{"id":4674,"date":"2013-09-23T16:25:11","date_gmt":"2013-09-23T14:25:11","guid":{"rendered":"http:\/\/www.kuranvesunnetyolunda.com\/?p=4674"},"modified":"2013-11-30T10:54:00","modified_gmt":"2013-11-30T08:54:00","slug":"1-mevlana-muhammed-hayreddin-han-hindi-haydarabadi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.kuranvesunnetyolunda.com\/?p=4674","title":{"rendered":"1. Mevl\u00e2n\u00e2 Muhammed Hayreddin Han Hind\u00ee Haydarabad\u00ee"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\">1294 y\u0131l\u0131nda hayatta olan bu z\u00e2t Hindistan\u2019da ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131r. Zaman\u0131n\u0131n ulemas\u0131 aras\u0131nda sayg\u0131n bir konuma sahip olan Haydarabad\u00ee, \u201c\u00e2lim-i k\u00e2mil, c\u00e2mi-i ma\u2019k\u00fbl ve menk\u00fbl, h\u00e2vi-i f\u00fcr\u00fb\u2019 ve us\u00fbl, all\u00e2me, zek\u00ee ve m\u00e2hir\u201d gibi s\u0131fatlarla yad edilmektedir ki akl\u00ee ve nakl\u00ee ilimlerde, usul ilimlerinde ve ilimlerin di\u011fer meselelerinde h\u00e2kim bir kimse olsa gerektir. \u201cN\u00e2ib-i Seyyid-i ins \u00fc c\u00e2n\u201d olarak da an\u0131lan Hayrettin Han\u2019\u0131n bir tarikat m\u00fcr\u015fidi olmas\u0131 da muhtemeldir. T\u00fcrk\u00e7e\u2019yi \u00e7ok iyi bilmesi hasebiyle Mevlana \u015eeyh Muhammed Cemaleddin Hind\u00ee Dehlev\u00ee,<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/GM-As%C4%B1stan-7\/Desktop\/Yuksek_Lisans_Tezi_Murat_Kaya.doc#_ftn1\">[1]<\/a> Hayrettin Han\u2019a ceddi \u015eah Veliyyullah ed-Dihlev\u00ee\u2019nin<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/GM-As%C4%B1stan-7\/Desktop\/Yuksek_Lisans_Tezi_Murat_Kaya.doc#_ftn2\">[2]<\/a> <i>Fethu\u2019r-Rahman<\/i> ismiyle yapt\u0131\u011f\u0131 Fars\u00e7a Kur\u2019\u00e2n tefs\u00eerini<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/GM-As%C4%B1stan-7\/Desktop\/Yuksek_Lisans_Tezi_Murat_Kaya.doc#_ftn3\">[3]<\/a> T\u00fcrk\u00e7e\u2019ye \u00e7evirmesini istemi\u015f, o da baz\u0131 faydal\u0131 bilgileri ve izahlar\u0131 da ekleyerek terc\u00fcmeyi ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015ftir. Cemaleddin Hind\u00ee\u2019nin ismine nisbetle de <i>et-Tefs\u00eeru\u2019l-Cem\u00e2l\u00ee ale\u2019t-Tenz\u00eeli\u2019l-Cel\u00e2l\u00ee<\/i> ismini vermi\u015ftir.<\/p>\n<div><br clear=\"all\" \/><\/p>\n<hr align=\"left\" size=\"1\" width=\"33%\" \/>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/GM-As%C4%B1stan-7\/Desktop\/Yuksek_Lisans_Tezi_Murat_Kaya.doc#_ftnref1\">[1]<\/a> <b>Muhammed \u0130cl\u00e2l H\u00e2n<\/b>\u2019\u0131n lakab\u0131 <b>Cem\u00e2leddin<\/b> olup \u015fiirlerinde <b>Cem\u00e2l\u00ee<\/b> mahlas\u0131n\u0131 kullanm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130lim tahsili i\u00e7in bir\u00e7ok yere seyahat etmi\u015ftir. Dinin emirleri hususunda \u00e7ok hassas davranan Cem\u00e2l\u00ee, daim\u00e2 az\u00eemetle amel ederdi.<i> <\/i>(<b><i>\u0130sl\u00e2m \u00c2limleri Ansiklopedisi<\/i><\/b>, \u0130stanbul, XIV, 369-370)<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/GM-As%C4%B1stan-7\/Desktop\/Yuksek_Lisans_Tezi_Murat_Kaya.doc#_ftnref2\">[2]<\/a> <b>Veliyyull\u00e2h<\/b>, Az\u00eem\u00fc\u2019d-Din Ahmed b. Abd\u00fc\u2019r-Rah\u00eem, Hindistan\u2019\u0131n en y\u00fcksek \u00e2limlerinden bir z\u00e2t olup 1114\u2019de do\u011fmu\u015ftur.<i> <\/i>\u015eah Veliyyullah, muktedir bir \u00e2lim, derin bir m\u00fctefekkir, il\u00e2hi bir \u015f\u00e2irdir. Tefsirde, hadiste, hikmet-i te\u015fr\u00ee\u2019de y\u00fcksek bir vukuf s\u00e2hibidir. Kendisi Hindistan\u2019\u0131n m\u00fcceddit, m\u00fcctehid bir \u00e2limi say\u0131lmaktad\u0131r. Bu muhterem \u00e2limin do\u011fumu, Mo\u011fol saltanat\u0131n\u0131n Hindistan\u2019daki en parlak devresine tesad\u00fcf etmektedir. Mo\u011fol istilas\u0131yla birlikte Hindistan\u2019\u0131n her taraf\u0131nda bid\u2019atlar t\u00fcremi\u015f, m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n ilim s\u00e2has\u0131ndaki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 yaln\u0131z mant\u0131\u011fa, fesefeye munhas\u0131r kalm\u0131\u015f, \u0130sl\u00e2m ilimlerine derinli\u011fine v\u00e2k\u0131f olan z\u00e2tlar azalm\u0131\u015f \u015ei\u00eelik olanca h\u0131z\u0131yla her tarafa yay\u0131lmakta devam etmekteydi. \u00c7\u00fcnk\u00fc Mo\u011fol H\u00fck\u00fbmeti, Sult\u00e2n Hum\u00e2yun devrinden beri \u015ei\u00eeli\u011fin h\u00e2m\u00eesi kesilmi\u015fti. Mo\u011fol saraylar\u0131 \u0130ran\u2019l\u0131 Emirlerle dolmu\u015f, Ehl-i S\u00fcnnet him\u00e2yeden mahrum kalm\u0131\u015ft\u0131. \u0130\u015fte Veliyyull\u00e2h, b\u00f6yle bir zamanda yeti\u015fmi\u015f, ilk tahs\u00eelini babas\u0131ndan yapm\u0131\u015f, sonra tar\u00eekat-i M\u00fcceddidiyye\u2019nin v\u00e2risi bulunan All\u00e2me \u015eeyh Efdal\u00fc\u2019d-D\u00een S\u0131rr-i Hind\u00ee\u2019den had\u00ees okumu\u015f, 1142\u2019de Hicaz\u2019a gidip iki sene kadar Arabistan\u2019da kalarak Eb\u00fb T\u00e2hir Medeni\u2019den de had\u00ees alm\u0131\u015f, nih\u00e2yet b\u00fcy\u00fck bir m\u00fcr\u015fid, m\u00fcnevver bir rehber olarak Hint b\u00f6lgesini nurland\u0131rmaya ba\u015flam\u0131\u015f, tefs\u00eer, had\u00ees, akaid ilimlerini her tarafa ne\u015frederek \u015ei\u00eelikle m\u00fcc\u00e2deleye dav\u00e2m etmi\u015f, Kit\u00e2bullah ile S\u00fcnnet\u2019in hakikatlerini, s\u0131rlar\u0131n\u0131 halka anlatmaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f, \u015ei\u00eeli\u011fi Hindistan\u2019da ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011fa u\u011fratm\u0131\u015ft\u0131r. Bu de\u011ferli \u00e2lim 1176\u2019da vef\u00e2t etmi\u015ftir. (Bilmen, no: 405; <b><i>\u0130sl\u00e2m \u00c2limleri Ansiklopedisi<\/i><\/b><i>,<\/i> XVII, 236-248)<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/GM-As%C4%B1stan-7\/Desktop\/Yuksek_Lisans_Tezi_Murat_Kaya.doc#_ftnref3\">[3]<\/a> Bu k\u0131sa ve \u00f6zl\u00fc bir tefsirdir. \u0130lim sahibi olup, tefsir okuyabilecek seviyeye gelen talebelerine okuturdu. Tefsir okuyabilecek seviyeye gelmeyenlerin bu pek k\u0131ymetli eserden fayda yerine zarar g\u00f6rebileceklerini s\u00f6ylerdi. (<b><i>\u0130sl\u00e2m \u00c2limleri Ansiklopedisi<\/i><\/b>, XVII, 238)<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>1294 y\u0131l\u0131nda hayatta olan bu z\u00e2t Hindistan\u2019da ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131r. Zaman\u0131n\u0131n ulemas\u0131 aras\u0131nda sayg\u0131n bir konuma sahip olan Haydarabad\u00ee, \u201c\u00e2lim-i k\u00e2mil, c\u00e2mi-i ma\u2019k\u00fbl ve menk\u00fbl, h\u00e2vi-i f\u00fcr\u00fb\u2019 ve us\u00fbl, all\u00e2me, zek\u00ee ve&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"enabled":false},"version":2}},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-4674","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p3G27m-1do","jetpack_likes_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.kuranvesunnetyolunda.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4674","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.kuranvesunnetyolunda.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.kuranvesunnetyolunda.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kuranvesunnetyolunda.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kuranvesunnetyolunda.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4674"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.kuranvesunnetyolunda.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4674\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7186,"href":"https:\/\/www.kuranvesunnetyolunda.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4674\/revisions\/7186"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.kuranvesunnetyolunda.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4674"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kuranvesunnetyolunda.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4674"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kuranvesunnetyolunda.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4674"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}