Kur’ân-ı Kerim, indirildiği günden itibaren Allah tarafından korunarak günümüze kadar gelen ve bundan sonra kıyamete kadar da böylece devam edecek olan ilâhi bir kitaptır. Kur’ân’ın korunması, anlaşılması ve sonraki nesillere aktarılmasında ashab-ı kiramın çok mühim rolleri olmuştur. Onlar gerek Kur’ân ve tefsirle ilgili rivayetleri, gerekse âyetlerle ilgili ortaya koydukları görüşleriyle Tefsir ilminin temelini atmış, bu alandaki ilmî faaliyetlerin ilk örneklerini ortaya koymuşlardır. Ancak sahabe-i kiramın hepsi aynı seviyede değildir. Onlar da derece derecedir. İlmî yönden en üstünleri arasında Hz. Ebû Bekir de yerini almış, ayrıca fazilet itibariyle ashabın zirvesini teşkil ettiği, Ehl-i Sünnet tarafından genel kabul görmüştür.[1] Bu durumda tabii olarak onun Kur’ân’a ve Tefsir ilmine hizmetleri önem kazanmaktadır. Görebildiğimiz kadarıyla Hz. Ebû Bekir’in Tefsir ilmindeki yeri hususunda bugüne kadar müstakil bir çalışma yapılmamıştır. Elinizdeki çalışma, mevcut boşluğu doldurabilme gayretiyle, Hz. Ebû Bekir’in Kur’ân’ın cemʻi, korunması, tebliğ edilmesi, anlaşılması ve tefsir edilmesi yolundaki faaliyetlerini ilmî usullere uygun olarak ortaya koymak maksadıyla yapılmıştır.
İlim dünyasında umûmiyetle Hz. Ebû Bekir’in tefsirle ilgili fazla rivayetinin bulunmadığı ve bu alandaki mevkiinin zayıf olduğu kanaati hâkimdir. Süyûtî, bunun sebebi olarak Hz. Ebû Bekir’in az hadis rivayet etmesini gösterir ve “Tefsir hususunda Ebû Bekir’den cidden çok az rivayet ezberimdedir, neredeyse 10’u geçmeyecek” der.[2] Hâlbuki yaptığımız incelemeler, bu anlayışın çok da haklı olmadığını, hatta belli ölçüde haksız da sayılabileceğini ortaya koymuştur.
İslâm’daki kıdemi ve Allah Rasûlü’ne yakınlığı sebebiyle Hz. Ebû Bekir’in hayatını, bilhassa da ilmî şahsiyetini ve tefsirciliğini araştırmanın, pekçok hususta olduğu gibi tefsir alanında da çok kıymetli bilgilerin gün yüzüne çıkmasına vesile olacağı âşikârdır.
[1] Süyûtî, Abdurrahman b. Ebî Bekr, Celâlüddin (v. 911/1505), Târîhu’l-hulefâ, Cidde, Minhâc, 1433/2012, s. 121.
[2] Süyûtî, Abdurrahman b. Ebî Bekr, Celâlüddin (v. 911/1505), el-İtkân fî ulûmi’l-Kur’ân (I-IV), thk. Muhammed Ebü’l-Fadl İbrahim, el-Hey’etü’l-Mısrıyyetü’l-Âmmetü li’l-Kütüb, 1394, IV, 233.