Yaratmak, Allah\u2019\u0131n azametini g\u00f6steren en a\u00e7\u0131k delillerden biridir. \u0130nsanlar \u00e7evrelerinde m\u00fc\u015fahade ettikleri \u201cyaratma\u201d h\u00e2diselerini devaml\u0131 hayranl\u0131kla kar\u015f\u0131lam\u0131\u015flard\u0131r. Bu durum, bazen al\u0131\u015fkanl\u0131k h\u00e2line gelse de \u201cyaratma\u201d fiili tarih boyunca esr\u00e2r\u0131ndan hi\u00e7bir\u015fey kaybetmemi\u015ftir.<\/p>\n
Arap\u00e7a \u201c\u062e\u0644\u0642: halk\u201d kelimesiyle kar\u015f\u0131lanan yaratmak, bir i\u015fi \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc ve \u00e2henkli bir \u015fekilde yapmak[1]<\/a>, ana madde olmadan, yoktan yaratmak veya yokluktan varl\u0131k alan\u0131na \u00e7\u0131karmak, demektir. Halk<\/b>, Rahm\u00e2n S\u00fbresi\u2019nin 14. \u00e2yetinde oldu\u011fu gibi \u201cVar olan bir \u015feyden ba\u015fka bir \u015fey \u00eec\u00e2d etmek\u201d m\u00e2n\u00e2s\u0131nda da kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ayn\u0131 \u015fekilde \u201cBir \u015feyi g\u00fczelce \u00f6l\u00e7\u00fcp bi\u00e7ip takdir etmek\u201d anlam\u0131 da vard\u0131r[2]<\/a>. H\u00e2l\u0131k<\/b> da ana maddesi ve modeli olmadan nesneleri \u00eec\u00e2d eden m\u00e2n\u00e2s\u0131na gelir[3]<\/a>. Hall\u00e2k<\/b> ise H\u00e2l\u0131k\u2019\u0131n m\u00fcb\u00e2la\u011fa ve tekerr\u00fcr if\u00e2de eden fa\u2018\u2018\u00e2l \u015fekli olup \u201cDevaml\u0131 olarak, m\u00fckemmel bir \u015fekilde yaratan m\u00e2n\u00e2s\u0131na gelir\u201d[4]<\/a>.<\/p>\n Yaratmak, hak\u00eek\u00ee m\u00e2n\u00e2s\u0131yla sadece Allah i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r[5]<\/a>. Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem\u2019de 236 yerde Allah\u2019a nisbet edilir. Gaz\u00e2l\u00ee,<\/b> \u201chalk\u201d\u0131n mec\u00e2zen kula da nisbet edilebilece\u011fini s\u00f6yler[6]<\/a>. Ancak bu pek ho\u015f kar\u015f\u0131lanmam\u0131\u015ft\u0131r. Elmal\u0131l\u0131 Hamdi Efendi, \u201cyaratmak\u201d<\/b> kelimesinin erb\u00e2b-\u0131 kalemden bir\u00e7ok gen\u00e7 taraf\u0131ndan \u00e7ok\u00e7a kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve oyuncak gibi herhangi bir tesir v\u00e2s\u0131tas\u0131na \u00fcnvan olarak verilmek s\u00fbretiyle Yarat\u0131c\u0131\u2019ya h\u00fcrmetsizlik edildi\u011fini<\/i><\/b> s\u00f6yler. S\u00f6zlerine \u015f\u00f6yle devam eder:<\/p>\n \u201cBu s\u00fbretle k\u00e2in\u00e2t\u0131n s\u0131rr-\u0131 v\u00fcc\u00fbdu olan bu b\u00fcy\u00fck medl\u00fbl\u00fc s\u0131k s\u0131k \u00e7i\u011fneyerek k\u0131ymetini ziy\u00e2a u\u011frat\u0131yorlar. Bilmiyorlar ki pek \u00e2di bir mahl\u00fbka en b\u00fcy\u00fck \u00fcnvanlar\u0131 iz\u00e2fe etmek o mahl\u00fbku i\u2018l\u00e2 de\u011fil, o \u00fcnvanlar\u0131 istihf\u00e2f eylemektir. Mesel\u00e2 bir k\u00fclhanbeyine \u201cProfes\u00f6r\u201d \u00fcnvan\u0131n\u0131 tevcih eylemek, h\u00fcsn-i niyet ile bir ihtiram kasd\u0131na makr\u00fbn olsa bile, hak\u00eekatte k\u00fclhanbeyini tevk\u00eer de\u011fil, profes\u00f6r\u00fc ve profes\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc tahkir m\u00e2n\u00e2s\u0131n\u0131 tazammun eder. Bu kasd ve istihf\u00e2f\u0131 taamm\u00fcden yapanlar hakk\u0131nda kolay kolay \u00fcm\u00eed-i sal\u00e2h besleyemezsek de, bu hususta d\u00fc\u015f\u00fcnmeyerek ve bir kasd-\u0131 mahs\u00fbs beslemeyerek moday\u0131 taklide \u015fit\u00e2b edenleri tefekk\u00fcre d\u00e2vet etmeyi bir vaz\u00eefe bilir ve s\u00f6zlerinde mahl\u00fbka H\u00e2lik demek gibi kizb ve iftiraya -bazen c\u00e2zibeli de olsa- tenezz\u00fcl etmemelerini tavsiye ederiz\u201d.<\/p>\n Hamdi Efendi daha sonra \u201cyaratmak\u201d<\/b> kelimesinin ni\u00e7in ulu orta kullan\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 ilm\u00ee ve felsef\u00ee tahlillerle uzun uzun \u00eez\u00e2h eder[7]<\/a>.<\/p>\n Yaratmak m\u00e2n\u00e2s\u0131nda ba\u015fka kelimeler de kullan\u0131l\u0131r. \u00c2limlerin ekseriyetine g\u00f6re bu kelimeler, ayn\u0131 m\u00e2n\u00e2da olmay\u0131p yaratman\u0131n farkl\u0131 safhalar\u0131n\u0131 ifade etmektedir[8]<\/a>.<\/p>\n Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131n ul\u00fbhiyet tavsifinde en m\u00fchim role s\u00e2hip olan kavramlar, yaratma<\/b> ve tedbir<\/b>\u2019dir. Zira yaratmak ve yoktan var etmek; kudret ve ir\u00e2deye dayanmaktad\u0131r. Bunun i\u00e7in Yaratan\u2019\u0131n ir\u00e2de ve kudret s\u00e2hibi olmas\u0131 gerekir. O h\u00e2lde \u201cyaratma\u201d, Allah\u2019\u0131n azametini g\u00f6steren ve O\u2019nu yarat\u0131lan varl\u0131klardan kesin bir \u015fekilde ay\u0131ran en m\u00fchim vas\u0131ft\u0131r. Bu sebeple Allah Te\u00e2l\u00e2, zaman zaman azamet cem\u2019iyle H\u00e2l\u0131k\u00fbn<\/b> \u015feklinde tavs\u00eef edilir[9]<\/a>.<\/p>\n Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem\u2019e g\u00f6re, her \u015feye varl\u0131k veren, yollar\u0131n\u0131 g\u00f6steren kim ise, hakik\u00ee il\u00e2h da O\u2019dur. Hi\u00e7bir \u015fey yaratamayan varl\u0131klar\u0131n ul\u00fbhiyet iddia etmesi ve bu kudrete m\u00e2lik olamayan nesnelere il\u00e2hl\u0131k nisbet etmek b\u00fcy\u00fck bir hatad\u0131r[10]<\/a>.<\/p>\n Elmal\u0131l\u0131 Hamdi Yaz\u0131r<\/b> \u015f\u00f6yle de:<\/p>\n B\u00fct\u00fcn akl\u00ee ilimlerin esas\u0131 \u015fudur: Hi\u00e7bir \u015fey yoktan olamad\u0131\u011f\u0131 gibi, yokluk da varl\u0131\u011fa illet (sebep) olamaz. Var olan \u015feyin illeti de ayn\u0131 \u015fekilde \u201cyok\u201d olamaz ve hi\u00e7 bir varl\u0131k da yarat\u0131c\u0131s\u0131z varl\u0131k \u00e2lemine gelemez. Yok olan, ne kendini ne de ba\u015fkas\u0131n\u0131 v\u00fcc\u00fbda getiremez. Ancak yanl\u0131\u015f anla\u015f\u0131larak buradan, \u00f6nce yok olan bir \u015feyin sonra yarat\u0131lamamas\u0131 gibi bir m\u00e2n\u00e2 \u00e7\u0131kar\u0131lmamal\u0131d\u0131r. Z\u00eer\u00e2 her yarat\u0131lan, yok iken yarat\u0131l\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc var olan\u0131 yaratmak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Ancak yok olan \u015feyi meydana getirecek yarat\u0131c\u0131, yokluktan ibaret de olamaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc yoku var edecek yarat\u0131c\u0131n\u0131n muhakkak bir varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n olmas\u0131 gerekir. Tabiat ilimlerinde de esas olan bu kanun, e\u015fyan\u0131n kendili\u011finden meydana geldi\u011fi bir tabiat fikrini iptal eder. Ger\u00e7i baz\u0131lar\u0131 bundan her yarat\u0131lan \u015feyin bir madde ile arkada b\u0131rak\u0131laca\u011f\u0131 fikrini \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r. Fakat madde bir \u015feyin var olmas\u0131 i\u00e7in yeterli bir sebep olmad\u0131\u011f\u0131 gibi mutlak varl\u0131k i\u00e7in gerekli de de\u011fildir. Gerekli olan, ancak Yarat\u0131c\u0131\u2019n\u0131n olmas\u0131d\u0131r. Zira Yarat\u0131c\u0131 mevcut olmay\u0131nca hi\u00e7bir \u015fey yarat\u0131lamaz. Bu sebeple akl\u0131n en esasl\u0131 kanunu, Yarat\u0131c\u0131\u2019n\u0131n varl\u0131k ve kudretini tan\u0131makt\u0131r<\/i><\/b>[11]<\/a>.<\/p>\n Kur\u2019\u00e2n\u2019daki yaratma ile alak\u00e2l\u0131 azametli ifadeleri birka\u00e7 y\u00f6nden ele alabiliriz:<\/p>\n \n a. Bir \u015eeyi Yaratmak \u0130stedi\u011finde Sadece \u201cOl\u201d Der<\/i><\/b><\/i><\/b><\/p>\n \u201cOl\u201d m\u00e2n\u00e2s\u0131na gelen \u201ck\u00fcn\u201d<\/i> kelimesi, Allah\u2019\u0131n yoktan mutlak m\u00e2n\u00e2da yaratmas\u0131n\u0131 if\u00e2de etmek i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r[12]<\/a>. Buna \u201cTekv\u00een\u201d<\/b> de denir. Tekv\u00een, el veya \u00e2letle bir \u015fey yapmay\u0131 ifade etmez. Tekv\u00een, irade ile, kudretin taalluku ve k\u00e2in\u00e2t\u0131n emre boyun e\u011fdirilmesiyle ger\u00e7ekle\u015fen bir yaratmad\u0131r[13]<\/a>.<\/p>\n Di\u011fer taraftan mek\u00e2n<\/b> <\/i>kelimesi de k\u00fcn <\/i>ile ayn\u0131 k\u00f6kten gelmektedir. \u00c2yetlerde k\u00fcn <\/i>kelimesi emr <\/i>kelimesiyle \u00e7ok yak\u0131n bir kavramsal ba\u011f i\u00e7inde ge\u00e7mektedir. Emr haz\u0131rland\u0131ktan sonra ona \u201ck\u00fcn: ol\u201d denince, bir mek\u00e2n kazanm\u0131\u015f oluyor ve onunla bir \u201c\u015fey\u201d varl\u0131k h\u00e2line geliyor veya bir h\u00e2dise meydana geliyor. \u201cVarl\u0131k\u201d ile \u201colu\u015f\u201du ve \u201cmek\u00e2n\u201d\u0131 b\u00f6yle birbirine ba\u011flayan bir kavram yap\u0131s\u0131n\u0131, ba\u015fka bir kitapta g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir[14]<\/a>.<\/p>\n \u201cK\u00fcn\u201d emrini ihtiva eden \u00e2yetler Allah\u2019\u0131n yaratma hususundaki azamet ve kudretini g\u00f6steren en b\u00e2riz delillerdir. \u00c7\u00fcnk\u00fc be\u015fer i\u00e7in imk\u00e2ns\u0131z olan yaratma, Allah i\u00e7in \u00e7ok basittir. O, \u00e7ok b\u00fcy\u00fck ve muazzam varl\u0131klar\u0131 bile bir emirle yarat\u0131verir. Mesel\u00e2 \u015fu \u00e2yet b\u00fct\u00fcn k\u00e2in\u00e2t\u0131n yarat\u0131lmas\u0131n\u0131n sadece Allah\u2019\u0131n \u201col\u201d emrine ba\u011fl\u0131 bulundu\u011funu haber vermektedir:<\/p>\n \u201cO, g\u00f6kleri ve yeri yoktan var edendir. Bir \u015feyi yaratmak isteyince sadece \u00abol!\u00bb der, o da oluverir\u201d<\/b>[15]<\/a>.<\/p>\n Allah Te\u00e2\u00e2l bir i\u015fi yapmay\u0131 dileyince, sadece \u201col!\u201d der, o da hemen oluverir. Ba\u015fka hi\u00e7bir \u015feye ihtiya\u00e7 duymaz. \u0130\u015fte kendi m\u00fclk\u00fc olan b\u00fct\u00fcn bu g\u00f6kleri, yeri ve bunlardaki her \u015feyi, bir d\u00fczen \u00fczere hep b\u00f6yle sadece bir irade ile yaratm\u0131\u015ft\u0131r[16]<\/a>.<\/p>\n Bu, \u00e2yetin hakik\u00ee m\u00e2n\u00e2s\u0131d\u0131r. \u00c2yetteki ifadenin mec\u00e2z ve tems\u00eel oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde \u015f\u00f6yle bir m\u00e2n\u00e2 ortaya \u00e7\u0131kar: \u201cAllah bir i\u015fe h\u00fckmetti\u011finde ve onun olmas\u0131n\u0131 murad etti\u011finde o, t\u0131pk\u0131 kendisine emredildi\u011finde beklemeden, \u00e7ekinmeden ve direnmeden hemen istenileni yapan itaatk\u00e2r bir memur gibi, hi\u00e7 \u00e7ekinmeden ve vakit kaybetmeden olu\u015fur ve \u201cv\u00fccut\u201d safhas\u0131na \u00e7\u0131kar[17]<\/a>.<\/p>\n R\u00e2z\u00ee,<\/b> \u201cCen\u00e2b-\u0131 Hakk\u2019\u0131n \u00abOl!\u00bb demesinden kas\u0131t, kudret-i il\u00e2hiyenin e\u015fy\u00e2n\u0131n yarat\u0131lmas\u0131 mes\u2019elesinde s\u00fcr\u2019atle n\u00fcf\u00fbz etmesidir\u201d der. \u00c7\u00fcnk\u00fc Allah Te\u00e2l\u00e2 e\u015fyay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmeksizin, yard\u0131m almaks\u0131z\u0131n ve herhangi bir tecr\u00fcbeye istin\u00e2d etmeksizin yaratmaktad\u0131r[18]<\/a>.<\/p>\n Cen\u00e2b-\u0131 Hakk\u2019\u0131n emr-i tekv\u00een\u00eesi kudret ve ir\u00e2deyi ihtiva eder. O, b\u00fct\u00fcn e\u015fy\u00e2n\u0131n emirlerine \u00eetirazs\u0131z bir \u015fekilde boyun e\u011fdi\u011fini ve varl\u0131klar\u0131 arac\u0131s\u0131z yaratt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in \u00eec\u00e2d\u0131ndaki kolayl\u0131\u011f\u0131 ifade maksad\u0131yla s\u0131rf bir emirle i\u015fler yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirir.<\/p>\n H\u00e2s\u0131l\u0131 Cen\u00e2b-\u0131 Hak, yaratmak istedi\u011fi \u015feyleri bir tak\u0131m sebep ve maddelere ba\u011fl\u0131 olarak tedr\u00eecen yaratabilece\u011fi gibi, hi\u00e7bir sebep ve asla ihtiya\u00e7 duymaks\u0131z\u0131n def\u2019aten yaratmaya da k\u00e2dirdir[19]<\/a>.<\/p>\n Baz\u0131 eski dinler ve felsef\u00ee ak\u0131mlar, k\u00e2inat\u0131n Allah\u2019\u0131n zat\u0131nda meydana gelen bir de\u011fi\u015fmeyle ba\u015flay\u0131p, O\u2019ndan koparak meydana geldi\u011fini, O\u2019ndan do\u011farak olu\u015ftu\u011funu iddia etmi\u015flerdir. \u00c2yet bu t\u00fcr iddia ve inan\u00e7lar\u0131 reddederek Allah\u2019\u0131n varl\u0131klar\u0131 bir as\u0131ldan, bir kaynaktan veya kendi z\u00e2t\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olmak \u00fczere yaratmay\u0131p bil\u00e2kis yoktan var etti\u011fini, bunun da bir \u201col\u201d buyru\u011fuyla ger\u00e7ekle\u015fti\u011fini bildirmektedir. Di\u011fer taraftan bu \u00e2yet, hristiyanlar\u0131n tevehh\u00fcm ve \u015f\u00fcphelerini de bertaraf etmektedir. Onlar Hz. \u0130sa\u2019n\u0131n babas\u0131z d\u00fcnyaya gelmesinden hareketle onun -h\u00e2\u015fa- Allah\u2019\u0131n o\u011flu oldu\u011funu iddia etmi\u015flerdi. H\u00e2lbuki mevcudat\u0131n yoktan bir anda var edilmesi, bundan daha zor ve hayrete \u015f\u00e2y\u00e2nd\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla Hz. \u0130sa\u2019n\u0131n babas\u0131z d\u00fcnyaya gelmesi onun Allah\u2019\u0131n o\u011flu olmas\u0131n\u0131 gerektirmez[20]<\/a>. O da Allah\u2019\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 bir kuldur. Nitekim \u00e2yet-i ker\u00eemede \u015f\u00f6yle buyrulur:<\/p>\n \u201cMeryem: \u00abRabbim! Bana bir erkek eli de\u011fmedi\u011fi halde nas\u0131l \u00e7ocu\u011fum olur?\u00bb dedi. Allah Te\u00e2l\u00e2 \u015f\u00f6yle buyurdu: \u00ab\u0130\u015fte b\u00f6yledir, Allah diledi\u011fini yarat\u0131r. Bir i\u015fe h\u00fckmedince ona sadece \u201cOl!\u201d der; o da oluverir\u00bb\u201d<\/b>[21]<\/a>.<\/p>\n Yani bunda \u015fa\u015f\u0131lacak bir \u015fey yoktur. Allah\u2019\u0131n g\u00fcc\u00fc, s\u0131fatlar\u0131 ve fiilleri insanlar\u0131n anlayamayaca\u011f\u0131 kadar y\u00fcce ve azametlidir. Bu sebeple O\u2019nun yapt\u0131klar\u0131, insanlar\u0131nki ile k\u0131yas edilmemelidir. Allah\u2019\u0131n yaratmas\u0131 sebeplerle s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lamaz. O, hi\u00e7bir sebep ve as\u0131l olmadan, belli bir s\u00fcreye de ihtiya\u00e7 duymadan istedi\u011fi anda ve istedi\u011fi \u015fekilde yaratabilir. \u00c7\u00fcnk\u00fc o s\u0131n\u0131rs\u0131z ilim ve kudret sahibidir.<\/p>\n Allah Te\u00e2l\u00e2\u2019n\u0131n varl\u0131klar\u0131 bir anda yaratmas\u0131n\u0131n, azamet ifade eden di\u011fer bir y\u00f6n\u00fc daha vard\u0131r. O da \u015fudur: Mevc\u00fbd\u00e2t bu derece kolay, s\u00fcratli ve geni\u015f yarat\u0131lmas\u0131na ra\u011fmen, ayn\u0131 zamanda son derece intizaml\u0131, g\u00e2yet sa\u011flam ve sanatl\u0131 bir \u015fekilde var edilmi\u015ftir. S\u00fcrat ile sa\u011flaml\u0131k ve sanat\u0131n bir araya getirilmesi, insanlar i\u00e7in muhaldir. Bundan dolay\u0131, Kur\u2019\u00e2n\u2019daki azametli if\u00e2deleri bir insan s\u00f6yledi\u011finde, bu son derece anlams\u0131z olur. Hi\u00e7bir akl-\u0131 sel\u00eem s\u00e2hibinin buna inanmayaca\u011f\u0131 \u00e2\u015fik\u00e2rd\u0131r. Bu t\u00fcr azametli if\u00e2deler ancak, istedi\u011fi \u015feyi bir \u201cOl!\u201d emri ile yaratan azamet s\u00e2hibi Y\u00fcce Yarat\u0131c\u0131\u2019ya yak\u0131\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n \n b. G\u00f6kleri, Yeri ve Aralar\u0131ndaki Varl\u0131klar\u0131 Yaratm\u0131\u015ft\u0131r<\/i><\/b><\/i><\/b><\/p>\n G\u00f6kler, yer ve bunlar\u0131n aras\u0131ndaki b\u00fct\u00fcn varl\u0131klar denildi\u011finde k\u00e2in\u00e2t ve \u00e2lem, yani duyu veya ak\u0131l yoluyla kavranabilen ya da mevcudiyeti d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilen, Allah\u2019\u0131n d\u0131\u015f\u0131ndaki g\u00f6r\u00fcnen g\u00f6r\u00fcnmeyen varl\u0131k ve h\u00e2diselerin tamam\u0131 akla gelir[22]<\/a>. \u0130nsan ilmi, b\u00fct\u00fcn geli\u015fmi\u015fli\u011fine ra\u011fmen k\u00e2in\u00e2t\u0131n i\u00e7inde \u00e2deta kaybolmu\u015f, pek \u00e7ok ke\u015fiflerde bulunmakla birlikte \u00e2lemin neresinde bulundu\u011funu ve ka\u00e7ta ka\u00e7\u0131n\u0131 anlayabildi\u011fini tam olarak ortaya koyamam\u0131\u015ft\u0131r. \u00c2lemin geni\u015fli\u011fi, i\u00e7indeki cisimlerin aras\u0131ndaki mesafeler ve hareketleri, insan g\u00fcc\u00fcn\u00fc ve hatta hayalini a\u015facak derecede b\u00fcy\u00fck rakamlarla ifade edilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Bilim adamlar\u0131:<\/p>\n \u201cK\u00e2in\u00e2t, bizim hay\u00e2l edebildi\u011fimizden \u00e7ok daha \u00fcrpertici ve \u00e7ok daha b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. \u00c7\u00fcnk\u00fc k\u00e2in\u00e2ttaki cisimler fez\u00e2da korkun\u00e7 bir s\u00fcratle birbirlerinden uzakla\u015fmaktad\u0131r\u201d <\/i><\/b>demek zorunda kalm\u0131\u015ft\u0131r[23]<\/a>.<\/p>\n Kur\u2019\u00e2n\u2019da ge\u00e7en Allah\u2019\u0131n yerleri, g\u00f6kleri ve bunlar\u0131n aras\u0131nda bulunan her \u015feyi yaratt\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildiren pek \u00e7ok ifadeyi daha iyi anlayabilmek i\u00e7in bir k\u0131s\u0131m bilimsel verilere bakmam\u0131z yerinde olacakt\u0131r. K\u00e2in\u00e2t\u0131n bilinen k\u0131sm\u0131n\u0131n ne kadar geni\u015f oldu\u011funu astronomi \u00e2limleri \u015fu \u015fekilde \u00eezah ederler:<\/p>\n K\u00e2in\u00e2t\u0131n yar\u0131\u00e7ap\u0131 14.000 milyar \u0131\u015f\u0131k y\u0131l\u0131 olarak tahmin edilmektedir. (I\u015f\u0131\u011f\u0131n h\u0131z\u0131 saniyede 300.000 km\u2019dir.)<\/p>\n Modern teleskoplarla g\u00f6r\u00fclebilen birka\u00e7 y\u00fcz milyar galaksi (g\u00f6kada) vard\u0131r. Samanyolu galaksisi bunlardan sadece biridir. Her g\u00f6kadada ortalama 200 milyar y\u0131ld\u0131z bulunur.<\/p>\n Samanyolu\u2019nda yakla\u015f\u0131k 200 milyar y\u0131ld\u0131z bulunmaktad\u0131r. Bu galaksi 100.000 \u0131\u015f\u0131k y\u0131l\u0131 \u00e7ap\u0131ndad\u0131r. Samanyolu saniyede 274 km h\u0131zla uzayda (g\u00fcne\u015f sistemiyle beraber) d\u00f6ner ve 900.000 km h\u0131zla Vega y\u0131ld\u0131z\u0131na do\u011fru hareket eder.<\/p>\n Herk\u00fcl g\u00f6kadas\u0131 10.000 k\u00fc\u00e7\u00fck galaksiden meydana gelir ve d\u00fcnyam\u0131zdan 25.000 \u0131\u015f\u0131k y\u0131l\u0131 uzaktad\u0131r.<\/p>\n Kara delikler, h\u00e2l\u00e2 esr\u00e2r\u0131n\u0131 korumaktad\u0131r. \u00c7ok y\u00fcksek manyetik alana sahip olan kara delikler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 yutarak yok eder.<\/i><\/p>\n Samanyolu\u2019nda bulunan G\u00fcne\u015f sistemi 12 milyar km. \u00e7ap\u0131ndad\u0131r. G\u00fcne\u015f\u2019in ya\u015f\u0131 4,5-5 milyar y\u0131l olarak hesap ediliyor. G\u00fcne\u015f, Samanyolu merkezinden 30.000 \u0131\u015f\u0131k y\u0131l\u0131 uzaktad\u0131r.<\/p>\n G\u00fcne\u015f\u2019in s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131, termon\u00fckleer hidrojen atomlar\u0131n\u0131n tepkimesiyle devam ediyor. S\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 devaml\u0131 artarken, \u00e7ap\u0131 da b\u00fcy\u00fcyor. \u00c7ap\u0131 b\u00fcy\u00fcmeye devam eden G\u00fcne\u015f\u2019in 5 milyar y\u0131l sonra patlayarak en yak\u0131n gezegenleri Merk\u00fcr, Ven\u00fcs, D\u00fcnya ve Mars\u0131 yok edebilece\u011fi m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n G\u00fcne\u015f\u2019te her saniye 564 milyon ton hidrojen 560 milyon ton helyuma d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Aradaki 4 milyon tonluk fark gaz maddesi de enerji \u0131\u015f\u0131n h\u00e2linde yay\u0131l\u0131r. Yok olan k\u00fctleye g\u00f6re hesap yaparsak G\u00fcne\u015f saniyede 4 milyon ton, dakikada ise 240 milyon ton madde kaybetmi\u015f olacakt\u0131r. E\u011fer g\u00fcne\u015f 3 milyar y\u0131ldan beri bu h\u0131zla enerji \u00fcretiyorsa, bu s\u00fcre i\u00e7inde kaybetmi\u015f oldu\u011fu k\u00fctle 400.000 milyon kere milyon ton olacakt\u0131r ki, bu de\u011fer, yine de G\u00fcne\u015f\u2019in \u015fimdiki toplam k\u00fctlesinin 5000\u2019de biri kadar ancak tutar.<\/p>\n G\u00fcne\u015f\u2019in y\u00fczey s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 6000 santigrat derecedir. Merkezindeki s\u0131cakl\u0131k 20 milyon santigrat dereceyi bulur.<\/p>\n G\u00fcne\u015f\u2019in k\u00fctlesi 2 x 1027<\/sup> yani iki kere milyar kere milyar kere milyar tondur. 700.000 kilometrelik dev\u00e2sa bir yar\u0131\u00e7ap\u0131 vard\u0131r. D\u00fcnya\u2019dan 324.529 kat daha b\u00fcy\u00fckt\u00fcr[24]<\/a>.<\/p>\n \u015eimdi de Astronomi l\u00fcgatinden baz\u0131 terimlerin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131na bakal\u0131m:<\/p>\n G\u00f6kada,<\/b> on milyon ile bir milyar aras\u0131ndaki y\u0131ld\u0131z ve bu y\u0131ld\u0131zlar\u0131n ham maddeleriyle artakalanlar\u0131n\u0131 bar\u0131nd\u0131ran dev y\u0131ld\u0131z topluluklar\u0131d\u0131r. G\u00f6kadalar\u0131n ihtiva etti\u011fi y\u0131ld\u0131z say\u0131s\u0131 300.000 ile 3 trilyon aras\u0131nda de\u011fi\u015fir[25]<\/a>. Yukar\u0131da b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnden bahsetti\u011fimiz G\u00fcne\u015f bu y\u0131ld\u0131zlardan sadece biridir ve orta b\u00fcy\u00fckl\u00fcktedir. G\u00f6kada k\u00fcmesi,<\/b> y\u00fczlerce ya da binlerce g\u00f6kadan\u0131n bir arada oldu\u011fu topluluklard\u0131r. G\u00f6kada s\u00fcperk\u00fcmesi,<\/b> G\u00f6kada k\u00fcmelerinin olu\u015fturdu\u011fu topluluklard\u0131r[26]<\/a>.<\/p>\n G\u00f6kadam\u0131z Samanyolu ve yak\u0131n\u0131m\u0131zdaki yakla\u015f\u0131k 30 g\u00f6kada, k\u00fc\u00e7\u00fck bir k\u00fcme olan Yerel G\u00f6kada K\u00fcmesi<\/b>\u2019ni olu\u015fturur. Yak\u0131n g\u00f6kada k\u00fcmelerinden biri olan, yakla\u015f\u0131k 65 milyon \u0131\u015f\u0131k y\u0131l\u0131 uzaktaki Virgo (Ba\u015fak) G\u00f6kada K\u00fcmesi<\/b> ise, tahm\u00een\u00ee 2000 g\u00f6kada i\u00e7erir. G\u00f6kada k\u00fcmeleri de kendi i\u00e7inde gruplar olu\u015fturur. Bunlara S\u00fcperk\u00fcme<\/b> denir. Bir s\u00fcperk\u00fcmede onlarca g\u00f6kada k\u00fcmesi bulunur ve \u00e7ap\u0131 da 100 milyon \u0131\u015f\u0131k y\u0131l\u0131n\u0131 bulur[27]<\/a>.<\/p>\n K\u00e2in\u00e2ttaki ihti\u015f\u00e2m\u0131 g\u00f6steren bir husus da g\u00f6kadalar\u0131n \u00e7arp\u0131\u015fmas\u0131<\/b>d\u0131r. G\u00f6kada \u00e7arp\u0131\u015fmalar\u0131 s\u0131k rastlanan h\u00e2diselerdir. \u00c7evremizde \u00e7arp\u0131\u015fmakta olan veya bir zamanlar \u00e7arp\u0131\u015fm\u0131\u015f bulunan \u00e7ok say\u0131da g\u00f6kada vard\u0131r. E\u011fer iki g\u00f6kadan\u0131n y\u00f6r\u00fcngesi kesi\u015fiyorsa, ya da birbirlerine yeterince yakla\u015fm\u0131\u015flarsa, k\u00fctle\u00e7ekimleri onlar\u0131 birbirlerine do\u011fru \u00e7eker. G\u00f6kada \u00e7arp\u0131\u015fmalar\u0131 bildi\u011fimiz \u00e7arp\u0131\u015fmalara benzemez. G\u00f6kadalar her ne kadar milyarlarca y\u0131ld\u0131z\u0131 ihtiva etseler de, y\u0131ld\u0131zlar\u0131n aras\u0131nda \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bo\u015fluklar oldu\u011fu i\u00e7in y\u0131ld\u0131zlar birbirine de\u011fmeden ge\u00e7ip gider. Ancak, gaz ve tozdan meydana gelen y\u0131ld\u0131zlararas\u0131 madde, \u00e7arp\u0131\u015fman\u0131n tesiriyle belli yerlerde s\u0131k\u0131\u015f\u0131r. Bu durum y\u0131ld\u0131z olu\u015fumunu h\u0131zland\u0131r\u0131r. Bu sebeple \u00e7arp\u0131\u015fan g\u00f6kadalarda y\u0131ld\u0131z olu\u015fumunda patlama g\u00f6zlenir. Yakla\u015f\u0131k 3 milyar y\u0131l sonra b\u00f6yle bir \u00e7arp\u0131\u015fman\u0131n Samanyolu\u2019yla Andromeda g\u00f6kadalar\u0131 aras\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fece\u011fi tahmin edilmektedir[28]<\/a>. Bilim Teknik<\/i> dergisi bu h\u00e2diseyi \u015f\u00f6yle haber veriyor:<\/p>\n \u201cG\u00f6kadam\u0131z Samanyolu<\/b> ve kom\u015fusu Andromeda<\/b>, saatte yakla\u015f\u0131k 500 bin kilometre h\u0131zla birbirlerine do\u011fru yakla\u015f\u0131yorlar. Birbirine 2,2 milyon \u0131\u015f\u0131k y\u0131l uzakl\u0131ktaki iki g\u00f6kada yakla\u015f\u0131k \u00fc\u00e7 milyar y\u0131l sonra \u00e7arp\u0131\u015facak. Kanada Teorik Astrofizik Enstit\u00fcs\u00fc\u2019nden John Dubinski<\/b>, 100 milyon y\u0131ld\u0131z ve karanl\u0131k madde par\u00e7ac\u0131\u011f\u0131n\u0131n hareketlerini ve iki g\u00f6kadan\u0131n k\u00fctle\u00e7ekiminin y\u0131ld\u0131zlar \u00fczerindeki tesirini hesaplad\u0131\u2026 Bu h\u00e2dise yakla\u015f\u0131k 3 milyar y\u0131l sonra<\/b> ger\u00e7ekle\u015fece\u011finden, o zaman D\u00fcnya \u00fczerinde nas\u0131l bir hayat olur bilinmez ama \u00e7ok etkileyici bir manzarayla kar\u015f\u0131la\u015facaklar\u0131 kesin. \u015eimdi bile karanl\u0131k gecelerde \u00e7\u0131plak g\u00f6zle g\u00f6rebildi\u011fimiz Andromeda o zaman t\u00fcm g\u00f6ky\u00fcz\u00fcn\u00fc kaplayacakt\u0131r\u201d[29]<\/a>.<\/p>\n Hul\u00e2saten aktarmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z bu verilerden sonra mevzumuza d\u00f6nerek tekrar Kur\u2019\u00e2n\u2019daki ifadelere bakal\u0131m. Allah Te\u00e2l\u00e2 birli\u011fini, kudretini ve \u00e2hireti ispat etti\u011fi yerlerde insanlar\u0131n dikkatini d\u00e2im\u00e2 k\u00e2in\u00e2ta \u00e7eker. Yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131ndaki azameti ve niz\u00e2m\u0131 hat\u0131rlat\u0131r. K\u00e2in\u00e2ttan bahseden b\u00fct\u00fcn \u00e2yetler, Allah\u2019\u0131n mahl\u00fbk\u00e2t\u0131 yoktan var etme hususundaki kudretini ortaya koymak \u00fczere gelmi\u015ftir. Bunlar, her \u015feyi sanatl\u0131 bir \u015fekilde yaratan Allah Te\u00e2l\u00e2\u2019n\u0131n, onlar\u0131 yok etmeye ve yeniden yaratmaya da k\u00e2dir oldu\u011funu g\u00f6stermektedir[30]<\/a>. Bundan hareketle \u00e2lemin incelenmesi, bize Allah\u2019\u0131n yaratmadaki \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, sanat\u0131n\u0131 ve azametini g\u00f6sterecektir. \u015eimdi, mevzumuzla al\u00e2kal\u0131 baz\u0131 \u00e2yet-i ker\u00eemelere bakal\u0131m:<\/p>\n \u201cDe ki: \u00abG\u00f6kleri ve yeri yoktan yaratan Allah\u2019tan ba\u015fkas\u0131n\u0131 m\u0131 dost edinece\u011fim? H\u00e2lbuki O, yedirip besler, kendisi ise beslenmekten m\u00fcnezzehtir\u00bb\u201d<\/b>[31]<\/a>.<\/p>\n \u00c2yette \u201cyaratan\u201d m\u00e2n\u00e2s\u0131na \u201cf\u00e2t\u0131r\u201d kelimesi kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130bn-i Abbas<\/b> (r.a) \u015f\u00f6yle der:<\/p>\n \u201cBen, \u201cf\u00e2t\u0131r\u201d\u0131n m\u00e2n\u00e2s\u0131n\u0131 tam olarak bilmiyordum. Bir g\u00fcn iki bedev\u00ee bir kuyu hakk\u0131nda bana muh\u00e2kemeye geldi. Birisi \u00ab\u0627\u064e\u0646\u064e\u0627 \u0641\u064e\u0637\u064e\u0631\u0652\u062a\u064f\u0647\u064e\u0627 \u0627\u064e\u0649\u0652 \u0627\u0650\u0628\u0652\u062a\u064e\u062f\u064e\u0623\u0652\u062a\u064f\u0647\u064e\u0627: Ben ba\u015flad\u0131m, ilk ben kazd\u0131m\u00bb dedi. O zaman bu kelimenin m\u00e2n\u00e2s\u0131n\u0131 anlad\u0131m\u201d[32]<\/a>.<\/p>\n \u0130bn\u00fc\u2019l-Enb\u00e2r\u00ee de \u015f\u00f6yle a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131r: \u201cFatr\u201d\u0131n asl\u0131, bir \u015feyi ba\u015flang\u0131c\u0131nda \u015fakketmek, yarmakt\u0131r\u201d. Bundan anla\u015f\u0131l\u0131r ki, dilimizdeki \u201cyaratmak\u201d kelimesi daha \u00e7ok bununla ilgilidir. Sonradan olan varl\u0131klar, v\u00fcc\u00fbda gelmezden evvel yok ve g\u00f6r\u00fcnmezdirler. G\u00f6klerde ve yerdeki varl\u0131klar, s\u00fbfl\u00ee cisimler ve b\u00fct\u00fcn madd\u00ee k\u00e2inat\u0131 bir tarafa b\u0131rakarak mutlak feza d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc zaman, mesela sakin ve tenha bir yerde g\u00f6z yumuldu\u011fu veya karanl\u0131k bir gecede \u00e7evreye bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman hi\u00e7bir noktada bir yar\u0131k, bir delik g\u00f6r\u00fcnmez. Hepsi karanl\u0131kta, yoklukta, biti\u015fik ve kapal\u0131 bir halde bulunur ki insanlara mutlak yokluk ancak bu \u015fekilde a\u00e7\u0131klanabilir[33]<\/a>. \u0130\u015fte Allah b\u00f6yle bir yokluktan g\u00f6kleri, yeri ve aralar\u0131ndaki say\u0131ya gelmez varl\u0131klar\u0131 ilk olarak yaratm\u0131\u015f, belirgin h\u00e2le getirmi\u015ftir.<\/p>\n G\u00f6klerle Yerin Biti\u015fikken Ayr\u0131lmas\u0131<\/i><\/b><\/p>\n Di\u011fer bir \u00e2yet-i ker\u00eemede g\u00f6klerle yerin \u00f6nceden biti\u015fik oldu\u011fu, daha sonra yarat\u0131lma s\u00fcrecinde Allah taraf\u0131ndan ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bildirilir:<\/p>\n \u201c\u0130nk\u00e2r edenler, g\u00f6klerle yer biti\u015fik bir halde iken bizim, onlar\u0131 birbirinden ay\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 ve her canl\u0131 \u015feyi sudan yaratt\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 g\u00f6r\u00fcp d\u00fc\u015f\u00fcnmediler mi? H\u00e2l\u00e2 inanmazlar m\u0131? Onlar\u0131 sarsmas\u0131n diye yery\u00fcz\u00fcne k\u00f6kl\u00fc da\u011flar yerle\u015ftirdik. Orada geni\u015f geni\u015f yollar a\u00e7t\u0131k; ta ki do\u011fru ve rahat\u00e7a gidip maksatlar\u0131na ula\u015fs\u0131nlar. Biz, sem\u00e2y\u0131 da korunmu\u015f bir tavan yapt\u0131k. Onlar ise, g\u00f6ky\u00fcz\u00fcn\u00fcn \u00e2yetlerinden y\u00fcz \u00e7evirirler. O, geceyi, g\u00fcnd\u00fcz\u00fc, g\u00fcne\u015fi, ay\u0131… yaratand\u0131r. Her biri bir y\u00f6r\u00fcngede y\u00fczerler\u201d<\/b>[34]<\/a>.<\/p>\n Kur\u2019\u00e2n\u2019da, g\u00f6kleri ve yeri yaratman\u0131n hak ve ger\u00e7ek il\u00e2ha mahsus oldu\u011fu ve insanlar\u0131n edindikleri b\u00e2t\u0131l tanr\u0131lar\u0131n hi\u00e7bir \u015feye g\u00fc\u00e7 yetiremedi\u011fi anlat\u0131l\u0131r[35]<\/a>. Bu durumda g\u00f6kleri ve yeri yaratan\u0131n il\u00e2hl\u0131\u011f\u0131ndan \u015f\u00fcphe edilmemelidir. Nitekim \u0130brahim S\u00fbresi\u2019nde peygamberlerin m\u00fcnkirlere:<\/p>\n \u201cHi\u00e7 g\u00f6kleri ve yeri yaratan Y\u00fcce Yarat\u0131c\u0131 hakk\u0131nda \u015f\u00fcphe edilebilir mi? O g\u00fcnahlar\u0131n\u0131z\u0131 affetmeye \u00e7a\u011f\u0131r\u0131yor ve muayyen bir s\u00fcreye kadar size m\u00fcsaade ediyor, m\u00fchlet veriyor\u201d <\/b>dedi\u011fi ifade edilir[36]<\/a>.<\/p>\n Peygamberlerin bu sualden maksad\u0131 onlar\u0131n, Allah\u2019a kar\u015f\u0131 tak\u0131nd\u0131klar\u0131 tavr\u0131n tutars\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve mesnetsizli\u011fini g\u00f6stermektir. \u00c7\u00fcnk\u00fc her devirde m\u00fc\u015frikler Allah\u2019\u0131n varl\u0131\u011f\u0131na, O\u2019nun g\u00f6klerin ve yerin yarat\u0131c\u0131s\u0131 oldu\u011funa inanmalar\u0131na ra\u011fmen, Allah\u2019tan gelen vahyi ve bunun mant\u0131k\u00ee bir sonucu olarak da sadece O\u2019na ibadet etmeyi reddetmi\u015flerdir[37]<\/a>.<\/p>\n Di\u011fer taraftan g\u00f6klerle yer insan\u0131 \u00fcrperten, ihti\u015faml\u0131 ve apa\u00e7\u0131k iki delildir. Bunlara yaln\u0131zca i\u015faret etmek bile insan\u0131 derhal do\u011fruyu kabul etmeye y\u00f6neltir. Burada, bu iki delile i\u015faret etmenin \u00f6tesinde bir \u015fey yap\u0131lmam\u0131\u015f, daha sonra da Allah\u2019\u0131n, insanlar\u0131 imana \u00e7a\u011f\u0131rmak, affetmek, d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcp azaptan sak\u0131nmalar\u0131 i\u00e7in onlara belli bir s\u00fcre tan\u0131mak gibi nimetleri zikredilmi\u015ftir[38]<\/a>.<\/p>\n Hi\u00e7, b\u00f6ylesine kudret sahibi, affedici ve g\u00fcnahk\u00e2rlar\u0131 hemen cez\u00e2land\u0131rmayan hilim sahibi Y\u00fcce Bir Rab b\u0131rak\u0131l\u0131rda fayda ve zarar veremeyen \u015feylere gidilir mi?<\/p>\n Yery\u00fcz\u00fc, g\u00f6kler, sem\u00e2dan inen su, reng\u00e2renk bah\u00e7eler, \u0131rmaklar, sa\u011flam da\u011flar ve denizler, apa\u00e7\u0131k ortada duran birer hak\u00eekattir. Hi\u00e7 kimse onlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 inkar edemez. Yine hi\u00e7 kimse onlar\u0131n sahte ilahlar taraf\u0131ndan yarat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 da iddia edemez. Belli bir gayeye y\u00f6nelik olarak yarat\u0131lan, belli bir plana g\u00f6re id\u00e2re edilen ve tes\u00e2d\u00fcfen meydana gelmesi m\u00fcmk\u00fcn olmayan s\u0131n\u0131rs\u0131z \u00e2hengin sergilendi\u011fi bu varl\u0131klar\u0131n her biri, benzersiz yarat\u0131c\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul etmeyi z\u00e2r\u00fbr\u00ee k\u0131lmaktad\u0131r. Zaten bu yarat\u0131c\u0131n\u0131n e\u015fsizli\u011fi eserleri ile kendili\u011finden ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Bu eserler, bu k\u00e2in\u00e2t\u0131n \u00f6z itibariyle bir oldu\u011funu, birimleri aras\u0131nda bir ahengin bulundu\u011funu, tabiat\u0131nda ve y\u00f6neli\u015finde herhangi bir de\u011fi\u015fiklik bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade etmektedir. Dolay\u0131s\u0131yla bu eserlerin tek bir iradeden kaynaklanm\u0131\u015f olmalar\u0131 gerekir. Her \u015feyi bilen ve belli bir maksada g\u00f6re yaratan, b\u00fcy\u00fck-k\u00fc\u00e7\u00fck hi\u00e7bir \u015feyi bu gayenin d\u0131\u015f\u0131nda b\u0131rakmayan bir ir\u00e2de ile yarat\u0131lmalar\u0131 gerekir[39]<\/a>.<\/p>\n K\u00e2in\u00e2t\u0131n Geni\u015flemesi<\/i><\/b><\/p>\n Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem, sa\u011flam bir \u015fekilde bin\u00e2 edilen g\u00f6\u011f\u00fcn geni\u015fletildi\u011fini bildirmektedir[40]<\/a>. Bu geni\u015fletmenin f\u00e2ili ise Allah Te\u00e2l\u00e2\u2019d\u0131r. \u00c2yette \u015f\u00f6yle buyrulur:<\/p>\n \u201cSem\u00e2y\u0131 kendi ellerimizle<\/b> (kuvvetle ve \u00e7ok sa\u011flam bir \u015fekilde) biz bin\u00e2 ettik ve biz onu elbette geni\u015fletmekteyiz\u201d<\/b>[41]<\/a>.<\/p>\n Fizik \u00e2limi Edwin Hubble<\/b>\u2019in 1929 senesinde neb\u00fcl\u00f6zlerin bizim galaksimizden uzakla\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 ke\u015ffetti. Bel\u00e7ikal\u0131 astronomi \u00e2limi Abb\u00e9 Lemaitre<\/b> de bu ke\u015fiften hareketle k\u00e2in\u00e2t\u0131n devaml\u0131 geni\u015fledi\u011fi teorisini ortaya att\u0131[42]<\/a>. Yirminci y\u00fczy\u0131l\u0131n bilimde en m\u00fchim d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmlerinden birini meydana getiren bu iddiaya g\u00f6re, galaksiler uzakl\u0131klar\u0131yla orant\u0131l\u0131 olarak artan bir h\u0131zla birbirinden uzakla\u015fmaktad\u0131r[43]<\/a>.<\/p>\n 1950 y\u0131l\u0131nda ABD\u2019de Palomar Da\u011f\u0131\u2019nda in\u015fa edilen D\u00fcnya\u2019n\u0131n en b\u00fcy\u00fck teleskopunun ba\u015f\u0131ndaki uzmanlar, bu kanunu tatbik ederek, galaksilerin uzakla\u015fma h\u0131z\u0131n\u0131 hesaplad\u0131lar. Bizden 10 milyon \u0131\u015f\u0131k y\u0131l\u0131 uzaktaki bir galaksi, saniyede 250 kilometre h\u0131zla bizden uzakla\u015f\u0131rken, 10 milyar \u0131\u015f\u0131k y\u0131l\u0131 uzaktaki bir galaksinin uzakla\u015fma h\u0131z\u0131 saniyede 250.000 kilometredir[44]<\/a>.<\/p>\n Geni\u015fli\u011finden bahsedilen k\u00e2inat\u0131n, oldu\u011fu gibi kalmay\u0131p daha da b\u00fcy\u00fcyor olmas\u0131, Allah\u2019\u0131n azametini tam olarak idrak etmemizin m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir.<\/i><\/b><\/p>\n Bu muazzam k\u00e2in\u00e2t\u0131 devaml\u0131 geni\u015fletmekte olan Allah Te\u00e2l\u00e2, g\u00fcn gelecek onu, t\u0131pk\u0131 k\u00e2tibin k\u00e2\u011f\u0131d\u0131 d\u00fcr\u00fcp rulo yapt\u0131\u011f\u0131 gibi tekrar d\u00fcrecektir[45]<\/a>. Yine vakti geldi\u011finde yeri ba\u015fka bir yere, g\u00f6kleri de ba\u015fka g\u00f6klere \u00e7evirecektir[46]<\/a>. Bu ise yeni bir \u00e2lemin yarat\u0131lmas\u0131n\u0131 ve yeni bir hayat\u0131n ba\u015flamas\u0131n\u0131 if\u00e2de etmektedir[47]<\/a>.<\/p>\n Di\u011fer taraftan Allah Te\u00e2l\u00e2 g\u00f6kleri, yeri ve bu ikisi aras\u0131nda bulunan varl\u0131klar\u0131 oyun ve e\u011flence olsun diye bo\u015funa de\u011fil, ger\u00e7ek bir gaye ve hikmetle, muayyen bir vakit i\u00e7in yaratm\u0131\u015ft\u0131r[48]<\/a>. Bu yaratma s\u00fcrecinde kendisine en ufak bir yorgunluk dokunmam\u0131\u015ft\u0131r[49]<\/a>. \u0130\u015fte bu yaratma h\u00e2disesindeki azamet ve kudreti idrak edebilenler, Allah\u2019a gerekti\u011fi \u015fekilde tazimde bulunmay\u0131 ba\u015farabilirler<\/i><\/b>[50]<\/a>.<\/p>\n Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131n, ilm\u00ee ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n hen\u00fcz hakikatini anlayamad\u0131\u011f\u0131 h\u00e2diseler hakk\u0131nda bilgi vermesi ve bu bilgilerin zamanla bilim taraf\u0131ndan da teyid edilmesi, onun her \u015feyi takdir edip yaratan Allah Te\u00e2l\u00e2 taraf\u0131ndan g\u00f6nderildi\u011fini g\u00f6stermektedir.<\/p>\n \n c. G\u00f6kleri ve Yeri Ayakta Tutan O\u2019dur<\/i><\/b><\/i><\/b><\/p>\n G\u00f6kleri ve yeri dak\u00eek bir niz\u00e2m i\u00e7inde ayakta tutmak, dengelerinin bozulmas\u0131na ve harap olmalar\u0131na meydan vermeden fonksiyonlar\u0131n\u0131n devam\u0131n\u0131 sa\u011flamak, muazzam bir bilgi ve kuvveti gerektirmektedir. Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem s\u0131k s\u0131k, g\u00f6kleri ve yeri Allah\u2019\u0131n ayakta tuttu\u011funu ifade eder. \u00c2yet-i ker\u00eemede \u015f\u00f6yle buyrulur:<\/p>\n \u201c\u015e\u00fcphesiz Allah g\u00f6kleri ve yeri, nizamlar\u0131 bozulmas\u0131n diye tutuyor. Andolsun ki onlar\u0131n nizam\u0131 e\u011fer bir bozulursa, O\u2019ndan ba\u015fka hi\u00e7 kimse onlar\u0131 tutamaz. \u015e\u00fcphesiz O Hal\u00eem\u2019dir, \u011eaf\u00fbr\u2019dur\u201d<\/b>[51]<\/a>.<\/p>\n Sem\u00e2lar ve arz, i\u00e7lerinde pek \u00e7ok varl\u0131k bar\u0131nd\u0131rmaktad\u0131r. Bin\u00e2enaleyh hem kesif hem de a\u011f\u0131r olmas\u0131 gerekir. B\u00f6yle olan bir \u015feyin ise e\u011fer m\u00e2ni yoksa mutlaka d\u00fc\u015fmesi gerekir[52]<\/a>. H\u00e2lbuki \u015fu sem\u00e2lara, yer k\u00fcreye ve \u201cuzay\u201d denilen u\u00e7suz-bucaks\u0131z bo\u015flu\u011fa serpi\u015ftirilmi\u015f say\u0131s\u0131z g\u00f6k cismine bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, hepsinin belli bir yeri oldu\u011fu, hepsinin ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu sistem i\u00e7inde bir y\u00f6r\u00fcngede devaml\u0131 d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fc ve bunu hi\u00e7 aksatmad\u0131\u011f\u0131, hi\u00e7birinin y\u00f6r\u00fcngesinden \u00e7\u0131kmad\u0131\u011f\u0131, d\u00f6n\u00fc\u015f temposunu de\u011fi\u015ftirmedi\u011fi g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Bunlar\u0131n hi\u00e7biri de ne bir dire\u011fe ve s\u00fctuna dayal\u0131, ne bir s\u0131ra da\u011f\u0131n tepesine oturmu\u015f, ne de herhangi bir yan\u0131ndan bir \u015feye ba\u011fl\u0131d\u0131r[53]<\/a>. \u015e\u00fcphe yok ki b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131, yok olmamalar\u0131 i\u00e7in Allah tutmaktad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar varl\u0131klar\u0131nda, ba\u015fkas\u0131na muhta\u00e7 olduklar\u0131 i\u00e7in kendi kendilerine yeterli de\u011fildirler[54]<\/a>. M\u00fcmk\u00fcn varl\u0131klar, var edilirken oldu\u011fu gibi bek\u00e2 hus\u00fbsunda da yine V\u00e2cib\u00fc\u2019l-V\u00fcc\u00fbd\u2019a muhta\u00e7t\u0131rlar[55]<\/a>.<\/p>\n Di\u011fer bir \u00e2yette de \u015f\u00f6yle buyrulur:<\/p>\n \u201cSem\u00e2y\u0131 Allah y\u00fckseltti ve m\u00eez\u00e2n\u0131<\/b> (dengeyi) O koydu. Sak\u0131n dengeyi bozmay\u0131n!\u201d<\/b>[56]<\/a>.<\/p>\n \u00c2yette yer alan m\u00eez\u00e2n, sem\u00e2n\u0131n y\u00fcksekli\u011fi m\u00fcn\u00e2sebetiyle ortaya \u00e7\u0131kan b\u00fct\u00fcn e\u015fya aras\u0131ndaki genel denge kanunudur ki, yer \u00e7ekimi veya a\u011f\u0131rl\u0131k kanunu bunun en a\u00e7\u0131k tez\u00e2h\u00fcr\u00fcd\u00fcr. G\u00f6klerdeki ve yerdeki b\u00fct\u00fcn cisimler i\u00e7in ge\u00e7erli olan bu kanun, astronomi ilmi bak\u0131m\u0131ndan hus\u00fbs\u00ee bir ehemmiyeti h\u00e2izdir[57]<\/a>. Bu koca k\u00e2inat i\u00e7inde var olan bunca varl\u0131k ve fezada dola\u015fan say\u0131s\u0131z y\u0131ld\u0131z, gezegen vs. adalet ve denge \u00fczerine kurulmu\u015f bir nizama tabi k\u0131l\u0131nmasayd\u0131, bu k\u00e2inat bir saniye bile ayakta duramazd\u0131[58]<\/a>. Sem\u00e2 ayakta durmasayd\u0131 insanlara bah\u015fedilen di\u011fer b\u00fct\u00fcn nimetler zevale mahkum olurdu. \u00c7\u00fcnk\u00fc di\u011fer nimetler bununla kemale erer[59]<\/a>.<\/p>\n R\u00fbm S\u00fbresi\u2019nde \u015f\u00f6yle buyrulur:<\/p>\n \u201cSem\u00e2n\u0131n ve Arz\u2019\u0131n O\u2019nun buyru\u011fu ile durmas\u0131 da O\u2019nun <\/b>(varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n) delillerindendir\u2026\u201d<\/b>[60]<\/a>.<\/b><\/p>\n Burada, g\u00f6k ve yerin Allah\u2019\u0131n emriyle ayakta durdu\u011fu bildirilirken Allah\u2019\u0131n iradesinin \u201cemir\u201d kelimesiyle ifade edilmesi, O\u2019nun kudretinin kem\u00e2line ve sebep ve vas\u0131talardan m\u00fcsta\u011fn\u00ee olu\u015funa delalet etmektedir[61]<\/a>. Bir \u015feyin vuk\u00fb bulmas\u0131 i\u00e7in Cen\u00e2b-\u0131 Hakk\u2019\u0131n sadece irade buyurmas\u0131 veya emretmesi yeterlidir.<\/p>\n \n d. <\/i><\/b>B\u00fct\u00fcn \u0130nsanlar\u0131 O Yaratm\u0131\u015ft\u0131r<\/i><\/b><\/i><\/b><\/p>\n \u0130lk insan Hz. \u00c2dem\u2019den g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar d\u00fcnyaya gelen insanlar\u0131n say\u0131s\u0131n\u0131 tespit etmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Bu say\u0131y\u0131 tahmin etmek bile ak\u0131llar\u0131 hayrette b\u0131rakacak derecede muazzam rakamlar ortaya \u00e7\u0131karacakt\u0131r. Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem, b\u00fct\u00fcn bu insanlar\u0131 Allah\u2019\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade etmektedir. Bu ifadeler ise, s\u00e2hibinin azameti hakk\u0131nda bir fikir vermeye k\u00e2f\u00eedir. B\u00fct\u00fcn insanlar\u0131 yaratan bir varl\u0131\u011f\u0131n, zaman ve mek\u00e2n \u00fcst\u00fc olmas\u0131, muazzam bir bilgi ve kudrete s\u00e2hip bulunmas\u0131, ilk akla gelen d\u00fc\u015f\u00fcncelerdir.<\/p>\n \u00c2yet-i ker\u00eemede \u015f\u00f6yle buyrulur:<\/p>\n \u201cEy insanlar! Sizi ve sizden \u00f6ncekileri yaratan Rabbinize kulluk ediniz. Umulur ki, b\u00f6ylece korunmu\u015f <\/b>(Allah\u2019\u0131n azab\u0131ndan kendinizi kurtarm\u0131\u015f) olursunuz\u201d<\/b>[62]<\/a>.<\/p>\n Allah\u2019\u0131n insanlar\u0131 yaratm\u0131\u015f olmas\u0131, O\u2019nun emir ve nehiylerine boyun e\u011fmelerini gerekli k\u0131lmaktad\u0131r[63]<\/a>. \u00c7\u00fcnk\u00fc yaratmak<\/b> bir kudretin eseridir. Her kim de bu b\u00fcy\u00fck kudretle muttas\u0131f olursa o, kendisine isyan edilmekten sak\u0131n\u0131lmaya en l\u00e2y\u0131k oland\u0131r.<\/p>\n Allah Te\u00e2l\u00e2 burada, \u201cSizden \u00f6ncekileri yaratan\u201d<\/b> s\u00f6z\u00fcyle, kendilerini babalar\u0131n\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnen dehr\u00eeleri[64]<\/a> reddediyor. Babalar\u0131n\u0131n da nih\u00e2yet bir babadan do\u011fdu\u011funu, onun ise Allah\u2019\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 bir mahl\u00fbk oldu\u011funu hat\u0131rlat\u0131yor[65]<\/a>.<\/p>\n Nis\u00e2 S\u00fbresi\u2019nin 1. \u00e2yetinde bahsedilen, b\u00fct\u00fcn insan tiplerinin tek bir insandan yarat\u0131lmas\u0131 da, bunu yapan kudretin ne kadar m\u00fckemmel oldu\u011funa en a\u00e7\u0131k bir delildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu yaratma i\u015fi, tabiat ve \u00f6zelli\u011fe g\u00f6re olsayd\u0131, s\u0131fatlarda ayn\u0131, yarat\u0131l\u0131\u015f ve karakteri birbirine benzeyen insanlar olurdu. H\u00e2lbuki insan tipleri aras\u0131nda beyaz, siyah, k\u0131z\u0131l derili, esmer, g\u00fczel, \u00e7irkin, uzun, k\u0131sa \u00e7ok farkl\u0131 tipler mevcuttur. Bu, onlar\u0131 yarat\u0131p var eden \u015feyin m\u00fbcib bir illet ve m\u00fcessir bir tabiat olmay\u0131p, h\u00fcr ve irade sahibi bir F\u00e2il-i Muht\u00e2r oldu\u011funu g\u00f6sterir[66]<\/a>.<\/p>\n B\u00fct\u00fcn insanlar\u0131 yaratmak kadar, her birini farkl\u0131 yaratmak da ayr\u0131ca bir azamet tez\u00e2h\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Bir g\u00fcn birisi Hz. \u00d6mer<\/b>\u2019in yan\u0131nda:<\/p>\n \u201c\u2013\u015eu satranca taacc\u00fcb ederim. Satran\u00e7 tahtas\u0131n\u0131n uzunluk ve geni\u015fli\u011fi birer ar\u015f\u0131ndan ibaret iken, insan onun \u00fczerinde milyon kere oyun oynasa, bir oynad\u0131\u011f\u0131 mutlaka di\u011ferinden farkl\u0131 olur, hi\u00e7bir oyun di\u011ferine benzemez!\u201d dedi. \u00d6mer (r.a) o z\u00e2ta \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi:<\/p>\n \u201c\u2013Bundan daha hayrete \u015f\u00e2y\u00e2n olan\u0131 vard\u0131r. O da \u015fudur ki, insan\u0131n uzunluk ve geni\u015flik \u00eetibariyle birer kar\u0131\u015ftan ibaret bulunan y\u00fcz\u00fcnde ka\u015flar, g\u00f6zler, burun, a\u011f\u0131z gibi \u00e2z\u00e2n\u0131n yerleri kat\u2019iyyen de\u011fi\u015fmedi\u011fi h\u00e2lde, \u015fark ve garpta y\u00fczleri biribirine tam\u00e2men benzeyen iki ki\u015fi bulamazs\u0131n! \u015eu ufac\u0131k bir deri par\u00e7as\u0131nda bu haddi hud\u00fbdu olmayan sonsuz farkl\u0131l\u0131klar\u0131 g\u00f6steren Allah\u2019\u0131n kudret ve hikmeti ne kadar b\u00fcy\u00fckt\u00fcr!\u201d[67]<\/a>.<\/p>\n Biz buna parmak izi ile insan g\u00f6z\u00fcn\u00fc de ilave edebiliriz. Bug\u00fcn parmak iziyle ve sahibinin g\u00f6z\u00fcyle a\u00e7\u0131lan bilgisayarlar ve kap\u0131lar kullan\u0131lmaktad\u0131r. K\u0131y\u00e2me S\u00fbresi\u2019nin 4. \u00e2yetinde i\u015f\u00e2ret edildi\u011fi \u00fczere her insan\u0131n parmak izi ve g\u00f6z yap\u0131s\u0131 farkl\u0131d\u0131r. Hatta insan\u0131n her bir parma\u011f\u0131 di\u011ferinden farkl\u0131d\u0131r. 1 cm2 <\/sup>bile olmayan k\u00fc\u00e7\u00fcc\u00fck alanda sonsuz farkl\u0131l\u0131klar\u0131 yaratan Allah Te\u00e2l\u00e2 ne y\u00fccedir! S\u00fcbh\u00e2ne Rabbiye\u2019l-az\u00eem.<\/p>\n \n e. O\u2019ndan Ba\u015fkas\u0131 Bir Sinek Bile Yaratamaz<\/i><\/b><\/b><\/p>\n Var olan yarat\u0131klar\u0131 devaml\u0131 olarak \u00e7evremizde g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz i\u00e7in \u00fcnsiyet peyd\u00e2 ederiz ve onlar\u0131n yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131ndaki h\u00e2rikul\u00e2deli\u011fi g\u00f6remeyiz. H\u00e2lbuki bir \u015feyin yoktan var edilmesi ne kadar m\u00fchim ve b\u00fcy\u00fck bir h\u00e2disedir! Bunun ehemmiyetini, biz de ayn\u0131s\u0131n\u0131 yapmay\u0131 denedi\u011fimizde \u00e7ok daha iyi idrak edebiliriz. B\u00fcy\u00fck varl\u0131klar bir tarafa, k\u00fc\u00e7\u00fck ve basit bir \u015feyi bile yaratmak insano\u011flu i\u00e7in imk\u00e2ns\u0131zd\u0131r. Bu hususa temas eden Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem \u015f\u00f6yle buyurur:<\/p>\n \u201cEy insanlar! <\/b>(Size) bir misal verildi; \u015fimdi onu dinleyin: Allah\u2019\u0131 b\u0131rak\u0131p da yalvard\u0131klar\u0131n\u0131z <\/b>(tapt\u0131klar\u0131n\u0131z), bunun i\u00e7in bir araya gelseler bile bir sine\u011fi dahi yaratamazlar. Sinek onlardan bir \u015fey kapsa, bunu ondan geri alamazlar. \u0130steyen de \u00e2ciz, kendinden istenen de!\u201d<\/b>[68]<\/a>.<\/p>\n Burada Allah\u2019tan ba\u015fka her \u015feyin zay\u0131f ve \u00e2ciz oldu\u011fu vurgulanarak bir nevi ink\u00e2rc\u0131lara meydan okunmaktad\u0131r. Zira b\u00fct\u00fcn madd\u00ee sebepler bir araya gelse, onlar\u0131n ir\u00e2de ve ihtiyarlar\u0131 da olsa, bir tek sine\u011fin v\u00fcc\u00fbdunu ve cihazlar\u0131n\u0131 husus\u00ee bir \u00f6l\u00e7\u00fc ile toplamaya k\u00e2dir olamazlar. Toplasalar bile, o v\u00fccudun muayyen miktarda kalmas\u0131n\u0131 sa\u011flayamazlar. Bunu da yapsalar, daima tazelenmekte olan ve o v\u00fccuda girip faaliyet icra eden zerreleri muntazaman \u00e7al\u0131\u015ft\u0131ramazlar. \u00d6yleyse, a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r ki sebepler bu e\u015fyaya s\u00e2hip olamaz. Demek ki hakik\u00ee sahipleri ba\u015fkad\u0131r.<\/p>\n Sivrisinek<\/i><\/b><\/p>\n Sivrisine\u011fin baz\u0131 hus\u00fbsiyetleri \u015f\u00f6yledir: Yumurtlama zaman\u0131 gelen di\u015fi sivrisinek<\/b>, karn\u0131ndaki \u0131s\u0131 ve nem resept\u00f6r\u00fc sayesinde en uygun b\u00f6lgeyi tespit eder. Suya b\u0131rak\u0131lan yumurtalar menf\u00ee \u015fartlarda \u00e7atlamadan uygun \u015fartlar\u0131n te\u015fekk\u00fcl\u00fcn\u00fc beklerler. Yumurtalar\u0131n renk de\u011fi\u015ftirerek kendi kendilerini kamufle etme k\u00e2biliyetleri vard\u0131r.<\/p>\n Di\u015fi sivrisinek yumurtalardan bir sal yaparak, yumurtalar\u0131n kaybolmas\u0131n\u0131 ve suya batmas\u0131n\u0131 engeller. S\u0131tma sivrisineklerinin yumurtalar\u0131n\u0131n \u00fczerinde, yumurtalar\u0131n suya batmalar\u0131n\u0131 engelleyen cansimidine benzer yap\u0131lar bulunur. Marangoz sivrisine\u011fi, bitki k\u00f6klerini keserek yumurtalar\u0131na en m\u00fcn\u00e2sip ortam\u0131 haz\u0131rlar.<\/p>\n Yeni do\u011fmalar\u0131na ra\u011fmen baz\u0131 larvalar, bitkilerin k\u00f6klerinde oksijen bulundu\u011funu bilip, k\u00f6kleri keserek bu oksijene ula\u015f\u0131rlar. Larvalar\u0131n beslenebilmesi i\u00e7in a\u011f\u0131zlar\u0131n\u0131n etraf\u0131nda, suda ak\u0131nt\u0131 olu\u015fturup onu s\u00fczmelerini sa\u011flayan, \u00f6zel dizayn edilmi\u015f f\u0131r\u00e7alar vard\u0131r. Ak\u0131nt\u0131l\u0131 sularda ya\u015fayan larvalar\u0131n kuyruklar\u0131nda bulunan ve bir yerlere tutunarak ak\u0131nt\u0131ya kap\u0131lmaktan kurtaran kancalar\u0131 vard\u0131r.<\/p>\n Ba\u015f a\u015fa\u011f\u0131 suyun i\u00e7inde duran larva, suyun \u00fczerine uzanan ve dalg\u0131\u00e7lar\u0131n kulland\u0131klar\u0131 \u015fnorkellere benzeyen hava borusu sayesinde nefes al\u0131r. G\u00fcne\u015f alt\u0131nda g\u00fcnlerce kalan ve \u015feffaf bir deriye sahip olan larvalar, g\u00fcne\u015ften kavrulmalar\u0131n\u0131 \u00f6nleyen hus\u00fbs\u00ee \u00fcrik asit kalkan\u0131na sahiptir.<\/p>\n Pupa son de\u011fi\u015fim a\u015famas\u0131nda su y\u00fczeyindeki ba\u015f taraf\u0131ndan \u00e7atlar. Ba\u015fka bir noktadan \u00e7atlarsa kozan\u0131n i\u00e7i \u0131slan\u0131r. Sivrisinek suyun i\u00e7indeki pupadan, v\u00fccudunu ve kanatlar\u0131n\u0131 suya hi\u00e7 temas ettirmeden \u00e7\u0131kar. Suyun i\u00e7inde ya\u015fayan bir canl\u0131yken, buradan kusursuz bir u\u00e7u\u015f makinesi olarak \u00e7\u0131kar.<\/p>\n Gece yar\u0131s\u0131 zifiri karanl\u0131k bir odada uyusan\u0131z bile, sivrisinek kolayl\u0131kla sizi bulur. Sivrisine\u011fin v\u00fccudunda \u00e7ok hassas bir \u0131s\u0131 alg\u0131lay\u0131c\u0131s\u0131 vard\u0131r. \u201cTarsi\u201d<\/b> ismi verilen bu \u00e2z\u00e2, sivrisine\u011fin \u00f6n ayaklar\u0131nda bulunur. Bunlar, bir v\u00fccuttan gelen \u0131s\u0131 dalgalar\u0131n\u0131 termal kamera gibi ke\u015ffettiklerinden sivrisinek hi\u00e7 yan\u0131lmadan hedefine ula\u015f\u0131r.<\/p>\n Sivrisine\u011fi \u00e7eken bir ba\u015fka unsur da karbondioksit gaz\u0131d\u0131r. \u0130nsan ve hayvanlar\u0131n nefesinde bulunan bu gaz, sivrisinekler i\u00e7in olduk\u00e7a \u00e7ekicidir ve av\u0131n\u0131 bulmas\u0131na yarayan m\u00fchim bir ipucudur. Kanda bulunan aminoasitlerin, aminlerin, amonya\u011f\u0131n ve laktik asitin kar\u0131\u015f\u0131m\u0131 da sivrisine\u011fi cezbeder; bu maddelerin 2000 defa seyreltilmi\u015f deri\u015fimi bile sivrisinek i\u00e7in saf sudan 5 kat daha fazla \u00e7ekicidir. Nem de sivrisine\u011fi \u00e7eken m\u00fchim fakt\u00f6rlerdendir.<\/p>\n 10 mm boyundaki sivrisinek, \u0131s\u0131, gaz, nem ve koku dedekt\u00f6rleriyle y\u00fckl\u00fc bir sava\u015f u\u00e7a\u011f\u0131 gibidir. Av\u0131n\u0131 karanl\u0131kta g\u00f6remese bile, hedefi yan\u0131lmadan bulabilece\u011fi \u00fcst\u00fcn sistemlerle donat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Yakla\u015f\u0131k 25 ila 30 metreden av\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve yerini tespit edebilir.<\/p>\n Sivrisine\u011fin av\u0131n\u0131 \u0131s\u0131rmak i\u00e7in kulland\u0131\u011f\u0131, alt\u0131 par\u00e7adan olu\u015fan kesme, delme ve emme mekanizmas\u0131 bulunur. A\u00e7t\u0131\u011f\u0131 yaray\u0131 uyu\u015fturarak, kurban\u0131na fark ettirmeden kan\u0131n\u0131 emer, ayn\u0131 zamanda kolayca kan\u0131 emebilmesi i\u00e7in kan\u0131n p\u0131ht\u0131la\u015fmas\u0131n\u0131 engelleyecek bir s\u0131v\u0131 salg\u0131lar.<\/p>\n Bu kadar k\u00fc\u00e7\u00fck olmas\u0131na ra\u011fmen m\u00fckemmel bir \u015fekilde donat\u0131lm\u0131\u015f bir tek sivrisine\u011fi, d\u00fcnyan\u0131n b\u00fct\u00fcn s\u00fcper g\u00fc\u00e7leri bir araya gelse yapabilirler mi? Bu k\u00fc\u00e7\u00fcc\u00fck hayvana bile kolayl\u0131kla ma\u011flup olan insana d\u00fc\u015fen vazife, Allah\u2019\u0131n farkl\u0131 \u00e2lemlerde yaratt\u0131\u011f\u0131 delilleri g\u00f6rmeye \u00e7al\u0131\u015fmak ve O\u2019nun kudretini hakk\u0131yla takdir etmektir:<\/p>\n \u201c\u015e\u00fcphesiz Allah <\/b>(hakk\u0131 a\u00e7\u0131klamak i\u00e7in) bir sivrisine\u011fi de ondan daha k\u00fc\u00e7\u00fck olan bir varl\u0131\u011f\u0131 da misal getirmekten \u00e7ekinmez. \u0130man edenler, b\u00f6yle misallerin Rablerinden gelen bir hak oldu\u011funu bilirler. K\u00e2firler ise: \u00abAllah b\u00f6yle misal vermekle ne mur\u00e2d ediyor?\u00bb derler. Allah onunla bir\u00e7ok kimseyi dal\u00e2lette b\u0131rak\u0131r, bir\u00e7oklar\u0131n\u0131 da do\u011fru yola y\u00f6neltir. Verdi\u011fi misallerle Allah ancak f\u00e2s\u0131klar\u0131 dal\u00e2lette b\u0131rak\u0131r\u201d<\/b>[69]<\/a>.<\/b><\/p>\n Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131n ola\u011fan\u00fcst\u00fc if\u00e2de tarz\u0131, \u00f6rnek olarak k\u00fc\u00e7\u00fcc\u00fck ve zay\u0131f g\u00f6r\u00fclen sine\u011fi se\u00e7mi\u015ftir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bir sine\u011fi yaratmaktan \u00e2ciz kalman\u0131n verdi\u011fi eziklik, bir deve ya da filden \u00e2ciz kalman\u0131n ezikli\u011finden daha derindir ve insan \u00fczerinde daha b\u00fcy\u00fck tesir b\u0131rak\u0131r. Ama bu hak\u00eekat \u00e2yette do\u011frudan if\u00e2de edilmemi\u015ftir. \u0130\u015fte bu da Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131n harikulade ifade tarz\u0131n\u0131n g\u00f6z kama\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 misallerinden biridir[70]<\/a>.<\/p>\n \u0130fadenin azametini kuvvetlendiren bir y\u00f6n de \u015fudur: Normal insanlar bir tarafa, m\u00fc\u015friklerin il\u00e2h diyerek kendilerine kudret atfettikleri varl\u0131klar bile bir \u015fey yaratmaya ve en basit bir i\u015fi d\u00fczenlemeye k\u00e2dir de\u011fildir. Nitekim sine\u011fin kendilerinden kapt\u0131\u011f\u0131 herhangi bir \u015feyi bile geri alamazlar. Bu h\u00e2lleriyle nas\u0131l dua ve ibadete l\u00e2y\u0131k olabilirler? Kendilerinde kuvvet vehmedilen il\u00e2hlar bu durumda olursa, onlara tapan insanlar\u0131n bir \u015fey yaratmalar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir mi?<\/p>\n R\u00e2z\u00ee<\/b> bu \u00e2yetin tefsirinde iki inceli\u011fe temas eder:<\/p>\n 1. Cen\u00e2b-\u0131 Hak sanki, \u201cOnlar\u0131n bir araya gelip kuvvetlerini birle\u015ftirmeleri m\u00fcmk\u00fcn olsa bile bir sine\u011fi yaratmalar\u0131 imk\u00e2ns\u0131zd\u0131r. Ya onlar tek tek olduklar\u0131nda h\u00e2lleri nas\u0131ld\u0131r?!\u201d demektedir.<\/p>\n 2. Allah Te\u00e2l\u00e2 sanki, \u201cYaratma ve var etme bir tarafa, bundan daha kolay\u0131na bile g\u00fc\u00e7 yetiremezler. Mesela sinek onlardan bir \u015fey kap\u0131p ka\u00e7sa, onu bile geri alamazlar\u201d demektedir[71]<\/a>.<\/p>\n Bu y\u00f6n\u00fcyle \u00e2yet-i ker\u00eeme, m\u00fc\u015friklerin ceh\u00e2letini ortaya koyan en beli\u011f ve en tesirli ifadelerden biridir[72]<\/a>. Onlar\u0131n acziyetini g\u00f6steren en kuvvetli bir huccet ve en a\u00e7\u0131k bir burh\u00e2nd\u0131r[73]<\/a>. \u00c2deta as\u0131rlardan beri b\u00fct\u00fcn insanl\u0131\u011fa meydan okuyor, ancak kimse cevap veremiyor.<\/p>\n Yaratma hus\u00fbsunda en k\u00fc\u00e7\u00fck bir canl\u0131n\u0131n bile taklid edilemeyi\u015fi, Allah\u2019\u0131n tekli\u011fini ve k\u00e2in\u00e2t\u0131n yeg\u00e2ne h\u00e2kimi oldu\u011funu g\u00f6stermektedir.<\/p>\n [1]<\/a> Beyd\u00e2v\u00ee, I, 107, (el-Bakara, 21).<\/p>\n<\/div>\n [2]<\/a> R\u00e2z\u00ee, Lev\u00e2mi\u2019,<\/i> s. 210-211; <\/i>Y\u0131ld\u0131r\u0131m, Kur\u2019\u00e2n\u2019da Uluhiyyet, <\/i>s. 192; Ulut\u00fcrk, Veli, Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem\u2019de Yaratma Kavram\u0131, <\/i>s. 15.<\/p>\n<\/div>\n [3]<\/a> R\u00e2\u011f\u0131b, M\u00fcfred\u00e2t, <\/i>\u201chlk\u201d md., s. 163-164; As\u0131m Efendi, K\u00e2mus Terc\u00fcmesi,<\/i> III, 835.<\/p>\n<\/div>\n [4]<\/a> Y\u0131ld\u0131r\u0131m, a.g.e, <\/i>s. 192.<\/p>\n<\/div>\n [5]<\/a> Topalo\u011flu, \u201cH\u00e2lik\u201d md., D\u0130A, <\/i>XV, 303.<\/p>\n<\/div>\n [6]<\/a> Gaz\u00e2l\u00ee, el-Maksadu\u2019l-esn\u00e2,<\/i> s. 83-84.<\/p>\n<\/div>\n [7]<\/a> Bkz. Yaz\u0131r, M. Hamdi, \u201c\u0130lhad Ne B\u00fcy\u00fck Ceh\u00e2lettir!\u201d, Seb\u00eel\u00fcrre\u015f\u00e2d,<\/i> say\u0131: 627 (29 Reb\u00ee\u00fcl\u00e2hir 1343), s. 33-36; a. mlf., Makaleler,<\/i> I, 166-173.<\/p>\n<\/div>\n [8]<\/a> R\u00e2z\u00ee, Lev\u00e2mi\u2019, <\/i>s. 214-219; Y\u0131ld\u0131r\u0131m, a.g.e,<\/i> s. 198, 205; Topalo\u011flu, \u201cH\u00e2lik\u201d md., D\u0130A, <\/i>XV, 304; R\u00e2\u011f\u0131b, M\u00fcfred\u00e2t,<\/i> \u201c\u0628\u062f\u0639\u201d, \u201c\u062d\u062f\u062b\u201d, \u201c\u0646\u0634\u0623\u201d, \u201c\u0641\u0637\u0631\u201d maddeleri; Ulut\u00fcrk, a.g.e,<\/i> s. 13-63.<\/p>\n<\/div>\n [9]<\/a> Bkz. Y\u0131ld\u0131r\u0131m, a.g.e,<\/i> s. 194; Ulut\u00fcrk, a.g.e,<\/i> s. 17, 149. H\u00e2likun<\/b> s\u0131fat\u0131 i\u00e7in bkz: et-T\u00fbr, 35; el-V\u00e2k\u0131a, 59.<\/p>\n<\/div>\n [10]<\/a> Ulut\u00fcrk, a.g.e,<\/i> s. 150, 166.<\/p>\n<\/div>\n [11]<\/a> Yaz\u0131r, M. Hamdi, VII, 4561-4562, (et-T\u00fbr, 35).<\/p>\n<\/div>\n [12]<\/a> Pala, \u0130skender, \u201cK\u00fcn\u201d md., D\u0130A, <\/i>XXVI, 552.<\/p>\n<\/div>\n
<\/p>\n
\n