Guslederken Güzel Koku Kullanmak
Ümmü Atıyye (r.a) şöyle buyurur:
“Biz, bir cenâzemiz üzerine üç günden ziyâde yas tutmaktan nehyolunurduk. Ancak koca bunun hâricindedir. Onun için dört ay on gün yas tutardık. Yas tutarken gözlerimize sürme çekmez; Asb denilen Yemen kumaşı müstesnâ, süs için boyanmış kumaş giyinmezdik. Birimiz hayızdan temizlenip gusletmek istediğinde, azıcık kust-ı azfâr kullanmamıza ruhsat verilirdi. Bir de cenâzelerin ardınca gitmekten nehyolunurduk.” (Buhârî, Hayz, 12)
Şerh:
Kocasından ayrılmış (boşanmış veya kocası ölmüş) kadın, bâliğa, müslüman olduğu zaman iddeti içinde yas tutar. Fıkıh’ta buna Hıdâd veya İhdâd denir. Bu kelime lügatte men etmek, sınır koymak mânâsına gelir.
Fıkıh’ta Hıdâd, ölüm veya kesin (bâin) boşama sebebiyle evliliği sona eren kadının, evlenme yasağı bulunan iddet müddetince çevresinin garipseyeceği şekilde memnun ve mesrur görünmekten sakınmasını ifade eder. Bu müddet zarfında kadın, güzel koku sürünmek, yağlanmak, sürmelenmek, kına yakınmak, saç boyamak, güzel, sarı ve kırmızı elbise giymek, zaʻferan ile boyanmış elbise giymek (yıkanmış olursa müstesnâ), ince keten ve ipek elbise giymek, gerdanlık, bilezik gibi takılar takınmak, süslenmek ve taranmak gibi şeylerden kaçınır. Bütün bunlar süslenmek maksadıyla yapılır. Süslenmek ise üzüntü göstermeyle bağlaşmaz. Ayrıca süslenmek, erkeklerin kadına rağbet etmesini sağlar. Hâlbuki kadın, iddet müddetince erkeklerden yasaklanmıştır.
Kocası ölen veya boşanan kadın, iddet beklerken, bir yabancının açıktan açığa, onunla evlenme talebinde bulunması caiz olmaz.
Bu durumdaki kadın, zaruret olmadıkça evinden çıkmamaya çalışır.
Yas tutmanın (İhdâd) vâcib olduğu hakkında fakihlerin icmâı vardır. İhdâd’ın kimlere vâcib olduğu ve ihdâd yapan kadının ne gibi şeyleri yapması vâcib, müstehab veya haram olduğu fıkıh kitaplarında tafsilatıyla beyân edilmiştir.
Kust-ı azfâr, şifâlı ve kokulu bitki köklerinden îmâl edilen güzel bir kokudur. Hayızdan temizlenen kadınlar, guslederken, kötü kokuyu gidermek için kullanılırlardı.