Cen\u00e2b-\u0131 Hak \u015fuurlu ve h\u00fcr olarak yaratt\u0131\u011f\u0131 insana do\u011fruyu ve yanl\u0131\u015f\u0131 g\u00f6stermi\u015f, ancak hi\u00e7bir zaman irade h\u00fcrriyetine m\u00fc\u00addahale etmemi\u015ftir. Herkes h\u00fcr iradesiyle tercihte bulunacak, tercihinin neticesine de kendisi katlanacakt\u0131r. \u00c2yet-i ker\u00eemelerde \u015f\u00f6yle buyrulur:<\/p>\n
\u00a0\u201c<\/b>(Ras\u00fbl\u00fcm!) E\u011fer Rabbin dileseydi, yery\u00fcz\u00fcndekilerin hepsi elbette iman ederlerdi. O halde sen, inanmalar\u0131 i\u00e7in insanlar\u0131 zorlayacak m\u0131s\u0131n?\u201d<\/b> (Y\u00fbnus, 99)<\/p>\n
\u201c\u0130steyen iman etsin, isteyen k\u00fcfr\u00fc tercih etsin.\u201d<\/b> (Kehf, 29)<\/p>\n
\u201cE\u011fer ink\u00e2r edecek olursan\u0131z bilin ki Allah sizden m\u00fcsta\u011fnidir, hi\u00e7 kimseye ve hi\u00e7bir \u015feye ihtiyac\u0131 yoktur. Ancak kullar\u0131n\u0131n ink\u00e2ra sapmalar\u0131na r\u00e2z\u0131 olmaz. E\u011fer \u015f\u00fckrederseniz, bundan ho\u015fnut olur.\u201d <\/b>(Z\u00fcmer, 7)<\/p>\n
C\u00e2hiliye devrinde, \u00e7ocu\u011fu ya\u015famayan kad\u0131nlar, \u201cE\u011fer \u00e7ocu\u011fum ya\u015farsa onu yahudi yapaca\u011f\u0131m\u201d diye adakta bulunurdu. Bu sebeple, Med\u00eeneliler m\u00fcsl\u00fcman oldu\u011funda, bir k\u0131sm\u0131n\u0131n \u00e7ocuklar\u0131 yah\u00fbdilerin aras\u0131nda bulunuyordu. Nad\u00eero\u011fullar\u0131 yah\u00fbdileri, m\u00fcsl\u00fcmanlarla yapt\u0131klar\u0131 anla\u015fmay\u0131 bozup ih\u00e2nette bulununca Med\u00eene\u2019den s\u00fcr\u00fclmelerine karar verildi. Sonradan yah\u00fbdi olan \u00e7ocuklar\u0131n \u00e2ileleri:<\/p>\n
\u201c\u2013\u00c7ocuklar\u0131m\u0131z\u0131n yah\u00fbdilerle gitmesine m\u00fcs\u00e2ade etmeyiz, (onlar\u0131 zorla al\u0131koyup m\u00fcsl\u00fcman yapar\u0131z)\u201d dediler. Bunun \u00fczerine Allah Te\u00e2l\u00e2 \u201cDinde zorlama yoktur\u201d<\/b> \u00e2yetini indirdi.[1]<\/a><\/p>\n \u0130sl\u00e2m, prensiplerini insanlara cebir yoluyla kabul ettirmek istemez. Bu sebeple zorlaman\u0131n her \u015feklinden ka\u00e7\u0131n\u0131r. O kadar ki, fikr\u00ee zorlamadan bile uzak kal\u0131r. Mesel\u00e2, m\u00fbcize \u0130sl\u00e2m\u2019\u0131n temel yay\u0131lma v\u00e2s\u0131talar\u0131ndan olmam\u0131\u015f, Hz. Peygamber\u2019den h\u00e2rikul\u00e2de h\u00e2diselere dayal\u0131 m\u00fbcizeler istemek ho\u015f kar\u015f\u0131lanmam\u0131\u015ft\u0131r. \u0130sl\u00e2m, be\u015ferin tek\u00e2m\u00fcl etti\u011fi bir devreye rastlad\u0131\u011f\u0131ndan, Kur\u2019\u00e2n m\u00fbcizesiyle idrake ve akla hitap etmi\u015ftir. \u0130nsan\u0131 akl\u00ee kanunlar ve ikn\u00e2 edici deliller g\u00f6stermek s\u00fbretiyle kendisine ba\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. \u0130\u015fte bu sebeple madd\u00ee zorlamay\u0131 hi\u00e7bir zaman bir vas\u0131ta olarak kullanmam\u0131\u015ft\u0131r.[2]<\/a><\/p>\n Zaten din\u00ee hususlarda zor kullanmak insanlar\u0131 um\u00fbmiyetle \u201cnif\u00e2k\u201d<\/b>a sevkeder ki bu da a\u00e7\u0131k k\u00fcf\u00fcrden daha tehlikelidir. Samimiyetsiz yap\u0131lan ibadet de, \u201criy\u00e2<\/b> yani g\u00f6ste\u00adri\u015f\u201d<\/b> i\u00e7in yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan \u015fiddetle reddedilmi\u015ftir.<\/p>\n Eb\u00fb R\u00e2f\u00ee\u2018 <\/b>(r.a) \u015f\u00f6yle anlat\u0131r: Kurey\u015fliler beni Ras\u00fblullah (s.a.v) Efendimiz\u2019e el\u00e7i olarak g\u00f6ndermi\u015flerdi. Efendimiz\u2019i g\u00f6r\u00fcnce g\u00f6nl\u00fcme \u0130sl\u00e2m\u2019a girme arzusu d\u00fc\u015ft\u00fc:<\/p>\n \u201c\u2013Ey Allah\u2019\u0131n Ras\u00fbl\u00fc, vallahi ben Kurey\u015flilerin yan\u0131na asla d\u00f6nmeyece\u011fim!\u201d dedim. Ras\u00fb\u00adlullah (s.a.v):<\/p>\n \u201c\u2013Ben ahdimi bozmam ve bana gelen el\u00e7ileri al\u0131koymam. Sen \u015fimdi Kurey\u015flilerin yan\u0131na d\u00f6n! E\u011fer \u015fu anda kalbine gelen (\u0130s\u00adlam\u2019a girme arzusunu orada da) hissetmeye devam ediyorsan buraya geri gel!\u201d<\/i> buyurdu. Bunun \u00fczerine Mekke\u2019ye git\u00adtim, el\u00e7ilik vazifemi bitirince Peygamber Efendimiz\u2019e geldim ve m\u00fcsl\u00fcman oldum. (Eb\u00fb D\u00e2v\u00fbd, Cih\u00e2d, 151\/2758)<\/p>\n Mekke\u2019nin ileri gelen m\u00fc\u015friklerinden Safv\u00e2n,<\/b> Fetih g\u00fcn\u00fc ka\u00e7m\u0131\u015ft\u0131. Ras\u00fblullah (s.a.v), onun pe\u015finden amcas\u0131n\u0131n o\u011flu Vehb bin Umeyr\u2019i g\u00f6nderdi. Eman al\u00e2meti olarak da kendi rid\u00e2s\u0131n\u0131 verdi. Ras\u00fblullah (s.a.v) onu \u0130slam\u2019a d\u00e2vet ediyor ve yan\u0131na gelmesini istiyordu. \u0130sterse \u0130slam\u2019\u0131 hemen kabul edebilece\u011fini, istemezse d\u00fc\u015f\u00fcnmek i\u00e7in kendisine iki ay m\u00fchlet verece\u011fini bildiriyordu. Bunun \u00fczerine Safv\u00e2n, Peygamber Efendimiz\u2019in yan\u0131na rid\u00e2s\u0131yla birlikte geldi ve insanlar\u0131n aras\u0131nda y\u00fcksek sesle nid\u00e2 ederek:<\/p>\n \u201c\u2013Ey Muhammed! \u0130\u015fte Vehb bin Umeyr! O senin rid\u00e2n ile birlikte bana geldi ve senin beni d\u00e2vet etti\u011fini, istersem \u0130sl\u00e2m\u2019\u0131 kabul edebilece\u011fimi, istemezsem bana iki ay m\u00fchlet tan\u0131yaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi\u201d dedi. Ras\u00fblullah (s.a.v):<\/p>\n \u201c\u2013\u0130n devenden Eb\u00fb Vehb!\u201d<\/i> buyurdu. Fakat o:<\/p>\n \u201c\u2013Hay\u0131r, vallahi meseleyi benim i\u00e7in a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015fturmad\u0131k\u00e7a inmem!\u201d dedi. Bunun \u00fczerine Ras\u00fblullah (s.a.v):<\/p>\n \u201c\u2013Sana daha fazla, d\u00f6rt ay m\u00fchlet tan\u0131yorum\u201d <\/i>buyurdu. Safv\u00e2n k\u00e2fir oldu\u011fu halde Ras\u00fblullah (s.a.v) ile birlikte sefere kat\u0131ld\u0131, Huneyn Gazvesi\u2019nde ve T\u00e2if ku\u015fatmas\u0131nda bulundu. Bir ay sonra da m\u00fcsl\u00fcman oldu. (Muvatta\u2019,<\/i> Nik\u00e2h, 44-45)<\/p>\n Allah Ras\u00fbl\u00fc (s.a.v) ile g\u00f6r\u00fc\u015fmeye gelen Necran hristiyanlar\u0131<\/b>, kendilerine mahsus ibadetin vakti gelince Mescid\u2019de aya\u011fa kalkm\u0131\u015flard\u0131. M\u00fcsl\u00fcmanlardan baz\u0131lar\u0131 onlara m\u00e2ni olmak istedi. Ancak Allah Ras\u00fbl\u00fc (s.a.v):<\/p>\n \u201c\u2013Onlar\u0131 kendi hallerine b\u0131rak\u0131n\u0131z!\u201d <\/i>buyurdu. Necran hristiyanlar\u0131 da do\u011fuya d\u00f6nerek ibadetlerini yapt\u0131lar.[3]<\/a><\/p>\n Hz. \u00d6mer<\/b> devrinde Eb\u00fb Ubeyde bin Cerr\u00e2h, hristiyan Humus halk\u0131yla bir anla\u015fma yapt\u0131 ve canlar\u0131, mallar\u0131, surlar\u0131, kiliseleri ve de\u011firmenlerinin korunmas\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda \u015fehri teslim ald\u0131. Yuhanna kilisesini, d\u00f6rtte birinin cami yap\u0131lmas\u0131 \u015fart\u0131yla bu anla\u015fma d\u0131\u015f\u0131nda tuttu. Mu\u00e2viye<\/b> halife olunca bu kiliseyi D\u0131me\u015fk\u2019teki camiye d\u00e2hil etmek istedi. Ancak itirazlar \u00fczerine bu fikrinden vazge\u00e7ti. Abd\u00fcmelik bin Merv\u00e2n<\/b> ayn\u0131 maksatla gayr-i m\u00fcslimlere \u00e7ok para vermesine ra\u011fmen yine onlar\u0131 r\u00e2z\u0131 edemedi. Velid bin Abd\u00fclmelik<\/b> de onlara bu kilise kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda b\u00fcy\u00fck paralar ve farkl\u0131 alternatifler sunmas\u0131na ra\u011fmen onlar\u0131 r\u00e2z\u0131 edemeyince kiliseyi y\u0131k\u0131p camiye ilhak etti. Bu durum daha sonra halife olan \u00d6mer bin Abd\u00fclaziz<\/b>\u2019e \u015fik\u00e2yet edilince, o durumu ara\u015ft\u0131rd\u0131 ve gayr-i m\u00fcslimlerin hakl\u0131 oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcnce oran\u0131n sahiplerine iadesine karar verdi. Ancak bu sefer de m\u00fcsl\u00fcmanlar camilerinin kiliseye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesine r\u00e2z\u0131 olmad\u0131lar. \u00d6mer bin Abd\u00fclaziz gayr-i m\u00fcslimlerle g\u00f6r\u00fc\u015fmeler yapt\u0131, m\u00fcsl\u00fcmanlar taraf\u0131ndan fethedilen Guta\u2019daki b\u00fct\u00fcn kiliseleri kendilerine ba\u011f\u0131\u015flayarak onlar\u0131 r\u00e2z\u0131 etti ve mes\u2019eleyi tatl\u0131ya ba\u011flad\u0131.[4]<\/a><\/p>\n \u0130ngiliz tarih\u00e7i Philip Marshall Brown<\/b> \u015f\u00f6yle yazm\u0131\u015ft\u0131r:<\/p>\n \u201cT\u00fcrkler b\u00fcy\u00fck zafer kazanmalar\u0131na ra\u011fmen ele ge\u00e7irdikleri b\u00fct\u00fcn \u00fclkelerin halklar\u0131na kendi \u00f6rf ve geleneklerine g\u00f6re kendilerini idare etme hakk\u0131n\u0131 c\u00f6mert\u00e7e tan\u0131d\u0131lar.\u201d<\/p>\n Napoleon Bonaparte,<\/b> 1798-1799 y\u0131llar\u0131nda Osmanl\u0131 Devleti\u2019ne sald\u0131rd\u0131\u011f\u0131nda, Filistin ve Suriye\u2019de ya\u015fayan Ermenileri isyan ettirmek istedi. Fransa\u2019n\u0131n \u0130stanbul\u2019daki B\u00fcy\u00fckel\u00e7isi Sebasitiani<\/b> ona \u015fu cevab\u0131 verdi:<\/p>\n \u201cErmeniler buradaki hayatlar\u0131ndan o kadar memnunlar ki, isyan \u00e7\u0131karmak imk\u00e2ns\u0131zd\u0131r.\u201d<\/i><\/b>[5]<\/a><\/p>\n [1]<\/a> Bakara, 256. Eb\u00fb D\u00e2v\u00fbd, Cih\u00e2d, 116\/2682; V\u00e2hid\u00ee, s. 85-87.<\/p>\n<\/div>\n
<\/p>\n
\n