Cenâb-ı Hak şöyle buyurur:
“Ey o bütün îman edenler! Namaza kalkacağınız vakit yüzlerinizi ve dirseklere kadar ellerinizi yıkayın, başlarınıza mesh edib her iki topuğa kadar ayaklarınızı yıkayın. Eğer cünüp oldunuz ise, boy abdesti alın! Hasta yahut yolculuk hâlinde bulunursanız yahut biriniz tuvaletten gelirse yahut da kadınlara dokunmuşsanız (cinsî münasebette bulunmuşsanız) ve bu hallerde su bulamamışsanız temiz toprakla teyemmüm edin de niyet ederek yüzünüzü ve (dirseklere kadar) ellerinizi onunla meshedin! Allah size herhangi bir güçlük çıkarmak istemez; fakat sizi tertemiz kılmak ve size (ihsan ettiği) nimetlerini tamamlamak ister; umulur ki şükredersiniz.” (el-Mâide, 6)
Bu âyet-i kerîmede abdest alma, gusül etme ve suyun yokluğunda veya suyu kullanmaya mânî hâllerde teyemmüm yapmanın esâsları ve farzları takrîr ve tesbît edilmiştir. Bu üç çeşit temizlik Nisâ sûresinin 43. âyetinde de beyân edilmiştir.
Âyet-i kerimenin son kısmından anladığımıza göre abdest ve guslün insana sağladığı pek çok nimetler ve faydalar mevcuttur. Allah Teâlâ bunları emretmekle kullarını tertemiz kılmak ve onlara olan nimetlerini tamamlamak istemektedir.
Abdest, hadesten taharet yânî iʻtibârî ve görülmeyen bir kirlilikten temizlik olduğu için, bununla, necasetten taharet için olan yıkamayı birbirine karıştırmamalıdır. Necasetten taharette pislik iyice zâil oluncaya kadar yıkamak ve icâbına göre ovmak veya silmek lâzım ise de, abdestte bu gibi temizliğe mânî olan kir ve pislikler daha evvel giderilmiş bulunacağından, görülmeyen hadesi gidermek için bir defa yıkamak kâfi olabilir; farzı bu kadardır. Çünkü emr tekrar îcâb etmez, fakat iki defa yıkamak daha iyidir ve üç defa tekrar etmek sünnettir. (Bkz. Elmalılı, Hak Dini, II, 1587)
Allah Rasûlü (s.a.v), abdest almada farz olanın âzâları birer defa yıkamak olduğunu beyân eyledi. Ancak kendisi âzâlarını ikişer defâ ve üçer defâ da yıkadı. Üçer defâdan fazla yıkamadı. İlim ehli, abdest alırken suyu israf etmeyi ve Peygamber (s.a.v) Efendimiz’in fiilinden öteye geçmeyi kerîh görmüşlerdir. Âzâları üç defâdan fazla yıkamanın menʻ edildiğine dâir icmâ vardır.
Abdestin, guslün ve teyemmümün hikmeti, maddî nezâfet ve mânevî tahârettir.