Ter\u011fib, ki\u015fiyi bir \u015feyi yapmaya veya bir \u015feyi elde etmeye ra\u011fbetlendirme ve te\u015fvik etme demektir. Terh\u00eeb ise bunun aksine insan\u0131 bir \u015feyden sak\u0131nd\u0131rma ve feci \u00e2kibetten korkutma anlam\u0131ndad\u0131r. Hem ter\u011f\u00eebin hem de terh\u00eebin, insan h\u00e2let-i r\u00fbhiyesini hayra y\u00f6nlendirme ve \u015ferden sak\u0131nd\u0131rma bak\u0131m\u0131ndan pek m\u00fchim tesiri bulunmaktad\u0131r. \u0130nsan psikolojisinin bu ger\u00e7e\u011finden hareketle, Y\u00fcce Rabbimiz Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem\u2019de, Allah Res\u00fbl\u00fc -sallall\u00e2hu aleyhi ve sellem- de had\u00ees-i \u015feriflerinde ter\u011f\u00eeb ve terh\u00eebi muv\u00e2zeneli bir \u015fekilde kullanm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n
Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem\u2019in bir vasf\u0131 da \u201cMes\u00e2n\u00ee\u201ddir. Mes\u00e2n\u00ee\u2019nin muhtelif m\u00e2nalar\u0131 yan\u0131nda \u201c\u00e7ift \u00e7ift m\u00e2nalar ihtiv\u00e2 eden\u201d y\u00e2ni konular\u0131 m\u00fcsbetiyle ve menfisiyle hep iki y\u00f6nl\u00fc ele alan, meseleleri z\u0131tlar\u0131yla bey\u00e2n eden m\u00e2nas\u0131 da mevcuttur. Hak\u00eekaten Allah Kel\u00e2m\u0131\u2019nda mevzular ekseriyetle b\u00f6yle i\u015flenmektedir. Birka\u00e7 misalle konu daha iyi anla\u015f\u0131lacakt\u0131r.<\/p>\n
Kur\u2019\u00e2n-\u0131 M\u00fcb\u00een\u2019in ilk s\u00fbresi olan F\u00e2tiha s\u00fbresinin ikinci \u00e2yetinde Allah Te\u00e2l\u00e2\u2019n\u0131n \u201cRahm\u00e2n ve Rah\u00eem: nih\u00e2yetsiz merhamet sahibi, mahlukat\u0131na sonsuz merhamet eden\u201d<\/b> vas\u0131flar\u0131 zikredilip kullar merhamet-i il\u00e2hiye ile \u00fcmitlendirilirken, hemen pe\u015finden gelen \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u00e2yette \u201cO Allah Din G\u00fcn\u00fc\u2019n\u00fcn yani hesap g\u00fcn\u00fcn\u00fcn m\u00e2likidir\u201d<\/b> ikaz ve tehdidi ile g\u00f6n\u00fcller sars\u0131larak insan\u0131n rehavete kap\u0131lmas\u0131na m\u00e2ni olunmaktad\u0131r. Yine bu s\u00fbre ile m\u00fc\u2019minler bir taraftan s\u0131r\u00e2t-\u0131 m\u00fcstak\u00eeme hid\u00e2yet olunmak i\u00e7in du\u00e2 ederken, hemen akabinde, bunun tam z\u0131dd\u0131 olarak gazaba u\u011frayanlar\u0131n ve dal\u00e2lete s\u00fcr\u00fcklenenlerin yollar\u0131na d\u00fc\u015fmekten Allah\u2019a s\u0131\u011f\u0131n\u0131rlar.<\/p>\n
Bakara s\u00fbresinin ilk be\u015f \u00e2yetinde Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131n m\u00fcttak\u00eeler i\u00e7in bir hid\u00e2yet rehberi oldu\u011fu beyan edildikten sonra takva sahiplerinin \u00f6nde gelen vas\u0131flar\u0131 say\u0131lmaktad\u0131r. Ard\u0131ndan iki \u00e2yette k\u00e2firlerin durumlar\u0131 ve ba\u015flar\u0131na gelecek b\u00fcy\u00fck azab bildirilmektedir. Yine Bakara suresinin 24. \u00e2yetinde Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem\u2019i inkar edenlere, yak\u0131t\u0131 insanlar ve ta\u015flar olan cehennem tehdidi v\u00e2ki olurken, hemen pe\u015finden 25. \u00e2yette \u00eem\u00e2n edip s\u00e2lih amel i\u015fleyenlere zemininden \u0131rmaklar \u00e7a\u011flayan cennetler ve ondaki akla hayale gelmez nimetler va\u2019dedilmektedir.<\/p>\n
Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem\u2019de bu \u015fekilde ter\u011fib ve terhib \u00fcsl\u00fbbunun ekseriyetle bir arada kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmekteyiz. Ter\u011f\u00eeb i\u00e7in daha \u00e7ok Allah\u2019\u0131n rahmeti, r\u0131zas\u0131 ve cennet nimetleri; terh\u00eeb i\u00e7in ise Allah\u2019\u0131n gazab\u0131, cehennemi ve onun muhtelif \u015fiddetlerdeki azab\u0131 anlat\u0131l\u0131r.<\/p>\n
Hicr s\u00fbresinde \u0130blis\u2019in Hz. Adem\u2019e secdeden ka\u00e7\u0131nmas\u0131 nakledildikten sonra cehennemden \u015f\u00f6yle bahsedilir:<\/p>\n
\u201cGer\u00e7ekten kullar\u0131m\u0131n hi\u00e7biri \u00fczerinde senin bir h\u00e2kimiyetin yoktur; ancak azg\u0131nlardan sana uyanlar m\u00fcstesna. Art\u0131k muhakkak ki cehennem, onlar\u0131n hepsine va\u2019dolunan bir yerdir. Onun yedi kap\u0131s\u0131 vard\u0131r. Her bir kap\u0131 i\u00e7in birer gurup ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.\u201d<\/b> (el-Hicr 15\/42-44)<\/p>\n
Sonra hemen cennetin tasvirine ge\u00e7ilir:<\/p>\n
\u201c\u015e\u00fcphe yok ki takv\u00e2 sahipleri, cennet bah\u00e7elerinde ve p\u0131nar ba\u015flar\u0131ndad\u0131rlar. <\/b>(Onlara,) \u00abSelametle, g\u00fcven i\u00e7inde oraya girin\u00bb denir. Art\u0131k onlar\u0131n kalplerindeki kini s\u00f6k\u00fcp atm\u0131\u015f\u0131zd\u0131r. Hepsi de karde\u015fler olarak tahtlar \u00fczerinde kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oturmaktad\u0131rlar. Orada onlara hi\u00e7bir yorgunluk dokunmaz ve onlar oradan asla \u00e7\u0131kar\u0131lmazlar.\u201d <\/b>(el-Hicr 15\/45-48)<\/p>\n
Allah Res\u00fbl\u00fc -sallall\u00e2hu aleyhi ve sellem- de, Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem\u2019deki bu il\u00e2h\u00ee \u00fcslubu takip ederek konu\u015fmalar\u0131nda ter\u011f\u00eeb ve terh\u00eebi birlikte kullanm\u0131\u015ft\u0131r. Efendimiz sevab\u0131n\u0131 zikredip sa\u011flayaca\u011f\u0131 faydalara dikkat \u00e7ekerek hay\u0131rl\u0131 amellere te\u015fvikte bulunmu\u015f, cezas\u0131n\u0131 zikredip zararlar\u0131n\u0131 beyan ederek de \u015ferlerden sak\u0131nd\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Bil\u00e2l bin H\u00e2ris el-M\u00fczen\u00ee -rad\u0131yallahu anh-\u2019den rivayet edildi\u011fine g\u00f6re Res\u00fblullah -sallallahu aleyhi ve sellem- \u015f\u00f6yle buyurmu\u015ftur:<\/p>\n
\u201cKul, Allah\u2019\u0131n ho\u015fnut oldu\u011fu bir s\u00f6z\u00fc s\u00f6yler, fakat onunla Allah\u2019\u0131n r\u0131z\u00e2s\u0131n\u0131 kazanaca\u011f\u0131 hi\u00e7 akl\u0131na\u00a0 gelmez. Halbuki Allah, o\u00a0 s\u00f6z sebebiyle, kendisine kavu\u015ftu\u011fu k\u0131y\u00e2met g\u00fcn\u00fcne kadar o kimseden r\u00e2z\u0131 olur.<\/i><\/p>\n
Yine bir kul da Allah\u2019\u0131n gazab\u0131n\u0131 gerektiren bir s\u00f6z s\u00f6yler fakat o s\u00f6z\u00fcn kendisini Allah\u2019\u0131n gazab\u0131na \u00e7arpt\u0131raca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmez. Oysa Allah, o kimseye o k\u00f6t\u00fc s\u00f6z sebebiyle kendisine kavu\u015faca\u011f\u0131 k\u0131yamet g\u00fcn\u00fcne kadar gazap eder.\u201d <\/i>(Tirmiz\u00ee, Z\u00fchd, 12; \u0130bn-i M\u00e2ce, Fiten, 12)<\/p>\n
Bu h\u00e2dis-i \u015fer\u00eef ter\u011fib ve terhib \u00fcslubuyla, konu\u015fman\u0131n en \u00f6nemli edep k\u00e2idelerinden birini \u00f6\u011fretmekte, dikkatsizce veya \u00f6nemsenmeden s\u00f6yleniverecek basit gibi g\u00f6z\u00fcken bir s\u00f6z\u00fcn, asl\u0131nda Allah kat\u0131nda \u00e7ok b\u00fcy\u00fck neticelere sebep olabilece\u011fini a\u00e7\u0131kca ortaya koymaktad\u0131r.<\/p>\n
H\u00e2rise bin Vehb -rad\u0131yall\u00e2hu anh- Resulullah -sallall\u00e2hu aleyhi ve sellem-\u2019in \u015f\u00f6yle buyurdu\u011funu nakletmektedir:<\/p>\n
\u201cSize cennetlikleri bildireyim mi? Onlar hem zay\u0131f olduklar\u0131 hemde halk taraf\u0131ndan zay\u0131f g\u00f6r\u00fcld\u00fckleri i\u00e7in kimsenin \u00f6nemsemedi\u011fi, fakat \u015f\u00f6yle olacak diye yemin etseler, isteklerini Allah\u2019\u0131n ger\u00e7ekle\u015ftirece\u011fi kimselerdir.<\/i><\/p>\n
Size cehennemliklerin kimler oldu\u011funu s\u00f6yleyeyim mi? Kat\u0131 kalbli, kaba, cimri ve kurularak y\u00fcr\u00fcyen kibirli kimselerdir.\u201d <\/i>(Buh\u00e2r\u00ee, Eym\u00e2n, 9; Edeb, 61)<\/p>\n
Burada Res\u00fbl-i Ekrem Efendimiz, cennet ve cehennem ehlinin kimler oldu\u011funu ayn\u0131 anda bildirmek suretiyle, hem gereken amelleri yaparak cennet ehli olmaya te\u015fvik etmi\u015f hem de az\u00e2b\u0131 gerektirecek mezm\u00fbm hal ve davran\u0131\u015flardan uzak kalmay\u0131 \u00f6\u011f\u00fctlemi\u015ftir.<\/p>\n
Efendimiz\u2019in ter\u011f\u00eeb ve terhibi beraber kullanmas\u0131na bir di\u011fer misal de \u015fudur: Resulullah -sallall\u00e2hu aleyhi ve sellem- \u015f\u00f6yle buyurdular:<\/p>\n
\u201cCehenneme giren iki\u00a0 ki\u015finin oradaki feryad u fig\u00e2nlar\u0131 \u015fiddetlenecek. <\/i><\/p>\n
Allah Te\u00e2l\u00e2 hazretleri: <\/i><\/p>\n
\u2013 \u00c7\u0131kar\u0131n bunlar\u0131! buyuracak. <\/i><\/p>\n
Onlara:<\/i><\/p>\n
\u2013 Ni\u00e7in ba\u011f\u0131r\u0131yorsunuz? diye soracak. <\/i><\/p>\n
Onlar:<\/i><\/p>\n
\u2013 Bize merhamet\u00a0 edesin diye b\u00f6yle yapt\u0131k! diyecekler. <\/i><\/p>\n
Hak Te\u00e2l\u00e2:<\/i><\/p>\n
\u2013 Benim size olan rahmetim, gidip kendinizi ate\u015fe atman\u0131z \u015feklindedir!\u00a0 buyuracak. <\/i><\/p>\n
Onlar gidecekler. Biri kendisini ate\u015fe atacak. Allah da ate\u015fi ona so\u011fuk ve selamet k\u0131lacak. Di\u011feri kalkacak fakat kendini ate\u015fe atamayacak. <\/i><\/p>\n
Allah Te\u00e2l\u00e2 hazretleri:<\/i><\/p>\n
\u2013 Arkada\u015f\u0131n\u0131n\u00a0 att\u0131\u011f\u0131 gibi, sen kendini ni\u00e7in cehenneme atmad\u0131n? diye soracak. <\/i><\/p>\n
Adam:<\/i><\/p>\n
\u2013 Ey Rabbim, beni ondan \u00e7\u0131kard\u0131ktan sonra oraya bir kere daha g\u00f6ndermeyece\u011fini \u00fcmid ediyordum! diyecek. <\/i><\/p>\n
Bunu \u00fczerine Allah Te\u00e2l\u00e2:<\/i><\/p>\n
\u2013 Haydi istedi\u011finizi verdim! buyuracak. \u0130kisi de Allah\u2019\u0131n rahmetiyle cennete girecekler.\u201d<\/i> (Tirmiz\u00ee, Cehennem, 10)<\/p>\n
\u0130nsan tabiat\u0131 tek d\u00fcze bir telkine kar\u015f\u0131 bir m\u00fcddet sonra alakas\u0131z kalmaktad\u0131r. Bu sebeple t\u00e2lim ve terbiyede tek d\u00fczelik ve monotonluktan uzak durulmal\u0131d\u0131r. Bunu yaparken di\u011fer bir k\u0131s\u0131m unsurlar\u0131n yan\u0131s\u0131ra ter\u011f\u00eeb ve terh\u00eeb yani \u00fcmitlendirme ve korkutma temalar\u0131na da dengeli bir \u015fekilde yer verilmelidir. Ne devaml\u0131 korkutmal\u0131, ne de devaml\u0131 \u00fcmit verilmelidir. Hatta korku unsuruna vurgunun biraz daha fazla olmas\u0131 gerekir. Zira inzar ve ikazlar, insan psikolojisine m\u00fcjdelemelerden daha fazla tesir etmektedir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Ter\u011fib, ki\u015fiyi bir \u015feyi yapmaya veya bir \u015feyi elde etmeye ra\u011fbetlendirme ve te\u015fvik etme demektir. Terh\u00eeb ise bunun aksine insan\u0131 bir \u015feyden sak\u0131nd\u0131rma ve feci \u00e2kibetten korkutma anlam\u0131ndad\u0131r. Hem ter\u011f\u00eebin… <\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"enabled":false},"version":2}},"categories":[279],"tags":[],"class_list":["post-4017","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-usveihasene2"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p3G27m-12N","jetpack_likes_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.kuranvesunnetyolunda.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4017","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.kuranvesunnetyolunda.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.kuranvesunnetyolunda.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kuranvesunnetyolunda.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kuranvesunnetyolunda.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4017"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.kuranvesunnetyolunda.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4017\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7469,"href":"https:\/\/www.kuranvesunnetyolunda.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4017\/revisions\/7469"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.kuranvesunnetyolunda.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4017"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kuranvesunnetyolunda.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4017"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kuranvesunnetyolunda.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4017"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}