\/i> s. 125.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref104\">[104]<\/a> Bursal\u0131, <i>a.g.e.,<\/i> c. I, s. 318-319.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref105\">[105]<\/a> Bu takrir, mukarririn vef\u00e2t\u0131ndan birka\u00e7 sene sonra h. 1326\u2019da Ebu\u2019r-R\u0131z\u00e2-z\u00e2de R\u0131z\u00e2 taraf\u0131ndan <i>Mek\u00e2rim-i Ahl\u00e2k<\/i> dergisinde ne\u015fredilmi\u015ftir. (1 \u015eevval 1326 \/ Ekim 1324, say\u0131 5, sayfa 35)<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref106\">[106]<\/a> Mardin, <i>a.g.e.,<\/i> c. I, s. 114; c. II-III, s. 863, 1106-1107.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref107\">[107]<\/a> \u0130stanbul B\u00fcy\u00fck\u015fehir Belediyesi Kitapl\u0131\u011f\u0131, Osman Ergin T\u00fcrk\u00e7e Yazmalar\u0131.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref108\">[108]<\/a> Bursal\u0131, <i>a.g.e.,<\/i> c. II, s. 209.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref109\">[109]<\/a> M.\u00dc.\u0130.F. Ktp., \u00d6\u011f\u00fct, no: 1159.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref110\">[110]<\/a> Albayrak, <i>Son Devir Osmanl\u0131 Ulemas\u0131,<\/i> c. IV, s. 316-317.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref111\">[111]<\/a> Mardin, <i>a.g.e.,<\/i> c. I, s. 114, 445-496; c. II-III, s. 150, 833, 1108. Bu eser ne\u015fredilmi\u015ftir: Mustafa \u00dcnver, \u201cSarayda Abd\u00fclhamid Han Huzurunda Bir Tefsir Dersi ve Ne\u015fri\u201d, <i>Dinsel ve K\u00fclt\u00fcrel Farkl\u0131l\u0131klar\u0131n Birarada Ya\u015fanmas\u0131\/\u0130stanbul Tecr\u00fcbesi,<\/i> edit\u00f6rler: Mehmet Fatih Arslan &#8211; Muhammed Veysel Bilici, \u0130stanbul 2010, s. 333-353.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref112\">[112]<\/a> Bursal\u0131, <i>a.g.e.,<\/i> c. II, s. 212-213.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref113\">[113]<\/a> Vass\u00e2f, <i>a.g.e.,<\/i> c. IV, s. 136; Y\u00fccer, <i>a.g.e.,<\/i> s. 150, 784.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref114\">[114]<\/a> Albayrak,<i> a.g.e.,<\/i> c. IV, s. 388-389.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref115\">[115]<\/a> Mardin, <i>a.g.e.,<\/i> c. I, s. 114; c. II-III, s. 1108.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref116\">[116]<\/a> Mardin, <i>a.g.e.,<\/i> c. I, s. 114; c. II-III, s. 1107.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref117\">[117]<\/a> Albayrak,<i> a.g.e.,<\/i> c. IV, s. 280-281.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref118\">[118]<\/a> Bursal\u0131, <i>a.g.e.,<\/i> II, 59-60; Bilmen, <i>Tefs\u00eer Tarihi<\/i>, II, 771, no: 451; Mardin, <i>a.g.e.,<\/i> c. II-III, s. 288; Do\u011fan, <i>a.g.e.,<\/i> s. 224.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref119\">[119]<\/a> Albayrak,<i> a.g.e.,<\/i> c. III, s. 54; \u00d6zel, a.g.m., sy. 16, s. 142.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref120\">[120]<\/a> M.\u00dc.\u0130.F. Ktp., Genel, no: 045514. Hid\u00e2yet Zert\u00fcrk taraf\u0131ndan sadele\u015ftirilerek ne\u015fredilmi\u015ftir. (\u0130stanbul 2008)<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref121\">[121]<\/a> Mardin, <i>a.g.e.,<\/i> c. II-III, s. 179-180, 1107.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref122\">[122]<\/a> el-Kalem 68\/1.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref123\">[123]<\/a> Vass\u00e2f, <i>a.g.e.,<\/i> c. III, s. 269. Bu eser Divan ve \u0130z Yay\u0131nlar\u0131 taraf\u0131ndan \u0130stanbul\u2019da ne\u015fredilmi\u015ftir.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref124\">[124]<\/a> Mardin, <i>a.g.e.,<\/i> c. I, s. 102; c. II-III, s. 147-149.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref125\">[125]<\/a> S\u00fcleymaniye Ktp., \u0130zmirli \u0130smail Hakk\u0131, no: 1493; Mardin, <i>a.g.e.,<\/i> c. II-III, s. 461-580, 1106.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref126\">[126]<\/a> Bu kitap baz\u0131 listelerde isim benzerli\u011fi sebebiyle Bursev\u00ee\u2019ye (v. 1137\/1724) iz\u00e2fe edilmektedir. H\u00e2lbuki Bursev\u00ee\u2019nin eserleri aras\u0131nda m\u00fcstakil Yasin tefsirinden bahsedilmez. Bkz. Bilmen, <i>a.g.e.,<\/i> c. II, s. 714\/392.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref127\">[127]<\/a> <i>S\u0131rat-\u0131 M\u00fcstakim<\/i>, 1324, 1\/3, 33-34; 1\/4, 49-50; 1\/5, 65-66; 81-82, 97-98, 113-114, 129-130, 145-146, 161-162, 177-178, 193-194, 225-227, 1\/19, 289-290.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref128\">[128]<\/a> Bursal\u0131, <i>a.g.e.,<\/i> c. I, s. 251; Bilmen, <i>a.g.e.,<\/i> c. II, s. 771\/452; Albayrak,<i> a.g.e.,<\/i> c. II, s. 275.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref129\">[129]<\/a> \u00d6zel, a.g.m., sy. 16, s. 123-124.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref130\">[130]<\/a> Albayrak,<i> a.g.e.,<\/i> c. III, s. 373; Abay, \u201cOsmanl\u0131 D\u00f6neminde Yaz\u0131lan Tesir ile \u0130lgili Eserler Bibliyografyas\u0131\u201d s. 284; \u00d6zel, a.g.m., sy. 16, s. 141.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref131\">[131]<\/a> Albayrak,<i> a.g.e.,<\/i> c. II, s. 351.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref132\">[132]<\/a> Bursal\u0131, <i>a.g.e.,<\/i> c. III, s. 277-278; \u00d6zel, a.g.m., say\u0131: 16, s. 124.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref133\">[133]<\/a> Kehh\u00e2le, <i>Mu<\/i><i>\u02bb<\/i><i>cem,<\/i> III, 884; Brockelmann, IX, 367; Do\u011fan, <i>a.g.e.,<\/i> s. 188.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref134\">[134]<\/a> S\u00fcleymaniye Ktp., Ba\u011fdatl\u0131 Vehbi, no: 128.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref135\">[135]<\/a> Bilmen, <i>a.g.e.,<\/i> c. II, s. 773\/454.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref136\">[136]<\/a> Bursal\u0131, <i>a.g.e.,<\/i> c. III, 27-28; \u201cHocaz\u00e2de Ahmed Hilmi\u201d, <i>D\u0130A,<\/i> \u0130stanbul 1998, XVIII, 207.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref137\">[137]<\/a> Albayrak,<i> a.g.e.,<\/i> c. IV, s. 322-323.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref138\">[138]<\/a> Albayrak,<i> a.g.e.,<\/i> c. III, s. 172-173.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref139\">[139]<\/a> Bursal\u0131, <i>a.g.e.,<\/i> c. III, s. 6.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref140\">[140]<\/a> Albayrak,<i> a.g.e.,<\/i> c. I, s. 264-265.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref141\">[141]<\/a> Albayrak,<i> a.g.e.,<\/i> c. II, s. 358-359.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref142\">[142]<\/a> Albayrak,<i> a.g.e.,<\/i> c. IV, s. 152-153.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref143\">[143]<\/a> Mardin, <i>a.g.e.,<\/i> c. II-III, s. 238-240, 376-442, 927; Albayrak,<i> a.g.e.,<\/i> c. III, s. 201-202; \u00d6zel, a.g.m., sy. 16, s. 125-126.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref144\">[144]<\/a> Albayrak,<i> a.g.e.,<\/i> c. III, s. 350.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref145\">[145]<\/a> Albayrak,<i> a.g.e.,<\/i> c. IV, s. 242-244.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref146\">[146]<\/a> Bu eser, Ali Turgut taraf\u0131ndan <i>Yarat\u0131l\u0131\u015f ve \u00d6tesi<\/i> ismiyle sadele\u015ftirilip ne\u015fredilmi\u015ftir (\u0130stanbul 1989). Hayat\u0131 Hakk\u0131nda bkz. Bursal\u0131, <i>a.g.e.,<\/i> c. III, 299-300.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref147\">[147]<\/a> Bilmen, <i>a.g.e.,<\/i> c. II, s. 775\/456.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref148\">[148]<\/a> \u0130rfan G\u00fcnd\u00fcz, <i>G\u00fcm\u00fc\u015fh\u00e2nev\u00ee Ahmed Ziy\u00e2\u00fcdd\u00een,<\/i> \u0130stanbul 1984, s. 65-66.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref149\">[149]<\/a> Mardin, <i>a.g.e.,<\/i> c. II-III, s. 181-182, 390-395, 404-413, 581-644, 779, 783, 859-860, 1107; Albayrak, <i>a.g.e.,<\/i> c. IV, s. 390-391.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref150\">[150]<\/a> Vass\u00e2f, <i>a.g.e.,<\/i> c. IV, s. 212-214.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref151\">[151]<\/a> Bilmen, <i>a.g.e.,<\/i> c. II, s. 774, no: 455; Albayrak, <i>a.g.e.,<\/i> c. III, s. 390-391; Do\u011fan, <i>a.g.e.,<\/i> s. 187; \u0130smail Kara, <i>T\u00fcrkiye\u2019de \u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131k D\u00fc\u015f\u00fcncesi<\/i>, \u0130stanbul: Derg\u00e2h Yay., 2011, I, 107-108.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref152\">[152]<\/a> Abdullah Ceyhan, <i>Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 K\u00fct\u00fcphanesi Elyazmas\u0131 Eserler Katalo\u011fu,<\/i> Ankara: Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 Yay., 1994, II, 134-135.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref153\">[153]<\/a> Vass\u00e2f, <i>a.g.e.,<\/i> c. II, s. 395, 398.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref154\">[154]<\/a> A. Abd\u00fclk\u00e2diro\u011flu, \u201cAhmed Mahir Efendi\u201d, <i>D\u0130A<\/i>, II, 98.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref155\">[155]<\/a> TBMM Zab\u0131t Ceridesi, Altm\u0131\u015fbirinci \u0130ctima, 21 \u015eubat 1341 Cumartesi, \u0130kinci Celse; D\u00fccane C\u00fcndio\u011flu, <i>Bir Kur\u2019\u00e2n \u015e\u00e2iri -Mehmed \u00c2kif ve Kur\u2019an Me\u00e2li-,<\/i> \u0130stanbul 2000, s. 120, 292.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref156\">[156]<\/a> Mardin, <i>a.g.e.,<\/i> c. II-III, s. 156, 839, 1108.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref157\">[157]<\/a> Vass\u00e2f, <i>a.g.e.,<\/i> c. IV, s. 269-270.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref158\">[158]<\/a> Mollaibrahimo\u011flu, <i>Yazma Tefsir Literat\u00fcr\u00fc,<\/i> s. 613-616.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref159\">[159]<\/a> Vass\u00e2f, <i>a.g.e.,<\/i> c. IV, s. 104; Vicd\u00e2n\u00ee, <i>a.g.e.,<\/i> 223; Y\u00fccer, <i>a.g.e.,<\/i> s. 151.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref160\">[160]<\/a> Mardin, <i>a.g.e.,<\/i> c. II-III, s. 140-141, 828-829; \u0130p\u015firli, \u201cHuzur Dersleri\u201d, s. 443; Albayrak,<i> a.g.e.,<\/i> c. IV, s. 352-353. Bu notlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131 Mardin misal olarak nakleder: <i>Huzur Dersleri,<\/i> II-III, 443-460.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref161\">[161]<\/a> Bu ris\u00e2le ne\u015fredilmi\u015ftir. Bkz. Mustafa \u00d6zel, \u201cNahl\/16 S\u00fbresinin 90. \u00c2yetinin Tefs\u00eeri\u201d, <i>C.\u00dc. \u0130l\u00e2hiyat Fak\u00fcltesi Dergisi, <\/i>X\/2 \u2013 2006, s. 135-147.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref162\">[162]<\/a> Bayraktar, <i>a.g.e.,<\/i> c. I, s. 22.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref163\">[163]<\/a> Turan Alptekin, \u201cAhmed H\u00fcsameddin\u201d, <i>D\u0130A<\/i>, II, 91; \u00d6zel, agm, say\u0131: 16, s. 127-128.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref164\">[164]<\/a> S\u00fcleymaniye Ktp., \u0130zmirli \u0130. Hakk\u0131, no: 3819. Kitap burada Ahmed Cevdet Pa\u015fa\u2019ya iz\u00e2fe ediliyor. Herhalde isim benzerli\u011fi sebebiyle kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref165\">[165]<\/a> Mardin, <i>a.g.e.,<\/i> c. II-III, s. 133-134, 824.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref166\">[166]<\/a> Albayrak,<i> a.g.e.,<\/i> c. III, s. 72-73; Nihat Azamat, \u201cElif Efendi, Has\u00eer\u00eez\u00e2de\u201d, <i>D\u0130A<\/i>, XI, 37-38; \u00d6zel, a.g.m., sy. 16, s. 129-130.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref167\">[167]<\/a> Albayrak,<i> a.g.e.,<\/i> c. V, s. 92-93.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref168\">[168]<\/a> Cemal Kurnaz, Mustafa Tatc\u0131, \u201cH\u00fcseyin Vass\u00e2f\u201d, <i>D\u0130A<\/i>, XIX, 18-19; \u00d6zel, a.g.m., say\u0131: 16, s. 130-131.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref169\">[169]<\/a> Vass\u00e2f, <i>a.g.e.,<\/i> c. I, s. XXVII. H\u00fcseyin Vass\u00e2f, Ahmed Nazm\u00ee Efendi\u2019nin terc\u00fcme-i h\u00e2lini yazarken \u015f\u00f6yle der:<\/p>\n<p>\u201cKendisiyle huk\u00fbk-\u0131 kad\u00eemem olup bir zamanlar beraber \u00e7al\u0131\u015fmak s\u00fbretiyle S\u00fbre-i Bakara ve S\u00fbre-i Y\u00e2s\u00een\u2019i <i>R\u00fbhu\u2019l-Bey\u00e2n<\/i>\u2019dan terc\u00fcme etmi\u015f ve S\u00fbre-i Y\u00e2s\u00een Tefs\u00eeri terc\u00fcmesine bir\u00e7ok hak\u00e2y\u0131k daha il\u00e2ve etmi\u015f idik.\u201d (Vass\u00e2f, <i>a.g.e.,<\/i> IV, 148)<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref170\">[170]<\/a> Albayrak, <i>a.g.e.<\/i>, III, 123-124; Ercan Alkan\u2019\u0131n eser hakk\u0131nda k\u0131sa bir tan\u0131t\u0131m\u0131 i\u00e7in bk. <i>Tasavvuf: \u0130lm\u00ee ve Akademik Ara\u015ft\u0131rma Dergisi<\/i>, say\u0131: 27, 2011, s. 365.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref171\">[171]<\/a> \u00d6mer \u00c7elik, \u201cMuhammed Es\u2019ad Erbil\u00ee\u2019nin (1847-1931) Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Kerim \u00c2yetlerini Yorumlama Yakla\u015f\u0131m\u0131\u201d,<i> Tasavvuf: \u0130lm\u00ee ve Akademik Ara\u015ft\u0131rma Dergisi<\/i>, say\u0131: 6, 2001, s. 177-210.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref172\">[172]<\/a> Albayrak,<i> a.g.e.,<\/i> c. IV, s. 314-315.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref173\">[173]<\/a> \u00d6zel, a.g.m., sy. 16, s. 132.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref174\">[174]<\/a> \u00d6zel, a.g.m., sy. 16, s. 134.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref175\">[175]<\/a> K\u00e2mil \u015eahin, \u201cAhmed Hamdi, Serbestz\u00e2de\u201d mad., <i>D\u0130A<\/i>, \u0130stanbul 1989, II, 72; \u00d6zel, Mustafa, \u201cSon D\u00f6nem Osmanl\u0131 Tefsir Tarihinden Baz\u0131 Portreler I\u201d, <i>Dokuz Eyl\u00fcl \u00dcnv. \u0130l\u00e2hiyat Fak. Dergisi,<\/i> sy. 15, \u0130zmir 2002, s. 79.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref176\">[176]<\/a> Ali Birinci, \u201cHoca Rasim Efendi\u201d mad., <i>D\u0130A<\/i>., \u0130stanbul 1998, XVIII, 194-195; \u00d6zel, a.g.m., sy. 16, s. 135.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref177\">[177]<\/a> Mardin, <i>a.g.e.,<\/i> c. II-III, s. 167-170; \u00d6zel, a.g.m., sy. 16, s. 135-136.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref178\">[178]<\/a> \u00d6zel, a.g.m., sy. 16, s. 136-137.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref179\">[179]<\/a> Bayraktar \u2013 H\u00fcseyin T\u00fcrkmen, <i>a.g.e.,<\/i> \u0130stanbul 2003, c. IV, s. 155-157.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref180\">[180]<\/a> Vass\u00e2f, <i>a.g.e.,<\/i> c. I, s. 411-412; \u00d6zel, a.g.m., say\u0131: 16, s. 139.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref181\">[181]<\/a> Vass\u00e2f, <i>a.g.e.,<\/i> c. I, s. 411-412; \u00d6zel, a.g.m., sy. 16, s. 139.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref182\">[182]<\/a> Mardin, <i>a.g.e.,<\/i> c. II-III, s. 317-320; \u00d6zel, \u201cSon D\u00f6nem Osmanl\u0131 Tefsir Tarihinden Baz\u0131 Portreler I\u201d, sy. 15, s. 91.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref183\">[183]<\/a> \u00d6zel, a.g.m., sy. 15, s. 87.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref184\">[184]<\/a> \u00d6zel, a.g.m., sy. 16, s. 143.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref185\">[185]<\/a> El Yazmalar\u0131 Enstit\u00fcs\u00fc, C-697\/9650-C-699\/9650.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref186\">[186]<\/a> <i>Dergah Edebiyat Ansiklopedisi,<\/i> VI, 2, \u201cKur\u2019an\u201d mad.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref187\">[187]<\/a> Bursal\u0131, <i>a.g.e.,<\/i> c. I, s. 390-392; Bilmen, <i>a.g.e.,<\/i> c. II, s. 590-592\/273; Do\u011fan, <i>a.g.e.,<\/i> s. 167-170.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref188\">[188]<\/a> Semerkandi\u2019nin Nebe\u2019 c\u00fcz\u00fc tefs\u00eeri <b>Mustafa K\u00fc\u00e7\u00fck<\/b> taraf\u0131ndan g\u00fcn\u00fcm\u00fcz T\u00fcrk\u00e7esine kazand\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ve <i>Amme C\u00fcz\u2019\u00fcn\u00fcn Terc\u00fcme ve Tefs\u00eeri <\/i>ismiyle \u0130stanbul\u2019da 1984 tarihinde 247 sayfa halinde Sezgin ne\u015friyat taraf\u0131ndan ne\u015fredilmi\u015ftir. Bu durum, Semerkandi\u2019nin tefs\u00eerine olan tarih\u00ee al\u00e2kan\u0131n g\u00fcn\u00fcm\u00fczde de dev\u00e2m etti\u011fi anlam\u0131na gelmektedir.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref189\">[189]<\/a> Abay, a.g.m., s. 276.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref190\">[190]<\/a> Bursal\u0131, <i>a.g.e.,<\/i> c. I, 390; Abay, a.g.m., s. 271.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref191\">[191]<\/a> M.\u00dc.\u0130.F. Ktp. Ayasbeyo\u011flu, no: 342; \u00d6\u011f\u00fct, no: 1130.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref192\">[192]<\/a> S\u00fcleymaniye Ktp., H. Re\u015fid Efendi, no: 12; Konya B\u00f6lge Yazma Eserler Ktp., Konya \u0130l Halk Ktp., 42 Kon 5756\/2.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref193\">[193]<\/a> M.\u00dc.\u0130.F. Ktp., Arapgirli, no: 571.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref194\">[194]<\/a> <i>Terceme-i Tefs\u00eer-i Tiby\u00e2n<\/i>, Arap harfleriyle dokuz kez bas\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. 4 cilt, K\u00e2hire 1257\/1841-1842, 1849, 1866-1867 (\u0130stanbul, Matbaa-i Sultaniye), 1875, 1890-1891, 1891, 1899-1900, 1902-1903, 1905- 1906. \u0130ki kez de Latin harfleriyle bas\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. 1956-1957\u2019de S\u00fcleyman Fahir taraf\u0131ndan latinize edilip sadele\u015ftirilerek<i> Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Kerim Meali ve Tefs\u00eeri <\/i>ismiyle \u0130stanbul\u2019da bas\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. 1980-1981\u2019de Ahmed Davudo\u011flu taraf\u0131ndan tekrar ne\u015fredilmi\u015ftir.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref195\">[195]<\/a> Bk. Mehmed \u015eeyh\u00ee, <i>Vek\u00e2yiu\u2019l-fudala<\/i>, II, 158; Mehmed S\u00fcreyy\u00e2, <i>a.g.e.<\/i>, c. IV\/1, s. 235.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref196\">[196]<\/a> Erhan Yetik, \u201cTasavvufi A\u00e7\u0131dan F\u00e2tiha Tefsiri (\u0130smail-i Ankaravi\u2019nin <i>F\u00fct\u00fbh\u00e2t-\u0131 Ayniye\u2019<\/i>si \u00dczerine Bir \u00c7al\u0131\u015fma)\u201d, <i>On Dokuz May\u0131s \u00dcnv. \u0130lahiyat Fak. Dergisi,<\/i> sy. 8 (Samsun 1996), s. 45-107.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref197\">[197]<\/a> Baz\u0131 k\u00fct\u00fcphane fi\u015flerinde ve bunlar\u0131n tesiriyle Kur\u2019\u00e2n terc\u00fcmeleri listelerinde bu eser \u0130smail Hakk\u0131 Bursev\u00ee\u2019ye (v. 1137\/1724) iz\u00e2fe edilmektedir. Bu hata muhtemelen iki b\u00fcy\u00fck \u00e2limin de sahip oldu\u011fu <i>el-Celvet\u00ee<\/i> nisbesinden kaynaklanmaktad\u0131r.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref198\">[198]<\/a> Abay, a.g.m., s. 280.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref199\">[199]<\/a> Bu kitap IRCICA\u2019n\u0131n yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 <i>World Bibliography<\/i>\u2019de ve Muhammed Hamidullah\u2019\u0131n vermi\u015f oldu\u011fu terc\u00fcme listelerinde, isim benzerli\u011fi sebebiyle, <b>Muhammed Es\u2019ad Erbil\u00ee Hazretleri<\/b>\u2019ne (v. 1350\/1931) nisbet edilmektedir. H\u00e2lbuki Es\u2019ad Erbil\u00ee Hazretleri\u2019nin \u00c2yet\u00fc\u2019l-K\u00fcrs\u00ee ile alakal\u0131 m\u00fcstakil bir eseri bulunmamaktad\u0131r.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref200\">[200]<\/a> Abay, a.g.m., s. 281.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref201\">[201]<\/a> S\u00fcleymaniye Ktp. M. Arif &#8211; M. Murad, no: 167\/2; M.\u00dc.\u0130.F. Ktp., Genel, no: 1759.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref202\">[202]<\/a> Bursal\u0131, <i>a.g.e.,<\/i> c. I, s. 394; Bilmen, <i>a.g.e.,<\/i> c. II, s. 740\/427; Do\u011fan, <i>a.g.e.,<\/i> s. 142. Ferruh Efendi\u2019nin tefs\u00eerinde her ne kadar <i>Mev\u00e2hib<\/i> esas kabul edilmi\u015f olsa da <i>Tiby\u00e2n<\/i>, <i>Beyd\u00e2v\u00ee<\/i>, <i>Ke\u015f\u015f\u00e2f<\/i> ve <i>H\u00e2zin<\/i> tefs\u00eerleriyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c2yetlerin n\u00fczul sebebleri ve baz\u0131 tefs\u00eercilerin bey\u00e2nlar\u0131 \u00e2yet meallerinin alt\u0131na yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Halk\u0131n kolayca anlamas\u0131 hedeflendi\u011finden m\u00fcte\u015fabih kelimelerden ka\u00e7\u0131n\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. <i>Mev\u00e2kib<\/i>\u2019\u0131n bask\u0131s\u0131, II. Me\u015frutiyet\u2019e kadar 1865, 1870, 1879, 1899, 1902-1903, 1905, 1905-1906 tarihlerinde tam 7 kez tekrarlanm\u0131\u015ft\u0131r. S\u00fcleyman Fahir taraf\u0131ndan Latin harflerine aktar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. (<i>Kur\u2019an-\u0131 Ker\u00eem ve Meali<\/i> (<i>Mev\u00e2kib Tefsiri<\/i>), \u0130stanbul 1959). 1987 y\u0131l\u0131nda Ahmet A\u011f\u0131rak\u00e7a ile Be\u015fir Eryarsoy taraf\u0131ndan, <i>N\u00fczul Sebebli Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem ve T\u00fcrk\u00e7e Meali <\/i>ad\u0131yla yeniden d\u00fczenlenerek ne\u015fredilmi\u015ftir.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref203\">[203]<\/a> K\u00e2tip \u00c7elebi, <i>Ke\u015ff\u00fc\u2019z-zun\u00fbn, <\/i>\u0130stanbul 1971, c. I, s. 446. Bu tefsire <i>Tefs\u00eer-i H\u00fcseyn\u00ee <\/i>de denmektedir. <i><\/i><\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref204\">[204]<\/a> S\u00fcleymaniye Ktp., Hac\u0131 Mahmud Ef., no: 5487.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref205\">[205]<\/a> E. Ziya Karal, <i>Osmanl\u0131 Tarihi,<\/i> Ankara 1976, IV, 212.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref206\">[206]<\/a> Ed. Engelhard, <i>T\u00fcrkiye ve Tanzimat,<\/i> trc. Ali Re\u015fat, 1328, s. 179.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref207\">[207]<\/a> Nazif \u00d6zt\u00fcrk, <i>T\u00fcrk Yenile\u015fme Tarihi \u00c7er\u00e7evesinde Vak\u0131f M\u00fcessesesi,<\/i> Yay\u0131mlanmam\u0131\u015f Doktora Tezi, Hacettepe \u00dcniversitesi Sosyal Bilimleri Enstit\u00fcs\u00fc, Ankara 1991, s. 698-886.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref208\">[208]<\/a> <b>Elmal\u0131\u2019l\u0131 Muhammed Hamdi Efendi<\/b> bu hususta \u015f\u00f6yle \u015fik\u00e2yetlenir:<\/p>\n<p>\u201c\u2026B\u00e2b-\u0131 \u00c2l\u00ee\u2019nin haz\u00eene-i evr\u00e2k\u0131ndaki siy\u00e2s\u00ee ves\u00eekalar\u0131n bu noktadan tetk\u00eekinde, elde edilecek m\u00e2l\u00fbm\u00e2t m\u00fchimdir. Ne \u00e7are ki, milletin m\u00fctefekkirlerinin ed\u00e2y-\u0131 istif\u00e2desine ge\u00e7ebilmek de m\u00fc\u015fkilcedir. Bunlar\u0131 ve bu gibi ahv\u00e2lin belki umumunu Avrupa devletleri hi\u00e7 olmazsa sar\u0131, ye\u015fil, k\u0131rm\u0131z\u0131 ve mavi kitaplarla milletlerine ne\u015frederek, ilim erbab\u0131n\u0131n fikr\u00ee inki\u015f\u00e2f\u0131ndan istifade ettikleri halde, biz evvel\u00e2hir bunun aksine mahk\u00fbmuz. Bu babdaki siy\u00e2s\u00ee zorlamalar\u0131n r\u00fbhu me\u00e7h\u00fbl\u00fcm\u00fcz kal\u0131r ve erb\u00e2b-\u0131 ilim, l\u00e2z\u0131m gelen ictihadlar\u0131n\u0131 y\u00fcr\u00fctemez. \u00c7\u00fcnk\u00fc fikr\u00ee \u0131zd\u0131r\u00e2r\u0131 hissettirecek ves\u00eel yoktur.\u201d (Elmal\u0131\u2019l\u0131 M. Hamdi Yaz\u0131r, <i>Ahk\u00e2m-\u0131 Evk\u00e2f,<\/i> T\u00e2bii: Mehmed \u015e\u00fckr\u00fc, Mekteb-i M\u00fclkiye Matbaas\u0131, \u0130stanbul 1327, s. 129)<\/p>\n<p>\u201cBu memlekette, icraya tesir edecek h\u00e2ric\u00ee zorlamalar\u0131n millete duyurulmadan tatb\u00eeke konulmas\u0131, Avrupa\u2019n\u0131n bizde muvaffak oldu\u011fu tesh\u00eer-i t\u00e2i\u00e2neden birisidir. Bilmem ki bu da onlardan m\u0131d\u0131r? Yoksa bizden midir?\u201d (Elmal\u0131\u2019l\u0131, <i>Ahk\u00e2m-\u0131 Evk\u00e2f,<\/i> \u0130stanbul 1327, s. 136)<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref209\">[209]<\/a> Elmal\u0131\u2019l\u0131 Muhammed Hamdi Yaz\u0131r, <i>Ahk\u00e2m-\u0131 Evk\u00e2f,<\/i> t\u00e2bii: Ahmed H\u00e2lid, Mekteb-i M\u00fclkiye Matbaas\u0131, \u0130stanbul 1326, s. 14. <b>Hamdi Efendi<\/b>, vak\u0131flar\u0131n azalma sebeplerinden birini de \u015f\u00f6yle \u00eez\u00e2h eder:<\/p>\n<p>\u201c\u00dcmmet-i \u0130sl\u00e2miye, sahip oldu\u011fu y\u00fcce mevkiini ve servet istihsalindeki eski kuvvetini zayi etmeye ba\u015flamas\u0131yla Avrupa\u2019n\u0131n tasallutu ve milletleraras\u0131 m\u00fcnasebetin geni\u015flemesi ve de\u011fi\u015fikli\u011fi y\u00fcz\u00fcnden, memleketimiz bir tak\u0131m ahid ve kay\u0131tlar alt\u0131nda m\u00fcthi\u015f bir rekabet ve helak edici bir fel\u00e2ket i\u00e7inde ezildik\u00e7e, gayet tab\u00eei olarak, bir taraftan umum\u00ee servetlerimiz noksanla\u015fm\u0131\u015f, di\u011fer taraftan pek c\u00fcz\u2019\u00ee istihs\u00e2l\u00e2t\u0131m\u0131z da b\u00fcy\u00fck mecralardan s\u00fcrekli bir \u015fekilde ak\u0131p gitmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu sebeple hayat\u00ee ihtiya\u00e7lar\u0131m\u0131z\u0131n art\u0131\u015f\u0131 nisbetinde geni\u015flemesi \u015f\u00f6yle dursun, mal\u00ee vas\u0131talar\u0131m\u0131z darald\u0131k\u00e7a elimizde mevcudiyetini zannedebildi\u011fimiz servet kaynaklar\u0131m\u0131z\u0131n sarf ve istihl\u00e2kini bir kurtulu\u015f \u00e7aresi tel\u00e2kki etmek, yani haz\u0131ra g\u00f6z dikmek tabii bir \u00e2det olmu\u015ftur. Bu s\u00fbretle mallar\u0131n m\u00fcebbeden hapsine (vakfedilmesine) kar\u015f\u0131 bir ho\u015fnutsuzluk ve kamuya faydal\u0131 hayrat ve meberr\u00e2t ihdas\u0131nda da bir imk\u00e2ns\u0131zl\u0131k meydana gelmi\u015ftir. Bin\u00e2enaleyh, yaln\u0131z \u0130m\u00e2m-\u0131 A\u2019zam mezhebine do\u011fru bir istik\u00e2met almakla kalmay\u0131p, belki l\u00fczumuna h\u00fckmedilmi\u015f bulunan eski vak\u0131flara da sirayet ve yontulma nokta-\u0131 nazar\u0131ndan daha ileri gidecek arzu ve e\u011filimler meyd\u00e2n alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Hil\u00e2fet-i \u0130sl\u00e2miye\u2019nin s\u00e2ha-i him\u00e2yetine nisbeti pek manev\u00ee olarak kalan ve fiilen a\u011fy\u00e2r\u0131n taht-\u0131 tahakk\u00fcm\u00fcne d\u00fc\u015fen Cemaat-\u0131 \u0130sl\u00e2miye\u2019nin, yeg\u00e2ne i\u00e7tima\u00ee sermayeleri vak\u0131flar\u0131ndan ibaret olabildi\u011fine nazaran \u0130sl\u00e2m \u00dcmmeti\u2019nin asr-\u0131 h\u00e2z\u0131rda en m\u00fchim i\u00e7tima\u00ee menfaatleri de vak\u0131flara medyun olmak iktiza ediyor.\u201d (Elmal\u0131\u2019l\u0131 M. Hamdi Yaz\u0131r, <i>\u0130r\u015f\u00e2d\u00fc\u2019l-ahl\u00e2f f\u00ee ahk\u00e2mi\u2019l-evk\u00e2f,<\/i> Ahmed K\u00e2mil Matbaas\u0131, \u0130stanbul 1330, s. 171-172)<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref210\">[210]<\/a> BOA\/Cevdet 1255: 32489; John Robert Barnes, <i>An Introduction TO, Religious Foundationsin the Ottoman Empire, <\/i>Leiden-E.J. Brill, 1986, s. 86.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref211\">[211]<\/a> Bernard Lewis, <i>Modern T\u00fcrkiye\u2019nin Do\u011fu\u015fu,<\/i> trc. Metin K\u0131ratl\u0131, Ankara 1988, s. 94-95, 97-98.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref212\">[212]<\/a> Nazif \u00d6zt\u00fcrk, <i>Elmal\u0131\u2019l\u0131 M. Hamdi Yaz\u0131r G\u00f6z\u00fcyle Vak\u0131flar,<\/i> Diyanet Vakf\u0131 Yay\u0131nlar\u0131, Ankara 1995, s. 9-12, 187-197.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref213\">[213]<\/a> Elmal\u0131\u2019l\u0131, <i>Ahk\u00e2m-\u0131 Evk\u00e2f,<\/i> \u0130stanbul 1326, s. 14.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/E:\/Vesaik\/Makale_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari\/Osmanli_Ulemasinin_Tanzimat_Sonrasi_Tefsir_Calismalari.docx#_ftnref214\">[214]<\/a> Y\u00fccer, <i>a.g.e.,<\/i> s. 795.<\/p>\n<p><b><b>Dr.\u00a0<\/b>Murat KAYA\u00a0(muratkaya43@gmail.com)<\/b><\/p>\n<div>\n<hr align=\"left\" size=\"1\" width=\"33%\" \/>\n<div>\n<p style=\"text-align: justify;\">*\u00a0Bu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n ilk h\u00e2li \u0130SAV\u2019\u0131n 21-22 Ekim 2011 tarihinde akdetti\u011fi \u201cBa\u015flang\u0131\u00e7tan G\u00fcn\u00fcm\u00fcze T\u00fcrklerin Kur\u2019an Tefsirine Hizmetleri\u201d isimli tart\u0131\u015fmal\u0131 ilm\u00ee toplant\u0131da tebli\u011f olarak takdim edilmi\u015f, daha sonra elde edilen bilgilerin ilavesiyle geli\u015ftirilerek makale h\u00e2line getirilmi\u015ftir.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00d6zet* Tanzimat sonras\u0131 Osmanl\u0131 Tefsir \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 s\u00f6zl\u00fc ve yaz\u0131l\u0131 diye ikiye ay\u0131rmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. S\u00f6zl\u00fc olanlar; medrese dersleri, halka a\u00e7\u0131k dersler, cami ve tekkelerdeki Cuma, bayram ve di\u011fer vaazlar ile saraydaki&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"enabled":false},"version":2}},"categories":[9],"tags":[302,301,304,300,303],"class_list":["post-3253","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ilmimakaleler","tag-ayet","tag-sure","tag-tanzimat","tag-tefsir","tag-tercume"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p3G27m-Qt","jetpack_likes_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.kuranvesunnetyolunda.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3253","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.kuranvesunnetyolunda.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.kuranvesunnetyolunda.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kuranvesunnetyolunda.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kuranvesunnetyolunda.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3253"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/www.kuranvesunnetyolunda.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3253\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3255,"href":"https:\/\/www.kuranvesunnetyolunda.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3253\/revisions\/3255"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.kuranvesunnetyolunda.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3253"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kuranvesunnetyolunda.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3253"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kuranvesunnetyolunda.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3253"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}