{"id":4937,"date":"2013-11-13T17:46:01","date_gmt":"2013-11-13T15:46:01","guid":{"rendered":"http:\/\/www.kuranvesunnetyolunda.com\/?p=4937"},"modified":"2015-02-17T16:44:52","modified_gmt":"2015-02-17T14:44:52","slug":"haya-imanin-kilididir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.kuranvesunnetyolunda.com\/?p=4937","title":{"rendered":"Hay\u00e2 \u00cem\u00e2n\u0131n Kilididir"},"content":{"rendered":"<p>Ras\u00fblull\u00e2h (s.a.v) yolda giderken bir ki\u015fiye rastlam\u0131\u015ft\u0131. O, hay\u00e2 sahibi bir karde\u015fini bu huyunu terk etmesi i\u00e7in azarl\u0131yor ve, \u201cSen utan\u0131yor, edepli davran\u0131yorsun ama bu sana zarar veriyor, i\u015flerini aksat\u0131yor\u201d \u015feklinde telk\u00een\u00e2tta bulunuyordu. Efendimiz (s.a.v) ona \u015f\u00f6yle buyurdu:<\/p>\n<p><i>\u201c\u2013Onu kendi h\u00e2line b\u0131rak; z\u00eer\u00e2 hay\u00e2 \u00eemandand\u0131r.\u201d<\/i> (Buh\u00e2r\u00ee, Edeb 77)<\/p>\n<p>All\u00e2h Ras\u00fbl\u00fc (s.a.v) kendisi de \u00f6rt\u00fcs\u00fcne b\u00fcr\u00fcnm\u00fc\u015f b\u00e2kire bir k\u0131zdan daha hay\u00e2l\u0131 ve edepli idi. Ho\u015flanmad\u0131\u011f\u0131 bir \u015fey g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcnde bu durum, m\u00fcb\u00e2rek y\u00fcz\u00fcnden anla\u015f\u0131l\u0131rd\u0131. (Buh\u00e2r\u00ee, Men\u00e2k\u0131b, 23)<\/p>\n<p>Efendimiz (s.a.v), y\u00fcksek hay\u00e2 duygusu sebebiyle, hi\u00e7 kahkaha ile g\u00fclmemi\u015fti. Nazar\u0131n\u0131 kimsenin y\u00fcz\u00fcne dikmez, dikkatle bakmazd\u0131. Yere bak\u0131\u015f\u0131, sem\u00e2ya bak\u0131\u015f\u0131ndan daha \u00e7oktu. Hay\u00e2s\u0131 sebebiyle kimsenin hat\u00e2s\u0131n\u0131 y\u00fcz\u00fcne vurmaz, yapaca\u011f\u0131 \u00eek\u00e2z\u0131 ortaya s\u00f6ylerdi.<\/p>\n<p>Allah Ras\u00fbl\u00fc (s.a.v) Efendimiz\u2019in ifadesiyle:<\/p>\n<p><i>\u201cHay\u00e2 ancak hay\u0131r kazand\u0131r\u0131r.\u201d<\/i> (Buh\u00e2r\u00ee, Edeb, 77)<i> <\/i><\/p>\n<p><i>\u201cHay\u00e2n\u0131n hepsi hay\u0131rd\u0131r.\u201d<\/i> (M\u00fcslim, \u00cem\u00e2n, 61)<\/p>\n<p><i>\u201cHay\u00e2l\u0131 olan kimse cennettedir. Hay\u00e2s\u0131zl\u0131k ise kalbin kat\u0131l\u0131\u011f\u0131ndand\u0131r; kalbi kat\u0131 olan da cehennemdedir.\u201d<\/i> (Buh\u00e2r\u00ee, \u00cem\u00e2n, 16)<\/p>\n<p><i>\u00a0\u201cKaba s\u00f6z, ay\u0131ptan ba\u015fka bir \u015fey getirmez. Hay\u00e2 ve edep ise, girdi\u011fi yeri s\u00fcsler.\u201d<\/i> (M\u00fcslim, Birr, 78)<\/p>\n<p><i>\u201cHay\u00e2 ile \u00eeman bir aradad\u0131r; biri gitti\u011finde di\u011feri de gider!\u201d <\/i>(Taber\u00e2n\u00ee, <i>Evsat, <\/i>VIII, 174)<\/p>\n<p><i>\u201cHay\u00e2 etmedikten sonra istedi\u011fini yap!\u201d<\/i> (Buh\u00e2r\u00ee, Enbiy\u00e2 54)<i><\/i><\/p>\n<p>Ras\u00fblullah (s.a.v) Efendimiz \u015fu tavsiyelerde bulunur:<\/p>\n<p><i>\u00a0\u201cAllah -azze ve celle- \u00e7ok hay\u00e2l\u0131 ve \u00e7ok gizlidir. Bundan dolay\u0131 hay\u00e2y\u0131 ve \u00f6rt\u00fcnmeyi sever. O h\u00e2lde herhangi biriniz gusledece\u011fi zaman \u00f6rt\u00fcns\u00fcn.\u201d<\/i> (Eb\u00fb D\u00e2v\u00fbd, Hamm\u00e2m, 1)<\/p>\n<p><i>\u00a0\u201c\u00c7\u0131plakl\u0131ktan sak\u0131n\u0131n\u0131z! Yan\u0131n\u0131zda, sizden hi\u00e7 ayr\u0131lmayan (melekler) vard\u0131r. Bunlar, sadece ihtiya\u00e7 giderirken ve ki\u015fi e\u015fine yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131 anda ayr\u0131l\u0131rlar. Onlardan hay\u00e2 ediniz ve onlara iyi davran\u0131n\u0131z!\u201d<\/i> (Tirmiz\u00ee, Edeb, 42)<\/p>\n<p>Bir sah\u00e2b\u00ee, All\u00e2h Ras\u00fbl\u00fc\u2019ne gelerek avret yerlerinin \u00f6rt\u00fclmesi hus\u00fbsunu sordu. Efendimiz (s.a.v):<\/p>\n<p><i>\u201c\u2012Avret yerini, han\u0131m\u0131n ve m\u00e2liki bulundu\u011fun c\u00e2riyenden ba\u015fka herkesten koru!\u201d<\/i> buyurdu. Sah\u00e2b\u00ee, kimsenin olmad\u0131\u011f\u0131 bir yerde giyim hus\u00fbsunda rahat davran\u0131p davranamayaca\u011f\u0131n\u0131 sordu. Efendimiz (s.a.v):<\/p>\n<p><i>\u201cAll\u00e2h, kendisinden hay\u00e2 edilmeye, insanlardan daha l\u00e2y\u0131kt\u0131r\u201d<\/i> buyurdu. (Eb\u00fb D\u00e2v\u00fbd, Hamm\u00e2m, 2)<\/p>\n<p>Ras\u00fblullah (s.a.v) bir g\u00fcn zek\u00e2t olarak toplanan koyunlar\u0131n yan\u0131na varm\u0131\u015ft\u0131. Koyunlar\u0131n yan\u0131nda, onlara bakmak \u00fczere kiralanan \u00e7oban vard\u0131. Efendimiz (s.a.v) \u00e7oban\u0131n yar\u0131 \u00e7\u0131plak vaziyette dola\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcnce yan\u0131na \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131:<\/p>\n<p><i>\u201c\u2012Bizim i\u00e7in ka\u00e7 g\u00fcn \u00e7al\u0131\u015ft\u0131n, bizde ne kadar alaca\u011f\u0131n var?\u201d<\/i> diye sordu. \u0130\u015ften uzakla\u015ft\u0131r\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 anlayan \u00e7oban endi\u015feyle:<\/p>\n<p>\u201c\u2012Ni\u00e7in y\u00e2 Ras\u00fblall\u00e2h! Yoksa hayvanlar\u0131n bak\u0131m\u0131n\u0131 ve g\u00f6zetimini g\u00fczel yapam\u0131yor muyum?!\u201d diye sordu. Allah Ras\u00fbl\u00fc (s.a.v):<\/p>\n<p><i>\u201c\u2012Hay\u0131r, ondan de\u011fil! L\u00e2kin ben, aram\u0131zda \u00e7al\u0131\u015fan insanlar\u0131n yaln\u0131z kald\u0131klar\u0131nda bile Allah Te\u00e2l\u00e2\u2019dan hay\u00e2 eden ki\u015filer olmas\u0131n\u0131 arzu ediyorum! Yaln\u0131z kald\u0131\u011f\u0131nda Allah Te\u00e2l\u00e2\u2019dan hay\u00e2 etmeyen ki\u015finin yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015fi istemiyorum!\u201d <\/i>buyurdu. (Bkz. Beyhak\u00ee, <i>\u015euab,<\/i> X, 196\/7370; Mervez\u00ee, <i>T\u00e2z\u00eem\u00fc kadri\u2019s-sal\u00e2h,<\/i> II, 836)<\/p>\n<p>Hay\u00e2n\u0131n en y\u00fcksek mertebesi, ki\u015finin z\u00e2hiren ve b\u00e2t\u0131nen All\u00e2h\u2019tan hay\u00e2 etmesidir. Y\u00e2ni her an All\u00e2h Te\u00e2l\u00e2\u2019n\u0131n kendisini g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn \u015fuuruna varmas\u0131 ve O\u2019nun huz\u00fbruna \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131 g\u00fcne haz\u0131rlanmas\u0131d\u0131r. Nitekim Ras\u00fblullah (s.a.v) bir g\u00fcn:<\/p>\n<p><i>\u201c\u2013All\u00e2h\u2019tan hakk\u0131yla hay\u00e2 edin!\u201d <\/i>buyurmu\u015ftu. Ash\u00e2b-\u0131 kir\u00e2m:<\/p>\n<p>\u201c\u2013Ey All\u00e2h\u2019\u0131n Ras\u00fbl\u00fc! Elhamd\u00fclill\u00e2h biz All\u00e2h\u2019tan hay\u00e2 ediyoruz.\u201d dediler. Bunun \u00fczerine Efendimiz (s.a.v) \u015fu \u00eezahta bulundu:<\/p>\n<p><i>\u201c\u2013S\u00f6ylemek istedi\u011fim, sizin anlad\u0131\u011f\u0131n\u0131z hay\u00e2 de\u011fildir. All\u00e2h\u2019tan hakk\u0131yla hay\u00e2 etmek; ba\u015f\u0131 ve \u00fczerindeki \u00e2z\u00e2lar\u0131, bedeni ve ondaki \u00e2z\u00e2lar\u0131 muh\u00e2faza etmeniz, \u00f6l\u00fcm\u00fc ve toprakta \u00e7\u00fcr\u00fcmeyi hat\u0131rlaman\u0131zd\u0131r. \u00c2hireti dileyen, d\u00fcny\u00e2n\u0131n z\u00eenetini terk edip \u00e2hireti bu hay\u00e2ta tercih etmelidir. \u0130\u015fte kim bu s\u00f6ylenenleri yerine getirirse, All\u00e2h\u2019tan hakk\u0131yla hay\u00e2 etmi\u015f olur.\u201d<\/i><i> <\/i>(Tirmiz\u00ee, K\u0131y\u00e2met, 24\/2458)<\/p>\n<p>Ras\u00fblullah (s.a.v) Efendimiz \u015f\u00f6yle buyurmu\u015ftur:<\/p>\n<p><i>\u201c\u0130nsanlar taraf\u0131ndan g\u00f6r\u00fclmesini istemedi\u011fin bir \u015feyi, yaln\u0131z kald\u0131\u011f\u0131nda da yapma!\u201d<\/i> (M\u00e2mer bin R\u00e2\u015fid, <i>C\u00e2mi,<\/i> XI, 144\/20151; \u0130bn-i Hacer, <i>el-Met\u00e2lib,<\/i> XI, 440\/2575)<\/p>\n<p><i>\u201cCen\u00e2b-\u0131 Hakk\u2019\u0131n yap\u0131lmas\u0131n\u0131 istemedi\u011fi \u015feyi yaln\u0131z kald\u0131\u011f\u0131nda da yapma!\u201d<\/i> (\u0130bn-i Hibb\u00e2n, <i>Sah\u00eeh<\/i>, II, 130\/403)<\/p>\n<p>Ras\u00fblullah (s.a.v), Hz. Musa\u2019n\u0131n \u00e7ok hay\u00e2 sahibi bir ki\u015fi oldu\u011funu, \u0130sr\u00e2ilo\u011fullar\u0131\u2019n\u0131n bir arada ve \u00e7\u0131plak y\u0131kan\u00admalar\u0131na ra\u011fmen onun tek ba\u015f\u0131na \u00f6rt\u00fcnerek y\u0131kan\u00add\u0131\u011f\u0131n\u0131 haber vermi\u015ftir: (Buh\u00e2r\u00ee, Gus\u00fcl, 20)<\/p>\n<p><i>\u201cMusa (a.s) \u00e7ok hay\u00e2l\u0131, \u00e7ok \u00f6rt\u00fcnen ve bu sebeple cildinden en k\u00fc\u00e7\u00fck bir yer dah\u00ee g\u00f6z\u00fckmeyen bir kimse idi\u2026\u201d<\/i> (Buh\u00e2r\u00ee, Enbiy\u00e2, 28)<\/p>\n<p><i>\u201cMusa (a.s) suya girece\u011fi zaman, avret yeri suyun i\u00e7inde iyice kaybolmadan elbiselerini \u00e7\u0131karmazd\u0131.\u201d<\/i> (Ahmed, III, 262)<\/p>\n<p><b>Hazret-i Eb\u00fb Bekir<\/b> (r.a) \u015f\u00f6yle buyurmu\u015ftur:<\/p>\n<p>\u201cEy m\u00fcsl\u00fcman cemaati! Allah -azze ve celle- Hazretleri\u2019nden hay\u00e2 ediniz! Can\u0131m\u0131 kudret elinde bulunduran Z\u00e2t-\u0131 Z\u00fclcel\u00e2l\u2019e yemin ederim ki ben Rabbimden hay\u00e2 etti\u011fim i\u00e7in, kimsenin olmad\u0131\u011f\u0131 sahr\u00e2da tuv\u00e2lete giderken bile elbisemle iyice b\u00fcr\u00fcn\u00fcr\u00fcm.\u201d (Eb\u00fb Nuaym, <i>Hilye,<\/i> I, 34)<\/p>\n<p>Sadece giyimde de\u011fil d\u00fc\u015f\u00fcnme, konu\u015fma, bakma, y\u00fcr\u00fcme gibi her hususta hay\u00e2 duygusuyla hareket etmek, onu hi\u00e7bir zaman terk etmemek \u00eec\u00e2b eder.<\/p>\n<p>Cen\u00e2b-\u0131 Hak, hay\u00e2 duygusunu insana kuvvetli bir ba\u011f olarak l\u00fbtfetmi\u015ftir ki onunla \u00eem\u00e2n\u0131n\u0131, \u0130sl\u00e2m\u2019\u0131n\u0131 ve ahl\u00e2k\u0131n\u0131 s\u0131k\u0131ca tutabilsin. Bir insan\u0131n hay\u00e2 perdesi y\u0131rt\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda bunlar\u0131n hepsi bo\u015fta kal\u0131r, her birinin bir tarafa gitmesinden korkulur.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ras\u00fblull\u00e2h (s.a.v) yolda giderken bir ki\u015fiye rastlam\u0131\u015ft\u0131. O, hay\u00e2 sahibi bir karde\u015fini bu huyunu terk etmesi i\u00e7in azarl\u0131yor ve, \u201cSen utan\u0131yor, edepli davran\u0131yorsun ama bu sana zarar veriyor, i\u015flerini aksat\u0131yor\u201d&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"enabled":false},"version":2}},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-4937","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-makaleler"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p3G27m-1hD","jetpack_likes_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.kuranvesunnetyolunda.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4937","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.kuranvesunnetyolunda.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.kuranvesunnetyolunda.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kuranvesunnetyolunda.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kuranvesunnetyolunda.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4937"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.kuranvesunnetyolunda.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4937\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11978,"href":"https:\/\/www.kuranvesunnetyolunda.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4937\/revisions\/11978"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.kuranvesunnetyolunda.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4937"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kuranvesunnetyolunda.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4937"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kuranvesunnetyolunda.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4937"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}