\u0130nsan\u0131n \u00fczerinde Allah\u2019\u0131n haklar\u0131 oldu\u011fu gibi kullar\u0131n da haklar\u0131 vard\u0131r. Cen\u00e2b-\u0131 Hak her insana bir tak\u0131m haklar ve nimetler bah\u015fetmi\u015ftir. Bunlara y\u00f6nelik yap\u0131lan bir haks\u0131zl\u0131k, kar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131z kalmaz ve cezay\u0131 \u00eec\u00e2b ettirir. Mesel\u00e2, birinin can\u0131na ve mal\u0131na zarar vermek, \u015feref ve haysiyetini lekelemek, \u015fakayla da olsa \u00fczmek ve korkutmak, aldatmak, r\u00fc\u015fvet al\u0131p vermek, borcunu geciktirmek, l\u00fczumsuz yere vaktini almak gibi hususlar hep kul hakk\u0131n\u0131 ihl\u00e2l etmektir. Cen\u00e2b-\u0131 Hak, insanlar\u0131 kul hakk\u0131ndan nehyederek \u015f\u00f6yle buyurur:<\/p>\n
\u201cMallar\u0131n\u0131z\u0131 aran\u0131zda b\u00e2t\u0131l sebeplerle yemeyin! \u0130nsanlar\u0131n mallar\u0131ndan bir k\u0131sm\u0131n\u0131, bile bile haks\u0131z yere yemek i\u00e7in, onlar\u0131 h\u00e2kimlere r\u00fc\u015fvet olarak vermeyin!\u201d<\/b> <\/b>(Bakara, 188; Nis\u00e2, 29)<\/p>\n
Kul hakk\u0131 yemenin en tehlikeli \u00e7e\u015fidi, devlet <\/b>ve vak\u0131f mal\u0131 <\/b>gibi \u00e2mmenin ortak hakk\u0131 olan \u015feyleri haks\u0131z yere gasbetmek ve uygunsuz bir \u015fekilde kullanmakt\u0131r. Bu haks\u0131zl\u0131k, ferd\u00ee haklara g\u00f6re daha tehlikelidir. Zira sonunda pi\u015fman olunsa bile b\u00fct\u00fcn hak sahiplerinden hel\u00e2llik olmak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n
Hz. \u00d6mer <\/b>t devlet mal\u0131 hus\u00fbsunda \u00e7ok hassas davran\u0131rd\u0131: Birg\u00fcn Beyt\u00fclmal memuru temizlik yap\u0131yordu. O esn\u00e2da bir dirhem para buldu ve Hz. \u00d6mer\u2019in \u00e7ocuklar\u0131ndan birine verdi. Duruma muttali olan halife derhal memuru \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131 ve incitecek \u015fekilde azarlayarak:<\/p>\n
\u201c\u2013Sen neye dayanarak bunu yapt\u0131n? Sen k\u0131y\u00e2met g\u00fcn\u00fc beni bir dirhem i\u00e7in Muhammed \u00dcmmeti ile d\u00e2v\u00e2l\u0131 h\u00e2le getirmek mi istiyorsun?\u201d dedi.[1]<\/a><\/p>\n D\u00f6rt hal\u00eefeden sonra \u00d6mer bin Abd\u00fclaziz <\/b>Hazretleri de ad\u00e2letiyle ve hakka ri\u00e2yetiyle tem\u00e2y\u00fcz etmi\u015f ve 5. hal\u00eefe \u00fcnv\u00e2n\u0131na l\u00e2y\u0131k g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc. O, huz\u00fbrunda \u00e2mmeye ait misk tart\u0131l\u0131rken herkesten fazla koku almamak i\u00e7in burnunu t\u0131kard\u0131.<\/p>\n \u201c\u2013Ni\u00e7in b\u00f6yle yap\u0131yorsun?\u201d diyenlere:<\/p>\n \u201c\u2013Zaten bundan istifade, kokusunu almakla olur\u201d derdi. (Gaz\u00e2l\u00ee, \u0130hy\u00e2u ul\u00fbmi\u2019d-d\u00een,<\/i> II, 168)<\/p>\n Bilhassa, insanlar aras\u0131nda h\u00fck\u00fcm vermek ve onlar\u0131 id\u00e2re etmek<\/b> mevkiinde olanlar\u0131n, kul hakk\u0131 mevzuunda son derece hassas davranmalar\u0131 gerekmektedir. Ayn\u0131 \u015fekilde, h\u00e2kimin huz\u00fbrunda ba\u015fka birinden hak taleb eden ki\u015fi<\/b>nin de ger\u00e7ekten hakl\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 iyice d\u00fc\u015f\u00fcnmesi \u00eec\u00e2b eder. Zira Ras\u00fblullah r \u015f\u00f6yle buyurur:<\/p>\n \u201cBen sadece bir be\u015ferim. Sizler bana muh\u00e2keme olmak \u00fczere geliyorsunuz. Belki biriniz, delilini getirmekte di\u011ferinden daha becerikli olabilir ve mer\u00e2m\u0131n\u0131 daha iyi anlatabilir. Ben de dinledi\u011fime g\u00f6re o kimsenin lehinde h\u00fck\u00fcm veririm. Karde\u015finin hakk\u0131n\u0131 al\u0131p da birinin lehine h\u00fck\u00fcm verirsem, ona cehennemden bir pay ay\u0131rm\u0131\u015f olurum<\/i>.\u201d<\/i> <\/i>(Buh\u00e2r\u00ee, \u015eeh\u00e2d\u00e2t, 27; M\u00fcslim, Akdiye, 4)<\/p>\n \u0130sl\u00e2m, bu t\u00fcr haklara o kadar ehemmiyet vermi\u015ftir ki Y\u00fcce Rabbimiz kendisine kar\u015f\u0131 i\u015flenen hat\u00e2 ve g\u00fcnahlar\u0131 affetti\u011fi h\u00e2lde kul hakk\u0131n\u0131 bunun h\u00e2ricinde tutmu\u015ftur. Kul hakk\u0131n\u0131, zulme u\u011frayan kulunun ir\u00e2desine b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla, herhangi bir kul hakk\u0131 sebebiyle tevbe edecek olan ki\u015finin, evvel\u00e2 hakk\u0131n\u0131 yedi\u011fi kimseden helallik almas\u0131 \u015fartt\u0131r. B\u00f6yle davran\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 takdirde o g\u00fcnah affedilmez ve \u00e2hirete b\u0131rak\u0131l\u0131r. \u00c2hiret ise \u00e7ok \u00e7etin bir g\u00fcnd\u00fcr. O g\u00fcn, boynuzsuz koyun bile, kendisine zarar veren boynuzlu koyundan hakk\u0131n\u0131 alacak ve kimsenin hakk\u0131 kimsede kalmayacakt\u0131r.[2]<\/a><\/p>\n Kul Hakk\u0131yla \u00d6lmemek<\/i><\/b><\/p>\n Ras\u00fblullah r \u015f\u00f6yle buyurur:<\/p>\n \u201cKimin \u00fczerinde din karde\u015finin \u0131rz\u0131, namusu veya mal\u0131yla ilgili bir zul\u00fcm varsa alt\u0131n ve g\u00fcm\u00fc\u015f\u00fcn bulunmayaca\u011f\u0131 k\u0131yamet g\u00fcn\u00fc<\/b> gelmeden evvel o kimseyle helalle\u015fsin!\u201d <\/i>(Buh\u00e2r\u00ee, Mez\u00e2lim, 10; Rik\u00e2k, 48)<\/p>\n Allah Ras\u00fbl\u00fc r birg\u00fcn ash\u00e2b\u0131na:<\/p>\n \u201c\u2013M\u00fcflis kimdir, biliyor musunuz?\u201d<\/i><\/b> diye sormu\u015ftu. Onlar:<\/p>\n \u201c\u2013Bize g\u00f6re m\u00fcflis, paras\u0131 ve mal\u0131 olmayan kimsedir\u201d \u015feklinde cevap verdiler. Bunun \u00fczerine Ras\u00fblullah r \u015f\u00f6yle buyurdu:<\/p>\n \u201c\u2013\u015e\u00fcphesiz ki \u00fcmmetimin m\u00fcflisi \u015fu kimsedir: K\u0131yamet g\u00fcn\u00fc namaz, oru\u00e7 ve zek\u00e2t sevab\u0131yla gelir. Fakat \u015funa s\u00f6vd\u00fc\u011f\u00fc, buna zina isn\u00e2d ve iftiras\u0131nda bulundu\u011fu, \u015funun mal\u0131n\u0131 yedi\u011fi, bunun kan\u0131n\u0131 d\u00f6kt\u00fc\u011f\u00fc ve \u015funu d\u00f6vd\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in iyiliklerinin sevab\u0131 \u015funa buna verilir. \u00dczerindeki kul haklar\u0131 bitmeden sevaplar\u0131 biterse, hak sahiplerinin g\u00fcnahlar\u0131 kendisine y\u00fckletilir ve net\u00eecede cehenneme at\u0131l\u0131r.\u201d<\/i> (M\u00fcslim, Birr 59; Tirmiz\u00ee, K\u0131y\u00e2met 2; Ahmed, II, 303, 324, 372)<\/p>\n Bu sebeple, insanlar\u0131n kabre kul hakk\u0131yla gitmesi, \u00e2lemlere rahmet olarak hediye edilen Peygamber Efendimiz\u2019i \u00e7ok endi\u015felendirirdi. \u00dcmmetini, kul hakk\u0131yla \u00f6lmekten kurtarmak i\u00e7in, \u00e7ok cidd\u00ee tedbirler al\u0131rd\u0131. Bunlardan birini Eb\u00fb H\u00fcreyre t \u015f\u00f6yle anlat\u0131r:<\/p>\n \u201cRas\u00fblullah r Efendimiz\u2019e, \u00fczerinde bor\u00e7 bulunan bir cen\u00e2ze getirildi\u011fi zaman:<\/p>\n \u00ab\u2013Borcunu \u00f6deyecek bir mal b\u0131rakt\u0131 m\u0131?\u00bb<\/i> diye sorard\u0131. E\u011fer borcunu \u00f6demek i\u00e7in yeterli mal b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenir (veya m\u00fcsl\u00fcmanlardan biri borcu tamamen \u00f6deyece\u011fine d\u00e2ir kuvvetlice s\u00f6z verirse[3]<\/a>) namaz\u0131n\u0131 k\u0131lard\u0131. Aksi takdirde m\u00fcsl\u00fcmanlara:<\/p>\n \u00ab\u2013Arkada\u015f\u0131n\u0131z\u0131n namaz\u0131n\u0131 siz k\u0131l\u0131n!\u201d<\/i> buyururdu.<\/p>\n Ancak zamanla Allah Te\u00e2l\u00e2, madd\u00ee imk\u00e2nlar\u0131n\u0131 geni\u015fletince, borcunu \u00f6deyecek mal\u0131 olmayan m\u00fc\u2019minlerin namaz\u0131n\u0131 da k\u0131ld\u0131.[4]<\/a> Bundan sonra art\u0131k \u015f\u00f6yle buyuruyordu:<\/p>\n \u201cBen her m\u00fc\u2019mine, mutlaka, d\u00fcnya ve \u00e2hirette insanlar\u0131n en yak\u0131n\u0131y\u0131md\u0131r. Dilerseniz \u015fu \u00e2yeti okuyun: <\/i>\u00abO Peygamber, m\u00fc\u2019minlere \u00f6z nefislerinden daha evl\u00e2d\u0131r\/yak\u0131nd\u0131r…\u00bb<\/b>[5]<\/a> Hangi m\u00fc\u2019min vefat eder de geride bir mal b\u0131rak\u0131rsa v\u00e2risleri onu als\u0131nlar. Bor\u00e7 veya bak\u0131ma muhta\u00e7 birini b\u0131rakm\u0131\u015fsa o da bana gelsin, ben onun mevl\u00e2s\u0131y\u0131m (him\u00e2ye ve yard\u0131m edicisiyim).\u201d <\/i>(Buh\u00e2r\u00ee, Tefsir, 33\/1, Kef\u00e2let 5, Fer\u00e2iz 4, 15, 25; M\u00fcslim, Fer\u00e2iz, 14)<\/p>\n Sa\u2018d bin Atval <\/b>t anlat\u0131yor:<\/p>\n \u201cKarde\u015fim vefat etmi\u015f ve \u00fc\u00e7 y\u00fcz dirhem mal ile bak\u0131ma muhta\u00e7 \u00e7oluk \u00e7ocuk b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131. B\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 paray\u0131 \u00e2ilesine harcamak istiyordum. Ras\u00fblullah r:<\/p>\n \u201c\u2013Karde\u015fin borcu sebebiyle hapsedilmi\u015f durumda, borcunu \u00f6deyiver!\u201d<\/i> buyurdu. Ben:<\/p>\n \u201c\u2013Y\u00e2 Ras\u00fblullah! Ben onun bor\u00e7lar\u0131n\u0131 \u00f6dedim. Sadece bir kad\u0131n\u0131n iddia edip delil getiremedi\u011fi iki din\u00e2r kald\u0131\u201d dedim. Ras\u00fbl-i Ekrem Efendimiz:<\/p>\n \u201c\u2013O kad\u0131na iddia etti\u011fi iki dinar\u0131 ver. \u00c7\u00fcnk\u00fc kad\u0131n hak\u00eekati s\u00f6ylemektedir\u201d<\/i> buyurdu.\u201d (\u0130bn-i M\u00e2ce, Sadak\u00e2t, 20)<\/p>\n \u0130sl\u00e2m, kul hakk\u0131na o kadar ehemmiyet vermektedir ki, m\u00fcsl\u00fcmanlar i\u00e7in en y\u00fcksek mertebe olan \u015fehitlik bile onu affettirmeye k\u00e2f\u00ee de\u011fildir. (M\u00fcslim, \u0130m\u00e2re, 119)<\/p>\n Muhammed bin Cah\u015f <\/b>t anlat\u0131yor: Ras\u00fblullah r Efendimiz\u2019in yan\u0131nda oturuyorduk. Ba\u015f\u0131n\u0131 sem\u00e2ya kald\u0131rd\u0131, sonra elini aln\u0131na koyup:<\/p>\n \u201c\u2013S\u00fcbh\u00e2nallah! Ne kadar a\u011f\u0131r bir h\u00fck\u00fcm indirildi!\u201d <\/i>buyurdu. Biz \u00e7ok korktuk ve s\u00fck\u00fbt ettik. Ertesi g\u00fcn:<\/p>\n \u201c\u2013Ey Allah\u2019\u0131n Ras\u00fbl\u00fc! O indirilen a\u011f\u0131r h\u00fck\u00fcm ne idi?\u201d diye sordum. Allah Ras\u00fbl\u00fc r \u015f\u00f6yle buyurdu:<\/p>\n \u201c\u2013Nefsim kudret elinde olan Allah\u2019a yemin ederim ki, bir ki\u015fi Allah yolunda \u00f6ld\u00fcr\u00fclse, sonra diriltilip tekrar \u00f6ld\u00fcr\u00fclse, sonra diriltilip tekrar \u00f6ld\u00fcr\u00fclse, \u00fczerinde bir bor\u00e7 varsa, borcu \u00f6deninceye kadar cennete giremez.\u201d<\/i> (Nes\u00e2\u00ee, B\u00fcy\u00fb, 98\/4681)<\/p>\n Hz. \u00d6mer <\/b>t \u015f\u00f6yle anlat\u0131r:<\/p>\n Hayber Gazvesi g\u00fcn\u00fc idi. O s\u0131rada Allah Ras\u00fbl\u00fc\u2019n\u00fcn ash\u00e2b\u0131ndan bir grup geldi ve:<\/p>\n \u201c\u2013Falanca \u015fehit, falanca da \u015fehit\u201d dediler. Sonra bir adam\u0131n yan\u0131ndan ge\u00e7erken:<\/p>\n \u201c\u2013Falanca kimse de \u015fehit olmu\u015f\u201d dediler. Bu sefer Ras\u00fblullah r:<\/p>\n \u201c\u2013Hay\u0131r, ben onu, gan\u00eemet mallar\u0131ndan haks\u0131z yere ald\u0131\u011f\u0131 bir h\u0131rka i\u00e7inde cehennemde g\u00f6rd\u00fcm\u201d <\/i>buyurdu. Sonra da:<\/p>\n \u201c\u2013Ey \u0130bn-i Hatt\u00e2b, git ve insanlara \u00abCennete ancak m\u00fc\u2019minler girebilecektir\u00bb diye nid\u00e2 et!\u201d <\/i>buyurdu.<\/p>\n Ben de \u00e7\u0131kt\u0131m ve: \u201cCennete ancak m\u00fc\u2019minler girebilecektir\u201d diye nid\u00e2 ettim. (M\u00fcslim, \u00cem\u00e2n, 182)<\/p>\n Kul hakk\u0131 yemenin zararlar\u0131ndan biri de, insan\u0131n m\u00e2neviy\u00e2t\u0131 \u00fczerinde icr\u00e2 etti\u011fi menf\u00ee tesirdir. Ye\u00adme\u00adde ve i\u00e7\u00adme\u00adde ha\u00adra\u00adma ve \u015f\u00fcp\u00adhe\u00adli \u015fey\u00adle\u00adre dik\u00adkat et\u00admeyen \u00adin\u00adsan\u00adla\u00adr, h\u00e2\u00adlis ve s\u00e2\u00adlih amel\u00adler i\u015f\u00adle\u00adme\u00adye mu\u00advaf\u00adfak ola\u00admazlar. Zira ibadetlerde hu\u00ad\u015f\u00fb ve hu\u00adzur h\u00e2\u00adlin\u00adde bu\u00adlun\u00admak, zevk\u00adle ve g\u00f6z\u00adya\u00ad\u015f\u0131 d\u00f6\u00adke\u00adrek Allah\u2019\u0131n emrini yerine getirebilmek; kul hakk\u0131ndan uzak kalarak iffetli bir hayat ya\u015famaya ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n Peygamber Efendimiz\u2019in Kul Hakk\u0131 Titizli\u011fi<\/i><\/b><\/p>\n Kul hakk\u0131 yemek bu kadar tehlikeli ve zararl\u0131 olunca, tabi\u00ee ki ondan en uzak duran insan Ras\u00fblullah r olacakt\u0131r. Efendimiz\u2019in bu husustaki dikkat ve titizli\u011fine d\u00e2ir birka\u00e7 misal arzedelim:<\/p>\n \u00dcseyd bin Hudayr <\/b>t \u00e7ok \u015fakac\u0131 bir z\u00e2t idi. Bir topluluk i\u00e7inde konu\u015fuyor ve onlar\u0131 g\u00fcld\u00fcr\u00fcyordu. \u015eakan\u0131n dozu ka\u00e7\u0131p biraz a\u015f\u0131r\u0131ya gidince, Ras\u00fblullah r bir \u00e7ubukla sadr\u0131na hafif\u00e7e dokunarak onu \u00eek\u00e2z etti. Bunun \u00fczerine \u00dcseyd t:<\/p>\n \u201c\u2013Ey Allah\u2019\u0131n Rasul\u00fc, k\u0131sas istiyorum!\u201d dedi. Allah Ras\u00fbl\u00fc r de:<\/p>\n \u201c\u2013Haydi, \u00f6yleyse k\u0131sas yap!\u201d<\/i> buyurdu. Bu sefer Hz. \u00dcseyd:<\/p>\n \u201c\u2013Fakat senin \u00fczerinde g\u00f6mlek var, be\u00adnim \u00fczerimde g\u00f6mlek yoktu\u201d dedi. Ras\u00fblullah r g\u00f6mle\u011fini kald\u0131rd\u0131. Bunun \u00fczerine \u00dcseyd t hemen Allah Ras\u00fbl\u00fc\u2019ne sar\u0131l\u0131p sadr\u0131ndan \u00f6pmeye ba\u015flad\u0131 ve:<\/p>\n \u201c\u2013Y\u00e2 Ras\u00fblallah, ben bunu istemi\u015ftim!\u201d dedi. (Eb\u00fb D\u00e2v\u00fbd, Edeb, 148-149\/5224)<\/p>\n Bedir\u2019de \u00e7arp\u0131\u015fma ba\u015flamadan evvel Ras\u00fblullah r, elindeki ok ile m\u00fccahidleri; \u201cBeri gel, geri git!\u201d<\/i> gibi t\u00e2limatlarla hiz\u00e2ya getirdi ve sayd\u0131rd\u0131. Bu esn\u00e2da saftan ileri \u00e7\u0131km\u0131\u015f bulunan Sev\u00e2d bin Gaziyye<\/b>\u2019nin karn\u0131na dokunup:<\/p>\n \u201c\u2013Ey Sev\u00e2d! Hiz\u00e2ya gel!\u201d<\/i> buyurdu. Sev\u00e2d t:<\/p>\n \u201c\u2013Y\u00e2 Ras\u00fblallah, can\u0131m\u0131 ac\u0131tt\u0131n! Allah seni hak ile g\u00f6nderdi. K\u0131sas isterim!\u201d dedi. Peygamber Efendimiz g\u00f6mle\u011fini a\u00e7t\u0131 ve:<\/p>\n \u201c\u2013Haydi, k\u0131sas yap\u201d<\/i> buyurdu. Ens\u00e2r, endi\u015felenerek:<\/p>\n \u201c\u2013Ey Sev\u00e2d! O Allah\u2019\u0131n Ras\u00fbl\u00fc\u2019d\u00fcr!\u201d diye onu kendine getirmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar. Sev\u00e2d t:<\/p>\n \u201c\u2013Ad\u00e2lette hi\u00e7bir be\u015ferin di\u011ferine kar\u015f\u0131 \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc yoktur!\u201d<\/i><\/b> dedi. Allah Ras\u00fbl\u00fc r tekrar:<\/p>\n \u201c\u2013Haydi, k\u0131sas yap!\u201d<\/i> buyurdu. Sev\u00e2d, Peygamber Efendimiz\u2019in m\u00fcbarek bedenini \u00f6pt\u00fc. Ras\u00fblullah r:<\/p>\n \u201c\u2013Ey Sev\u00e2d! Ni\u00e7in b\u00f6yle yapt\u0131n?\u201d<\/i> diye sordu. Sev\u00e2d t:<\/p>\n \u201c\u2013G\u00f6r\u00fcyorsunuz ki sava\u015fa haz\u0131rlanm\u0131\u015f bulunuyoruz. \u0130stedim ki, benim en son \u00e2n\u0131m, sana dokundu\u011fum \u00e2n olsun!\u201d dedi. Bunun \u00fczerine Ras\u00fblullah r ona hay\u0131r duada bulundu. (\u0130bn-i Hi\u015f\u00e2m, II, 266-267; V\u00e2k\u0131d\u00ee, I, 57; \u0130bn-i Sa\u2018d, III, 516)<\/p>\n Ras\u00fblullah r, vef\u00e2tlar\u0131ndan \u00f6nce m\u00fc\u2019minlere son defa hit\u00e2b ederek:<\/p>\n \u201cNihayet ben de bir insan\u0131m! Aran\u0131zdan baz\u0131 kimselerin haklar\u0131 bana ge\u00e7mi\u015f olabilir. Kimin mal\u0131ndan bilmeyerek bir \u015fey alm\u0131\u015fsam, i\u015fte mal\u0131m gelsin als\u0131n! \u0130yi biliniz ki, benim kat\u0131mda en sevimli olan\u0131n\u0131z, varsa hakk\u0131n\u0131 benden alan veya hakk\u0131n\u0131 bana hel\u00e2l eden ki\u015fidir. Zira Rabbime, hel\u00e2lle\u015fmi\u015f olarak ve g\u00f6n\u00fcl rahatl\u0131\u011f\u0131yla kavu\u015fmam ancak bu s\u00e2yede m\u00fcmk\u00fcn olacakt\u0131r. Hi\u00e7 kimse \u00abRas\u00fblullah\u2019\u0131n kin ve d\u00fc\u015fmanl\u0131k beslemesinden korkar\u0131m!\u00bb diyemez. \u0130yi biliniz ki, kin ve d\u00fc\u015fmanl\u0131k beslemek asla benim ahl\u00e2k\u0131m de\u011fildir. Ben aran\u0131zda durup bu s\u00f6z\u00fcm\u00fc tekrarlamaktan kendimi m\u00fcsta\u011fni g\u00f6rm\u00fcyorum\u201d<\/i> buyurdu. \u00d6\u011fle namaz\u0131n\u0131 k\u0131ld\u0131ktan sonra d\u00f6n\u00fcp minbere oturdu ve bu s\u00f6zlerini tekrar etti. (\u0130bn-i Sa\u2018d, II, 255; Taberi, Tarih,<\/i> III, 190)<\/p>\n Sonra \u015f\u00f6yle buyurdu:<\/p>\n \u201cAllah\u2019\u0131m! Ben hangi m\u00fc\u2019mine a\u011f\u0131r bir s\u00f6z s\u00f6ylemi\u015fsem, o s\u00f6z\u00fcm\u00fc k\u0131y\u00e2met g\u00fcn\u00fcnde kendisi i\u00e7in, sana yak\u0131nl\u0131k vesilesi k\u0131l!\u201d<\/i> (Buh\u00e2r\u00ee, Deav\u00e2t, 34)<\/p>\n Ash\u00e2b-\u0131 Kir\u00e2m\u0131n Titizli\u011fi<\/i><\/b><\/p>\n Efendimiz\u2019in bu hass\u00e2siyeti ile yeti\u015fen ash\u00e2b-\u0131 kir\u00e2m da, kul hakk\u0131na ri\u00e2yet hus\u00fbsunda herkesin g\u0131ptayla seyredece\u011fi emsalsiz fazilet \u00f6rnekleri sergilemi\u015flerdir. Ub\u00e2de bin S\u00e2mit <\/b>t\u2019in torunu anlat\u0131yor:<\/p>\n \u201cDedem Ubade t vefat edece\u011fi zaman:<\/p>\n \u00ab\u2013Azad etti\u011fim k\u00f6lelerimi, hizmet\u00e7ilerimi, kom\u015fular\u0131m\u0131 yan\u0131ma gelip giden herkesi bana \u00e7a\u011f\u0131r\u0131n!\u00bb dedi. \u0130stedi\u011fi kimseler toplan\u0131nca onlara:<\/p>\n \u00ab\u2013\u00d6yle san\u0131yorum ki bug\u00fcn benim d\u00fcnyadaki son g\u00fcn\u00fcm, \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki gece de \u00e2hiretteki ilk gecem olacak. Bilmiyorum, belki sizlere elimle vurmu\u015f veya bir laf s\u00f6ylemi\u015f olabilirim. Binaenaleyh kimi incitmi\u015fsem r\u00fbhum \u00e7\u0131kmadan gelsin bana k\u0131sas yaps\u0131n, ona yapt\u0131\u011f\u0131m hareketin ayn\u0131s\u0131n\u0131 bana tatbik etsin! R\u00fbhumu elinde tutan Allah\u2019a yemin ederim ki k\u0131yamet g\u00fcn\u00fcnde k\u0131sas vard\u0131r<\/i><\/b>\u00bb dedi. Onlar:<\/p>\n \u00ab\u2013Sen babam\u0131zd\u0131n, bize edep \u00f6\u011frettin\u00bb dediler. Asl\u0131nda dedem bir hizmet\u00e7isine bile k\u00f6t\u00fc s\u00f6z s\u00f6ylemi\u015f de\u011fildi. Onlara:<\/p>\n \u00ab\u2013Size yapt\u0131klar\u0131m\u0131 ba\u011f\u0131\u015flad\u0131n\u0131z m\u0131?\u00bb diye sordu.<\/p>\n \u00ab\u2013Evet\u00bb dediler. Dedem, \u00abAllah\u2019\u0131m, \u015fahit ol!\u00bb dedikten sonra \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi:<\/p>\n \u00ab\u2013Mademki k\u0131sas uygulam\u0131yorsunuz \u00f6yleyse \u015fu vasiyetimi iyi belleyin: Ard\u0131mdan a\u011flayacak olanlara hakk\u0131m\u0131 hel\u00e2l etmiyorum. R\u00fbhum \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda g\u00fczelce abdest al\u0131n, mescide girip namaz k\u0131l\u0131n! Hem benim hem de kendiniz i\u00e7in isti\u011ffar edin. \u00c7\u00fcnk\u00fc Allah Te\u00e2l\u00e2; \u201cEy \u00eem\u00e2n edenler, sab\u0131rla ve namazla yard\u0131m isteyin!..\u201d<\/b>[6]<\/a> <\/b>buyuruyor. (Bakara, 153) Daha sonra beni s\u00fcr\u2019atle mezar\u0131ma g\u00f6t\u00fcr\u00fcn, ard\u0131mdan ate\u015f (mum, me\u015fale) yakarak gelmeyin, kabrimin i\u00e7inde alt\u0131ma erguvan a\u011fac\u0131 koymay\u0131n!\u00bb\u201d (Ali el-M\u00fcttak\u00ee, XIII, 555\/37443)<\/p>\n G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi, \u0130sl\u00e2m, m\u00fcsl\u00fcmanlara hesap g\u00fcn\u00fcn\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcnerek ya\u015famay\u0131 ve kimsenin hakk\u0131na tec\u00e2v\u00fcz etmemeyi \u00f6\u011fretir. Ras\u00fblullah r bunu g\u00e2yet vec\u00eez bir \u015fekilde \u015f\u00f6yle ifade buyurmu\u015ftur:<\/p>\n \u201cM\u00fcsl\u00fcman, dilinden ve elinden m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n zarar g\u00f6rmedi\u011fi kimsedir<\/i>…\u201d (Buh\u00e2r\u00ee, \u00cem\u00e2n, 4-5)<\/p>\n [1]<\/a> S\u00fcleyman Muhammed et-Temm\u00e2v\u00ee, Hz. \u00d6mer ve Modern Sistemler,<\/i> trc. M. Vesim Taylan, \u0130stanbul 2005, s. 80.<\/p>\n<\/div>\n
<\/p>\n
\n