Din, insan\u0131n Yarat\u0131c\u0131\u2019s\u0131yla ve di\u011fer varl\u0131klarla m\u00fcnasebetlerini d\u00fczenleyen kanun, nizam ve yol diye tarif edilir. Buna g\u00f6re din, Yarat\u0131c\u0131 taraf\u0131ndan insana, \u00f6l\u00fcmden \u00f6nceki ve sonraki hayat\u0131nda yol g\u00f6stermek \u00fczere \u00f6\u011fretilen bilgileri ihtiv\u00e2 eder. \u0130nsan\u0131n d\u00fcnya hayat\u0131nda kimseye zarar vermeden, hakka, hukuka riayet ederek ya\u015famas\u0131, o k\u0131sa s\u00fcreyi rahat bir \u015fekilde ge\u00e7irmesi ve gelecekteki ebed\u00ee hay\u00e2t\u0131n\u0131 riske atmamas\u0131 i\u00e7in bir tak\u0131m k\u00e2ideler koyar.<\/p>\n
Cen\u00e2b-\u0131 Hak k\u00e2in\u00e2tta \u00e7ok \u00e7e\u015fitli varl\u0131klar yaratm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak bunlar\u0131n i\u00e7inde insan\u0131n \u00e7ok farkl\u0131 bir yeri vard\u0131r. Ona, di\u011fer mahl\u00fbkatta olmayan ak\u0131l, irade, ilim, idrak, m\u00e2lik ve h\u00e2kim olma gibi \u00e7ok \u00fcst\u00fcn k\u00e2biliyetler lutfedilmi\u015ftir. L\u00e2kin bu k\u00e2biliyetler iki taraf\u0131 keskin b\u0131\u00e7ak gibidir. Bunlar\u0131n m\u00fcsbet taraflar\u0131 kullan\u0131l\u0131rsa k\u00e2in\u00e2ta sa\u011flam biz d\u00fczen, insanl\u0131\u011fa bol bol hay\u0131r ve bereket getirirler. Menf\u00ee taraflar\u0131 kullan\u0131lacak olursa umulmad\u0131k \u015ferler getirir ve korkun\u00e7 bir anar\u015fiye sebep olurlar. Deh\u015fet verici zul\u00fcmlere ve b\u00fcy\u00fck sava\u015flara yol a\u00e7arlar. \u0130\u015fte insandaki bu s\u0131fat ve k\u00e2biliyetlerin do\u011fru bir \u015fekilde y\u00f6nlendirilmesi i\u00e7in, ba\u015fka bir kuvvete ihtiya\u00e7 vard\u0131r. O da do\u011fru bir dindir. Ancak \u015funu da unutmamal\u0131d\u0131r ki Allah Te\u00e2l\u00e2, insan\u0131n dindar olmas\u0131na muhta\u00e7 de\u011fildir ve insan\u0131n il\u00e2h\u00ee emirlere yap\u0131\u015fmas\u0131 Allah\u2019a bir fayda sa\u011flamayacakt\u0131r. Fakat biz insanlar\u0131n, \u00e2hiret saadeti bir yana, d\u00fcnya mutlulu\u011funa kavu\u015fabilmemiz i\u00e7in bile mutlaka dinin emirlerine boyun e\u011fmemiz gerekmektedir.<\/i><\/b>[1]<\/a><\/p>\n B\u00fct\u00fcn il\u00e2h\u00ee dinler insan\u0131n, yarat\u0131c\u0131s\u0131n\u0131 bilip tan\u0131mak ve O\u2019na kulluk etmek i\u00e7in yarat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade etmi\u015flerdir.[2]<\/a><\/p>\n Dini insanlara tebli\u011f edenler peygamberler<\/b>dir. \u0130sl\u00e2m, b\u00fct\u00fcn peygamberleri tasdik eder ve peygamberlere iman\u0131 m\u00fcsl\u00fcman olman\u0131n bir \u015fart\u0131 sayar. \u0130sl\u00e2m inanc\u0131na g\u00f6re peygamberler aras\u0131nda bir b\u00fct\u00fcnl\u00fck ve s\u00fcreklilik mevcuttur.<\/p>\n Ras\u00fblullah (s.a.v) \u015f\u00f6yle buyurmu\u015f\u00adlard\u0131r:<\/i><\/p>\n \u201c\u015e\u00fcbhesiz benimle benden \u00f6nceki peygamberlerin meseli \u015funa benzer: Bir ki\u015fi bir ev yapt\u0131rm\u0131\u015f ve onu s\u00fcsleyip g\u00fczelle\u015ftirmi\u015f; yaln\u0131z bir k\u00f6\u015fede bir tu\u011fla yeri bo\u015f b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r. Akabinde insanlar evi dola\u015fmaya, evi takdirle be\u011fenmeye ve: \u00abKe\u015fke \u015fu tek tu\u011fla da yerine konulsayd\u0131!\u00bb demeye ba\u015flar. \u0130\u015fte ben, o (yeri bo\u015f b\u0131rak\u0131lan) tu\u011fla gibiyim; ben H\u00e2temu\u2019n-Nebiyy\u00een\u2019im (peygamberlerin m\u00fchr\u00fc ve sonuncusuyum!)\u201d<\/i> (Buh\u00e2r\u00ee, Men\u00e2k\u0131b, 18; M\u00fcslim, Fed\u00e2il, 20-23)<\/p>\n Peygamberler, kendilerinden evvel gelenleri tasdik etmi\u015f, sonra gelecek olan\u0131 da m\u00fcjdelemi\u015flerdir.[3]<\/a> Bu durumda Hz. Muhammed (a.s)\u2019\u0131 peygamber olarak kabul eden bir ki\u015fi, ondan \u00f6nceki b\u00fct\u00fcn peygamberleri de kabul etmi\u015f olmaktad\u0131r. Nitekim Ras\u00fblullah (s.a.v) Efendimiz\u2019in mektubunu g\u00f6t\u00fcren H\u00e2t\u0131b bin Eb\u00ee Beltaa<\/b> (r.a), <\/b>\u0130skenderiye Mukavk\u0131s\u0131\u2019na \u015f\u00f6yle demi\u015ftir:<\/p>\n \u00ab\u2013Biz seni, Allah Te\u00e2l\u00e2\u2019n\u0131n insanlara d\u00een olarak se\u00e7ti\u011fi \u0130sl\u00e2m\u2019a d\u00e2vet ediyoruz. Muhammed Mustaf\u00e2 (s.a.v), sadece seni de\u011fil b\u00fct\u00fcn insanlar\u0131 d\u00e2vet ediyor. Onlardan kendisine kar\u015f\u0131 en kat\u0131 ve kaba davrananlar Kurey\u015fliler oldu. Ona kar\u015f\u0131 en \u00e7ok d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131 da yahudiler yapt\u0131lar. \u0130nsanlardan en \u00e7ok yak\u0131nl\u0131k g\u00f6sterenler ise hristiyanlar oldu. Hz. Musa <\/i><\/b>(a.s), nas\u0131l ki Hz. \u0130sa\u2019y\u0131 m\u00fcjdelemi\u015f ise, Hz. \u0130sa \u00a0<\/i><\/b>(a.s) da Hz. Muhammed <\/i><\/b>(s.a.v)\u2019in gelece\u011fini m\u00fcjdelemi\u015ftir. Bizim seni Kur\u2019\u00e2n\u2019a d\u00e2vetimiz, senin Tevr\u00e2t\u2019a ba\u011fl\u0131 olanlar\u0131 \u0130ncil\u2019e d\u00e2vet etmen gibidir. Her insan kendi zaman\u0131nda gelen peygambere \u00fcmmet olmak durumundad\u0131r. Sen de Hz. Muhammed <\/i><\/b>(s.a.v)\u2019in d\u00f6nemine yeti\u015fenlerdensin. Dolay\u0131s\u0131yla biz seni \u0130sl\u00e2m\u2019a d\u00e2vet etmekle, Hz. \u0130sa\u2019n\u0131n d\u00eeninden uzakla\u015ft\u0131rm\u0131\u015f olmuyoruz. Bil\u00e2kis onun ris\u00e2letine uygun olan\u0131 yapman\u0131 teklif etmi\u015f oluyoruz\u00bb<\/i><\/b>[4]<\/a><\/p>\n Pennsylvania Eyalet \u00dcniversitesi\u2019nde \u00f6\u011fretim \u00fcyesi olan Dr. Timothy Gianotti,<\/b> \u0130sl\u00e2m\u2019\u0131 se\u00e7mekle eski dini olan Hristiyanl\u0131\u011f\u0131 yok saym\u0131\u015f olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, eski dininin kendisi i\u00e7in M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131\u011fa ge\u00e7i\u015fte bir haz\u0131rl\u0131k d\u00f6nemi vazifesi \u00fcstlendi\u011fini birka\u00e7 kez tekrar ettikten sonra, \u0130sl\u00e2m\u2019\u0131n, Hristiyanl\u0131\u011f\u0131n maksatlar\u0131n\u0131 da i\u00e7ine alan en ku\u015fat\u0131c\u0131 din oldu\u011funu anlat\u0131r ve:<\/p>\n \u201c\u2013\u0130sl\u00e2m\u2019\u0131n hedefi sadece belirli bir grubu de\u011fil b\u00fct\u00fcn bir toplumu Allah Te\u00e2l\u00e2 kat\u0131nda de\u011ferli insanlar h\u00e2line getirmektir\u201d<\/i> der.[5]<\/a><\/p>\n Peygamberlerin baba bir karde\u015f oldu\u011funu bey\u00e2n eden had\u00ees-i \u015fer\u00eef[6]<\/a>, b\u00fct\u00fcn hak dinlerin temel prensiplerde m\u00fc\u015fterek oldu\u011funa i\u015faret eder. Yani hak din, ilk peygamberden son peygambere kadar iman esaslar\u0131 ve ba\u015fl\u0131ca ahl\u00e2k prensipleri bak\u0131m\u0131ndan daima ayn\u0131 kalm\u0131\u015f, ancak ibadet \u015fekilleri ve mu\u00e2mel\u00e2t h\u00fck\u00fcmleri y\u00f6n\u00fcnden baz\u0131 de\u011fi\u015fikliklere u\u011fram\u0131\u015ft\u0131r.[7]<\/a><\/p>\n Hak din tek oldu\u011funa g\u00f6re, il\u00e2h\u00ee dinler aras\u0131nda benzerliklerin olaca\u011f\u0131 muhakkakt\u0131r. Mesel\u00e2 \u0130sl\u00e2m, namaz\u0131 emretmektedir. Kitab-\u0131 Mukaddes\u2019te de namaz\u0131n r\u00fckunlar\u0131ndan bahseden \u015fu ifadeler yer al\u0131r:<\/p>\n \u201cGelin secde edelim ve r\u00fck\u00fba varal\u0131m; bizi yaratan Rabbin \u00f6n\u00fcnde diz \u00e7\u00f6kelim.\u201d<\/i><\/b> (Mezmurlar, 95:6)<\/p>\n \u201cVe Musa ile Harun y\u00fczleri \u00fczerine kapand\u0131lar.\u201d<\/i><\/b> (Say\u0131lar, 16:20-22)<\/p>\n \u201cMusa acele ile secdeye gitti ve ibadet etti.\u201d<\/i><\/b> (\u00c7\u0131k\u0131\u015f, 34:8)<\/p>\n \u201c\u0130sa yere kapan\u0131p\u2026 dua etti.\u201d<\/i><\/b> (Matta, 26:39)<\/p>\n \u201cVe havariler y\u00fczleri \u00fczerine yere kapand\u0131lar\u2026\u201d<\/i><\/b> (Matta, 17:6)<\/p>\n [1]<\/a> Prof. Dr. M. S. R. el-B\u00fbt\u00ee, \u0130sl\u00e2m Ak\u00e2idi,<\/i> s. 71-76.<\/p>\n<\/div>\n [2]<\/a> \u00c7\u0131k\u0131\u015f, 20:2-3; Tensiye, 6:4-5; Matta, 4:10; Rasullerin \u0130\u015fleri, 17:26-28; Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem:<\/b> Z\u00e2riy\u00e2t, 56.<\/p>\n<\/div>\n [3]<\/a> Prof. Dr. \u00d6. F. Harman, \u201c\u0130slam\u201d mad., Diyanet \u0130sl\u00e2m Ansiklopedisi,<\/i> \u0130stanbul 2001, XXIII, 4.<\/p>\n<\/div>\n
<\/p>\n
\n