Ras\u00fblullah -sallall\u00e2hu aleyhi ve sellem-, yirmi be\u015f ya\u015f\u0131nda iken, kendisinden on be\u015f ya\u015f b\u00fcy\u00fck olan Hz. Hatice\u2019nin teklifini kabul ederek onunla evlenip elli ya\u015flar\u0131na kadar mesut bir hayat ya\u015fad\u0131. \u00c7ok evlili\u011fin yayg\u0131n oldu\u011fu bir toplumda tek han\u0131mla evlili\u011fin sa\u00e2detini temsil etti. Hz. Hatice\u2019nin vefat\u0131ndan sonra onun aziz hat\u0131ras\u0131na h\u00fcrmeten yakla\u015f\u0131k 2,5 sene yaln\u0131z ya\u015fad\u0131ktan sonra yine dul ve Hz. Hatice ile ayn\u0131 ya\u015flarda olan Sevde -rad\u0131yall\u00e2hu anh\u00e2- ile evlendi. \u0130ki han\u0131mla ayn\u0131 anda evli bulunmas\u0131 ise Medine\u2019de Hz. \u00c2i\u015fe c ile evlendikten sonra ancak 54 ya\u015flar\u0131nda vuk\u00fb bulmu\u015ftur. O zaman da Sevde v\u00e2lidemiz n\u00f6betini Hz. \u00c2i\u015fe\u2019ye devrederek:<\/p>\n
\u201c\u2013Y\u00e2 Ras\u00fblallah! Benim d\u00fcnyal\u0131k bir arzum yok, ancak k\u0131y\u00e2met g\u00fcn\u00fc senin han\u0131mlar\u0131n aras\u0131nda ha\u015fredilip onlara verilecek sevab\u0131n bana da verilmesini istiyorum\u201d demi\u015ftir. (Abd\u00fcrrazz\u00e2k, Musannef,<\/i> VI, 238)<\/p>\n
\u015eunu da unutmayal\u0131m ki, s\u0131cak iklimlerde kad\u0131nlar\u0131n \u00e7ok erken geli\u015fip yine \u00e7ok erken ya\u015flarda ihtiyarl\u0131\u011fa ad\u0131m att\u0131\u011f\u0131 herkes\u00e7e kabul edilen ve tecr\u00fcbe olunan bir ger\u00e7ektir.[1]<\/a><\/p>\n Bu anlat\u0131lanlar, Peygamber Efendimiz\u2019in tek evlilikten yana oldu\u011funa i\u015faret eder. Nitekim o, damatlar\u0131 Ebu\u2019l-\u00c2s ve Hz. Ali\u2019den, k\u0131zlar\u0131n\u0131n \u00fczerine ba\u015fka biriyle evlenmemeleri hus\u00fbsunda s\u00f6z alm\u0131\u015f ve Hz. Ali\u2019nin ikinci evlilik arzusuna \u015fiddetle kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.[2]<\/a><\/p>\n Ancak baz\u0131 sebep ve hikmetler, hayat\u0131n\u0131n sonlar\u0131na do\u011fru Efendimiz\u2019in birden fazla evlenmesini \u00eec\u00e2b ettirmi\u015ftir. Bunlardan bir k\u0131sm\u0131n\u0131 \u015f\u00f6yle ifade etmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr:<\/p>\n Medine\u2019de kurulan \u0130sl\u00e2m devleti, g\u00fc\u00e7lenmek ve d\u00fcnyaya yay\u0131labilmek i\u00e7in bir\u00e7ok kabile ve devletle anla\u015fmay\u0131, samim\u00ee m\u00fcnasebetler kurmay\u0131 gerekli k\u0131ld\u0131. \u0130sl\u00e2m\u2019\u0131n kad\u0131nlar aras\u0131nda tebli\u011f edilip \u00f6\u011fretilmesi, Allah Ras\u00fbl\u00fc\u2019ne yak\u0131n olan farkl\u0131 me\u015freplere sahip \u00e7ok say\u0131da kad\u0131n talebenin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 icab ettiriyordu. Nitekim b\u00fcy\u00fck peygamberlerin hemen hepsinin birden fazla han\u0131mla evlenmesinin bir sebebi de budur. Bir de \u00fcmmetinin h\u00e2m\u00eesi olan Allah Ras\u00fbl\u00fc -sallall\u00e2hu aleyhi ve sellem-, s\u0131k\u0131nt\u0131ya d\u00fc\u015fen kimselere yard\u0131mc\u0131 olmak durumunda idi. B\u00fct\u00fcn bu ve benzer\u00ee sebepler Peygamber Efendimiz\u2019i birden \u00e7ok han\u0131mla evlenmeye sevketti. Allah Te\u00e2l\u00e2 da Ras\u00fbl\u00fc\u2019ne bu konuda geni\u015flik tan\u0131d\u0131, hatta han\u0131mlar\u0131ndan Zeyneb bint-i Cah\u015f\u2019\u0131n nik\u00e2h\u0131n\u0131 bizzat Cen\u00e2b-\u0131 Hak k\u0131yarak onunla evlenmesini peygamberine emretti. Di\u011fer m\u00fc\u2019minlere getirdi\u011fi s\u0131n\u0131r\u0131 Efendimiz\u2019e getirmedi. (Ahz\u00e2b, 37, 50)<\/p>\n Peygamber Efendimiz\u2019in evliliklerinin Allah\u2019\u0131n emriyle oldu\u011funu g\u00f6steren bir riv\u00e2yet \u015fudur: Ras\u00fblullah (s.a.v), Hz. \u00c2i\u015fe\u2019ye \u015f\u00f6yle buyurmu\u015ftur:<\/p>\n \u201c\u2013R\u00fcyamda sen bana \u00fc\u00e7 gece g\u00f6sterildin. Melek seni bana bir ipek \u00f6rt\u00fc i\u00e7erisinde getirdi ve \u00abBu senin zevcendir, a\u00e7 onu!\u00bb dedi. Ben de a\u00e7t\u0131m, i\u00e7indeki sendin. \u00abBu r\u00fcy\u00e2 Allah kat\u0131ndan ise Allah onu muhakkak ger\u00e7ekle\u015ftirecektir\u00bb diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm.\u201d <\/i>(Buh\u00e2r\u00ee, Nik\u00e2h, 9, 35; M\u00fcslim, Fez\u00e2ilu\u2019s-Sah\u00e2be, 79)<\/p>\n \u0130lmi Ne\u015fretmek<\/i><\/b><\/p>\n Peygamber (s.a.v)\u00a0Efendimiz\u2019in, birden fazla evlenmesinin, \u0130sl\u00e2m ahk\u00e2m\u0131n\u0131n pe\u015fpe\u015fe emredilip tatbik edildi\u011fi Medine d\u00f6nemine rastlamas\u0131, bu durumun daha ziyade ris\u00e2let vazifesiyle al\u00e2kal\u0131 oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. Zira \u00e2ile hayat\u0131ndaki S\u00fcnnet\u2019inin tesbiti ve m\u00fcsl\u00fcmanlara ula\u015fmas\u0131nda<\/i><\/b> han\u0131mlar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck rol\u00fc olmu\u015ftur. Peygamber Efendimiz\u2019in han\u0131mlar\u0131 aras\u0131nda bu hususta en faal olan Hz. \u00c2i\u015fe annemizdir. O, gen\u00e7, ak\u0131ll\u0131, fir\u00e2set sahibi ve uyan\u0131k bir kimseydi. \u00c2i\u015fe v\u00e2lidemizin 2210 hadis rivayet etti\u011fini g\u00f6z \u00f6n\u00fcne ald\u0131\u011f\u0131m\u0131zda \u015funu rahatl\u0131kla s\u00f6yleyebiliriz: \u201c\u015eayet Hz. \u00c2i\u015fe c olmasayd\u0131 Peygamber Efendimiz\u2019in hayat\u0131ndaki pek \u00e7ok m\u00fchim husus bize ula\u015famayacakt\u0131.\u201d Y\u00fczlerce \u015fiiri ezbere okuyabilen \u00c2i\u015fe v\u00e2lidemiz, tebli\u011f ve d\u00e2vet vaz\u00eefesinde Ras\u00fbl-i Ekrem Efendimiz\u2019in en m\u00fchim yard\u0131mc\u0131lar\u0131ndan biri olmu\u015ftur. (\u0130bn-i Sa\u2018d, VIII, 73)<\/p>\n Hz. \u00c2i\u015fe v\u00e2lidemiz Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131, hel\u00e2lleri, haramlar\u0131, f\u0131kh\u0131, t\u0131bb\u0131, \u015fiiri, Arap hik\u00e2yelerini, nesep ilmini \u00e7ok iyi bilirdi. Ashab hangi konuda ihtil\u00e2fa d\u00fc\u015fse hemen ona m\u00fcracaat ederdi. Hatta ashab\u0131n ileri gelenleri dahi \u00e7\u00f6zemedikleri meselelerde ona dan\u0131\u015f\u0131rlard\u0131.[3]<\/a> Nitekim Eb\u00fb M\u00fbs\u00e2 el-E\u015f\u2018ar\u00ee<\/b> t:<\/p>\n \u201cRiv\u00e2yet edilen herhangi bir hadiste bir m\u00fc\u015fkil\u00e2t g\u00f6r\u00fcrsek onu \u00c2i\u015fe\u2019ye sorard\u0131k. Mutlaka onda bunun bir a\u00e7\u0131klamas\u0131n\u0131 bulurduk\u201d buyurmu\u015ftur. (Tirmiz\u00ee, Men\u00e2k\u0131b, 62)<\/p>\n Me\u015fhur \u00e2lim Z\u00fchr\u00ee<\/b> \u015f\u00f6yle der:<\/p>\n \u201cB\u00fct\u00fcn insanlar\u0131n ve Nebiyy-i Ekrem Efendimiz\u2019in di\u011fer han\u0131mlar\u0131n\u0131n ilmi bir araya toplansa, Hz. \u00c2i\u015fe\u2019nin ilmi yine de hepsinden daha \u00fcst\u00fcn gelirdi.\u201d (H\u00e2kim, IV, 12)<\/p>\n Uzak b\u00f6lgelerden ba\u00adz\u0131 ki\u015filer de mektup<\/b> g\u00f6nderip soru\u00adlar y\u00f6neltir, Hz. \u00c2i\u015fe (r.a) bunlara yaz\u0131l\u0131 olarak cevap verirdi.[4]<\/a><\/p>\n Peygamber Efendimiz\u2019in di\u011fer han\u0131mlar\u0131 da pek \u00e7ok hadis rivayet etmi\u015flerdir. Bununla da kalmay\u0131p ayn\u0131 zamanda b\u00fct\u00fcn akrabalar\u0131na ve \u00fcmmetin han\u0131mlar\u0131na hocal\u0131k yapm\u0131\u015flar, b\u00f6ylece \u00e7evrelerinde pek \u00e7ok insan yeti\u015fmi\u015ftir. Mesel\u00e2 \u00dcmm\u00fc Seleme<\/b> v\u00e2lidemizin \u00e7ocuklar\u0131 b\u00fcy\u00fck birer hadis ve f\u0131k\u0131h \u00e2limi olmu\u015flard\u0131r. Yine annesi \u00dcmm\u00fc Seleme v\u00e2lidemizin hizmetinde bulunan Hasan Basr\u00ee Hazretleri, bu ilim yuvas\u0131nda yeti\u015fmi\u015f ve \u0130sl\u00e2m \u00e2limlerinin en me\u015fh\u00fbr s\u00eemalar\u0131ndan biri olmu\u015ftur. (\u0130bn-i Sa\u2018d, VII, 161; S\u00fcheyl\u00ee, I, 248)<\/p>\n Siy\u00e2s\u00ee M\u00fcnasebetler<\/i><\/b><\/p>\n Peygamber Efendimiz\u2019in evlenirken nazar-\u0131 dikkate ald\u0131\u011f\u0131 hususlardan biri de siyas\u00ee m\u00fcnasebetler<\/b>dir. Evlilik v\u00e2s\u0131tas\u0131 ile kurulan akrabal\u0131klar sebebiyle bir\u00e7ok kabilenin dostlu\u011fu kazan\u0131lm\u0131\u015f, bu s\u00e2yede pek \u00e7ok insan \u0130sl\u00e2m\u2019a girmi\u015ftir. Mesel\u00e2 Allah Ras\u00fbl\u00fc\u2019n\u00fcn Hz. C\u00fcveyriye c ile evlenmesi Ben\u00ee M\u00fcstalik\u2019ten yedi y\u00fcz kadar harp esirinin kar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131z azad edilmesini sa\u011flam\u0131\u015f ve bundan dolay\u0131 y\u00fczlerce ki\u015fi m\u00fcsl\u00fcman olmu\u015ftur. Zira m\u00fcsl\u00fcmanlar \u201cBunlar art\u0131k Allah Ras\u00fbl\u00fc\u2019n\u00fcn akrabalar\u0131d\u0131r!\u201d diyerek ellerindeki esirleri serbest b\u0131rakm\u0131\u015flard\u0131r. Hz. \u00c2i\u015fe (r.a):<\/p>\n \u201cKavmi i\u00e7in C\u00fcveyriye\u2019den daha hay\u0131rl\u0131 ve bereketler getiren ba\u015fka bir kad\u0131n g\u00f6rmedik; onun sebebiyle Ben\u00ee Mustalik\u2019ten y\u00fcz h\u00e2ne halk\u0131 azad olundu\u201d demi\u015ftir. (Eb\u00fb D\u00e2v\u00fbd, Itk, 2\/3931)<\/p>\n Bu evlili\u011fin bir y\u00f6n\u00fc de \u015fudur: O devirde sava\u015fta esir al\u0131nan kad\u0131nlar ya c\u00e2riye olarak sat\u0131l\u0131r veya hizmet\u00e7i olarak tutulurdu. C\u00e2riyeler insanlar\u0131n nazar\u0131nda mal gibi g\u00f6r\u00fcl\u00fcr, onlarla evlenmek gayet ay\u0131p kar\u015f\u0131lan\u0131rd\u0131. Ras\u00fblullah (s.a.v)\u00a0bu evlili\u011fiyle insanlar\u0131n bu yanl\u0131\u015f d\u00fc\u015f\u00fcncesini d\u00fczeltti, c\u00e2riye durumuna d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f kad\u0131nlar\u0131n \u015feref ve haysiyetini y\u00fckseltti. Esir kad\u0131nlara nas\u0131l mu\u00e2mele edilmesi gerekti\u011fini, zor duruma d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f bir insana nas\u0131l yard\u0131m edilebilece\u011fini \u00f6\u011fretti.[5]<\/a><\/p>\n Ras\u00fblullah (s.a.v), yahudilerle m\u00fcsl\u00fcmanlar aras\u0131ndaki hus\u00fbmeti azalt\u0131p dostane m\u00fcnasebetleri geli\u015ftirmek maksad\u0131yla onlar\u0131n ileri gelenlerinden Huyey\u2019in k\u0131z\u0131 Safiyye c ile evlendi. Bu evlili\u011fin g\u00e2yelerinden biri de, Harun<\/b> peygamberin neslinden olan bir kad\u0131n\u0131 esirlikten kurtarmak, onu b\u00fcy\u00fck dedesinden daha y\u00fcce bir Peygamber\u2019in han\u0131ml\u0131\u011f\u0131na, m\u00fc\u2019minlerin anneleri mertebesine y\u00fckseltmekti.[6]<\/a><\/p>\n Yine Peygamber Efendimiz\u2019in Mekke lideri Eb\u00fb S\u00fcfyan\u2019\u0131n k\u0131z\u0131 \u00dcmm\u00fc Habibe c ile evlenmesi Eb\u00fb S\u00fcfyan\u2019\u0131n, dolay\u0131s\u0131yla Mekkelilerin g\u00f6nl\u00fcn\u00fc \u0130sl\u00e2m\u2019a kar\u015f\u0131 yumu\u015fatt\u0131.<\/p>\n Hz. Meym\u00fbne\u2019nin \u00e7ok say\u0131da k\u0131zkarde\u015fi vard\u0131 ve hepsi de m\u00fchim kimselerle evliydi. Allah Ras\u00fbl\u00fc r onunla evlenerek bir\u00e7ok kabileyle akraba ve dost oldu.<\/p>\n \u00dcmm\u00fc Seleme c ile evlenerek, b\u00fcy\u00fck bir kabile olan Mahz\u00fbm O\u011fullar\u0131 ile aras\u0131ndaki ba\u011flar\u0131 kuvvetlendirdi.<\/p>\n Bu ve benzeri ak\u0131ll\u0131ca davran\u0131\u015flar neticesinde 10 y\u0131l sonra Ved\u00e2 Hacc\u0131\u2019na yakla\u015f\u0131k 120.000 m\u00fcsl\u00fcman kat\u0131ld\u0131. Hacca gelemeyenlerin say\u0131s\u0131n\u0131 ise Allah bilir.<\/p>\n Hz. M\u00e2riye (r.a) ile evlili\u011fi, Mukavk\u0131s ve K\u0131pt\u00eeler \u00fczerinde derin bir tesir uyand\u0131rm\u0131\u015f ve bu durum daha sonra M\u0131s\u0131r fethedilirken b\u00fcy\u00fck kolayl\u0131klar sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r.[7]<\/a><\/p>\n Ras\u00fblullah (s.a.v)\u00a0evlilik m\u00fcessesesini kullanarak m\u00fc\u015friklerle oldu\u011fu gibi m\u00fcsl\u00fcmanlardan bir\u00e7ok kimseyle de akrabal\u0131k kurmu\u015f ve bu s\u00e2yede birbirine ba\u011fl\u0131 sa\u011flam bir cemiyet v\u00fcc\u00fbda getirmi\u015ftir. Hz. Eb\u00fb Bekir ve Hz. \u00d6mer\u2019in k\u0131zlar\u0131yla evlenmi\u015f, Hz. Osman ve Hz. Ali\u2019ye k\u0131zlar\u0131n\u0131 vermi\u015ftir. B\u00f6ylece \u00f6nde gelen ash\u00e2b\u0131yla s\u0131k\u0131 bir akrabal\u0131k ba\u011f\u0131 tesis etmi\u015f, istikb\u00e2lin d\u00f6rt ana dire\u011fi olan halifelerini yeti\u015ftirmi\u015ftir.<\/p>\n Muhafaza Etme ve Sahip \u00c7\u0131kma<\/i><\/b><\/p>\n Buraya kadar sayd\u0131\u011f\u0131m\u0131z han\u0131mlar ayn\u0131 zamanda zor duruma d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, bak\u0131ma muhta\u00e7 ve pek \u00e7o\u011fu da akraba idi. Dolay\u0131s\u0131yla Peygamber Efendimiz\u2019in evlilik sebeplerinden birisi de \u00fcmmetine olan \u015fefkat, merhamet ve nihayetsiz vef\u00e2 duygusu <\/i><\/b>olmu\u015ftur. Onun m\u00fcb\u00e2rek hayat\u0131na bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, \u0130sl\u00e2m\u2019\u0131n ilk y\u0131llar\u0131nda \u00e7ile \u00e7eken, dinin tebli\u011fi i\u00e7in hizmet ve hicret eden kimselere kar\u015f\u0131 ayr\u0131 bir muhabbet besledi\u011fi, onlara kar\u015f\u0131 d\u00e2im\u00e2 minnet, \u015f\u00fckran ve vef\u00e2 duygular\u0131 i\u00e7inde bulundu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Bu fed\u00e2k\u00e2r insanlar daha sonra korumas\u0131z ve muhta\u00e7 duruma d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcnde, Ras\u00fblullah r onlar\u0131n elinden tutmu\u015ftur. Onlar\u0131 ya ash\u00e2b\u0131ndan biriyle evlendirmi\u015f ya da kendisi nik\u00e2hlam\u0131\u015ft\u0131r. Hz. Sevde, \u00dcmm\u00fc Seleme, Zeyneb bint-i Huzeyme, \u00dcmm\u00fc Hab\u00eebe, Hafsa, Meym\u00fbne v\u00e2lidelerimizi bu \u015fansl\u0131 insanlar aras\u0131nda saymak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu han\u0131mlar\u0131n kocalar\u0131 vefat etti\u011finde m\u00fc\u015frik olan kabilelerine geri d\u00f6nmek ve onlardan yard\u0131m almak imk\u00e2nlar\u0131 yoktu. Zira kavimleri onlara bask\u0131 yaparak dinlerinden d\u00f6nd\u00fcrmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu. Dolay\u0131s\u0131yla \u00e7aresiz ve zor durumda kalm\u0131\u015flard\u0131.<\/p>\n Di\u011fer bir husus da Efendimiz\u2019in muhafaza etmek maksad\u0131yla evlendi\u011fi han\u0131mlar\u0131n b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131, s\u00fctkarde\u015flerinden ve akrabalar\u0131ndan geriye kalan bak\u0131ma muhta\u00e7 dul han\u0131mlard\u0131. Mesel\u00e2 Eb\u00fb Seleme, Peygamber Efendimiz\u2019in hem halas\u0131 Berre\u2019nin o\u011flu, hem de s\u00fctkarde\u015fi idi. Zeyneb bint-i Huzeyme\u2019nin \u00f6nceki kocas\u0131 Abdullah bin Cah\u015f, hem halas\u0131n\u0131n o\u011flu hem s\u00fctkarde\u015fi idi. \u00dcmm\u00fc Hab\u00eebe\u2019nin \u00f6nceki kocas\u0131 Ubeydullah bin Cah\u015f da yine halas\u0131n\u0131n o\u011flu idi. Hz. Hafsa\u2019n\u0131n \u00f6nceki kocas\u0131 \u0130sl\u00e2m u\u011fruna \u015fehit olan bir ceng\u00e2verdi. Bu evliliklerde akraba ve yak\u0131nlar\u0131 koruyup g\u00f6zetmek<\/i><\/b>, onlar\u0131n geride kalan dul ve yetimlerine sahip \u00e7\u0131kmak da s\u00f6zkonusudur.<\/p>\n Bir de bu han\u0131mlardan bir k\u0131sm\u0131n\u0131n yetim \u00e7ocuklar\u0131 vard\u0131. Mesel\u00e2 \u00dcmm\u00fc Seleme\u2019nin 4 t\u00e2ne, di\u011fer han\u0131mlar\u0131n da birer iki\u015fer tane k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocu\u011fu vard\u0131. Ras\u00fblullah r her bir han\u0131m\u0131na; \u201cSenin \u00e7ocu\u011fun benim \u00e7ocu\u011fumdur\u201d<\/i> diyerek bu yavrular\u0131 da b\u00fcy\u00fct\u00fcp birer \u0130sl\u00e2m \u00e2limi olarak yeti\u015ftirmi\u015ftir.<\/p>\n Yanl\u0131\u015f \u0130nan\u00e7lar\u0131 Tashih<\/i><\/b><\/p>\n Peygamber (s.a.v)\u00a0Efendimiz\u2019in evlilik sebeplerinden biri de cemiyette yerle\u015fmi\u015f olan baz\u0131 yanl\u0131\u015f inan\u00e7lar\u0131 tashih etmektir. \u00c2z\u00e2d edilmi\u015f k\u00f6lelere mev\u00e2l\u00ee denilirdi. K\u00f6le k\u00f6kenli olmalar\u0131 hasebiyle cahiliye d\u00f6neminde mev\u00e2l\u00ee ile h\u00fcrler aras\u0131nda bir stat\u00fc fark\u0131 bulunurdu. Ras\u00fblullah r, halas\u0131 \u00dcmeyme\u2019nin k\u0131z\u0131 Zeyneb bint-i Cah\u015f\u2019\u0131, onun \u00e7ok fazla g\u00f6nl\u00fc olmamas\u0131na ra\u011fmen \u00e2zatl\u0131 k\u00f6lesi ve evl\u00e2tl\u0131\u011f\u0131 Zeyd ile evlendirmi\u015f ve b\u00f6ylece \u201czengin-fakir, as\u00eel-k\u00f6le\u201d ayr\u0131m\u0131na son verdi\u011fini, insanlar\u0131n bir tara\u011f\u0131n di\u015fleri gibi e\u015fit oldu\u011funu, en yak\u0131nlar\u0131 v\u00e2s\u0131tas\u0131yla \u00eel\u00e2n etmi\u015fti. (\u0130bn-i Hacer, el-\u0130s\u00e2be<\/i>, I, 564)<\/p>\n Daha sonra \u00e7e\u015fitli huzursuzluklar \u00e7\u0131km\u0131\u015f, Zeyd (r.a), Peygamber Efendimiz\u2019in sab\u0131r ve takv\u00e2 tavsiyelerine ra\u011fmen bo\u015fanmak zorunda kalm\u0131\u015ft\u0131. Cen\u00e2b-\u0131 Hak, Hz. Zeyneb\u2019i Peygamber Efendimiz\u2019e nik\u00e2hlayarak o g\u00fcn insanlar aras\u0131nda yerle\u015fmi\u015f olan evlenme, evl\u00e2t edinme, bo\u015fanma, miras b\u0131rakma, \u00e2ile mahremiyetleri ve benzeri bir\u00e7ok husustaki gayr-i huk\u00fbk\u00ee muameleye son verdi. (Ahz\u00e2b, 37)<\/p>\n \u015eu hus\u00fbsa da dikkat etmek l\u00e2z\u0131md\u0131r ki, Ras\u00fblullah (s.a.v) ilk def\u00e2 Zeyneb (r.a) ile Zeyd (r.a)\u2019\u0131 evlendirmek isteyince Zeyneb (r.a) kendisini \u00fcst\u00fcn g\u00f6rerek \u00e7ekingen davranm\u0131\u015f ve buna r\u00e2z\u0131 olmam\u0131\u015ft\u0131. Bunun \u00fczerine \u015fu \u00e2yet-i ker\u00eeme n\u00e2zil oldu:<\/p>\n \u201cAllah ve Ras\u00fbl\u00fc bir i\u015fe h\u00fck\u00fcm verdi\u011fi zaman, inanm\u0131\u015f bir erkek ve kad\u0131na o i\u015fi kendi isteklerine g\u00f6re se\u00e7me hakk\u0131 yoktur. Her kim Allah ve Ras\u00fbl\u00fc\u2019ne kar\u015f\u0131 gelirse, apa\u00e7\u0131k bir sap\u0131kl\u0131\u011fa d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f olur.\u201d<\/b> (el-Ahz\u00e2b, 36)<\/p>\n Aralar\u0131ndaki ge\u00e7imsizlik art\u0131p bo\u015fanacaklar\u0131 zaman da yine Ahz\u00e2b S\u00fbresi\u2019nin 37. \u00e2yet-i kerimesi n\u00e2zil oldu. Yani il\u00e2h\u00ee vahiy bu nik\u00e2h\u0131n akdine do\u011frudan m\u00fcd\u00e2hale etti\u011fi gibi feshedilmesine de m\u00fcd\u00e2hale ederek Zeyneb v\u00e2lidemizi Peygamber (s.a.v) Efendimiz\u2019e nik\u00e2hlad\u0131. Zira bu evlilikler, Arap toplumunu saran kuvvetli bir \u00f6rf\u00fcn de\u011fi\u015ftirilmesi hus\u00fbsundaki Allah\u2019\u0131n emrini ger\u00e7ekle\u015ftirmeyi hedefliyordu. Bu de\u011fi\u015fimin h\u0131zl\u0131 olmas\u0131 i\u00e7in il\u00e2h\u00ee vahiy bu evlili\u011fin hem ba\u015f\u0131na hem de sonuna m\u00fcd\u00e2hale etmi\u015ftir.<\/p>\n Ras\u00fblullah (s.a.v),\u00a0Hz. Zeyneb\u2019i almakla ayn\u0131 zamanda kocalar\u0131ndan bo\u015fanan kad\u0131nlar\u0131n herkesin g\u00f6z\u00fcnde k\u00fc\u00e7\u00fck g\u00f6r\u00fclmesini de ortadan kald\u0131rm\u0131\u015f oldu. Bo\u015fanan kad\u0131nlar\u0131, toplumda hayat boyu maruz kalacaklar\u0131 hakaretten kurtard\u0131. Bu ves\u00eeleyle kad\u0131nlar\u0131n toplumdaki yerini y\u00fckseltmek i\u00e7in bir ad\u0131m daha at\u0131lm\u0131\u015f oldu.[8]<\/a><\/p>\n Her Hususta \u00d6rnek Olmak<\/i><\/b><\/p>\n Peygamber Efendimiz\u2019in birden fazla evlenmesinin sebeplerinden biri de \u00fcmmetine her hususta \u00f6rnek olmas\u0131d\u0131r. Ras\u00fblullah r, hem uzun s\u00fcre tek han\u0131mla huzurlu bir yuva kurmas\u0131yla, hem birden fazla han\u0131m\u0131 b\u00fcy\u00fck bir ad\u00e2let ve muhabbetle memn\u00fbn etmesiyle, hem de evlilik hayat\u0131nda han\u0131mlar\u0131yla g\u00fczel ge\u00e7inmesi, hep onlar\u0131n hayr\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmesi, yard\u0131mlar\u0131na ko\u015fmas\u0131 gibi g\u00fczel vas\u0131flar\u0131yla insanl\u0131\u011fa en g\u00fczel n\u00fcm\u00fbne olmu\u015ftur.[9]<\/a><\/p>\n Cen\u00e2b-\u0131 Hak d\u00f6rt kad\u0131nla evlilik s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 getirince Ras\u00fblullah r ash\u00e2b\u0131ndan \u00e7ok evli olanlara bunlardan d\u00f6rt tanesini se\u00e7ip di\u011ferlerini b\u0131rakmalar\u0131n\u0131 s\u00f6ylemi\u015ftir.[10]<\/a> Ancak Cen\u00e2b-\u0131 Hak kendisini bu h\u00fck\u00fcmden muaf tutmu\u015ftur. Bu ona mahsus bir izindir. Bunun bir hikmeti \u015fu olabilir:<\/p>\n M\u00fc\u2019minlerin bo\u015fad\u0131\u011f\u0131 han\u0131mlarla ba\u015fkalar\u0131 evlenebiliyordu. Efendimiz\u2019in han\u0131mlar\u0131 ise ondan sonra ba\u015fkas\u0131 ile evlenemiyordu. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar \u00fcmmetin anneleri idiler. Hal b\u00f6yle olunca Allah Ras\u00fbl\u00fc r onlar\u0131 bo\u015fad\u0131\u011f\u0131nda ma\u011fdur duruma d\u00fc\u015fmeleri kuvvetle muhtemeldi. Dolay\u0131s\u0131yla Ras\u00fblullah r din\u00ee ve siyas\u00ee bir maksatla yeni bir evlilik yapmak durumunda kal\u0131nca d\u00f6rtten fazla olan han\u0131mlar\u0131n\u0131 nik\u00e2h\u0131 alt\u0131nda tutmas\u0131na, ona has bir ruhsat olarak, izin verilmi\u015ftir.[11]<\/a><\/p>\n \u015eunu da ifade edelim ki, Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131n \u00e7ok evlili\u011fi 4 ile s\u0131n\u0131rlayan h\u00fck\u00fcmleri Medine d\u00f6neminin sonlar\u0131na do\u011fru ve Hz. Peygamber\u2019in vefat\u0131ndan yakla\u015f\u0131k 2 sene evvel n\u00e2zil olmu\u015ftur. Bundan evvel evlilik hus\u00fbsunda eski \u00f6rf ge\u00e7erli idi ve herhangi bir s\u0131n\u0131r yoktu. Arabistan\u2019da \u00e7ok kad\u0131nla evlilik normal olarak ya\u015fanan bir hayat tarz\u0131 idi. Asl\u0131nda Ras\u00fblullah r de \u00e7ok evlili\u011fi \u00f6rf \u00fczerine ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015f bulunuyordu. Dolay\u0131s\u0131yla onun evliliklerini de\u011ferlendirirken d\u00f6nemin siyas\u00ee, i\u00e7tim\u00e2\u00ee ve k\u00fclt\u00fcrel \u015fartlar\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulmal\u0131d\u0131r. Zira kendi devrinde dostlar\u0131ndan ve d\u00fc\u015fmanlar\u0131ndan hi\u00e7 kimse onu bu tatbikat\u0131 sebebiyle tenkit etmemi\u015ftir.[12]<\/a><\/p>\n Ras\u00fbl-i Ekrem Efendimiz, baz\u0131lar\u0131n\u0131n iddi\u00e2 etti\u011fi gibi s\u0131rf \u015fehvet y\u00fcz\u00fcnden evlenmi\u015f olsayd\u0131, gen\u00e7lik devresini dul ve ya\u015fl\u0131 bir han\u0131mla ge\u00e7irmezdi. Daha sonraki evliliklerinde de hep gen\u00e7 han\u0131mlar\u0131 tercih ederdi. Ancak onun Hz. \u00c2i\u015fe h\u00e2ricindeki t\u00fcm han\u0131mlar\u0131 dul idi. Medine\u2019ye hicret edip imk\u00e2nlar\u0131 geni\u015fledi\u011fi devrede Muh\u00e2cirler ile Ens\u00e2r\u2019\u0131n \u00e7ok g\u00fczel k\u0131zlar\u0131 vard\u0131. M\u00fcsl\u00fcmanlar, k\u0131zlar\u0131n\u0131 Peygamber Efendimiz\u2019e vermeyi \u015feref sayar, k\u0131zlar da \u201cPeygamber zevcesi\u201d ve \u201cm\u00fc\u2019minlerin annesi\u201d olmaya can atard\u0131. Nitekim Eb\u00fb Berze\u2019nin ifade etti\u011fi gibi; \u201cEnsar\u2019dan herhangi birinin evlenme \u00e7a\u011f\u0131na gelmi\u015f bir k\u0131z\u0131 oldu\u011funda, Allah Ras\u00fbl\u00fc\u2019n\u00fcn, k\u0131z\u0131yla ilgili bir d\u00fc\u015f\u00fcncesi olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenmeden onu evlendirmezdi.\u201d[13]<\/a> Yani b\u00fct\u00fcn m\u00fc\u2019minler bu hususta Peygamber Efendimiz\u2019in g\u00f6z\u00fcn\u00fcn i\u00e7ine bak\u0131p duruyordu. Fakat Allah Ras\u00fbl\u00fc r Ensar\u2019dan hi\u00e7bir kad\u0131nla evlenmedi.[14]<\/a> \u00c7\u00fcnk\u00fc \u0130sl\u00e2m\u2019\u0131n ilk \u00e7ilesini \u00e7eken, al\u00e2kaya ve bir araya getirilmeye muhta\u00e7 insanlar Ens\u00e2r\u2019dan ziyade Muh\u00e2cirlerdi.<\/p>\n Efendimiz\u2019in H\u00e2ne-i Sa\u00e2detlerinde Ya\u015fanan S\u00e2de Hayat<\/i><\/b><\/p>\n Ras\u00fblullah r ve \u00e2ilesinin \u00f6mr\u00fc en s\u00e2de bir hayat i\u00e7inde ge\u00e7mi\u015ftir. Onlar\u0131n d\u00fcnya zinetlerine kar\u015f\u0131 zerre kadar ra\u011fbetleri yoktu. Ras\u00fblullah r yetimlik gibi \u00e7aresizli\u011fin en a\u015fa\u011f\u0131 mertebesinden ba\u015flayarak h\u00fck\u00fcmdarl\u0131k gibi \u015fevket ve kudretin nihayetine ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 halde ayn\u0131 tev\u00e2zu ve sadelik i\u00e7inde ya\u015fam\u0131\u015f, \u00f6mr\u00fcn\u00fcn her devrinde yetimlik zamanlar\u0131ndaki h\u00e2lini muhafaza etmi\u015f, en c\u00e2zibeli \u015feyler bile onu bir lahza esir alamam\u0131\u015ft\u0131r. Allah Ras\u00fbl\u00fc r ve \u00e2ilesi bir\u00e7ok geceyi yemeksiz ge\u00e7irir, g\u00fcnlerce bacalar\u0131 t\u00fctmez, hurma ve su ile yetinirlerdi. Bunun sebebi de daha \u00e7ok ellerindeki mallar\u0131 fakirlere infak etmeleri idi. B\u00f6yle bir hayat ya\u015fayan insan\u0131n bir tak\u0131m arzulara esir olmas\u0131na imk\u00e2n var m\u0131d\u0131r?<\/p>\n M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n Medine\u2019ye hicretlerini m\u00fcte\u00e2kip elde ettikleri ganimetler ve Bedir sava\u015f\u0131nda esirler mukabilinde ald\u0131klar\u0131 fidyeler refahlar\u0131n\u0131 art\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. Fakat bu de\u011fi\u015fimin hi\u00e7bir s\u00fbrette tesir edemedi\u011fi bir yer vard\u0131, o da Peygamber Efendimiz\u2019in evi idi. Bunun \u00fczerine Efendimiz\u2019in han\u0131mlar\u0131n\u0131n g\u00f6nl\u00fcnden pek tabi\u00ee ve pek ins\u00e2n\u00ee bir arzu ge\u00e7ti. Onlar da um\u00fbmun hissemend oldu\u011fu bu refahtan istifade etmek istediler. Bunun i\u00e7in Ras\u00fbl-i Ekrem Efendimiz\u2019e m\u00fcracaat ettiler. Allah Ras\u00fbl\u00fc\u2019n\u00fcn verdi\u011fi cevab\u0131 Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Kerim\u2019den dinleyelim:<\/p>\n \u201cEy Peygamber! Han\u0131mlar\u0131na de ki: \u00abE\u011fer d\u00fcnya hayat\u0131n\u0131 ve onun s\u00fcs\u00fcn\u00fc istiyorsan\u0131z, gelin size bo\u015fanma bedellerinizi vereyim de sizi g\u00fczellikle sal\u0131vereyim. E\u011fer Allah\u2019\u0131, Peygamberi\u2019ni ve \u00e2hiret yurdunu diliyorsan\u0131z, bilin ki, Allah, i\u00e7inizden g\u00fczel davrananlar i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir m\u00fck\u00e2fat haz\u0131rlam\u0131\u015ft\u0131r.<\/b><\/p>\n Ey peygamber han\u0131mlar\u0131! \u0130\u00e7inizden kim \u00e7irkinli\u011fi a\u015fik\u00e2r bir g\u00fcnah i\u015flerse, onun cezas\u0131 iki kat olur. Bu Allah\u2019a g\u00f6re kolayd\u0131r. \u0130\u00e7inizden kim de Allah\u2019a ve Ras\u00fbl\u00fc\u2019ne itaat eder ve s\u00e2lih bir amel i\u015flerse, ona m\u00fck\u00e2fat\u0131n\u0131 iki kat veririz. Ve ona <\/b>(cennette) bol r\u0131z\u0131k haz\u0131rlam\u0131\u015f\u0131zd\u0131r.<\/b><\/p>\n Ey Peygamber han\u0131mlar\u0131! Siz, kad\u0131nlardan herhangi biri gibi de\u011filsiniz. E\u011fer <\/b>(Allah\u2019tan) korkuyorsan\u0131z, <\/b>(yabanc\u0131 erkeklere kar\u015f\u0131) \u00e7ekici bir ed\u00e2 ile konu\u015fmay\u0131n! Sonra kalbinde hastal\u0131k bulunan kimse \u00fcmide kap\u0131l\u0131r. M\u00e2ruf \u00fczere, uygun, cidd\u00ee ve a\u011f\u0131r ba\u015fl\u0131 bir \u015fekilde konu\u015fun! Evlerinizde oturun, eski c\u00e2hiliye \u00e2detinde oldu\u011fu gibi a\u00e7\u0131l\u0131p sa\u00e7\u0131lmay\u0131n! Namaz\u0131 k\u0131l\u0131n, zek\u00e2t\u0131 verin, Allah\u2019a ve Ras\u00fbl\u00fc\u2019ne itaat edin! Ey Ehl-i Beyt! Allah sizden, sadece g\u00fcnah\u0131 gidermek ve sizi tertemiz yapmak istiyor.<\/b><\/p>\n Evlerinizde okunan Allah\u2019\u0131n \u00e2yetleri ve hikmet ile me\u015fgul olun, onlar \u00fczerinde tefekk\u00fcr edin! \u015e\u00fcphesiz Allah, her \u015feyin i\u00e7 y\u00fcz\u00fcn\u00fc bilendir ve her \u015feyden haberi oland\u0131r.<\/b> (Ahz\u00e2b, 28-34)<\/p>\n Bu \u00e2yet-i kerimeler bize a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6steriyor ki, Peygamber Efendimiz\u2019in evi d\u00fcnyev\u00ee zevk ve heveslerin tatmin edildi\u011fi bir yer de\u011fil, ilim, ibadet, tefekk\u00fcr, infak ve s\u00e2lih amellerle me\u015fgul olunan nez\u00e2het, ulviyet, edep ve fazilet oca\u011f\u0131 idi. Nitekim birg\u00fcn Ras\u00fblullah r evine girdi\u011finde, Zeyneb bint-i Cah\u015f c namaz k\u0131l\u0131yor ve Allah\u2019a g\u00f6n\u00fclden dua ediyordu. Neb\u00ee r:<\/p>\n \u201c\u2013\u015e\u00fcphesiz o \u00abevv\u00e2h\u00bbt\u0131r\u201d<\/i> buyurdu. (Taber\u00e2n\u00ee, Keb\u00eer,<\/i> XXIV, 39)<\/p>\n Evv\u00e2h,<\/b> \u201chu\u015f\u00fb ve tazarr\u00fb ile yalvara yakara dua eden, g\u00f6nl\u00fc yan\u0131k\u201d demektir. Yine Zeyneb v\u00e2lidemiz el i\u015fleri yaparak para kazan\u0131r ve inf\u00e2k ederdi. (M\u00fcslim, Fed\u00e2il\u00fc\u2019s-Sah\u00e2be, 101)<\/p>\n Di\u011fer han\u0131mlar da bu \u015fekilde ibadet ve inf\u00e2ka d\u00fc\u015fk\u00fcnd\u00fcler. Mesel\u00e2 Hz. Sevde v\u00e2lidemizin en m\u00fchim vas\u0131flar\u0131ndan biri, c\u00f6mertlik ve \u00e2licenapl\u0131k idi. Esasen Ras\u00fbl-i Ekrem Efendimiz ile fazla temas edenler hep g\u00fczel vas\u0131flar elde etmi\u015flerdir. Bu sebeple onun han\u0131mlar\u0131 da herkesten fazla g\u00fczel ahl\u00e2k sahibi oluyorlard\u0131. Birg\u00fcn Hz. \u00d6mer t, Hz. Sevde\u2019ye bir kese g\u00f6ndermi\u015fti. Hz. Sevde c kesenin i\u00e7inde ne oldu\u011funu sordu. Para bulundu\u011funu \u00f6\u011frenince onun derhal fukaraya da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131n\u0131 emretti.[15]<\/a> Bu t\u00fcr misaller Peygamber Efendimiz\u2019in h\u00e2ne-i sa\u00e2detlerinde \u00e7ok ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Dolay\u0131s\u0131yla Ras\u00fblulllah r ve \u00e2ilesi, d\u00fcnya zinetleriyle, d\u00fcnyev\u00ee hev\u00e2 ve heveslerle me\u015fgul olacak insanlar de\u011fillerdi. Onlar\u0131n daha ulv\u00ee vazifeleri vard\u0131: \u0130sl\u00e2m\u2019\u0131 \u00f6\u011frenip ya\u015famak, insanlara tebli\u011f etmek ve gelece\u011fin \u00e2limlerini yeti\u015ftirmek\u2026 Bundan dolay\u0131 onlardan hayat\u0131n c\u00e2zip taraflar\u0131n\u0131 terk ederek as\u0131l bu hedefe kilitlenmeleri, b\u00fct\u00fcn varl\u0131klar\u0131n\u0131 ona vakfetmeleri istenmi\u015ftir.[16]<\/a><\/p>\n H\u00e2s\u0131l\u0131 Allah Ras\u00fbl\u00fc\u2019n\u00fcn birden fazla evlilik devresinin hem ya\u015fl\u0131l\u0131k zaman\u0131na hem de d\u00eenin uzak b\u00f6lgelere ula\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 devreye rastlamas\u0131, bu evliliklerin nefs\u00ee arzular sebebiyle olmay\u0131p il\u00e2h\u00ee t\u00e2yinle ve \u0130sl\u00e2m\u2019\u0131 daha geni\u015f kitlelere rahat\u00e7a ula\u015ft\u0131rmak, \u00e7aresiz insanlara yard\u0131mc\u0131 olmak, d\u00een\u00ee h\u00fck\u00fcmler getirmek gibi ulv\u00ee g\u00e2yelerle ger\u00e7ekle\u015fti\u011fini a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya koymaktad\u0131r.[17]<\/a><\/p>\n {<\/p>\n \u0130sl\u00e2m\u2019\u0131n kad\u0131nlar hakk\u0131ndaki h\u00fck\u00fcm ve emirlerine bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, d\u00e2im\u00e2 kad\u0131nlar\u0131 kollay\u0131p muhafaza etti\u011fini g\u00f6rmekteyiz. Ras\u00fblullah r hayat\u0131 boyunca ve hatta son nefesi esn\u00e2s\u0131nda bile bunun m\u00fccadelesini vermi\u015ftir. (Beyhak\u00ee, \u015euab,<\/i> VII, 477)<\/p>\n [1]<\/a> M. S\u00e2d\u0131k Vicd\u00e2n\u00ee, Hz. Muhammed Ni\u00e7in \u00c7ok Evlendi,<\/i> s. 55.<\/p>\n<\/div>\n [2]<\/a> Buh\u00e2r\u00ee, Ash\u00e2bu\u2019n-Neb\u00ee, 16; M\u00fcslim, Fed\u00e2il\u00fc\u2019s-sah\u00e2be, 96.<\/p>\n<\/div>\n [3]<\/a> \u0130bn-i Hacer, el-\u0130sabe,<\/i> IV, 360. \u00c2i\u015fe v\u00e2lidemiz, ash\u00e2b-\u0131 kir\u00e2m\u0131n yanl\u0131\u015f bildi\u011fi hususlar\u0131 da d\u00fczeltirdi. Eb\u00fb Mans\u00fbr el-Ba\u011fd\u00e2d\u00ee, \u0130mam Zerke\u015f\u00ee ve Suy\u00fbt\u00ee buna d\u00e2ir riv\u00e2yetleri derleyen m\u00fcstakil kitaplar kaleme alm\u0131\u015flard\u0131r. Bu eserlerde g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere Hz. \u00c2i\u015fe c, \u00d6mer bin Hattab, Hz. Ali, Eb\u00fb H\u00fcreyre, \u0130bn-i Abbas, \u0130bn-i \u00d6mer, \u0130bn-i Mes\u2019ud, Eb\u00fb Said el-Hudr\u00ee, Ebu\u2019d-Derd\u00e2, Ber\u00e2 bin \u00c2zib, C\u00e2bir bin Abdullah y gibi ash\u00e2b\u0131n b\u00fcy\u00fcklerini dahi, yanl\u0131\u015f ve eksik anlad\u0131klar\u0131 hususlarda \u00eek\u00e2z etmi\u015f, Peygamber Efendimiz\u2019den \u00f6\u011frendi\u011fi \u015fekilde h\u00e2diselerin hak\u00eekatini ortaya koymu\u015ftur. Bkz. Suy\u00fbt\u00ee, Ayn\u00fc\u2019l-is\u00e2be fi istidr\u00e2ki \u00c2i\u015fe ale\u2019s-sah\u00e2be,<\/i> thk. Abdullah Muhammed Derv\u00ee\u015f.<\/p>\n<\/div>\n [4]<\/a> K. Kamil Ali – Salim \u00d6\u011f\u00fct, \u201c\u00c7ok Evlilik\u201d, mad., D\u0130A<\/i>, VIII, 368.<\/p>\n<\/div>\n [5]<\/a> Prof. Dr. M. Mahmut Savv\u00e2f, Ras\u00fblullah\u2019\u0131n P\u00e2k Zevceleri ve Birka\u00e7 Olu\u015funun Hikmeti,<\/i> trc. Ali Aslan, Ankara 1966, s. 46-47.<\/p>\n<\/div>\n [6]<\/a> Tirmiz\u00ee, Men\u00e2k\u0131b, 63; M. S\u00e2d\u0131k Vicd\u00e2n\u00ee, Hz. Muhammed Ni\u00e7in \u00c7ok Evlendi,<\/i> s. 65.<\/p>\n<\/div>\n [7]<\/a> Ahmet Cevdet Pa\u015fa, K\u0131sas-\u0131 Enbiy\u00e2,<\/i> s. I, 394-397; M. S\u00e2d\u0131k Vicd\u00e2n\u00ee, Hz. Muhammed Ni\u00e7in \u00c7ok Evlendi,<\/i> s. 73-76.<\/p>\n<\/div>\n [8]<\/a> M. S\u00e2d\u0131k Vicd\u00e2n\u00ee, Hz. Muhammed Ni\u00e7in \u00c7ok Evlendi,<\/i> s. 161-162.<\/p>\n<\/div>\n [9]<\/a> Prof. Dr. Abdullah Ulvan, \u0130sl\u00e2m\u2019da D\u00f6rt Evlilik ve Ras\u00fblullah\u2019\u0131n \u00c7ok Evlenmesindeki Hikmetler,<\/i> trc. \u0130. Hakk\u0131 Sezer, Konya 1985, s. 85.<\/p>\n<\/div>\n [10]<\/a> Tirmiz\u00ee, Nik\u00e2h, 33; \u0130bn-i M\u00e2ce, Nik\u00e2h, 40; Beyhak\u00ee, es-S\u00fcnen\u00fc\u2019l-k\u00fcbr\u00e2,<\/i> VII, 184.<\/p>\n<\/div>\n [11]<\/a> Ahz\u00e2b, 50, 53; K. Kamil Ali – Salim \u00d6\u011f\u00fct, \u201c\u00c7ok Evlilik\u201d, mad., D\u0130A<\/i>, VIII, 368.<\/p>\n<\/div>\n [12]<\/a> Prof. Dr. \u0130brahim Sar\u0131\u00e7am, Hz. Peygamber\u2019in \u00c7a\u011f\u0131m\u0131za Mesajlar\u0131,<\/i> s. 29-30.<\/p>\n<\/div>\n [13]<\/a> Ahmed, IV, 422, 425; Heysem\u00ee, IX, 367-368.<\/p>\n<\/div>\n
<\/p>\n
\n