M\u00fcsl\u00fcmanlar uzun s\u00fcre zirvede kald\u0131ktan sonra madd\u00ee olarak gerilemeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Ancak, bug\u00fcn m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n i\u00e7inde bulundu\u011fu h\u00e2l, insanlar\u0131 aldatmamal\u0131d\u0131r. Bu durum \u0130sl\u00e2m\u2019\u0131n bir zaaf\u0131 de\u011fildir, m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n bir tak\u0131m kusurlar\u0131 neticesinde ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Tarihe bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, m\u00fcsl\u00fcmanlar dinlerine s\u0131k\u0131 sar\u0131l\u0131p gayreti ellerinden b\u0131rakmad\u0131klar\u0131 m\u00fcddet\u00e7e \u00e7ok b\u00fcy\u00fck fetihler ve ke\u015fifler yapm\u0131\u015f, her alanda ilerlemi\u015flerdir. Onlar\u0131n kuvvetli olmas\u0131 hangi dinden olursa olsun b\u00fct\u00fcn insanlar\u0131n faydas\u0131na olmu\u015ftur. \u0130sl\u00e2m\u2019dan uzakla\u015f\u0131p nefislerinin pe\u015fine gittiklerinde ise gerilemeye ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n
Bu meselenin di\u011fer bir boyutu da, Allah Te\u00e2l\u00e2\u2019n\u0131n, kullar\u0131n\u0131 hem varl\u0131kla hem de yoklukla imtihan etmesidir. Cen\u00e2b-\u0131 Hak, insanlar\u0131 bazen \u00fcst\u00fcn bazen de zay\u0131f duruma getirmek s\u00fbretiyle her t\u00fcrl\u00fc \u015fartlarda kendisine kulluk edip etmediklerine bakmaktad\u0131r.[1]<\/a> Bu bak\u0131mdan, \u201cM\u00e2dem \u0130sl\u00e2m hak bir dindir, o halde Allah\u2019\u0131n onu her zaman kuvvetli ve \u00fcst\u00fcn tutmas\u0131 gerekir\u201d diye d\u00fc\u015f\u00fcnmek insan\u0131 yan\u0131lt\u0131r. M\u00fcsl\u00fcmanlar her zaman \u00fcst\u00fcn ve kuvvetli olsalard\u0131, \u0130sl\u00e2m\u2019a giren insanlar\u0131n sam\u00eem\u00ee olan\u0131 ile menfaat pe\u015finde ko\u015fan\u0131 ay\u0131rt edilemezdi. \u0130\u015fte \u0130sl\u00e2m\u2019\u0131n zor zamanlar\u0131nda insanl\u0131k bu imtihan\u0131 verir, menfaati pe\u015finde ko\u015fanlar da ondan uzakla\u015f\u0131p ba\u015fka kap\u0131lara y\u00fcz s\u00fcrmeye giderler. Cen\u00e2b-\u0131 Hak, Uhud harbinden pek \u00e7ok \u015fehid ve yaral\u0131yla ayr\u0131lan m\u00fcsl\u00fcmanlara \u015f\u00f6yle hitap etmi\u015ftir:<\/p>\n \u201cE\u011fer siz<\/b> (Uhud\u2019da) bir ac\u0131ya u\u011frad\u0131ysan\u0131z, d\u00fc\u015fman\u0131n\u0131z olan o kavim de <\/b>(Bedir\u2019de) benzer bir ac\u0131ya u\u011fram\u0131\u015ft\u0131. O g\u00fcnleri biz insanlar aras\u0131nda d\u00f6nd\u00fcr\u00fcr dururuz<\/b> (zaferi bazen bir topluma bazen \u00f6teki topluma nasip ederiz.) T\u00e2 ki Allah, iman edenleri ortaya \u00e7\u0131kars\u0131n ve aran\u0131zdan \u015fahitler edinsin. Allah z\u00e2limleri sevmez. Bir de Allah,<\/b> (bu vesileyle) iman edenleri g\u00fcnahlardan temize \u00e7\u0131karmak, k\u00e2firleri de hel\u00e2k etmek ister.\u201d<\/b> (\u00c2l-i \u0130mr\u00e2n, 140-141)<\/p>\n Bunlar\u0131n h\u00e2ricinde m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n gerilemesine \u015fu sebeplerin de tesiri olmu\u015ftur:<\/p>\n –\u00a0 \u0130darenin ehliyetsiz ellere intikali,<\/p>\n –\u00a0 \u0130d\u00e2r\u00ee mekanizmada e\u011flence, diktat\u00f6rl\u00fck, zorbal\u0131k gibi c\u00e2hiliye temay\u00fcllerinin zuh\u00fbr etmesi,<\/p>\n –\u00a0 Faydal\u0131 ve pratik ilimlere gereken ehemmiyetin verilmemesi,<\/p>\n –\u00a0 Muhtelif sap\u0131kl\u0131k ve bid\u02bbatlerin zuh\u00fbru,<\/p>\n –\u00a0 Ahl\u00e2k\u00ee \u00e7\u00f6k\u00fcnt\u00fc,<\/p>\n – \u00a0\u0130lim ve harp sanat\u0131ndaki duraklama.<\/p>\n