Cen\u00e2b-\u0131 Hak, \u00e7evremizdeki her \u015feyi insano\u011flunun istifadesine arzetti\u011fini haber vermektedir. Bunlar\u0131n \u015f\u00fckr\u00fcn\u00fc hakk\u0131yla ed\u00e2 edebilmek i\u00e7in \u00e7evremize emanet ve mes\u2019\u00fbliyet \u015fuuru ile yakla\u015fmam\u0131z gerekir. \u00c7evrenin hor kullan\u0131lmas\u0131, tahrip ve israf edilmesi; zarar\u0131 yine kendimize d\u00f6necek olan bir nank\u00f6rl\u00fckt\u00fcr. Cen\u00e2b-\u0131 Hak \u015f\u00f6yle buyurur:<\/p>\n
\u201cAllah\u2019\u0131n buyruklar\u0131n\u0131 umursamayan \u015fu insanlar\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 hatalar y\u00fcz\u00fcnden karada ve denizde fesat ortaya \u00e7\u0131kt\u0131, nizam bozuldu. Do\u011fru yola ve isabetli tutuma d\u00f6ns\u00fcnler diye Allah, yapt\u0131klar\u0131n\u0131n baz\u0131 k\u00f6t\u00fc neticelerini onlara tatt\u0131r\u0131r.\u201d<\/b> (R\u00fbm, 41)<\/b><\/p>\n
H\u00e2lbuki Cen\u00e2b-\u0131 Hak daha \u00f6nce: \u201cG\u00f6\u011f\u00fc Allah y\u00fckseltti ve mizan\u0131 O koydu, sak\u0131n dengeyi bozmay\u0131n\u0131z!\u201d<\/b>[1]<\/a> <\/b>diye emretmi\u015fti. Ancak insanlar bunu dinlemediler ve \u015fimdi zarar\u0131n\u0131 kendileri \u00e7ekiyor.<\/p>\n M\u00fcsl\u00fcman, g\u00f6nl\u00fcndeki huzuru ve g\u00fczelli\u011fi tabiata da yans\u0131tarak insanlara, hayvanlara, bitkilere ve hatta cans\u0131z varl\u0131klara bile iyi davran\u0131r. Hi\u00e7bir varl\u0131\u011f\u0131 incitmemeye dikkat eder. Ras\u00fblullah (s.a.v) Efendimiz\u2019in yan\u0131ndan bir cen\u00e2ze ge\u00e7mi\u015fti. Efendimiz (s.a.v):<\/p>\n \u201cRahata ermi\u015f ya da kendisinden kurtulunmu\u015f\u201d<\/i> buyurdu. Sah\u00e2b\u00eeler:<\/p>\n \u201c\u2013Ey Allah\u2019\u0131n Ras\u00fbl\u00fc, \u00abRahata ermi\u015f ya da kendisinden kurtulunmu\u015f\u00bb<\/i> ifadesinden kasd\u0131n\u0131z nedir?\u201d diye sordular. Ras\u00fblullah (s.a.v):<\/p>\n \u201c\u2013M\u00fc\u2019min bir kul vef\u00e2t etti\u011finde d\u00fcnyan\u0131n yorgunlu\u011fundan ve s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131ndan rahatlay\u0131p Allah\u2019\u0131n rahmetine kavu\u015fur. G\u00fcnahk\u00e2r ve k\u00f6t\u00fc biri \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcnde ise insanlar, beldeler, a\u011fa\u00e7lar ve hayvanlar onun \u015ferrinden kurtulup rahata ererler\u201d <\/i>buyurdu. (Buh\u00e2r\u00ee, Rik\u00e2k, 42; M\u00fcslim, Cen\u00e2iz, 61; Nes\u00e2\u00ee, Cenaiz, 48; Ahmed, V, 296, 302, 304)<\/p>\n Demek ki cans\u0131z zannetti\u011fimiz varl\u0131klarda bile bir \u015fuur vard\u0131r. Bunun delillerinden biri de \u015fu riv\u00e2yettir:<\/p>\n Abdull\u00e2h bin Mes\u2018\u00fbd<\/b> (r.a) \u015f\u00f6yle der:<\/p>\n \u201cBir da\u011f di\u011ferine ismiyle nid\u00e2 ederek:<\/p>\n \u00ab\u2013Ey filan, bug\u00fcn sana All\u00e2h Teala Hazretleri\u2019ni zikreden bir ki\u015fi u\u011frad\u0131 m\u0131?\u00bb diye sorar. E\u011fer:<\/p>\n \u00ab\u2013Evet, u\u011frad\u0131.\u00bb derse buna \u00e7ok sevinir.<\/p>\n Bu h\u00e2diseyi \u0130bn-i Mes\u2018\u00fbd\u2019dan riv\u00e2yet eden Avn bin Abdull\u00e2h <\/b>\u015funu il\u00e2ve eder:<\/p>\n \u201c\u2013Da\u011flar yalan yanl\u0131\u015f s\u00f6zleri duyarlar da hay\u0131rl\u0131 s\u00f6zleri duymazlar m\u0131?! Onlar hay\u0131rl\u0131 ve g\u00fczel s\u00f6zleri daha iyi ve daha b\u00fcy\u00fck bir i\u015ftiyakla dinlerler. \u00c2yet-i kerimede da\u011flar\u0131n k\u00f6t\u00fc s\u00f6zleri i\u015fittikleri \u015f\u00f6yle haber verilir:<\/p>\n \u00ab\u201cRahm\u00e2n \u00e7ocuk edindi\u201d dediler. Hakikaten siz, pek \u00e7irkin bir \u015fey ortaya att\u0131n\u0131z. Bundan dolay\u0131, neredeyse g\u00f6kler \u00e7atlayacak, yer yar\u0131lacak, da\u011flar y\u0131k\u0131l\u0131p da\u011f\u0131lacak ve yerlere ge\u00e7ecekti<\/span>! Rahm\u00e2n\u2019a \u00e7ocuk isnad ettiler diye… H\u00e2lbuki \u00e7ocuk edinmek Rahm\u00e2n\u2019\u0131n \u015fan\u0131na yak\u0131\u015fmaz. G\u00f6klerde ve yerde olan herkes istisnas\u0131z, kul olarak Rahm\u00e2n\u2019a gelecektir.\u201d<\/b> (Meryem, 88-93) (Beyhak\u00ee, \u015euab,<\/i> I, 453; Taber\u00e2n\u00ee, Keb\u00eer,<\/i> IX, 103)<\/p>\n O h\u00e2lde insan, her yerde ve her h\u00e2luk\u00e2rda rahats\u0131z edici s\u00f6z ve davran\u0131\u015flardan \u015fiddetle ka\u00e7\u0131nmal\u0131d\u0131r. Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u015fehir, kasaba ve k\u00f6ylerin k\u0131rlar\u0131n\u0131, sular\u0131n\u0131, havas\u0131n\u0131 ve manzaras\u0131n\u0131 kirletmek, \u00e7\u00f6p ve pislik atmak insanl\u0131k \u015feref ve haysiyetine yak\u0131\u015fmayan bir davran\u0131\u015ft\u0131r. Hem kendimizi hem de ba\u015fkalar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmemektir. H\u00e2lbuki m\u00fcsl\u00fcmanlar, kirletti\u011fi yerlerden ba\u015fkalar\u0131n\u0131n huzursuz olaca\u011f\u0131n\u0131 ve tabiat\u0131n g\u00fczelli\u011finin bozulaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr; yenilen \u00e7ekirdek, f\u0131nd\u0131k, f\u0131st\u0131k kabuklar\u0131n\u0131, \u015fi\u015fe, konserve kutular\u0131n\u0131, k\u00e2\u011f\u0131t, paket art\u0131\u011f\u0131 gibi kirletici \u015feyleri caddelere, sokaklara, piknik yerlerine atmamay\u0131, insanlar\u0131 ve hatta hayvanlar\u0131 rahats\u0131z edici davran\u0131\u015flarda bulunmamay\u0131, m\u00fc\u2019min olma ve kem\u00e2le ermenin bir \u015fart\u0131 kabul eder. Zira Peygamber Efendimiz, insanlara eziyet verecek, gelip ge\u00e7erken rahats\u0131z edecek bir dal\u0131n, bir dikenin bile kald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131, iman\u0131n bir \u015fubesi olarak kabul etmi\u015f[2]<\/a>, insanlara eziyet edenleri Allah\u2019\u0131n sevmedi\u011fini haber vermi\u015ftir. Mu\u00e2z bin Enes <\/b>(r.a) \u015f\u00f6yle anlat\u0131r:<\/p>\n \u201cBen Ras\u00fblullah (s.a.v) ile birlikte bir gazveye \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131m. Askerler konak yerlerini daraltt\u0131lar ve yolu kestiler. Bunun \u00fczerine Neb\u00ee (s.a.v) bir m\u00fcn\u00e2d\u00ee g\u00f6ndererek askerler aras\u0131nda \u015f\u00f6yle nid\u00e2 ettirdi:<\/p>\n \u00ab\u2013Kim bir yeri daralt\u0131r veya bir yolu keser (veya bir m\u00fc\u2019mine ez\u00e2 verirse) onun cih\u00e2d\u0131 yoktur.\u00bb<\/i>\u201d (Eb\u00fb D\u00e2v\u00fbd, Cih\u00e2d, 88\/2629; Ahmed, III, 441)<\/p>\n Ras\u00fbl-i Z\u00ee\u015f\u00e2n Efendimiz burada, l\u00fczumsuz yere yerleri ve yollar\u0131 daraltman\u0131n, herhangi bir \u015fekilde Allah\u2019\u0131n kullar\u0131na eziyet etmenin ne b\u00fcy\u00fck bir hat\u00e2 oldu\u011funu \u00eel\u00e2n etmi\u015f ve b\u00f6yle davrananlar\u0131n sevaplar\u0131n\u0131 kaybedece\u011fini bildirmi\u015ftir. Bu bak\u0131mdan rastgele yerlere \u00e7\u00f6p atmak, t\u00fck\u00fcrmek, araba park etmek, insanlar\u0131n gelip ge\u00e7mesini zorla\u015ft\u0131racak malzemeler koymak gibi her t\u00fcrl\u00fc eziyet verici davran\u0131\u015ftan sak\u0131nmak gerekir. Ras\u00fblullah (s.a.v) di\u011fer hadis-i \u015feriflerinde \u015f\u00f6yle buyurmu\u015ftur:<\/p>\n \u201c\u2026Yol \u00fczerinde namaz k\u0131lmaktan ve oralara konaklamaktan sak\u0131n\u0131n! \u00c7\u00fcnk\u00fc oralar y\u0131lanlar\u0131n ve y\u0131rt\u0131c\u0131 hayvanlar\u0131n ge\u00e7ti\u011fi yerlerdir. Yol \u00fcst\u00fcne abdest bozmaktan da sak\u0131n\u0131n! Zira bu t\u00fcr davran\u0131\u015flar ki\u015fiyi l\u00e2nete m\u00e2ruz b\u0131rakacak kabal\u0131klard\u0131r.\u201d<\/i> (Ahmed, III, 305, 381. Kr\u015f. \u0130bn-i M\u00e2ce, Tah\u00e2ret, 21)<\/p>\n \u201cL\u00e2nete m\u00e2ruz kalaca\u011f\u0131n\u0131z \u00fc\u00e7 \u015feyi yapmaktan sak\u0131n\u0131n: P\u0131nar ba\u015flar\u0131na, yol ortas\u0131na ve insanlar\u0131n g\u00f6lgelendi\u011fi yerlere abdest bozmay\u0131n!\u201d <\/i>(Eb\u00fb D\u00e2v\u00fbd, Tah\u00e2ret, 14\/26; \u0130bn-i M\u00e2ce, Tah\u00e2ret, 21; Ahmed, I, 299)<\/p>\n Peygamber Efendimiz\u2019in bu muhte\u015fem t\u00e2lim\u00e2t\u0131nda sadece insan\u0131n de\u011fil tabiattaki b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn g\u00f6r\u00fcl\u00fcp b\u00fcy\u00fck bir \u00e2henkle muhafaza edildi\u011fi, \u00e7evre ve yab\u00e2n\u00ee hayat\u0131n dahi derin bir incelik ve dikkatle korundu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n M\u00fcsl\u00fcmanlar, insanlardan ba\u015fka hayvanlar\u0131<\/b> da rahats\u0131z etmedikleri gibi \u00fcstelik bir de onlara Allah\u2019\u0131n mahl\u00fbku diye hizmet etmi\u015flerdir. \u00dcnl\u00fc Frans\u0131z yazar Montaigne<\/b>: \u201cM\u00fcsl\u00fcman T\u00fcrklerin hayvanlar i\u00e7in bile vak\u0131f ve hastaneler\u2019\u2019 kurdu\u011funu ifade etmi\u015ftir. 17. as\u0131rda Osmanl\u0131 \u00fclkesini gezmi\u015f olan Frans\u0131z avukat Guer<\/b>, \u015eam\u2019da hastalanan kedilerle k\u00f6peklerin tedavisine ait bir hastanenin varl\u0131\u011f\u0131ndan s\u00f6z etmektedir. Bu t\u00fcr vak\u0131flarla ilgili olarak Prof. Dr. Sibai<\/b> de \u015fu bilgileri verir:<\/p>\n \u201cEski vak\u0131f gelene\u011finde hasta hayvanlar\u0131 tedavi ve otlatma yerleri mevcuttur. Ye\u015fil Mera (\u015fu anda \u015eam\u2019\u0131n \u015fehir stad\u0131 olarak kullan\u0131lan saha), \u00e7al\u0131\u015fma g\u00fcc\u00fcn\u00fc yitirdi\u011finden sahiplerinin yem ve bak\u0131m\u0131ndan mahrum kalan \u00e2ciz hayvanlar\u0131n otlanmas\u0131 i\u00e7in zaman\u0131nda vakfedilmi\u015f bir yerdi. Bu hayvanlar \u00f6l\u00fcnceye kadar orada otlan\u0131rd\u0131. \u015eam Vak\u0131flar\u0131 aras\u0131nda, kedilerin yiyip uyuyaca\u011f\u0131 ve gezinece\u011fi yerler de vard\u0131. \u00d6yle ki, her g\u00fcn yiyeceklerini bulmakta hi\u00e7bir g\u00fc\u00e7l\u00fck \u00e7ekmeyen y\u00fczlerce kedi, buran\u0131n demirba\u015f\u0131 mesabesinde idi.\u201d<\/p>\n Canl\u0131lara bu kadar de\u011fer veren \u0130sl\u00e2m, tabiat\u0131yla a\u011faca<\/b> ve ye\u015fil \u00e7evreye<\/b> de \u00e7ok \u00f6nem verir. Ras\u00fblullah (s.a.v) \u015f\u00f6yle buyurmu\u015ftur:<\/p>\n \u201cK\u0131yamet kopuyor olsa ve birinizin elinde bir fide bulunsa, k\u0131yamet kopmadan onu dikebilirse bunu hemen yaps\u0131n!\u201d <\/i>(Ahmed, III, 191, 183)<\/p>\n Asb\u00e2b-\u0131 kir\u00e2m\u0131n ileri gelenlerinden Ebu\u2019d-Derd\u00e2 <\/b>(r.a) \u015eam\u2019da a\u011fa\u00e7 dikmekteydi. Yan\u0131na birisi yakla\u015ft\u0131 ve:<\/p>\n \u201c\u2013Sen, Hz. Peygamber\u2019in dostu oldu\u011fun halde, a\u011fa\u00e7 dikmekle mi me\u015fgul oluyorsun?\u201d diyerek g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc h\u00e2l kar\u015f\u0131s\u0131ndaki \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 if\u00e2de etti. Ebu\u2019d-Derd\u00e2 Hazretleri de o kimseye \u015fu cev\u00e2b\u0131 verdi:<\/p>\n \u201c\u2013Dur bakal\u0131m, hakk\u0131mda b\u00f6yle rastgele \u00e7ar\u00e7abuk h\u00fck\u00fcm verme! Ben Ras\u00fblullah (s.a.v)\u2019i \u015f\u00f6yle buyururken i\u015fittim:<\/p>\n \u00abBir kimse a\u011fa\u00e7 diker de o a\u011fac\u0131n meyvesinden bir insan veya Allah\u2019\u0131n mahl\u00fbk\u00e2t\u0131ndan herhangi bir varl\u0131k yerse bu, o a\u011fac\u0131 diken kimse i\u00e7in sadaka olur.\u00bb<\/i>\u201d <\/i>(Ahmed, VI, 444. Bkz. M\u00fcslim, M\u00fcs\u00e2k\u00e2t, 7)<\/i><\/p>\n Yine Ras\u00fblullah (s.a.v) \u015f\u00f6yle buyurmu\u015ftur:<\/p>\n \u201cKim bir sidre a\u011fac\u0131n\u0131 (l\u00fczumsuz yere) keserse, Allah onun ba\u015f\u0131n\u0131 cehenneme uzat\u0131r.\u201d<\/i> (Eb\u00fb D\u00e2v\u00fbd, Edeb, 158-159\/5239)<\/p>\n \u201cYerde bitmi\u015f olan hi\u00e7bir nebat yoktur ki, onu, nezaret\u00e7i bir melek kanatlar\u0131yla korumu\u015f olmas\u0131n. Bu durum bitkinin hasad edilmesine kadar devam eder. Kim bu bitkiyi bas\u0131p ezerse o melek kendisine l\u00e2net eder.\u201d<\/i> (Ali el-M\u00fcttak\u00ee, Kenz, <\/i>III, 905\/9122)<\/p>\n Peygamber Efendimiz, Mekke<\/b>\u2019nin yan\u0131nda Medine<\/b> ve T\u00e2if<\/b> b\u00f6lgelerini de harem ilan ederek oralarda a\u011fa\u00e7 kesmeyi, bitki \u00f6rt\u00fcs\u00fcn\u00fc tahrip etmeyi, avlanmay\u0131 yasaklam\u0131\u015f[3]<\/a> ve \u015f\u00f6yle buyurmu\u015ftur:<\/p>\n \u201cAll\u00e2h Ras\u00fbl\u00fc\u2019n\u00fcn korusu i\u00e7inde bulunan a\u011fa\u00e7lara sopa ile vurulamaz ve onlar kesilemez. Fakat zaruret h\u00e2linde hayvanlar\u0131n yemesi i\u00e7in hafif ve yumu\u015fak bir \u015fekilde r\u0131fk ile sallanarak yapraklar\u0131 silkelenebilir.\u201d<\/i> (Eb\u00fb D\u00e2v\u00fbd, Men\u00e2sik, 95-96\/2039)<\/p>\n Yine H\u00e2rise O\u011fullar\u0131 <\/b>kabilesinin otlak yeri i\u00e7in:<\/p>\n \u201cKim buradan bir a\u011fa\u00e7 keserse mutlaka onun yerine bir a\u011fa\u00e7 diksin!\u201d <\/i>buyurmu\u015ftur.[4]<\/a><\/p>\n Eb\u00fb Du\u02bb\u015fum el-C\u00fchen\u00ee<\/b> dedesinden \u015f\u00f6yle nakleder:<\/p>\n \u201cRas\u00fblull\u00e2h (s.a.v), hayvanlar\u0131na yedirmek i\u00e7in elindeki sopayla bir a\u011fac\u0131n dallar\u0131na vurarak yapraklar\u0131n\u0131 d\u00f6kmeye \u00e7al\u0131\u015fan bir bedev\u00eeyi g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fc. Yan\u0131ndakilere:<\/p>\n \u00ab\u2013O bedev\u00eeyi bana getirin, ancak yumu\u015fak davran\u0131n, adam\u0131 korkutmay\u0131n!\u00bb <\/i>buyurdu. Bedev\u00ee yan\u0131na geldi\u011finde:<\/p>\n \u00ab\u2013Ey bedev\u00ee! Yumu\u015fak bir \u015fekilde ve tatl\u0131l\u0131kla sallayarak yapraklar\u0131 d\u00f6k, vurup k\u0131rarak de\u011fil!\u00bb<\/i> buyurdu.<\/p>\n Bedev\u00eenin ba\u015f\u0131n\u0131n \u00fczerine d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f olan yapraklar\u0131 h\u00e2l\u00e2 g\u00f6r\u00fcr gibiyim.\u201d <\/i>(\u0130bn\u00fc\u2019l-Es\u00eer, \u00dcsd\u00fc\u2019l-\u011e\u00e2be,<\/i> Beyrut 1417, VI, 378)<\/p>\n G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi Allah Ras\u00fbl\u00fc (s.a.v), her f\u0131rsatta \u00e7evreyi korumay\u0131 ve g\u00fczelle\u015ftirmeyi tavsiye ederek, b\u00fct\u00fcn varl\u0131klara kar\u015f\u0131 h\u00fcrmetk\u00e2r ve edepli bir toplum yeti\u015ftirmi\u015ftir.<\/p>\n \u0130lk halife Hz. Eb\u00fb Bekir <\/b>(r.a)\u2019\u0131n, sefere \u00e7\u0131kmaya haz\u0131rlanan ordusuna hitaben yapt\u0131\u011f\u0131 \u015fu konu\u015fma, bunun \u015fahitlerinden biridir:<\/p>\n \u201cH\u00e2inlik yapmay\u0131n\u0131z, ganimet mal\u0131na ihanet etmeyiniz, zulmetmeyiniz, m\u00fcsle yapmay\u0131n\u0131z (kulak, burun gibi \u00e2z\u00e2lar\u0131 keserek i\u015fkence etmeyiniz); \u00e7ocuklar\u0131, ya\u015fl\u0131lar\u0131 ve kad\u0131nlar\u0131 \u00f6ld\u00fcrmeyiniz! Hurma a\u011fa\u00e7lar\u0131n\u0131 k\u00f6k\u00fcnden kesmeyiniz ve yakmay\u0131n\u0131z, meyveli a\u011fa\u00e7lar\u0131 kesmeyiniz; koyun, s\u0131\u011f\u0131r ve develeri -yiyece\u011finiz h\u00e2ri\u00e7- kesmeyiniz! Manast\u0131rlara kapan\u0131p kendilerini ibadete vermi\u015f kimselerle kar\u015f\u0131la\u015facaks\u0131n\u0131z, onlar\u0131 ibadetleriyle ba\u015f ba\u015fa b\u0131rak\u0131n\u0131z\u2026\u201d[5]<\/a><\/p>\n M\u00fcsl\u00fcmanlardaki bu hassasiyeti m\u00fc\u015fahede eden Comte de Bonneval,<\/b> \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131k i\u00e7inde:<\/p>\n \u201cOsmanl\u0131 \u00fclkesinde, s\u0131caktan kurumas\u0131nlar diye verimsiz a\u011fa\u00e7lar\u0131n dah\u00ee her g\u00fcn sulanmas\u0131 i\u00e7in i\u015f\u00e7ilere para vakfedecek kadar a\u015f\u0131r\u0131l\u0131\u011fa giden (!) T\u00fcrkler bile g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr\u201d demi\u015ftir.<\/p>\n [1]<\/a> Rahm\u00e2n, 7-8.<\/p>\n<\/div>\n
<\/p>\n
\n