Eskişehir’de Alyu karyeli ulemâdan Ali Efendi’nin oğlu olan Osman Necâtî 1226 târihinde doğmuştur. Müderris Ak Köylü Mehmed Efendi’den okumuş, sonra feyiz mahalli ve âlimlerin mekânı olarak tavsif ettiği Kayseri’ye gidip Hoca Kâsım Efendi’den ve Gözübüyükzade İbrahim Efendi’den tefsîr ve hadîs ilimlerini tahsîl etmiştir. Nitekim hayâtının bu devrelerini tefsîrinin mukaddimesinde şu şekilde anlatmaktadır:
“Mahall-i feyz ve makarr-ı ulemâ bulunan Kayseriye’ye azm-i râh edip belde-i mezbureye vürudumda meşahir-i fudela ve esatiz-i küllden Kasım Efendi hoca rahmetullah’dan ulum-u âliyyeyi tahsil edip ve belde-i mezburenin fudalâ ve fehâmı ve sultan-ı müfessirinin izamı Gözübüyük oğlu İbrahim Efendi hocadan katretün mine’l-yemm [1] olarak ilm-i tefsîri kıraat,”[2] ettim.
Buradan İstanbul’a gelen mefessir Osman Necati Efendi, İstanbul’da müderris olmuştur. Tophane Müftüsü olarak bilinir.[3] 1293’de vefât etmiştir. Karacaahmet mezarlığında medfundur.
Osman Necâti, faziletli bir sîmâdır. Tophane’de oturduğu bir zamanda müslümanların talebi üzere Nebe’ sûresinden Kur’ân-ı Kerim’in sonuna kadar olan sûrelere Tefsîru’n-Necât nâmiyle Türkçe, mufassal bir tefsîr yazmıştır.[4]