\u00a0Mukaddimede m\u00fcellif, kitab\u0131n\u0131n Tert\u00eeb-i Z\u00eeb\u00e2<\/i> ve emsalinden iktibas edildi\u011fini belirttikten sonra bu eseri tert\u00eeb ederken l\u00fcgat kitaplar\u0131n\u0131n tert\u00eebini kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade ve Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Kerim\u2019in k\u00f6k ve t\u00fcremi\u015f haliyle b\u00fct\u00fcn kelimelerini toplad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve hi\u00e7 bir kelimeyi d\u0131\u015farda b\u0131rakmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia etmektedir. Yahya Hilmi her ne kadar Tert\u00eeb-i Z\u00eeb\u00e2 <\/i>ve benzerlerinden etkilenerek yazd\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyorsa da M\u0131sb\u00e2hu\u2019l-ihv\u00e2n<\/i>\u2019\u0131n <\/i>kullan\u0131m\u0131 di\u011ferlerine nazaran daha pratik ve daha kolayd\u0131r.<\/p>\n
\u201cKur\u2019\u00e2n-\u0131 azimu\u015fan\u2019\u0131n meani-i \u015ferifesine kesb-i \u0131tt\u0131la ve vukuf itmek k\u00fct\u00fcb-i tefasir-i \u015ferifeye m\u00fcracaata m\u00fctevakk\u0131f olmakla matlub olan \u00e2y\u00e2t-\u0131 celile Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Kerim\u2019in hangi S\u00fbre-i \u015ferifesinde bulundu\u011funu ve ka\u00e7\u0131nc\u0131 \u00e2yet-i celile id\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc yek nazarda g\u00f6sterir, m\u00fccerred ihvan-\u0131 dine bir hizmet-i m\u00fcftahire olmak \u00fczre tahririne muvaffakiyet h\u00e2s\u0131l olan ve M\u0131sb\u00e2hu\u2019l-\u0130hvan tesmiye olunan i\u015fbu eser-i aciziyi meydan-\u0131 istifadeye vad\u2019a m\u00fccaseret eyledim.\u2019\u2019[1]<\/a><\/p>\n Yahya Hilmi, bu eserin kullan\u0131labilmesi i\u00e7in Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Kerim\u2019in s\u00fbre ve \u00e2yetlerinin numaraland\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini belirtmektedir. M\u00fcellif, \u00f6z\u00fcr dileyerek ve uyararak bir hususa de\u011finmektedir ki o da kendi yan\u0131nda bulunan ve bizzat kendisinin numaraland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 Kur\u2019\u00e2n-i Kerim ile mevcudiyetinden daha sonra haberdar oldu\u011fu numaralanm\u0131\u015f olarak bas\u0131lan Tefs\u00eerli Mushaf-\u0131 \u015eerif<\/i> [2]<\/a> aras\u0131nda pek c\u00fcz\u2019\u00ee bir fark\u0131n oldu\u011fu, bu farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131n nadir oldu\u011fu, aran\u0131lan \u00e2yetin genellikle ayn\u0131 numarada bulunabildi\u011fi \u015fayet ayn\u0131 numarada de\u011filse ya bir iki rakam ileri veya bir iki rakam geride muhakkak bulunaca\u011f\u0131 hususudur. Bu noktay\u0131 izah ettikten sonra farkl\u0131l\u0131klar\u0131 g\u00f6sterir bir cedvel haz\u0131rlayaca\u011f\u0131 vadinde de bulunur.<\/p>\n S\u00f6zl\u00fck usul\u00fc, her harfe ayr\u0131 bir b\u00f6l\u00fcm ay\u0131ran m\u00fcellif bir kelimenin nas\u0131l bulunmas\u0131 gerekti\u011fini tarif etmektedir. Biz bu tarifi \u00f6zetleyerek ve sadele\u015ftirerek maddele\u015ftirelim:<\/p>\n \u00a01. Kelime fiil ise mazi fiilin s\u00fclasisi al\u0131nmal\u0131 l\u00fcgat usul\u00fcnce ba\u015f harfinin bulundu\u011fu b\u00e2b\u2019a bak\u0131larak yeri tesbit edilmeli daha sonra da s\u0131ras\u0131yla m\u00fc\u015ftakkat\u0131 ve zevaidi yani kendisinden t\u00fcreyen di\u011fer kelimeler bulunmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n 2. Kelimenin alt\u0131ndaki virg\u00fcl\u00fcn solundaki rakam s\u00fbreyi, sa\u011f\u0131ndaki ise \u00e2yeti g\u00f6sterir.<\/p>\n 3. M\u0131sb\u00e2h<\/i>\u2019ta \u00e2yet numaralar\u0131 aras\u0131nda bir de \u00fc\u00e7 noktaya tesad\u00fcf edilmektedir. Bu da \u00f6ncesinde bulunan rakam\u0131n g\u00f6sterdi\u011f lafz\u0131n tekrar\u0131na i\u015farettir.<\/p>\n Ve bir de \u00e2yet-i celile daha kolayl\u0131kla bulunabilmesi i\u00e7in m\u00fcmk\u00fcn mertebe az tekrar eden kelime se\u00e7ilmelidir.<\/p>\n Hemen dikkat \u00e7eken bir husus vard\u0131r ki o da b\u00fct\u00fcn ism-i mevsulleri t\u00fcm farkl\u0131 \u015fekilleri ile ve ald\u0131klar\u0131 farkl\u0131 harf-i cerlerle tek tek g\u00f6stermesi ve bir ismin merfu, mansub, mecrur gibi b\u00fct\u00fcn hallerini kaydedecek kadar detaya inmesidir. Birka\u00e7 misal verelim: Allah\u00fc, Allahi, Allahe, fellah\u00fc, vallah\u00fc, billahi, tellahi, lillahi, felillahi, velillahi; huz, fehuz; Adem, li\u00c2dem; iz, veiz; illa, el\u00e2 , ila, ileyke, ileyk\u00fcm … \u015fey<\/i> <\/b><\/p>\n Hicri 1321 Ramazan\u0131 evvelinde bitirilmi\u015f olan bu eser \u0130stanbul\u2019da 1322 y\u0131l\u0131nda Mahmud Bey matbaas\u0131nda bas\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r ve 319 sayfad\u0131r. Bir n\u00fcshas\u0131 \u0130LAM K\u00fct\u00fcphanesi\u2019nde bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n Kur\u2019\u00e2n fihristleri aras\u0131nda Tert\u00eeb-i Z\u00eeb\u00e2 <\/i>\u00e7ok me\u015fh\u00fbr olmu\u015f ve her tarafta yayg\u0131n olarak kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu g\u00fcn k\u00fct\u00fcphanelerimizde ve hus\u00fbs\u00ee kolleksiyonlarda kendisine s\u0131k\u00e7a rastlanmaktad\u0131r. Ancak M\u0131sb\u00e2hu\u2019l-ihv\u00e2n <\/i>tert\u00eeb bak\u0131m\u0131ndan daha g\u00fczel ve kullan\u0131m\u0131 daha kolayd\u0131r. Tert\u00eeb-i Z\u00eeb\u00e2 <\/i>t\u00fcr\u00fcn\u00fcn ilk \u00f6rneklerinden olmas\u0131 sebebiyle bu y\u00f6nden eksiklikler ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Mift\u00e2hu\u2019t-tef\u00e2s\u00eer <\/i>ise zaman\u0131nda \u00e7ok be\u011fenilmi\u015f, daha \u00f6nce bir benzeri olmamas\u0131 nedeniyle de kendisinden hep hayranl\u0131kla bahsedilmi\u015ftir.<\/p>\n
<\/p>\n
\n