Allah Te\u00e2l\u00e2\u2019n\u0131n ilmi i\u00e7in herhangi bir s\u0131n\u0131r getirmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. O her \u015feyi bildi\u011fini, pek \u00e7ok defa muhtelif \u015fekillerde ifade etmi\u015ftir. B\u00fct\u00fcn varl\u0131klar O\u2019nun ilmi d\u00e2hilindedir. K\u00e2in\u00e2ttaki b\u00fct\u00fcn hareketler de ancak O\u2019nun ilmi d\u00e2hilinde ve izniyle m\u00fcmk\u00fcn olabilmektedir. Bu konuda Allah\u2019a ortak olabilecek hi\u00e7bir varl\u0131k yoktur. Fuss\u0131let S\u00fbresi\u2019nde bu husus baz\u0131 misallerle \u015f\u00f6yle if\u00e2de edilir:<\/p>\n
\u201cK\u0131yamet vaktini bilmek O\u2019na \u00e2ittir. O\u2019nun bilgisi ve izni olmaks\u0131z\u0131n ne bir meyve tomurcu\u011fundan \u00e7\u0131kabilir, ne her hangi bir di\u015fi h\u00e2mile kalabilir, ne de h\u00e2mile olan biri yavrusunu do\u011furabilir. G\u00fcn gelir: \u00abNeredeymi\u015f bana ortak sayd\u0131\u011f\u0131n\u0131z \u015feyler?\u00bb diye nid\u00e2 eder de, m\u00fc\u015frikler: \u00ab\u0130\u00e7imizden buna \u015f\u00e2hitlik edecek bir tek ki\u015fi bile olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 sana arzederiz!\u00bb derler\u201d<\/b>[1]<\/a>.<\/b><\/p>\n \u00c2yet-i ker\u00eeme, Allah\u2019\u0131n, varl\u0131k \u00e2lemindeki b\u00fct\u00fcn olu\u015flar\u0131 bildi\u011fini, hi\u00e7bir hareketin O\u2019nun ilminin d\u0131\u015f\u0131nda vuk\u00fb bulmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a if\u00e2de etmektedir. Di\u011fer taraftan, say\u0131lan hususlar\u0131 kesin bir \u015fekilde bilmenin sadece Allah\u2019a mahsus oldu\u011funa i\u015f\u00e2ret edilmektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00e2yet-i ker\u00eeme hasr ifade etmektedir[2]<\/a>. \u00c2yette anlat\u0131lan bu durum d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, Allah\u2019\u0131n ilminin nihayetsiz oldu\u011fu hemen fark edilir:<\/p>\n K\u0131yamet, bilinmezli\u011fin koyu karanl\u0131\u011f\u0131na b\u00fcr\u00fcnm\u00fc\u015f bir gaybt\u0131r. Kabuklar\u0131n\u0131n i\u00e7indeki meyveler ve rahimlerin i\u00e7indeki yavrular da ayn\u0131 \u015fekilde gayb\u0131n perdesine b\u00fcr\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fcr. B\u00fct\u00fcn bunlar Allah\u2019\u0131n bilgisi d\u00e2hilindedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc Allah, en k\u00fc\u00e7\u00fck ayr\u0131nt\u0131y\u0131 dah\u00ee bilir ve O\u2019ndan hi\u00e7bir hareket ka\u00e7maz. Dolay\u0131s\u0131yla hi\u00e7 kimse O\u2019na ald\u0131r\u0131\u015f etmeden ya\u015famamal\u0131d\u0131r[3]<\/a>.<\/p>\n Bu \u00e2yeti okuyan insan\u0131n kalbi, kabuklar\u0131n i\u00e7indeki meyvelerle rahimlerdeki ceninleri d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr; yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn her taraf\u0131n\u0131 g\u00f6zlerinin \u00f6n\u00fcne getirip say\u0131s\u0131z kabuklar\u0131 kavramaya, akla hay\u00e2le s\u0131\u011fmayan rahimlerdeki ceninleri tasavvur etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Kafas\u0131nda olu\u015fturabildi\u011fi tasavvur nisbetinde de vicdan\u0131nda Allah\u2019\u0131n ilmi canlan\u0131r ve bir tablo h\u00e2linde tasv\u00eer edilir[4]<\/a>.<\/p>\n A\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor ki Allah\u2019\u0131n ilmi hem d\u00fcnyay\u0131 hem de \u00e2hireti ih\u00e2ta etmi\u015f be\u015fer \u00fcst\u00fc bir tabiata sahiptir. Allah\u2019\u0131n bu nihayetsiz ilminin tezah\u00fcrleri ba\u015fka \u015fekillerde de g\u00f6r\u00fclebilmektedir. Mesela O\u2019nun bu sonsuz ilmi, yaratt\u0131\u011f\u0131 varl\u0131klarda tez\u00e2h\u00fcr eden san\u2019at\u0131n\u0131 zirveye \u00e7\u0131karmaktad\u0131r. K\u00e2in\u00e2t\u0131 son derece ince bir hesapla, gayet muntazam bir \u015fekilde idare etmekte, insan\u0131n do\u011fup b\u00fcy\u00fcmesi, hayvanlar\u0131n ve bitkilerin olu\u015fumu ve geli\u015fimi\u2026 hep b\u00fcy\u00fck bir niz\u00e2m ve \u00e2henk i\u00e7inde ger\u00e7ekle\u015fmektedir. Bunlar \u00fczerinde tefekk\u00fcr edildi\u011finde, var olan muhte\u015fem nizam ile birlikte bu d\u00fczenin geni\u015fli\u011fi ve s\u00fcreklili\u011finin, nihayetsiz bir ilmi gerektirdi\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n \n a. Gizli A\u00e7\u0131k Her \u015eeyi Bilir<\/i><\/b><\/i><\/b><\/p>\n Cen\u00e2b-\u0131 Hak, Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem\u2019in muhtelif \u00e2yetlerinde gizli ve a\u00e7\u0131k her \u015feyi bildi\u011fini bey\u00e2n etmi\u015ftir. Bu insanlar i\u00e7in m\u00fcmk\u00fcn olmayan azametli bir durumdur. \u00c7\u00fcnk\u00fc Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem, insana \u00e7ok az bir ilim verildi\u011fini bildirmektedir[5]<\/a>. Tecr\u00fcbeyle de s\u00e2bittir ki insan, \u00e7evresindeki h\u00e2diselerin ancak z\u00e2hirinden az bir \u015fey bilir, gerisi ise onun i\u00e7in hep me\u00e7huld\u00fcr. \u00d6yleyse, insan\u0131n ilmiyle Allah\u2019\u0131n ilmi birbirine sadece ismen benzemektedir. \u0130nsana \u201c\u00e2lim\u201d denilmesi mec\u00e2zendir. Ce\u00adn\u00e2b-\u0131 Hakk\u2019\u0131n il\u00admiy\u00adle mah\u00adl\u00fb\u00adk\u00e2\u00adt\u0131n il\u00admi ara\u00ads\u0131n\u00adda\u00adki son\u00adsuz far\u00adk\u0131 \u015fu mis\u00e2l ne g\u00fc\u00adzel ortaya koyar:<\/p>\n H\u0131\u00adz\u0131r<\/b> (a.s)\u2019\u0131n, Hz. M\u00fb\u00ads\u00e2<\/b>\u2019ya ac\u00e2ip, ga\u00adr\u00e2\u00adip ve hik\u00adme\u00adti me\u00e7\u00adhul h\u00e2\u00addi\u00adse\u00adler g\u00f6s\u00adter\u00addi\u00ad\u011fi se\u00adya\u00adhat es\u00adn\u00e2\u00ads\u0131n\u00adda, bir ser\u00ad\u00e7e ku\u00ad\u015fu ge\u00adle\u00adrek bin\u00addik\u00adle\u00adri ge\u00admi\u00adnin ke\u00adna\u00adr\u0131\u00adna konmu\u015ftu. Ga\u00adga\u00ads\u0131y\u00adla de\u00adniz\u00adden su ald\u0131. Allah\u2019\u0131n kendisine kat\u0131ndan bir ilim \u00f6\u011fretti\u011fi[6]<\/a> H\u0131\u00adz\u0131r (a.s), bu man\u00adza\u00adra\u00ady\u0131 Hz. M\u00fb\u00ads\u00e2\u2019ya g\u00f6s\u00adte\u00adrdi ve \u015fu te\u015f\u00adbih\u00adte bu\u00adlundu:<\/p>\n \u201cAllah\u2019\u0131n il\u00admi ya\u00adn\u0131n\u00adda se\u00adnin, be\u00adnim ve b\u00fct\u00fcn mahluk\u00e2t\u0131n ilmi, \u015fu ku\u00ad\u015fun de\u00adniz\u00adden ga\u00adga\u00ads\u0131y\u00adla al\u00add\u0131\u00ad\u011f\u0131 su ka\u00addar\u00add\u0131r\u201d<\/i>[7]<\/a>.<\/p>\n Allah\u2019\u0131n ilmini bir okyanus kabul edersek, b\u00fct\u00fcn mahl\u00fbk\u00e2t\u0131n ilmi de sadece yar\u0131m bir damla\u2026 Bu yar\u0131m damlan\u0131n i\u00e7indeki insana \u00e2it hisseyi d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde, aradaki fark daha iyi anla\u015f\u0131l\u0131r.<\/p>\n Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem\u2019de Allah\u2019\u0131n gizli-a\u00e7\u0131k her \u015feyi bildi\u011fini if\u00e2de eden \u00e2yetlerden biri \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n \u201cD\u00fc\u015f\u00fcn ki Rabbin meleklere: \u00abBen yery\u00fcz\u00fcnde bir halife yarataca\u011f\u0131m\u00bb demi\u015fti. Onlar: \u00abBizler hamdinle seni tesbih ve takdis edip dururken, yery\u00fcz\u00fcnde fesat \u00e7\u0131karacak, orada kan d\u00f6kecek birini mi yaratacaks\u0131n?\u00bb dediler. Allah Te\u00e2l\u00e2 da onlara: \u00abBen sizin bilemeyece\u011finiz \u015feyleri bilirim!\u00bb dedi. <\/b><\/p>\n Allah Te\u00e2l\u00e2, \u00c2dem\u2019e b\u00fct\u00fcn isimleri, \u00f6\u011fretti. Sonra onlar\u0131 \u00f6nce meleklere arzedip: \u00abE\u011fer siz s\u00f6z\u00fcn\u00fczde sad\u0131k iseniz, \u015funlar\u0131n isimlerini bana bildirin!\u00bb buyurdu. Melekler: \u00abY\u00e2 Rab! Seni noksan s\u0131fatlardan tenzih ederiz, senin bize \u00f6\u011frettiklerinden ba\u015fka bilgimiz yoktur. \u015e\u00fcphesiz her \u015feyi hakk\u0131yla bilen, her \u015feyi hikmetle yapan sensin!\u00bb dediler. <\/b><\/p>\n (Bunun \u00fczerine Cen\u00e2b-\u0131 Hak:) \u00abEy \u00c2dem! Onlara e\u015fyay\u0131 isimleriyle haber ver!\u00bb buyurdu. \u00c2dem onlar\u0131 meleklere isimleriyle haber verince: \u00abBen size, muhakkak sem\u00e2vat ve arzda g\u00f6r\u00fclmeyenleri<\/b> (oralardaki s\u0131rlar\u0131) bilirim. Bundan da \u00f6te, a\u00e7\u0131\u011fa vurdu\u011funuz ve gizledi\u011finiz her \u015feyi bilirim, dememi\u015f miydim?\u00bb dedi.\u201d<\/b>[8]<\/a>.<\/b><\/p>\n Yukar\u0131daki \u00e2yetler, Allah\u2019\u0131n Hz. \u00c2dem\u2019in yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131ndan \u00f6nce de onun h\u00e2llerini bildi\u011fini g\u00f6stermektedir. Bu da Allah Te\u00e2l\u00e2\u2019n\u0131n, e\u015fya meydana gelmeden \u00f6nce e\u015fyay\u0131 bildi\u011fini a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya koyar. O\u2019nun a\u00e7\u0131\u011f\u0131-gizliyi, v\u00e2k\u00ee olan\u0131-olaca\u011f\u0131, meleklerin itaatk\u00e2r g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc \u0130blis\u2019in gelecekte k\u00fcfre d\u00fc\u015f\u00fcp Allah\u2019tan uzakla\u015faca\u011f\u0131n\u0131, f\u00e2s\u0131k ve g\u00fcnahk\u00e2r g\u00f6rd\u00fckleri insan\u0131n da dinine hizmetle Allah\u2019a yakla\u015faca\u011f\u0131n\u0131, insanlar i\u00e7inden peygamberlerin ve velilerin gelece\u011fini bildi\u011fine del\u00e2let eder. Yarat\u0131lm\u0131\u015f olan melek, cin ve insanlar\u0131n ise, bunlar\u0131 bilmeleri m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 gibi, acziyetleri sebebiyle Allah\u2019\u0131n ilminden az bir \u015feyi bile ih\u00e2ta etmeleri kolay de\u011fildir. Allah Te\u00e2l\u00e2, melekleri imtihana t\u00e2bi tutarak, gayb\u0131 ancak kendisinin bildi\u011fini, meleklerin, gelece\u011fin ve gizli olan \u015feylerin ilmi konusunda \u00e2ciz oldu\u011funu ortaya koymu\u015ftur. Kimsenin ilmine ve ameline ma\u011frur olmamas\u0131 gerekti\u011fini \u00f6\u011fretmi\u015ftir. \u0130nsan\u0131n bilmedi\u011fi konulara itiraz etmemesi, e\u015fyan\u0131n bilgisini ve yaratman\u0131n hikmetini Allah Te\u00e2l\u00e2\u2019ya b\u0131rakmas\u0131 gerekti\u011fini iht\u00e2r etmi\u015ftir[9]<\/a>.<\/p>\n Kurtub\u00ee, \u00e2yetin; \u201cBen sizin bilemeyece\u011finiz \u015feyleri bilirim!\u201d<\/b> k\u0131sm\u0131n\u0131 \u015f\u00f6yle a\u00e7\u0131klar:<\/p>\n \u201cBu c\u00fcmledeki m\u00e2n\u00e2n\u0131n \u015f\u00f6yle olmas\u0131 da muhtemeldir: Olmu\u015fu, olan\u0131 ve olaca\u011f\u0131 bilirim. Bu c\u00fcmle um\u00fbmiyet if\u00e2de eder yani Allah\u2019\u0131n her \u015feyi bildi\u011fini g\u00f6sterir<\/i><\/b>\u201d[10]<\/a>.<\/p>\n Ebu\u2019s-Su\u00fbd ise, bu m\u00e2n\u00e2n\u0131n zaten malum oldu\u011funu, hakk\u0131nda \u015f\u00fcphe olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u00e2yetteki as\u0131l maksad\u0131n, Hz. \u00c2dem\u2019in halife k\u0131l\u0131nmas\u0131nda meleklere gizli kalan hikmetler oldu\u011funu s\u00f6yler[11]<\/a>.<\/p>\n M\u00fcfessirler 32. \u00c2yette ge\u00e7en \u201cAl\u00eem\u201d<\/b> s\u0131fat\u0131n\u0131n m\u00fcb\u00e2la\u011fa s\u00eegas\u0131 olan \u201cfa\u00eel\u201d vezninde oldu\u011funu s\u00f6yleyerek; \u201cBu s\u0131fat Allah\u2019\u0131n ilminin geni\u015fli\u011fini if\u00e2de eder.[12]<\/a> Hi\u00e7bir \u015fey O\u2019nun ilmi ve hikmeti h\u00e2ricinde de\u011fildir<\/i><\/b>\u201d[13]<\/a> demi\u015flerdir.<\/p>\n \u00c2yette, \u201ca\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u201d (\u062a\u064f\u0628\u0652\u062f\u064f\u0648\u0646\u064e) ve \u201cgizledi\u011finiz\u201d (\u062a\u064e\u0643\u0652\u062a\u064f\u0645\u064f\u0648\u0646\u064e) fiillerinin muz\u00e2r\u00ee olarak gelmesi, \u201ca\u00e7\u0131klama ve gizleme h\u00e2lleri\u201dnin tecedd\u00fcd\u00fcn\u00fc yani devaml\u0131 bir \u015fekilde ve tekrar tekrar vuk\u00fb bularak s\u00fcreklilik arzetti\u011fini ortaya koymaktad\u0131r. Bu durum, Allah\u2019\u0131n ilminin de tecedd\u00fcd etti\u011fini ve dolay\u0131s\u0131yla onlar\u0131n gizli-a\u00e7\u0131k her h\u00e2lini devaml\u0131 bildi\u011fini g\u00f6sterir[14]<\/a>. Bu da, O\u2019nun \u201cilim\u201d s\u0131fat\u0131ndaki azameti g\u00f6steren di\u011fer bir vechedir.<\/p>\n Allah Te\u00e2l\u00e2 yukar\u0131daki \u00e2yetlerde gizli-a\u00e7\u0131k her \u015feyi bildi\u011fini bir imtihanla meleklere ve vahiy yoluyla da insanlara \u00f6\u011frettikten sonra, Ras\u00fblull\u00e2h (s.a.v) zaman\u0131nda bu mevz\u00fbda baz\u0131 kuruntulara kap\u0131larak yanl\u0131\u015f inan\u00e7lara saplanan yahudiler hakk\u0131nda \u015f\u00f6yle buyurmaktad\u0131r:<\/p>\n \u201cOnlar bilmiyorlar m\u0131 ki Allah Te\u00e2l\u00e2 gizledikleri \u015feyleri de a\u00e7\u0131klad\u0131klar\u0131 \u015feyleri de bilir!\u201d<\/b>[15]<\/a>.<\/p>\n \u0130bn-i Abb\u00e2s\u2019tan nakledildi\u011fine g\u00f6re yahudiler m\u00fc\u2019minlere rastlad\u0131klar\u0131nda \u201cBiz de iman ettik, yani arkada\u015f\u0131n\u0131z Muhammed Allah\u2019\u0131n Ras\u00fbl\u00fc\u2019d\u00fcr fakat sadece size g\u00f6nderilmi\u015ftir\u201d derlerdi. Birbirleriyle yaln\u0131z kald\u0131klar\u0131nda ise b\u00f6yle diyenlere \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131r:<\/p>\n \u201c\u00ad\u00ad\u2013Araplara bunu s\u00f6ylemeyin! Unuttunuz mu onlara kar\u015f\u0131, \u00abBu Peygamber hakk\u0131 i\u00e7in\u00bb diye Allah\u2019tan fetih ve zafer taleb ederdiniz. Me\u011fer bu Peygamber bizden de\u011fil, onlardanm\u0131\u015f\u201d derlerdi. \u0130\u015fte bu tav\u0131rlar\u0131 \u00fczerine Allah Te\u00e2l\u00e2 yukar\u0131daki \u00e2yetleri indirdi[16]<\/a>.<\/p>\n Kendilerine hitap edilen yahudiler, ayn\u0131 zamanda m\u00fcn\u00e2f\u0131kl\u0131k yap\u0131yorlard\u0131. \u0130man edenlere rastlad\u0131klar\u0131 zaman di\u011fer m\u00fcn\u00e2f\u0131klar\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 gibi biz iman ettik diyor, birbirleriyle tenh\u00e2da kald\u0131klar\u0131 zaman da: \u201cAllah\u2019\u0131n size a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131 s\u0131r ve hakikatleri onlara, Rabbinizin huzurunda sizinle m\u00fcn\u00e2ka\u015fa ederek size \u00fcst\u00fcnl\u00fck sa\u011flas\u0131nlar diye mi haber veriyorsunuz? Yani gerek \u00c2hirzaman Peygamberi\u2019nin vas\u0131f ve hus\u00fbsiyetleri, gerek \u0130srailo\u011fullar\u0131\u2019n\u0131n ge\u00e7mi\u015f maceralar\u0131 hakk\u0131nda Allah\u2019\u0131n Tevrat\u2019ta size haber verdi\u011fi bilgileri onlara bildiriyor ve sizi ma\u011flup etmeleri i\u00e7in ellerine delil mi veriyorsunuz? Siz s\u00f6ylemeseniz, onlar bu s\u0131rlar\u0131 bu ger\u00e7ekleri nereden bilecekler? Sizin hi\u00e7 akl\u0131n\u0131z yok mu? Bu s\u0131rlar\u0131 if\u015f\u00e2 etmenizin sonu nereye varacak?\u201d diye sitem ve serzeni\u015fte bulunuyorlard\u0131[17]<\/a>.<\/p>\n Yahudilerin bu d\u00fc\u015f\u00fcnceleri, onlar\u0131n Allah\u2019\u0131n bilgisi hakk\u0131nda ne t\u00fcr bir inanca sahip olduklar\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. Onlar hakikati bu d\u00fcnyada gizleyebilirlerse, \u00e2hirette onunla ilgili aleyhlerine bir delil getirilemeyece\u011fini zannediyorlard\u0131. Bu sebeple \u00e2yette onlara \u00f6nce, Allah\u2019\u0131n insanlardan sad\u0131r olan her d\u00fc\u015f\u00fcnce ve fiili bildi\u011fine ger\u00e7ekten inan\u0131p inanmad\u0131klar\u0131 sorulmu\u015ftur. \u0130\u00e7 y\u00fczleri b\u00f6ylece ortaya konulduktan sonra, hata ettikleri noktaya i\u015faret edilerek, Allah\u2019\u0131n gizli-a\u00e7\u0131k her \u015feyi bildi\u011fi, O\u2019ndan hi\u00e7bir \u015feyin saklanamayaca\u011f\u0131 hat\u0131rlat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu c\u00fcmleden olarak Allah, onlar\u0131n gizledi\u011fi k\u00fcfr\u00fc, a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131 iman\u0131n hakikatini[18]<\/a>, dostlar\u0131na s\u00f6yledikleri s\u00f6zleri, Peygamber Efendimiz\u2019in \u00f6nceki kitaplarda ge\u00e7en vas\u0131flar\u0131n\u0131 gizlediklerini bilmektedir[19]<\/a>.<\/p>\n Tefsirlerde, \u00e2yetin ba\u015f\u0131ndaki istifh\u00e2m\u0131n (sualin) tevb\u00eeh ve azarlama m\u00e2n\u00e2s\u0131nda oldu\u011fu a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015ft\u0131r[20]<\/a>. Yani Cen\u00e2b-\u0131 Hak bu \u00e2yette, ilmi ve kudreti hususunda cahilce davranan yahudileri tekidli bir ifadeyle azarlay\u0131p \u00eek\u00e2z etmektedir.<\/p>\n O\u2019nun \u0130\u00e7in Gizli \u0130le A\u00e7\u0131\u011f\u0131n Fark\u0131 Yoktur<\/i><\/b><\/p>\n Cen\u00e2b-\u0131 Hakk\u2019\u0131n \u00e2yette, \u201cgizledikleri \u015feyler\u201d<\/b>i \u201ca\u00e7\u0131klad\u0131klar\u0131 \u015feyler\u201d<\/b>den \u00f6nce zikretmesi, b\u00fct\u00fcn bilgileri ih\u00e2ta eden ilmini vurgulu bir \u015fekilde beyan etmek i\u00e7indir. Sanki O\u2019na g\u00f6re gizli \u015feyleri bilmek, a\u00e7\u0131klardan daha \u00f6nce gelmektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc Allah\u2019\u0131n ilmi, malumun s\u00fbretinin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na ba\u011fl\u0131 de\u011fildir. Bu durumda bariz olan e\u015fy\u00e2 ile gizli olan\u0131 bilmesi aras\u0131nda bir fark yoktur. Bunun bir benzeri de \u015fu \u00e2yettir:<\/p>\n \u201cDe ki: \u0130\u00e7inizdekini gizleseniz de, a\u00e7\u0131klasan\u0131z da mutlaka Allah onu bilir. G\u00f6klerde ve yerde ne varsa hepsini bilir. Allah, her \u015feye kadirdir\u201d<\/b>[21]<\/a>.<\/p>\n Bu \u00e2yette de \u201cgizlemek\u201d, \u201ca\u00e7\u0131klamak\u201dtan \u00f6nce zikredilmi\u015ftir. Cen\u00e2b-\u0131 Hak, burada, k\u00e2firleri gizliden gizliye dost edinen m\u00fc\u2019minlere hitab etmektedir[22]<\/a>. <\/b>Onlar\u0131n k\u00e2firlerle dostluk kurmalar\u0131 Allah\u2019a gizli kalmaz. G\u00f6klerde ve yerde var olan hi\u00e7bir \u015fey Allah\u2019a gizli kalmad\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re, sad\u0131rlardaki \u015feyler nas\u0131l O\u2019ndan gizlenebilir?! D\u00fc\u015f\u00fcnceleri de yaratan O de\u011fil midir?! \u0130nsan iyice tefekk\u00fcr ederek b\u00f6yle yanl\u0131\u015f d\u00fc\u015f\u00fcnce ve davran\u0131\u015flardan vazge\u00e7melidir. Aksi takdirde azaba u\u011framas\u0131 muhtemeldir[23]<\/a>.<\/p>\n Zemah\u015fer\u00ee\u2019<\/b>ye g\u00f6re, Allah Te\u00e2l\u00e2, her \u015feyi bildi\u011fini hat\u0131rlatarak kullar\u0131n\u0131 sak\u0131nd\u0131rmaktad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc Allah, \u201cilim\u201dle vas\u0131flanan di\u011fer varl\u0131klara benzemez. O\u2019nun ilmi b\u00fct\u00fcn m\u00e2l\u00fbmlar\u0131 ih\u00e2ta etmektedir. Bu \u00eek\u00e2z sayesinde kullar, Allah Te\u00e2l\u00e2\u2019n\u0131n, her h\u00e2llerini muhakkak s\u00fbrette bildi\u011fini ve g\u00fcnahk\u00e2rlar\u0131 cezaland\u0131rabilece\u011fini bilirler. Mesela bir kimse sultan\u0131n kendi ahv\u00e2lini \u00f6\u011frenmek istedi\u011fini, davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 t\u00e2kip etmek ve i\u015flerinin i\u00e7 y\u00fcz\u00fcn\u00fc anlamak i\u00e7in g\u00f6zc\u00fcler ve c\u00e2suslar sald\u0131\u011f\u0131n\u0131 fark edince, hemen tedbirini al\u0131r, uyan\u0131k davranarak hata yapmaktan sak\u0131n\u0131r. H\u00e2l b\u00f6yle iken gizli-a\u00e7\u0131k her \u015feyi bilen ve her \u015feyin h\u00e2m\u00eesi, koruyup g\u00f6zeticisi olan bir Al\u00eem\u2019in varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilen ki\u015finin daha fazla sak\u0131nmas\u0131 ve hareketlerine dikkat etmesi gerekmez mi?<\/p>\n Zemah\u015fer\u00ee, bu izahtan sonra \u015fu duaya s\u0131\u011f\u0131n\u0131r:<\/p>\n \u201cAllah\u2019\u0131m! Her \u015feyi bildi\u011fin h\u00e2lde g\u00fcnahlar\u0131m\u0131z\u0131 \u00f6rterek bizi cezaland\u0131rmay\u0131\u015f\u0131na aldanmaktan sana s\u0131\u011f\u0131n\u0131r\u0131z!\u201d<\/i><\/b>[24]<\/a>.<\/p>\n Allah Te\u00e2l\u00e2, \u00e2yet-i kerimede ilminin m\u00e2hiyetini tekitli bir \u015fekilde a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya koyduktan sonra, her \u015feye k\u00e2dir oldu\u011funu da bildirmi\u015ftir. \u0130bn-i \u00c2\u015f\u00fbr<\/b> bu hususta der ki:<\/p>\n \u201cBu bir nevi tehdittir. Tehdit eden ki\u015finin dedi\u011fini yapmas\u0131na iki \u015fey m\u00e2ni olabilir: Biri m\u00fccrimlerin i\u015fledi\u011fi su\u00e7u bilmemesi, di\u011feri de s\u00f6yledi\u011fi \u015feyi ger\u00e7ekle\u015ftirmekten \u00e2ciz olmas\u0131. Allah Te\u00e2l\u00e2, burada insanlara, ilminin geni\u015fli\u011fini ve kudretinin sonsuzlu\u011funu beyan etti ki, O\u2019nun ik\u00e2b\u0131ndan ka\u00e7man\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kesin olarak anlayabilsinler\u201d[25]<\/a>.<\/p>\n G\u00f6r\u00fcleni De G\u00f6r\u00fclmeyeni De Bilir<\/i><\/b><\/p>\n Konumuzla ilgili di\u011fer bir \u00e2yet-i kerime \u015fudur:<\/p>\n \u201cAllah Te\u00e2l\u00e2, her di\u015finin neye gebe kalaca\u011f\u0131n\u0131, rahimlerin neyi eksik, neyi ziyade edece\u011fini bilir. Onun kat\u0131nda her \u015fey \u00f6l\u00e7\u00fc iledir. O, g\u00f6r\u00fclmeyeni de g\u00f6r\u00fcleni de bilir; \u00e7ok b\u00fcy\u00fckt\u00fcr, y\u00fcceler y\u00fccesidir. Sizden, s\u00f6z\u00fc gizleyenle a\u00e7\u0131\u011fa vuran, geceleyin gizlenenle g\u00fcnd\u00fcz\u00fcn meydanda gezen <\/b>(onun ilminde) e\u015fittir\u201d<\/b>[26]<\/a>.<\/p>\n Allah Te\u00e2l\u00e2, gerek insan gerek di\u011fer canl\u0131lardan herhangi bir di\u015finin neye gebe oldu\u011funu, hangi tohumdan d\u00f6llenip h\u00e2mile kald\u0131\u011f\u0131n\u0131, hel\u00e2lden mi yoksa haramdan m\u0131 meydana geldi\u011fini, ya\u015fayacak m\u0131 ya\u015famayacak m\u0131, erkek mi di\u015fi mi, sa\u00eed mi \u015fak\u00ee mi, m\u00fc\u2019min mi k\u00e2fir mi… olaca\u011f\u0131n\u0131, h\u00e2s\u0131l\u0131 her \u015feyi bilir. Rahimler gebe kal\u0131nca nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015f\u0131r, hangi maddeleri \u00fcretir, hangi toksinleri atar, hangilerini salg\u0131lay\u0131p ceninin geli\u015fmesine katk\u0131 sa\u011flar, kendi b\u00fcnyesinden gizliden verdi\u011fi, eksiltti\u011fi nedir, art\u0131rd\u0131\u011f\u0131, kazand\u0131\u011f\u0131 nedir, besledi\u011fi, b\u00fcy\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc nedir? Hamileli\u011finde neyi sakatlar, neyi tamamlar? Ayr\u0131ca b\u00fct\u00fcn bu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n sonucunda do\u011facak olan erken mi, ge\u00e7 mi, yoksa tam zaman\u0131nda m\u0131 do\u011facakt\u0131r? Bir tane mi, yoksa ikiz veya daha fazla m\u0131 olacakt\u0131r? \u0130\u015fte Allah, b\u00fct\u00fcn canl\u0131 t\u00fcrlerinde bunlara benzer bilinmez san\u0131lan gizli \u015feylerin hepsini b\u00fct\u00fcn ayr\u0131nt\u0131lar\u0131yla bilir. O\u2019nun ilmi ile ih\u00e2ta edilmi\u015f olmayan hi\u00e7bir \u015fey yoktur.<\/p>\n Burada biraz durup d\u00fc\u015f\u00fcnelim. Ayn\u0131 anda ka\u00e7 insan ve di\u011fer canl\u0131lardan ka\u00e7 di\u015fi h\u00e2mile kalmaktad\u0131r! Her birinin h\u00e2milelik s\u00fcresi farkl\u0131d\u0131r. B\u00fct\u00fcn yavrular\u0131 tek tek ve b\u00fcy\u00fck bir sanatla kusursuz yarat\u0131p geli\u015ftiren Cen\u00e2b-\u0131 Hakk\u2019\u0131n ilmi ve kudreti ne y\u00fccedir!<\/p>\n Ancak il\u00e2h\u00ee bilgi g\u00f6zleme dayal\u0131 bir bilgi de\u011fildir. O, hayat\u0131 y\u00f6nlendiren ve bildi\u011fini bildi\u011fi ve diledi\u011fi gibi yapan, yaratan, hi\u00e7bir kay\u0131tla da s\u0131n\u0131rl\u0131 olmayan bir kudret sahibinin ilmidir. O\u2019nun ilmi b\u00fct\u00fcn incelikleri, b\u00fct\u00fcn tedbirleri ve sonu\u00e7lar\u0131 ihtiva eden bir bilgidir. Her \u015feyin kendi \u00f6z\u00fcnde, herhangi bir varl\u0131k mertebesinde meydana geli\u015fi veya buna kabiliyetli olu\u015fu, Allah Te\u00e2l\u00e2\u2019ya g\u00f6re haz\u0131r bir ilimdir. Zira O, olaca\u011f\u0131 da olmu\u015f gibi bilir. Allah, duyularla alg\u0131lanamayan \u015feyleri de haz\u0131r olan\u0131 da, yok alan\u0131 da mevcut olan\u0131 da bilir. \u015eu halde Allah Ras\u00fbl\u00fc\u2019nden ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc bir \u00e2yet, de\u011fi\u015fik bir m\u00fbcize isteyenlerin, bunu hid\u00e2yet i\u00e7in mi, inat i\u00e7in mi istediklerini de bilir. O\u2019nun ilim ve kudreti d\u0131\u015f\u0131nda kalacak ve huzuruna \u00e7\u0131k\u0131p hesap vermeyecek hi\u00e7 bir \u015fey yoktur. O\u2019nun a\u00e7\u0131s\u0131ndan s\u00f6z\u00fcn\u00fc gizleyen, ink\u00e2r\u0131 g\u00f6nl\u00fcnden ge\u00e7iren, onu ba\u015fkas\u0131na s\u00f6yleyen, geceleyin saklanan ve g\u00fcnd\u00fcz a\u00e7\u0131kta gezip dola\u015fan aras\u0131nda fark yoktur. Yani hepsini e\u015fit olarak ve ayn\u0131 seviyede i\u015fitir, g\u00f6r\u00fcr ve bilir[27]<\/a>.<\/p>\n \u00c2yet-i kr\u00eemede ge\u00e7en \u201c\u0645\u064f\u0633\u0652\u062a\u064e\u062e\u0652\u0641\u201d kelimesi, yap\u0131s\u0131 \u00eetibar\u0131yla gizlilikte m\u00fcb\u00e2la\u011fa ifade etmektedir. Yani ne kadar gizli olursa olsun Allah onu bilir, demektir. Allah\u2019\u0131n, gizlili\u011f<\/b>i, \u0131zhar<\/b>dan \u00f6nce zikretmesi de ilminin kem\u00e2lini ortaya koymak i\u00e7indir[28]<\/a>.<\/p>\n Seyyid Kutub,<\/b> insan hissinin bu \u00e2yetlerdeki tasvir \u00fcsl\u00fbbu, ibarelerdeki tatl\u0131 m\u00fbsik\u00ee ve Allah\u2019\u0131n ilm\u00ee kudreti kar\u015f\u0131s\u0131nda nas\u0131l deh\u015fete d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc izah eder. Sonra da: \u201cHerhangi bir m\u00fccerret \u00f6nerme nerede, Allah Te\u00e2l\u00e2\u2019n\u0131n s\u00f6z\u00fcnde zuhur eden bu alandaki k\u00fcll\u00ee hakikat nerede!?\u201d[29]<\/a> diyerek bu \u00e2yetlerin rastgele s\u00f6ylenen ve tahakkuk imk\u00e2n\u0131 olmayan be\u015fer s\u00f6zleriyle hi\u00e7bir zaman muk\u00e2yese edilemeyece\u011fini anlat\u0131r.<\/p>\n Bu \u00e2yetlerde verilen misaller, Allah\u2019\u0131n b\u00fct\u00fcn gayblara ve gizliliklere muttal\u00ee olu\u015fundan kin\u00e2yedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc rahimlerdeki gayb, bunun en a\u00e7\u0131k mis\u00e2lidir. Ve bu sadece m\u00fccerred bir bilme de\u011fildir. Allah Te\u00e2l\u00e2 b\u00fct\u00fcn her \u015feyi ince, dak\u00eek ve um\u00fbm\u00ee bir niz\u00e2m ve \u00f6l\u00e7\u00fc ile en g\u00fczel \u015fekilde ger\u00e7ekle\u015ftirmektedir[30]<\/a>.<\/p>\n Gizlinin Gizlisini de Bilir<\/i><\/b><\/p>\n Cen\u00e2b-\u0131 Hakk\u2019\u0131n, gizli a\u00e7\u0131k her \u015feyi bildi\u011fi hususuna bu kadar \u00e7ok temas etmesinin sebebi, insanlar\u0131 gafletten uyand\u0131rmak s\u00fbretiyle k\u00fcf\u00fcr batakl\u0131\u011f\u0131ndan kurtarmak ve s\u00e2dece kendisine kulluk yapmalar\u0131n\u0131 sa\u011flamakt\u0131r. Bunu en g\u00fczel \u015fekilde ifade eden \u00e2yetlerden birisi ise \u015fudur:<\/p>\n \u201cG\u00f6klerde ve yerde gizli olan her \u015feyi a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karan, sizin gizlediklerinizi de a\u00e7\u0131klad\u0131klar\u0131n\u0131z\u0131 da bilen Allah\u2019a secde etmeleri gerekmez mi?\u201d<\/b>[31]<\/a>.<\/p>\n \u00c2yet-i ker\u00eemede ge\u00e7en \u201c<\/b>\u0627\u0644\u062e\u064e\u0628\u0652\u0621\u201d<\/b> kavram\u0131 \u00f6zl\u00fc bir ifadeyle \u201cgizlenmi\u015f \u015fey\u201d demektir. M\u00fcfessirlerin beyan\u0131na g\u00f6re gizlilikte m\u00fcb\u00e2la\u011fa ifade eder. \u0130ster g\u00f6kten inen ya\u011fmur ve yerdeki bitkiler olsun, isterse yerin ve g\u00f6klerin s\u0131rlar\u0131 olsun fark etmez, bu, u\u00e7suz bucaks\u0131z k\u00e2in\u00e2tta gayb perdesinin \u00f6tesinde gizlenmi\u015f bulunan her \u015feyi i\u00e7ine alan kin\u00e2yeli bir s\u00f6zd\u00fcr. \u00c2yetin, \u201cgizlediklerinizi de a\u00e7\u0131klad\u0131klar\u0131n\u0131z\u0131\u201d<\/b> k\u0131sm\u0131 g\u00f6klerde ve yerde gizlenmi\u015f olan s\u0131rlar\u0131n insan\u0131n i\u00e7 \u00e2leminde gizlenmi\u015f olan s\u0131rlar ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r. Bu ifade insan\u0131n psikolojik d\u00fcnyas\u0131n\u0131n, gizli-a\u00e7\u0131k her \u015feyini ku\u015fatmaktad\u0131r[32]<\/a>.<\/p>\n R\u00e2z\u00ee,<\/b> \u00e2yetin g\u00fcne\u015fe tapanlara bir reddiye oldu\u011funu s\u00f6yler. \u015e\u00f6yle ki: Kendisine tap\u0131lacak il\u00e2h gizli \u015feyleri \u00e7\u0131karmaya k\u00e2dir olmal\u0131 ve sakl\u0131 \u015feyleri bilmelidir. G\u00fcne\u015f ise b\u00f6yle de\u011fildir, o h\u00e2lde ona secde etmek de do\u011fru bir davran\u0131\u015f de\u011fildir[33]<\/a>.<\/p>\n Bu konuda son bir \u00e2yet-i ker\u00eemeye daha bakal\u0131m:<\/p>\n \u201cB\u00fct\u00fcn g\u00f6klerde olanlar, b\u00fct\u00fcn yerdekiler, bu ikisinin aras\u0131nda ve topra\u011f\u0131n alt\u0131da bulunanlar hep O\u2019nundur. Sen sesini y\u00fckseltsen <\/b>(de, y\u00fckseltmesen de birdir), \u015f\u00fcphesiz O gizliyi de, gizlinin gizlisini de bilir\u201d<\/b>[34]<\/a>.<\/p>\n H\u00e2s\u0131l\u0131, varl\u0131k \u00e2leminde g\u00f6r\u00fcnen b\u00fct\u00fcn hikmetler, Allah\u2019\u0131n gizli a\u00e7\u0131k her \u015feyi ku\u015fatan ilmine i\u015faret etmektedir. Muhte\u015fem bir \u00f6l\u00e7\u00fc ve ahenk i\u00e7indeki mevcudat, O\u2019nun ilminin muh\u00eet oldu\u011funu g\u00f6sterir. \u00c7\u00fcnk\u00fc nizam ile i\u015f g\u00f6rmek ilmi gerektirir. \u00d6l\u00e7\u00fc, tart\u0131 ve pl\u00e2n ile sanatk\u00e2rane i\u015f yapan, elbette kuvvetli bir ilme istinad etmelidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc binlerce durum i\u00e7inden muntazam, sanatl\u0131 ve hikmetli bir h\u00e2li se\u00e7mek, ancak derin bir ilimle m\u00fcmk\u00fcn olur. B\u00fct\u00fcn hayat sahibi varl\u0131klara uygun bir tarzda ve m\u00fcnasip bir vakitte ummad\u0131\u011f\u0131 yerden r\u0131z\u0131klar\u0131n\u0131 vermek, ancak bir ilm-i muh\u00eetle m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u00c7\u00fcnk\u00fc r\u0131zk\u0131 g\u00f6nderen, r\u0131zka muhta\u00e7 olanlar\u0131, ihtiya\u00e7 vaktini ve miktar\u0131n\u0131 bilecek ki, r\u0131zk\u0131 g\u00fczel bir \u015fekilde verebilsin.<\/p>\n \n b. Yerde ve G\u00f6klerde Bulunan Her \u015eeyi Bilir<\/i><\/b><\/i><\/b><\/p>\n Asl\u0131nda \u00f6nceki konu bunu da ihtiv\u00e2 etmektedir. L\u00e2kin \u00fczerinde daha derin tefekk\u00fcr edebilmek i\u00e7in mevz\u00fbyu biraz daha \u00eezah etmek istiyoruz.<\/p>\n Allah Te\u00e2l\u00e2 Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem\u2019de bu hus\u00fbsa s\u0131k s\u0131k temas etmektedir. Zira insana, Allah\u2019\u0131n ilmini g\u00f6steren pratik ve m\u00fc\u015fahhas bir misal vermek gerekti\u011finde, ilk olarak O\u2019nun yerde ve g\u00f6kte bulunan her \u015feyi bildi\u011fini ifade etmek gerekir. \u00c7\u00fcnk\u00fc insan\u0131n bunlarla m\u00fcnasebeti daha s\u0131k\u0131 ve canl\u0131d\u0131r. Bunu bilen insan, Allah\u2019\u0131n ilmini daha iyi kavrar.<\/p>\n En\u2019\u00e2m S\u00fbresi\u2019nde \u015f\u00f6yle buyrulur:<\/p>\n \u201cGayb\u0131n anahtarlar\u0131 Allah\u2019\u0131n yan\u0131ndad\u0131r; bunlar\u0131 O\u2019ndan ba\u015fkas\u0131 bilmez. O, karada ve denizde ne varsa bilir. O\u2019nun ilmi d\u0131\u015f\u0131nda bir yaprak bile d\u00fc\u015fmez. Yerin karanl\u0131klar\u0131na g\u00f6m\u00fclen bir tane, h\u00e2s\u0131l\u0131 ya\u015f-kuru ne varsa hepsi apa\u00e7\u0131k bir kitaptad\u0131r\u201d<\/b>[35]<\/a>.<\/p>\n \u00d6ncelikle \u015funa temas edelim ki, Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem, ilah\u00ee hakikatleri ekseriya m\u00fc\u015fahhas bir \u00fcslupla anlat\u0131r. M\u00fccerret \u00fcslupla \u201cAllah\u2019\u0131n ezel\u00ee ilminin d\u0131\u015f\u0131nda hi\u00e7bir \u015fey olmaz\u201d gibi bir ifade yerine, burada buyruldu\u011fu gibi \u00e7ok canl\u0131, u\u00e7suz bucaks\u0131z bir manzara i\u00e7ine giriveririz. Mesela: \u201cO\u2019nun ilmi d\u0131\u015f\u0131nda bir yaprak bile d\u00fc\u015fmez\u201d<\/b> c\u00fcmlesi, muhatab\u0131 d\u00fcnya geni\u015fli\u011finde bir ormana \u00e7ekiyor. Her taraf yemye\u015fil ve her yer say\u0131lara s\u0131\u011fmayacak kadar yaprakla dolu… \u201cBunlardan birinin sessizce d\u00fc\u015fmesi bile O\u2019nun izni d\u0131\u015f\u0131nda olmaz\u201d if\u00e2desiyle, varl\u0131kta olan biten her \u015feyin Allah\u2019\u0131n izni ile oldu\u011fu pek etkili bir tarzda anlat\u0131l\u0131yor.<\/p>\n Bu \u00e2yet-i ker\u00eeme, Allah\u2019\u0131n ilim vasf\u0131n\u0131 beyan etme a\u00e7\u0131s\u0131ndan hakikaten b\u00fcy\u00fck bir azamet ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Burada anlat\u0131lan bir bilme ile insan ilminin hi\u00e7bir alakas\u0131 yoktur. Bir insan \u00e2yette say\u0131lan hususlar\u0131 -velev ara\u015ft\u0131rma neticesinde bile olsa- bildi\u011fini iddia edemez. \u0130\u015fte Kur\u2019\u00e2n, bu t\u00fcr ifadeleri sebebiyle de insan\u00fcst\u00fc bir hus\u00fbsiyete sahiptir ve kendisini g\u00f6nderen z\u00e2t\u0131n y\u00fcce kudret sahibi Allah Te\u00e2l\u00e2 oldu\u011funa delalet etmektedir.<\/p>\n Daha a\u00e7\u0131lmam\u0131\u015f, v\u00fccuda gelmemi\u015f, insan ilmi ula\u015famam\u0131\u015f o kadar gayb hazineleri vard\u0131r ki, b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n kap\u0131lar\u0131 veya anahtarlar\u0131 ancak Allah\u2019\u0131n kat\u0131nda, O\u2019nun elindedir. Onlar\u0131, Y\u00fcce Z\u00e2t\u0131\u2019ndan ba\u015fka kimse bilemez. Allah Te\u00e2l\u00e2, b\u00fct\u00fcn bu gayblar\u0131 bildi\u011fi gibi, h\u00e2l-i haz\u0131rdaki b\u00fct\u00fcn varl\u0131klar\u0131 da, b\u00fct\u00fcn teferruat ve k\u0131s\u0131mlar\u0131na var\u0131ncaya kadar bilir. Hi\u00e7bir yaprak d\u00fc\u015fmez ki onun ne zaman ve nereye d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, havada ka\u00e7 defa d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc bilmesin. Yerin karanl\u0131klar\u0131na d\u00fc\u015fen bir tanenin ne zaman bitece\u011fini, kim taraf\u0131ndan yenilece\u011fini de bilir. Ne ya\u015f, ne kuru hi\u00e7bir \u015fey yoktur ki hepsi Allah\u2019\u0131n kat\u0131nda a\u00e7\u0131k bir kitapta olmas\u0131n. G\u00f6r\u00fcnmeyen ve g\u00f6r\u00fcnen, d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen ve hissedilen, b\u00fct\u00fcnler ve k\u0131s\u0131mlar, b\u00fcy\u00fck k\u00fc\u00e7\u00fck, d\u00fc\u015fme ve karar k\u0131lma, hareket ve durgunluk, hayat ve \u00f6l\u00fcm, h\u00e2s\u0131l\u0131 olmu\u015f olacak, gizli a\u00e7\u0131k her \u015fey b\u00fct\u00fcn geni\u015fli\u011fi, b\u00fct\u00fcn inceli\u011fiyle Allah\u2019\u0131n ilmi d\u00e2hilindedir[36]<\/a>.<\/p>\n \u00c2yette ge\u00e7en \u201c\u0639\u0650\u0646\u0652\u062f\u064e\u201d zarf\u0131n\u0131n \u00f6nce zikredilmesi, ihtisas i\u00e7indir. Bu durumda m\u00e2n\u00e2 \u015f\u00f6yle olur: Bu keyfiyette bir bilme vasf\u0131 s\u00e2dece Allah Te\u00e2l\u00e2\u2019ya mahsustur, bu vasfa ba\u015fkas\u0131n\u0131n i\u015ftiraki s\u00f6z konusu de\u011fildir. Daha sonra gelen \u201cBunlar\u0131 O\u2019ndan ba\u015fkas\u0131 bilmez\u201d<\/b> k\u0131sm\u0131 da bu m\u00e2n\u00e2y\u0131 teyid etmektedir[37]<\/a>.<\/p>\n \u00c2yette yapra\u011f\u0131n d\u00fc\u015fmesi ile yerin karanl\u0131klar\u0131ndaki tanenin zikredilmesi, baz\u0131 m\u00fcfessirler taraf\u0131ndan ulv\u00ee ve s\u00fcfl\u00ee \u00e2lemden birer misal olarak anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Yani \u201cAllah, bunlar gibi var olan b\u00fct\u00fcn mevc\u00fbd\u00e2t\u0131 ve ahv\u00e2li bilir\u201d m\u00e2n\u00e2s\u0131 kastedilmektedir[38]<\/a>.<\/p>\n M. Hamdi Yaz\u0131r,<\/b> do\u011frudan do\u011fruya cisimlerin d\u00fc\u015fme ve hareketlerinden de\u011fil de, yapra\u011f\u0131n ve tanenin s\u00fck\u00fbtundan bahsedilmesinin, Allah\u2019\u0131n ilminin \u00e7okluk ve inceli\u011fini tasvir etmek i\u00e7in oldu\u011funu ve yerde karanl\u0131klara bir tane d\u00fc\u015fmesinin g\u00f6k bo\u015flu\u011funda cisimlerin s\u00fck\u00fbt ve hareketlerini bilmeye bir anahtar te\u015fkil edebilece\u011fini s\u00f6yler. Daha sonra da hayranl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u015f\u00f6yle if\u00e2de eder:<\/p>\n Bu <\/i><\/b>\u00e2yetin \u00f6nce g\u00f6r\u00fcnmeyenden g\u00f6r\u00fcnene, d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclenden hissedilene, sonra derece derece hissedilenden d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclene, g\u00f6r\u00fcnenden g\u00f6r\u00fcnmeyene giden \u00f6yle bir ince tertibi vard\u0131r ki, bunun ne a\u00e7\u0131klamas\u0131 biter, ne incelikleri t\u00fckenir<\/i><\/b>[39]<\/a>.<\/p>\n Seyyid Kutub<\/b> da bu \u00e2yet hakk\u0131nda geni\u015f a\u00e7\u0131klamalarda bulunarak bel\u00e2\u011fat\u0131, \u00fcsl\u00fbbu ve muhtev\u00e2s\u0131ndaki il\u00e2h\u00ee azameti ortaya koymaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. \u015e\u00f6yle der:<\/p>\n \u201cBu anlat\u0131lanlar, Y\u00fcce Allah\u2019\u0131n kapsaml\u0131 ve her \u015feyi ku\u015fat\u0131c\u0131 ilminin bir tablosudur. Zaman ve mek\u00e2nda, yerde ve g\u00f6kte, karada ve denizde, yerin alt\u0131nda ve g\u00f6k tabakalar\u0131nda diri, \u00f6l\u00fc, kuru ve ya\u015f hi\u00e7bir \u015fey bu bilgiden ka\u00e7amaz. Ancak bizim -insan olarak bilinen \u00fcsl\u00fbbumuzla- s\u00f6ylediklerimiz nerede, Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131n bu ola\u011fan\u00fcst\u00fc ahengi nerede? Bizim, yaln\u0131zca ezbere s\u00f6z s\u00f6ylemekten ibaret olan ifademiz nerede, \u015fu derin oldu\u011fu kadar g\u00f6n\u00fcllere ilham ak\u0131tan tasvir nerede? \u0130nsan hay\u00e2li, bu k\u0131sac\u0131k \u00e2yetin \u00f6tesine ge\u00e7ip bilinen ve bilinmeyen ufuklara, g\u00f6r\u00fcnen ve g\u00f6r\u00fcnmeyen \u00e2leme kanatlan\u0131yor. U\u00e7suz bucaks\u0131z k\u00e2in\u00e2t\u0131n her k\u00f6\u015fesinde ve g\u00f6r\u00fcnen \u00e2lemin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n \u00f6tesinde ad\u0131m ad\u0131m Allah\u2019\u0131n ilmini izliyor. Her v\u00e2dide, her derede \u00e7e\u015fitli tablo ve sahnelerle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131rken insan\u0131n i\u00e7i \u00fcrperiyor. Ge\u00e7mi\u015f, \u015fimdiki zaman ve gelecekte m\u00fch\u00fcrl\u00fc boyutlar\u0131, ufuklar\u0131 ve derinli\u011fi bitmez t\u00fckenmez gayb\u0131n perdelerini kald\u0131r\u0131yor ya da kald\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. H\u00e2lbuki bilinmezliklerin anahtar\u0131 Y\u00fcce Allah\u2019\u0131n kat\u0131ndad\u0131r, O\u2019ndan ba\u015fkas\u0131 bilemez. \u0130nsan\u0131n hay\u00e2li, b\u00fct\u00fcn\u00fcyle Allah\u2019\u0131n bilgisine a\u00e7\u0131k karan\u0131n bilinmezliklerinde, denizin dipsiz derinliklerinde dolan\u0131p duruyor. Yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn t\u00fcm a\u011fa\u00e7lar\u0131ndan kopan say\u0131s\u0131z yapraklar\u0131 izliyor. Allah Te\u00e2l\u00e2, orada, burada ve \u015furac\u0131kta kopan her yapra\u011f\u0131 g\u00f6rmektedir. Yerin derinliklerinde gizlenmi\u015f hi\u00e7bir tane Allah\u2019\u0131n g\u00f6z\u00fcnden ka\u00e7amaz. \u0130\u00e7indeki hi\u00e7bir \u015feyin Allah\u2019\u0131n ku\u015fat\u0131c\u0131 ilminin d\u0131\u015f\u0131nda kalmad\u0131\u011f\u0131 u\u00e7suz bucaks\u0131z kainatta yer alan ya\u015f, kuru her \u015fey onun kontrol\u00fcndedir. Bu, ba\u015flar\u0131 d\u00f6nd\u00fcren ve ak\u0131llar\u0131 \u015fa\u015f\u0131rtan bir gezintidir. Zaman\u0131n boyutlar\u0131na, mek\u00e2n\u0131n ufuklar\u0131na, g\u00f6r\u00fclen ve g\u00f6r\u00fclmeyenin, bilinen ve bilinmeyenin derinliklerine yap\u0131lan bir gezintidir. Mesafesi olduk\u00e7a uzun, alan\u0131 son derece geni\u015ftir. Hay\u00e2l, bu gezintiyi t\u00fcm boyutlar\u0131yla d\u00fc\u015f\u00fcnmekten \u00e2ciz kal\u0131yor. \u0130\u015fte bu tablo, b\u00f6yle birka\u00e7 kelimede, son derece titiz, eksiksiz ve kapsaml\u0131 bir \u015fekilde \u00e7izilmektedir\u201d[40]<\/a>.<\/p>\n \u0130\u015fte Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131n bu \u00fcsl\u00fbbu a\u00e7\u0131k bir m\u00fbcizedir. \u015eu k\u0131sac\u0131k \u00e2yeti okudu\u011fumuzda, bu s\u00f6z\u00fc bir insan\u0131n s\u00f6yleyemeyece\u011fini, \u00fczerinde insan damgas\u0131 bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 derhal anlar\u0131z. \u00c7\u00fcnk\u00fc insan d\u00fc\u015f\u00fcncesinin b\u00f6ylesine geni\u015f ufuklara ula\u015fmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn her k\u00f6\u015fesindeki a\u011fa\u00e7lardan kopan yapraklar\u0131 g\u00f6zetip saymak insan\u0131n ilgi alan\u0131na giren bir konu de\u011fildir. B\u00f6yle bir \u015fey onun akl\u0131na bile gelmez. \u0130nsan d\u00fc\u015f\u00fcncesinin, yerin karanl\u0131klar\u0131nda gizlenmi\u015f tek tek her bir tohumla da ilgisi yoktur. O, sadece topra\u011f\u0131n alt\u0131na att\u0131\u011f\u0131 tohumun geli\u015fmesini g\u00f6zleyebilir. Topra\u011f\u0131n karanl\u0131klar\u0131nda \u00f6rt\u00fcl\u00fc tanenin say\u0131s\u0131n\u0131 ise ancak Yaratan bilir ve bundan s\u00f6z etmek de sadece O\u2019na yak\u0131\u015f\u0131r. \u201cYa\u015f-kuru ne varsa hepsi apa\u00e7\u0131k bir kitaptad\u0131r\u201d<\/b> ifadesindeki kesinlikle, be\u015fer\u00ee s\u00f6zlerin al\u00e2kas\u0131 nedir? Bu konuda insan\u0131n en fazla yapabildi\u011fi, elindeki ya\u015f ve kuru \u015feylerden istif\u00e2de etmektir. Ya\u015f, kuru her \u015feyin say\u0131s\u0131n\u0131 bilen ve bundan s\u00f6z eden ancak Y\u00fcce Yarat\u0131c\u0131\u2019d\u0131r\u2026<\/p>\n Zerre A\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131nca Bir \u015fey Bile Gizli Kalmaz<\/i><\/b><\/p>\n Bu husustaki di\u011fer bir \u00e2yette Allah Te\u00e2l\u00e2 Peygamber Efendimiz\u2019e hitap ederek \u015f\u00f6yle buyuruyor:<\/p>\n \u201cNe zaman bir i\u015fte bulunsan, ne zaman Kur\u2019an\u2019dan bir \u015fey okusan ve siz ne zaman bir i\u015f yaparsan\u0131z, o i\u015fe dald\u0131\u011f\u0131n\u0131z zaman biz mutlaka \u00fcst\u00fcn\u00fczde \u015f\u00e2hidizdir. Ne yerde ne g\u00f6kte zerre a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131nca bir \u015fey Rabbinden uzak <\/b>(ve gizli) kalmaz. Bundan daha k\u00fc\u00e7\u00fc\u011f\u00fc ve daha b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fc yoktur ki apa\u00e7\u0131k kitapta <\/b>(levh-i mahfuzda) bulunmas\u0131n.\u201d<\/b>[41]<\/a>.<\/p>\n Hitap Ras\u00fblullah (s.a.v) Efendimiz\u2019e olmakla birlikte onun d\u00fc\u015fmanlar\u0131 \u00eek\u00e2z edilmektedir. Allah Ras\u00fbl\u00fc\u2019n\u00fcn endi\u015feleri bertaraf edilerek vazifesi hus\u00fbsunda m\u00e2nen teyid edilmektedir[42]<\/a>.<\/p>\n \u201cApa\u00e7\u0131k\u201d diye terc\u00fcme edilen \u201cm\u00fcb\u00een\u201d kelimesi, Allah\u2019\u0131n il\u00adminin kesinli\u011fini ve ihtimallerden uzak oldu\u011funu ifade eder[43]<\/a>.<\/p>\n Allah Te\u00e2l\u00e2, insan\u0131n b\u00fct\u00fcn yapt\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcp bildi\u011fini ifade ettikten sonra, var olan en k\u00fc\u00e7\u00fck \u015feylerin dahi ilm-i il\u00e2h\u00eesinden ka\u00e7amayaca\u011f\u0131n\u0131 bildirmekle, b\u00fct\u00fcn m\u00e2zeret kap\u0131lar\u0131 kapatm\u0131\u015f ve insanlara acziyetlerini bir daha hat\u0131rlatm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n \u00c2yet-i ker\u00eemede evvela \u201cNe zaman bir i\u015fte bulunsan\u201d<\/b> diye umum\u00ee bir ifade kullan\u0131ld\u0131ktan sonra bir de \u00f6zellikle Kur\u2019\u00e2n okumaktan bahsedilmesi ve bu c\u00fcmleden \u00f6nce \u015f\u00e2n zamirinin getirilmesi, Peygamber Efendimiz\u2019in en b\u00fcy\u00fck i\u015finin Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem\u2019i okuyup tebli\u011f etmek ve anlatmak oldu\u011funu g\u00f6stermektedir[44]<\/a>.<\/p>\n \u0130lmine Nih\u00e2yet Yoktur<\/i><\/b><\/p>\n \u0130l\u00e2h\u00ee ilmin sonsuzlu\u011funu anlamak i\u00e7in, son olarak \u015fu \u00e2yete bakal\u0131m:<\/p>\n \u201cYere giren ve oradan \u00e7\u0131kan, g\u00f6kten inen ve oraya y\u00fckselen ne varsa O, hepsini bilir. O Rah\u00eem\u2019dir, \u011eaf\u00fbr\u2019dur\u201d<\/b>[45]<\/a>.<\/p>\n \u0130nsan, bu \u00e2yetleri okuyunca; acayip nesnelerin, hareketlerin, hacimlerin, \u015fekillerin, anlamlar\u0131n ve yap\u0131lar\u0131n y\u0131\u011f\u0131n y\u0131\u011f\u0131n g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc ve \u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u0131m\u0131 zihnine \u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fcr. Bunlar\u0131 hayale s\u0131\u011fd\u0131rmak bile m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Bu \u00e2yetin i\u015faret etmek istedi\u011fi h\u00e2diselerin sadece bir an i\u00e7inde olup biten k\u0131sm\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131rmak ve say\u0131ya vurmak \u00fczere b\u00fct\u00fcn insanlar biraraya gelseler ve t\u00fcm hayatlar\u0131n\u0131 bu i\u015fe adasalar, o \u201cbir an\u201d i\u00e7inde ka\u00e7 nesne g\u00f6kten yere iniyor, ka\u00e7 nesne yerden g\u00f6\u011fe y\u00fckseliyor, tesbit edemezler. Acaba yeralt\u0131na nice \u015feyler giriyor? Bu yerin ba\u011fr\u0131na nice tohumlar d\u00fc\u015f\u00fcyor, ya da ekiliyor? Bu yerin alt\u0131nda nice kurtlar, nice b\u00f6cekler, nice s\u00fcr\u00fcngenler bar\u0131n\u0131yor?.. Bu u\u00e7suz-bucaks\u0131z topra\u011fa nice su damlalar\u0131, nice gaz molek\u00fclleri ve nice radyoaktif \u0131\u015f\u0131nlar s\u0131z\u0131yor? Evet, nice nice \u015feyler ge\u00e7iyor topra\u011f\u0131n alt\u0131na! Hepsi de Y\u00fcce Allah\u2019\u0131n g\u00f6zetimi alt\u0131nda! Topraktan nice \u015feyler \u00e7\u0131k\u0131yor? Nice bitkiler filizleniyor? Nice kaynaklar f\u0131\u015fk\u0131r\u0131yor? Nice yanarda\u011flar, volkanlar l\u00e2v p\u00fcsk\u00fcrt\u00fcyor? Nice gazlar buharla\u015f\u0131yor? Nice sakl\u0131 nesneler ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor? Nice b\u00f6cekler gizli yuvalar\u0131ndan yery\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131k\u0131yor? Nice g\u00fc\u00e7ler, melekler, ruhlar, dualar, yank\u0131lar semaya y\u00fckselip \u00e7\u0131k\u0131yor. G\u00f6r\u00fclebilen ve g\u00f6r\u00fclemeyen nice nice \u015feyler\u2026 \u0130nsan\u0131n sadece bir k\u0131sm\u0131n\u0131 bilebildi\u011fi ve \u00e7o\u011funu bilemedi\u011fi nice cans\u0131z nesneler ve hayvanlar\u2026 Acaba g\u00f6kten nice \u015feyler yere d\u00fc\u015f\u00fcyor? Nice ya\u011fmur damlalar\u0131, nice y\u0131ld\u0131z mermileri, nice yak\u0131c\u0131 \u0131\u015f\u0131nlar, nice ayd\u0131nlat\u0131c\u0131 \u0131\u015f\u0131nlar\u2026 Nice \u201ckaza\u201d oklar\u0131 ve nice belirlenmi\u015f \u201ckader\u201dler\u2026 Nice \u201crahmet\u201dler\u2026 Bir k\u0131sm\u0131 t\u00fcm varl\u0131klara \u015f\u00e2mil, ancak bir k\u0131sm\u0131 baz\u0131 kullar\u0131 hus\u00fbs\u00ee olarak b\u00fcr\u00fcyen rahmetler\u2026<\/p>\n Bunlar\u0131n hepsi bir an i\u00e7inde olup bitiyor. Acaba bir tek \u00e2n\u0131n h\u00e2diselerini insan bilgisi kavrayabilir mi? \u0130nsano\u011flu uzun \u00f6m\u00fcrler harcasa bile bu h\u00e2diseleri sayabilir mi? H\u00e2lbuki Y\u00fcce Allah\u2019\u0131n s\u0131n\u0131rs\u0131z, akla s\u0131\u011fmayan ve engel tan\u0131mayan ilmi b\u00fct\u00fcn bu h\u00e2diseleri -nerede ve ne zaman olursa olsun- ih\u00e2ta eder. Niyetleri, duygular\u0131, kas\u0131lmalar\u0131 ve at\u0131\u015flar\u0131yla b\u00fct\u00fcn kalpler y\u00fcce Allah\u2019\u0131n g\u00f6zetimi alt\u0131ndad\u0131rlar.<\/i><\/b><\/p>\n Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131n bunun gibi bir tek \u00e2yeti bile bu kitab\u0131n insan s\u00f6z\u00fc olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 isb\u00e2ta k\u00e2f\u00eedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc b\u00f6ylesine \u00e2lem\u015f\u00fcm\u00fbl bir d\u00fc\u015f\u00fcnce, tabi\u00ee olarak hi\u00e7bir insan\u0131n akl\u0131n\u0131n ucundan ge\u00e7mez. Bir tek dokunu\u015fta bu kadar \u00e7arp\u0131c\u0131 ve yayg\u0131n bir tesir meydana getirebilmek, ancak t\u00fcm k\u00e2in\u00e2t\u0131n yarat\u0131c\u0131s\u0131 olan Y\u00fcce Allah\u2019\u0131n sanat\u0131d\u0131r. Kullar\u0131n sanat\u0131 buna benzemez. Bu ifadenin gerek \u015fiir gerekse d\u00fczyaz\u0131 olarak \u015fimdiye kadar s\u00f6ylenmi\u015f ve yaz\u0131lm\u0131\u015f olan insan s\u00f6zleri i\u00e7inde bir benzeri yoktur. Ger\u00e7ek \u015fu ki, her t\u00fcrl\u00fc noksanl\u0131ktan m\u00fcnezzeh olan Y\u00fcce Allah, z\u00e2t\u0131n\u0131 ve ilmini, insan hayalini a\u015fan s\u0131fatlarla nitelemektedir[46]<\/a>.<\/p>\n Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem\u2019i basiretle inceleyen her insan, bahsedilen konulardan anlar ki onu g\u00f6nderen z\u00e2t, b\u00fct\u00fcn k\u00e2inat\u0131 z\u00e2hir ve b\u00e2t\u0131n\u0131yla a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde, g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde duran tek bir sayfa gibi g\u00f6rmekte, istedi\u011fi gibi \u00e7evirmekte ve o sayfan\u0131n m\u00e2n\u00e2lar\u0131n\u0131 istedi\u011fi tarzda s\u00f6ylemektedir. K\u00e2in\u00e2t\u0131n geni\u015fli\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde ise, Allah\u2019\u0131n ilim ve kudretindeki \u00fcst\u00fcnl\u00fck daha \u00e7ok ortaya \u00e7\u0131kar.<\/p>\n \n c. Kullar\u0131n\u0131n Yapt\u0131\u011f\u0131 Her \u015eeyi Bilir<\/i><\/b><\/i><\/b><\/p>\n Azamet sahibi bir ilah oldu\u011funu ve b\u00fct\u00fcn insanlar\u0131 yaratt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ilan eden bir Y\u00fcce Z\u00e2t\u2019\u0131n, kullar\u0131n\u0131n her h\u00e2lini ve hareketini bilmesi zar\u00fbr\u00eedir. Aksi takdirde iddialar\u0131n\u0131n do\u011frulu\u011fu ispat edilememi\u015f olur ve azametine nakisa gelir. Bu sebeple Kur\u2019\u00e2n\u2019da pek \u00e7ok defa, Allah\u2019\u0131n insanlar\u0131n yap\u0131p etti\u011fi her \u015feyi bildi\u011fi hat\u0131rlat\u0131l\u0131r. Bu hat\u0131rlatmalar Rab-kul m\u00fcn\u00e2sebetleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan son derece elzemdir. Zira insanlar, Allah\u2019\u0131n b\u00fct\u00fcn davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 bildi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcnce, k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerden uzakla\u015farak amellerini g\u00fczelle\u015ftirirler. Rab\u2019lerinin istedi\u011fi gibi bir kul almaya gayret ederler.<\/p>\n Allah Te\u00e2l\u00e2, kullar\u0131na baz\u0131 h\u00fck\u00fcmler indirdi\u011finde, hemen akabinde yapt\u0131klar\u0131 her \u015feyi bildi\u011fini hat\u0131rlatarak onlar\u0131 d\u00fcr\u00fcstl\u00fc\u011fe, ad\u00e2lete ve iyili\u011fe y\u00f6nlendirir. Mesel\u00e2 bor\u00e7lanma, \u015f\u00e2hitlik, rehin gibi meselelerde yap\u0131lmas\u0131 \u00eec\u00e2b edenleri bildirdikten sonra s\u00f6z\u00fc, \u201cHer ne yaparsan\u0131z Allah onu bilir\u201d<\/b>[47]<\/a> \u015feklinde tamamlar. B\u00f6ylece borca sad\u00e2katsizlik, \u015fah\u00e2deti gizlemek, rehin b\u0131rak\u0131lan em\u00e2nete ih\u00e2net gibi yanl\u0131\u015f hareketlerden kullar\u0131n\u0131 sak\u0131nd\u0131r\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc bir ki\u015fi yapt\u0131\u011f\u0131 en k\u00fc\u00e7\u00fck \u015feylerin dahi Allah taraf\u0131ndan bilindi\u011fine inand\u0131\u011f\u0131nda O\u2019nun emirlerine muh\u00e2lefet etmekten korkar, yapt\u0131klar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 -iyi veya k\u00f6t\u00fc- mutlaka g\u00f6rece\u011fini bilir[48]<\/a>.<\/p>\n Muk\u00e2til <\/b>\u015f\u00f6yle anlat\u0131r: Mekke\u2019nin fethedildi\u011fi g\u00fcn Ras\u00fblullah (s.a.v), Hz. Bil\u00e2l\u2019e K\u00e2be\u2019nin \u00fcst\u00fcne \u00e7\u0131k\u0131p ezan okumas\u0131n\u0131 emretmi\u015fti.<\/p>\n Att\u00e2b bin Es\u00eed<\/b>:<\/p>\n \u201c\u2013Allah\u2019a hamdolsun ki babam daha \u00f6nceden \u00f6ld\u00fc de bu g\u00fcn\u00fc g\u00f6rmedi\u201d dedi.<\/p>\n H\u00e2ris bin Hi\u015f\u00e2m<\/b>:<\/p>\n \u201c\u2013Muhammed, m\u00fcezzin olarak \u015fu kara kargadan ba\u015fkas\u0131n\u0131 bulamam\u0131\u015f m\u0131?\u201d dedi.<\/p>\n S\u00fcheyl bin Amr<\/b>:<\/p>\n \u201c\u2013Allah bir \u015feyi diledi mi onu de\u011fi\u015ftirir\u201d dedi. Ebu S\u00fcfy\u00e2n<\/b> da:<\/p>\n \u201c\u2013Ben bir \u015fey s\u00f6ylemeyece\u011fim. \u00c7\u00fcnk\u00fc sem\u00e2n\u0131n Rabb\u0131n\u0131n bunlar\u0131 Muhammed\u2019e haber vermesinden korkar\u0131m\u201d<\/i><\/b> dedi.<\/p>\n Cibr\u00eel (a.s) Peygamber Efendimiz\u2019e gelerek bu s\u00f6zleri haber verdi. Allah Ras\u00fbl\u00fc (s.a.v), onlar\u0131 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131p ne s\u00f6ylediklerini sordu. Onlar da bu s\u00f6zleri ikrar ettiler. Bunun \u00fczerine Allah Te\u00e2l\u00e2 Hucur\u00e2t S\u00fbresi\u2019nin 13. \u00e2yetini indirip onlar\u0131 birbirlerine kar\u015f\u0131 soy, sop, mal-m\u00fclk \u00e7oklu\u011fu gibi \u015feylerle \u00f6v\u00fcnmekten ve fakirlerle alay etmekten menetti[49]<\/a>.<\/p>\n Di\u011fer bir \u00e2yet-i kerimede \u015f\u00f6yle buyrulur:<\/p>\n \u201cGeceleyin sizi \u00f6ld\u00fcren <\/b>(uyutan), g\u00fcnd\u00fcz\u00fcn de ne yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 bilen; sonra belirlenmi\u015f ecel tamamlans\u0131n diye g\u00fcnd\u00fcz\u00fcn sizi dirilten <\/b>(uyand\u0131ran) O\u2019dur. Sonunda d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcz yine O\u2019nad\u0131r. Sonra O, b\u00fct\u00fcn yapt\u0131klar\u0131n\u0131z\u0131 size haber verecektir\u201d<\/b>[50]<\/a>.<\/p>\n Kullar\u0131n\u0131n gece veya g\u00fcnd\u00fcz i\u015fledi\u011fi her ameli bilen Allah, k\u0131y\u00e2met g\u00fcn\u00fc onlara yapt\u0131klar\u0131n\u0131 bildirecek ve kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 verecektir[51]<\/a>. Allah\u2019\u0131n bilmesi ve g\u00f6rmesi i\u00e7in gece karanl\u0131\u011f\u0131 m\u00e2ni de\u011fildir. O, g\u00fcnd\u00fcz bildi\u011fi gibi gece de bilir.[52]<\/a><\/p>\n Bu m\u00e2n\u00e2daki pek \u00e7ok \u00e2yet-i ker\u00eemede dikkat \u00e7eken bir di\u011fer husus ise, Cen\u00e2b-\u0131 Hakk\u2019\u0131n \u201cHab\u00eer<\/b>\u201d ism-i \u015fer\u00eefinin kullan\u0131lmas\u0131d\u0131r. Mesela: \u201cAllah yapmakta oldu\u011funuz \u015feylerden haberd\u00e2rd\u0131r\u201d<\/b>[53]<\/a>. \u201cMuhakkak ki O, sizin yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z her \u015feyden haberd\u00e2rd\u0131r\u201d<\/b>[54]<\/a> <\/b>buyrulur. Yani, sizlere ak\u0131l, temyiz ve e\u015fyaya h\u00fckmetme g\u00fcc\u00fc verdikten sonra Allah\u2019\u0131n, amel ve hareketlerinizden habersiz oldu\u011funu ve yery\u00fcz\u00fcndeki hil\u00e2fet vazifesini nas\u0131l yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 bilmedi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmemelisiniz[55]<\/a>.<\/p>\n Cen\u00e2b-\u0131 Hakk\u2019\u0131n \u201c<\/b>\u0627\u0644\u062e\u0628\u064a\u0631\u201d<\/b> ism-i \u015fer\u00eefi, \u201cHi\u00e7bir \u015fey gizli kalmayacak tarzda bilen\u201d[56]<\/a>, \u201cKendisinden gizli haberler sakl\u0131 kalmayan, m\u00fclk\u00fcnde olup biten her \u015feyden, hareket eden bir zerreden bile haberdar olan\u201d[57]<\/a> m\u00e2n\u00e2lar\u0131na gelir. Dolay\u0131s\u0131yla Allah Te\u00e2l\u00e2\u2019n\u0131n, kullar\u0131n\u0131n davran\u0131\u015flar\u0131ndan haberdar oldu\u011funu bildirirken Hab\u00eer<\/i> ismine vurgu yapmas\u0131, ilminin geni\u015flik ve derinli\u011fine i\u015faret etmek i\u00e7indir.<\/p>\n Sonradan yarat\u0131lm\u0131\u015f bir varl\u0131k, b\u00fct\u00fcn insanlar\u0131n fiillerini bilmek bir tarafa, sadece bir ki\u015finin b\u00fct\u00fcn fiillerini bile takip edemez. B\u00f6yle bir iddia ancak H\u00e2kim-i Mutlak ve All\u00e2m\u00fc\u2019l-\u011fuy\u00fbb olan Allah\u2019a yara\u015f\u0131r. O h\u00e2lde, bu t\u00fcr ifadeleri ihtiv\u00e2 eden Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem de O\u2019nun kel\u00e2m\u0131d\u0131r.<\/p>\n [1]<\/a> Fuss\u0131let, 47.<\/p>\n<\/div>\n [2]<\/a> R\u00e2z\u00ee, XXVII, 117; \u0130bn-i \u00c2\u015f\u00fbr, <\/i>XXV, 5 (Fuss\u0131let, 47).<\/p>\n<\/div>\n [3]<\/a> Mevd\u00fbd\u00ee, V, 203, (Fuss\u0131let, 47).<\/p>\n<\/div>\n [4]<\/a> Kutub, F\u00ee Z\u0131l\u00e2l,<\/i> V, 3129, (Fuss\u0131let, 47).<\/p>\n<\/div>\n [5]<\/a> el-\u0130sr\u00e2, 85.<\/p>\n<\/div>\n [6]<\/a> el-Kehf, 65.<\/p>\n<\/div>\n [7]<\/a> Buh\u00e2r\u00ee, Tefs\u00eer, 18\/4.<\/p>\n<\/div>\n [8]<\/a> el-Bakara, 30-33.<\/p>\n<\/div>\n [9]<\/a> Bkz. R\u00e2z\u00ee, II, 193-194; Kurtub\u00ee, I, 278, (el-Bakara, 30-33).<\/p>\n<\/div>\n [10]<\/a> Kurtub\u00ee, I, 278, (el-Bakara, 30).<\/p>\n<\/div>\n [11]<\/a> Ebu\u2019s-Su\u00fbd, I, 83, (el-Bakara, 30-33).<\/p>\n<\/div>\n [12]<\/a> Mesel\u00e2 bkz. Kurtub\u00ee, I, 287, (el-Bakara, 32).<\/p>\n<\/div>\n [13]<\/a> Cel\u00e2leyn, s. 7, (el-Bakara, 32).<\/p>\n<\/div>\n [14]<\/a> \u0130bn-i \u00c2\u015f\u00fbr, I, 418, (el-Bakara, 33).<\/p>\n<\/div>\n [15]<\/a> el-Bakara, 77.<\/p>\n<\/div>\n [16]<\/a> Taber\u00ee, I, 523, (el-Bakara, 76).<\/p>\n<\/div>\n [17]<\/a> Yaz\u0131r, M. Hamdi, I, 391-392 (el-Bakara, 76).<\/p>\n<\/div>\n [18]<\/a> Zemah\u015fer\u00ee, I, 77, (el-Bakara, 77).<\/p>\n<\/div>\n [19]<\/a> Taber\u00ee, I, 527, (el-Bakara, 77).<\/p>\n<\/div>\n [20]<\/a> Kurtub\u00ee, II, 4; Ebu\u2019s-Su\u00fbd, I, 118, (el-Bakara, 77).<\/p>\n<\/div>\n [21]<\/a> \u00c2l-i \u0130mr\u00e2n, 29.<\/p>\n<\/div>\n [22]<\/a> Taber\u00ee, III, 309, (\u00c2l-i \u0130mr\u00e2n, 29); V\u00e2hid\u00ee, s. 104-15.<\/p>\n<\/div>\n [23]<\/a> Bkz. Taber\u00ee, III, 312; R\u00e2z\u00ee, VIII, 14; Cel\u00e2leyn, s. 45; Ebu\u2019s-Su\u00fbd, II, 23, (\u00c2l-i \u0130mr\u00e2n, 29).<\/p>\n<\/div>\n [24]<\/a> Zemah\u015fer\u00ee, I, 169, (\u00c2l-i \u0130mr\u00e2n, 29).<\/p>\n<\/div>\n [25]<\/a> \u0130bn-i \u00c2\u015f\u00fbr, <\/i>III, 222, (\u00c2l-i \u0130mr\u00e2n, 29).<\/p>\n<\/div>\n [26]<\/a> er-Ra\u2019d, 8-10.<\/p>\n<\/div>\n
<\/p>\n
\n