Hz. Ömer (r.a) halîfe olduğunda her gün insanlara hitâb eder ve onları Acemlerle cihâda teşvik ederdi. O zaman Acemler, büyük, güçlü ve zengin bir devlete sahipti, düzenli orduları vardı. Nitekim Cenâb-ı Hak:
“Bedevîlerden (seferden) geri kalmış olanlara de ki: Siz yakında çok kuvvetli bir kavme karşı savaşmaya çağırılacaksınız…”[1] buyurarak onların kuvvetine ve İran ve Bizans ile harbedilip oraların fethedileceğine işâret etmektedir.
Ömer ibnü’l-Hattâb (r.a) Medîne’nin bedevîlerini yani Cüheyne ve Müzeyne kabilelerini Farslarla savaşmaya çağırdı. Bu kabîleleri Nebiyy-i Ekrem Efendimiz (s.a.v) Mekke fethine çağırmıştı ancak katılmamışlardı.
“Eğer emre itaat ederseniz…”[2] Yani Ömer (r.a) çağırınca ona itaat ederseniz, bu, Peygamber (s.a.v)’in çağrısına icâbet etmeyip geri kalma günâhınızdan bir tevbe olur. “Allah size güzel bir mükâfat verir.”
“Ama önceden yüz çevirdiğiniz gibi yine aksine giderseniz” Yani Peygamber (s.a.v)’in dâvetinden yüz çevirdiğiniz gibi Hz. Ömer’in dâvetine de itaat etmezseniz “sizi acıklı bir azaba uğratır.” (el-Feth, 16) (Süyûtî, ed-Dürrü’l-mensûr, VII, 520)
Cenâb-ı Hak şöyle buyurur:
“Size Allah birçok ganîmetler vaad buyurdu, onları alacaksınız. Şimdilik bunu size peşîn verdi ve sizden o insanların ellerini çekti ki mü’minlere bir âyet olsun ve sizi doğru bir caddeye çıkarsın!” (el-Feth, 20)
1. “Birçok ganîmetler”: Huneyn ganimetleri
2. “Şimdilik bunu size peşîn verdi”: Hayber ganimetleri
3. “Bir diğerini daha ki ona henüz eliniz ermedi, fakat Allah onu ihâta buyurmuştur, daha da Allah her şeye kadir bulunuyor.”[3]: İran ve Bizans ganimetleri. (Dehlevî, İzâletü’l-hafâ, III, 153-154, 158)
[1] el-Feth, 16.
[2] el-Feth, 16.
[3] el-Feth, 21.